Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Исландия

Исландия Республика

Lýðveldið Ísland

|  |  |
| --- | --- |
|  Исландияны байрагъы
 |  Исландияны герби
 |

 |  Гимн | *Ó Guð vors lands (Lofsöngur)* («Бизни джуртубузну Тейриси») |

Административ билги| Оноу формасы | парламент республика |
| Президент | Хадла Тоумасдоуттир |
| Биринчи-министр | Криструн Фростадоуттир |
| Тил(лер)и | исланд тил |
| Ара шахары | Рейкьявик64.133333, -21.93333364°08′ N 21°56′ W﻿ / ﻿64.133333° N 21.933333° W   |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Рейкьявик, Коупавогюр, Хабнарфьордюр, Акюрейри |
| Бютеу территориясы | 103 125 км2 (дунияда 104-чю) |
| Сууну юсю | 2,7 % |
| Сагъат бёлгеси |  +0 |

Тарих билги| Эркинлиги | 17 июнь 1944 (Даниядан) |

Демография билги| Бютеу халкъы (2008) | 319 756 адам (дунияда 177-чи) |
| Къалынлыгъы | 3,1 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2025) | $ ▲35,310 млрд. (105-чи) |
| БИП (ном.) адам башына (2025) | $ ▲90 280 (5) |
| ААИ (2023) | ▲0.972 (**бек мийик**) (1) |
| Валютасы | Исланд крона, (ISK, код 352) |

Башха билги| ISO 3166-1 коду | IS |
| Домен(лер)и | .is |
| Телефон коду | +354 |

**Исландия**, официал аты **Исландия Республика** (исл. *Lýðveldið Ísland*) — Атлантика океанны шимал кесегинде орналгъан (Уллу Британиядан шимал-кюнбатышда), айрымкан къралды. Шималда эмда шимал-кюнчыгъышда Шимал Бузлауукъ океан бла джуулады. Къралны территориясы Исландия айрыкамдан эм аны къатындагъы гитче айрыкамчыкъладан къуралады. Къралны аты «Бузлауукъ джурт» деген магъананы тутады.

Ара шахары — Рейкьявик.

## Географиясы

## Халкъы

## Тарихи

## Политикасы

## Административ бёлюннгени

## Экономикасы

## Белгиле

|  |
| --- |
|   Бу, Исландияны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# Кърым ханлыкъ

|  |
| --- |
|  **Кърым ханлыкъQırım Yurtu — قريم يورتى**  бойсунмагъан кърал (1478 джылгъа дери; 1774 джылдан сора) Османлы къралны вассалы (1478 джылдан 1774 джылгъа дери) |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | 1441 — 1783 |  → |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | Байрагъы | Герий династияны тамгъасы |  |

 |
|  Кърым ханлыкъ 1600 джылда |
| **Ара шахары** | Бахчасарай |
| **Тил(лер)и** | кърымтатар осман (XVII-XVIII ёмюрледе) |
|  **Кърал дини**  | ислам |
| **Джер ёлчеми** | 52 200 км² |
| **Кърал оноууну формасы** | монархия |
| **Династия(лары)сы** | Герийле |
|  |

**Кърым ханлыкъ** (кърым. *Qırım Hanlığı*, قريم خانلغى‎) — кърымтатарлыланы 1441—1783 джыллада болгъан къралларыды. Къралны кесини аты — *Кърым джурт* (кърым. *Qırım Yurtu*, قريم يورتى‎) болгъанды. Кърым джарымайрымкандан сора да Дунай бла Днепрни арасында джерлени, Азау тенгизни тийресин эмда Россияда бусагъатдагъы Краснодар край бла Ростов областны кесеклерин (Дон суу бла Къобаны сууну арасында тюзлени) алгъанды. 1478 джылда Кърым ханлыкъ официал халда Османлы империягъа бойсуннган кърал болгъанды эмда 1774 джылда Кючюк-Кайнарджа мамырлыкъ кесамат бегитилгинчи дери ол статусда тургъанды. Ханлыкъ 1783 джылда Россия империя джанындан аннексия этилгенди.

## Географиясы

Джарымайрымканнга кирилген джерде баш къала — *Ор Къапы* болгъанды (оруслула *Перекоп* деб таныгъандыла), бу Кърымны къабагъы болгъанды. Кърымны къоруулау функцияны къала—шахарла — Арабат эм Керич джюрютгендиле. Дагъыда Балыкълауада, Судакъда, Керичде, Кефеде аскер гарнизонла тургъандыла. Баш саудюгер портла — Кезлеу бла Кефе болгъандыла.

Бахчасарай, 1532 джылдан башлаб, ханлыкъны ара шахары болгъанды. Акъмежгит — къалгъа-солтанны тургъан джери болгъанды, Къарасуубазар а уа — Ширин бийлени тургъан джери болгъанды. Кефе — осман солтанны келечисини резиденциясы болгъанды.

|  |
| --- |
|   Бу, тарихни юсюнден тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# Азербайджан тил

| Азербаджан тил *Azərbaycan dili* |
| --- |
|  |
| **Къралла**: | Иран, Азербайджан, Росей, Гюрджю, Тюрк, Иракъ, Афганистан |
| **Официал статусу**: |  Азербайджан |
| **Бютеу сёлешгенле**: | 24 млн адам (2022) |
| **Рейтинги**: | {{{рейтинг}}} |
| **Джазыу системасы**: | латин алфавит Азербайджанда, араб джазыу Иранда |
| **Категориясы**: | Алтай тилле |
| **Генетика классификациясы** |
|
{{{классификациясы}}} |
| **Тил кодлары** |
| **ISO 639-1** | az |
| **ISO 639-2** | aze |
| **Википедияда** |
| **Бёлюмю**: |  |
| тюрлендириу  |

**Азербайджан тил** (кесины аты: *Azərbaycan dili*, *azərbaycanca /* *آذربایجان* *دیلی*، *آذربایجانجا* */* *Азәрбајҹан дили, азәрбајҹанҹа* [ɑːzæɾbɑjˈdʒɑn diˈli]) —азербайджанлыланы тили; тюрке тиллени къыбыла-кюнбатыш (огуз) группаны тиллени бириси.

Азербайджанны кърал тили эмда Дагестанны кърал тилледен бириси.

Бусагъатдагъы азербайджан литература тил баку эмда шемаха диалектлени тамалындан къуралгъанды. Бютеулей сёлешгенле — 24-35 млн адам.

## Белгиле
# Саулай ауурлукъну ортасы

Ауурлукъну ортасы, бар ауурлукъну ортасы, бизни тегерегибиздеги болумда аны тегерегине айланнган зат къауумну бир затлай кергюзтген нохта. Хар заманда ол магъананы тутмайды, алай кебюсюнде андан башханы белгилемейди. Кеп байламлы эм байламсыз затланы ауурлукъ орталарын быллай тизим бла табадыла:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
мында WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 — ауурлукъну ортасыны айланнган тогъсызы , WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 — WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 -нохтаны айланнган тогъсызы, WIKINIUM\_MATH\_PH\_7 —  WIKINIUM\_MATH\_PH\_9 нохтаны ауурлугъу.
Ауурлукъну тохтауусуз жайылыу кереге:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
Мында WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 — низамны къошулгъан ауурлугъу, WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 — кеплюгю, WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 — къысымлыгъы.
Алай бла, ауурлукъну ортасы, ауурлукъну затха, не да бир низамгъа жайыуун/кечюун кергюзтеди.