Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Шри-Ланка

Шри-Ланканы Демократ Социалист Республикасы

синг. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය
(*Srī Lankā prajātāntrika samājavādī janarajaya*)
там. *இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு*
(*Ilaṅkai jaṉanāyaka sōsalisa kuṭiyarasu*)

|  |  |
| --- | --- |
|  Шри-Ланканы байрагъы
 |  Шри-Ланканы герби
 |

 |  Гимн | *синг. ශ්‍රී ලංකා ජාතික ගීය, там.*ஸ்ரீ லங்கா தாயே *Sri Lanka Matha* («Шри-Ланка ана») |

Административ билги| Оноу формасы | къатыш республика |
| Президент | Анура Кумара Диссанаяке |
| Биринчи-министр | Харини Амарасурия |
| Тил(лер)и | Сингал тил эм Тамил тил |
| Ара шахары | Шри-Джаяварденепура-Котте6.933333, 79.8666676°56′ N 79°52′ E﻿ / ﻿6.933333° N 79.866667° E   |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Коломбо Дехивала-Маунт-Лавиния Моратува Шри-Джаяварденепура-Котте |
| Бютеу территориясы | 65 610 км2 (дунияда 120) |
| Сууну юсю | 1,9 % |
| Сагъат бёлгеси |  +5:30 |

Тарих билги| Эркинлиги | Уллу Британиядан |
|  | 1948 джылны 4 февралда |

Демография билги| Этник къауумлары | 75% Сингалла
11% Шри-Ланканы Тамиллери
9% Шри-Ланканы Маурлары
4% Индияны Тамиллери
0.5% Башхала |
| Бютеу халкъы (2023) | 22 037 000 адам (дунияда 60) |
| Къалынлыгъы | 337,7 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2024) | $ 318,5 млрд. доллар (60) |
| БИП (ном.) адам башына (2024) | $ 14 455 (101) |
| ААИ (2024) | 0.780 (мийик) (78) |
| Валютасы | рупия |

Башха билги| ISO 3166-1 коду | LK |
| Домен(лер)и | .lk, .இலங்கை |
| Телефон коду | +94 |

**Шри-Ланка** (синг. ශ්‍රී ලංකා, там. இலங்கை), официал аты — **Шри-Ланканы Демократ Социалист Республикасы** (синг. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය, там. இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு) — Къыбыла Азияда, Индий океанда, Индостан джарымайрымканны къыбыла-кюнчыгыш суу джагъасыны къатында, Шри-Ланка айрымканда орналгъан кърал. Суу бла Индия бла чеклешеди.

Бютеулей Шри-Ланканы территориясы - 65 610 км², суу джагъасы - 1340 км. Шри-Ланканы 2023 джылда халкъыны саны — 22 037 000 адам.

Ара шахары - Шри-Джаяварденепура-Котте. Официал тиллери - сингал эмда тамил тилледиле.

## Белгиле

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# Газет

«Relation» газетни баш бети, 1609 джыл А. И. Герценни «Колокол» газети, 1857 джыл
**Газет** (орус. *газе́та*, ит. *gazzetta*) — эм азында айда бир кере чыкъгъан, дайым аты болгъан, басмаланнган кёзюулю чыгъармады. «Газета» сёз ууакъ итальян темир ачханы атынданды — ит. *gazzetta* (*гасета*). XVI ёмюрде хар кюн сайын хапарлары болгъан къагъытны окъулгъаны ючюн бир *гасета* тёлегендиле, эм ууакъ ачха. Ачханы аты чакъынджикден чыкъгъанды (ит. *gazza*), ол ачханы юсюнде чакъынджикни сураты басылгъаны себебли.

## Газет жанрла

Басманы баш функциясы — информация, билим бериу, джамагъат оюмну къурау — белгили жанр шекилледе кеслерин табадыла.

Жанрланы хайырланыуу алгъа бурун джамагъат-политика болум бла байламлы эди. Сёз ючюн Экинчи дуния къазауатны аллы бла совет журналистикада баш жанргъа очерк саналгъанды. Ол заманны белгили журналисти Семен Нариньянини эсгериулерине кёре «Комсомольская правда» газетде 1930 джыллада очерк бир номерли жанр болгъанды. «Бир-бирде бир номерде эки-юч очерк басмаланнганы бола эди. Экинчи бетде урунуу очерк, ючюнчюде — этикалыкъ, ахыр бетде уа — спорт неда илму очерк». Ол заманны газетлеринде окъуу, джарыкълау, билим бериу материалла ауурлукъ этгендиле. Джаш къралны инсанлары къараны джангы таный башлагъандыла, билимлеге узалыб, джангы затланы билирге талпыгъандыла, газетле да заманны ол излемлерин толтурургъа кюрешгендиле.

Бюгюн а уа болум башхады: уллу жанрла газетлени бетлеринде аз чыгъадыла, ала ыйыкъда бир кере чыкъгъанлагъа, неда журналлагъа кёчгендиле. Ал оруннга информациялыкъ жанрла чыкъгъандыла. Джашауну терклениую басымгъа материалланы бериуюню шекилин да тюрлендиреди. Газетлени кёбюсю ёлчеми уллу болмагъан — 100—120 сатыр — артыкъ сёзсюз, фактла бла толу материалла бередиле.

## Къраллагъа кёре эм магъаналы газетле

### Уллу Британия

* The Daily Mail

### Къазахстан

* «Курсивъ»

### Россия

* «Российская газета»
* «Вечерняя Москва»
* «Московский комсомолец»
* «Московская комсомолка»
* «Московская правда»
* «Новая газета»
* «Новый Взгляд»
* «Коммерсантъ»
* «Общая Газета»
* «Объединённый каталог «Пресса России»»
* «Одесские новости»
* «Одесский листок»
* «Олонецкие губернские ведомости»
* «Орловская правда»
* «Осинское Прикамье»
* «Парламентская газета»
* «Заман»
* «Къарачай»

### АБШ (10 эм уллу газет)

1. *USA Today*
2. *The Wall Street Journal*
3. *The New York Times*
4. *Los Angeles Times*
5. *Chicago Tribune*
6. *The Washington Post*
7. *New York Daily News*
8. *New York Post*
9. *Houston Chronicle*
10. *The Boston Globe*

### Япония

* Asahi

### Тюрк

* Zaman
* Şalom

## Белгиле

## Литература

* Моисеев В. А. Журналистика и журналисты. К.: Дакор, 2002. — 400 с. ISBN 966-95845-3-1

## Джибериуле

* Интернет-портал «Старые газеты» — эски газетлени материаллары.
* Газета, печатное периодическое издание
* «Къарачай» газет
* «Заман» газет.

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (*Wikimedia Commons'*да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **Газет**. |