Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Чикаго

*Бу атны (неда терминни) башха магъаналары да барды, къарагъыз: Чикаго (магъаналары)*.

| **Чикаго** Chicago  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Герби |  Байрагъы |

 |
| Орналгъаны |
| Координатлары: | 41.9, -87.6541°54′00″ N 87°39′00″ W﻿ / ﻿41.9° N 87.65° W
 |
| Тенгизден мийиклиги: | 179 метр т. м. |
| Сагъат бёлгеси: | UTF-6,
UTF-5 Джай заман |
| Къралы: |  АБШ |
| Штаты: |  Иллинойс
 |
| Округу: | Ду-Пейдж округ, Кук округ |
| Картада кёрюнюмю:

|  |
| --- |
| Чикаго (АБШ) |

 |
| Къуралгъанды: | 1795 джылда |
| Шахар болгъанды: | 1837 джылда |
| Статистика билгиле |
| Майданы: | 606,1 км² |
| Халкъыны саны: | 2 714 856 (2012) |
| Басыннганы: | 4480 адам/км² |
| Агломерациясы: | 9 522 434 |
| Административ билгиле |
| Башчысы: | Брэндон Джонсон
 |
| Официал сайты: |
 |
| Телефон коду: | 312, 773, 872 |
| Чам аты: | Джеллени шахары |
| **Викигёзенде  Медиафайлла** |
| тюрлендириу  |

Чикаго (ингил. *Chicago*, МФА: [ʃɪˈkɑːgoʊ] неда [ʃɪˈkɔːgoʊ]) - АБШ адам саны бла ючюнчю орунда тургъан шахарыды. Бек уллу темир джол эм мешна тюйюмчек. Нью-Йоркдан сора экинчи уллу финанс аралыкъды. Иллинойс штатда Мичиган кёлню джагъасында орналыпды.
Чикагону адам саны (2012 джылны санаууна кере) 2 695 000 чакълыды (акъ американлыланы саны 45%). Чикагогъа дагъыда "Экинчи шахар" неда "Джеллени шахары" дейдиле.

## Тарихи

### XVII—XIX емюрле

Чикагода уллу ёртенни сураты
Бу къагъытда Чикагогъа биринчи кере «Джеллени шахары» дегендиле
Картагъа Чикаго биринчи кере 1833 джыл 350 адамы болгъан элчикча тюшгенди . Чикаго деген ат былайда алгъын джашагъан халкъны тилинден алыннганды, ол *shikaakwa* деб окъулады, агъач сохан, сарсмакъ деб кёчюрюледи.
1837 джыл Чикаго 'шахар' деген атны алгъанды, юч джылдан адам саны 4 мингнге джетеди. 1856 джылда шахарны башчылыгъы АБШ-да биринчи ара багуш быргъы система ишлерге оноу этеди . Ишни къурамына кёре кирле Мичиганнга тегюлюрге керек эдиле. 1871 джыл шахарны иги кесеги уллу отда кюйгенди. Ол шахарны джангыдан ишлерге онг бергенди. Аны бла уа АБШ-да биринчи эм мийик юйлени ишлеую башланнганды .

## Белгиле
# Гарвард университет

42.376111, -71.116389

Гарвард университетни герби
Гарвард бизнес школну кёрюнюмю
**Гарвард университет** (ингил. *Harvard University*) — АБШ-да эмда дунияда эм белгили университетледен бириди, Массачусетс штатны Кембридж шахарында орналады. Гарвард — АБШ-ны университетлеринден эм эскиди, 8 сентябрь 1636 джылда къуралгъанды. Ингилиз миссионер эм игилик этиучю Джон Гарвардны сыйы ючюн аталгъанды. Бир заманда да официал халда клиса бла байламы болмагъанлыкъгъа, колледжде эм алгъа унитар эм конгрегационалист дин къуллукъчулагъа юретгендиле. XVIII ёмюрню барыуунда Гарвардны программалары лаикли (*дин бла байламлы болмагъан*) бола баргъандыла эм XIX ёмюрню аягъында Бостонну акъсюек къаууму колледжни культураны ара окъуу организациясы деб таныгъанды. АБШ-да граждан къазауатдан сора, университетни къыркъ джыл (1869—1909) оноуда тургъан президенти Чарльз Эллиот, колледж бла аннга бойсуннган профессионал окъуу школланы бир къолгъа джыйылгъан тинтиу университет этгенди эмда Гарвард 1900 джылда Американ университетлени ассоциациясын къурагъанладан бири болгъанды.

Дрю Джилпин Фауст, Гарвардны 28-чы президенти болуб 2007 джылда сайланнганды эмда университетге тамадалыкъ этген биринчи тиширыу болгъанды. Гарвардны дунияда эм уллу эндаументни (баш мураты болгъан капиталы) барды, аны ёлчеси — 27,4 млрд долларды (2010 джылны сентябрында болумгъа кёре).

Университетни къурамына 11 энчи академиялы бёлюм киреди — 10 факультет эм *Рэдклиффни Ышан Тинтиуле Институту*. Кампуслары Бостонну джер-джеринде да бардыла, университетни 85 гектарлы баш корпусу Бостондан 5,5 км узакълыкъда болгъан Кембридж шахарны *Harvard Yard* паркында орналады.
Бизнес-школла эм спорт объектле, аланы ичинде — Гарвард стадион да, Оллстондагъы Чарльз сууда орналадыла, медицина эм стоматология факультетлени объектлери уа Лонгвудда орналадыла.

2010 джылда болумгъа кёре Гарвардда 2100-ге джууукъ устаз барды эм 6700-ге джууукъ студент бла 14500-ге джууукъ аспирант окъуйду. Гарвард университетни АБШ-ны 8 президенти тауусханды, Нобель премияны 75 лауреаты, студент, устаз неда къуллукъчу болуб, университет бла байламлы болгъандыла. Бошаб чыкъгъан адамларыны ичинде миллиардерлени саны бла Гарвард университет къралда биринчи орунну алады.

## Белгиле

## Джибериуле

* Гарвард университетни официал сайты

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **Гарвард университет**. |
# НАСА

НАСА-хауада учуугъа эм аламны тинтиуюге миллет оноу бардырыу (инглиз. National Aeronautics and Space Administration, къысхартып - NASA)-АБШ вице-президентине бойсунган миллет атлы къурау, аламны тинтиуню бардыргъаннга джууаблылыкъ элтеди.

НАСА-ны мухуру
НАСА-ны белгиси
НАСА къурау бла алынган суратла интернетде  сайтда салынадыла, аланы эркин энклетирге, жайаргъа эм жюрютюрге болады. НАСА 1958 жылда миллет хауада учууну чачып жангыдан къурау бла къуралгъанды. НАСА аламны тинтиюге аламат уллу къарыу салгъанды, башчылыгъа бла адамны аягъы жерни табийгъат женгерини юсюн басханды. Ол жетишимлик Ай ашырыууну барыуунда Нил Армстронг бла жетилиннгенди. Айгъа учаргъа НАСА бла Аполлон-11 алам кеме къуралып ишленнгенди.
# Аргентина

Аргентина Республика

República Argentina

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 | Девиз | *En Unión y Libertad* («исп. *Бирлик бла эркинликде*») |
|  Гимн | *Oid, Mortales* |

Административ билги| Оноу формасы | Президент республика |
| Президент Вице-президент | Кристина Киршнер Хулио Кобос |
| Тил(лер)и | испан тил |
| Ара шахары | Буэнос-Айрес |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Буэнос-Айрес, Кордова, Росарио |
| Бютеу территориясы | 2 766 890 км2 (дунияда 8-чи) |
| Сууну юсю | 1,1 % |
| Сагъат бёлгеси |  -3 |

Тарих билги| Эркинлиги | 9 июль 1816 |

Демография билги| Бютеу халкъы (2009) | 40 134 654 адам (дунияда 33-чю) |
| Къалынлыгъы | 15 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2008) | $ 572,668 млрд (23-чю) |
| БИП (ном.) адам башына | $ 14 408 |
| Валютасы | Аргентинаны песосу (ARS, код 32) |

Башха билги| Домен(лер)и | .ar |
| Телефон коду | +54 |

Salta
**Аргенти́на** (исп. *Argentina*), официал аты — **Аргенти́на Респу́блика** (исп. *República Argentina* [reˈpuβlika arxenˈtina]) — территориясы бла экинчи (Бразилиядан сора) эмда халкъыны саны бла ючюнчю (Бразилиядан эмда Колумбиядан сора) къралды Къыбыла Америкада.

## Джибериуле

* *Open Directory Project* сайтда Аргентина (орус.)
* Русский сайт об Аргентине (орус.)
* Портал русскоязычного населения Аргентины (орус.)

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **Аргентина**. |

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# 1976 джыл

## Болгъан ишле

## Туугъанла

## Ёлгенле

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **1976 джыл**. |