Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ಬಂಡವಾಳ

## ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ **ಬಂಡವಾಳ** ಎನ್ನುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮುನ್ನುಡಿ. ಬಂಡವಾಳವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೆ ವಾಣಿಜ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಬಂಡವಾಳವು ಕೇವಲ ಹಣ-ಕಾಸು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇನ್ನಿತರ ಅರ್ಥಗಳು ಇವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯದ ನಿಲುವಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಪಾರ್ಥಿವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿರಬಹುದು. ಸ೦ಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಜನರ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಏರ್ಪಾಟು (ಸಾಮಾಜಿಕ ಬ೦ಡವಾಳ)ಕೂಡ ಆಗಿರಬಹುದು.

## ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳ-೨೦೧೪

೨೦೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮ (ಕೆಬಿಕೆ ಇನ್ ಫೋ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ / 2014 Feb 18 KBK INFO GRAFIX)
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳ -- ಗಳಿಕೆ +/ - ನಷ್ಟ

1. ಟಿ.ಸಿ.ಎಸ್ -೪೩೧೯೬೧.೯೦ ಕೋಟಿ ರೂ.ತಾತಾ ಸಮೂಹ : +೭,೬೫೮.೫೧ ಕೋಟಿ ರೂ.
2. ಆರ್. ಐ. ಎಲ್ ;--೨,೬೨,೧೮೫.೩೯ ------(-)೩,೨೯೬.೩೦
3. ಐ.ಟಿ.ಸಿ. : ---೨,೫೨,೨೩೧.೫೩ --------(-)೧೬೯೬.೦೭
4. ಒ.ಎನ.ಜಿಸಿ. :---೨,೩೬,೯೦೧.೨೪---------( +)೯೪೧.೧೦
5. ಇ ನ್ ಫೋ ಸಿ ಸ್ --:೨,೧೫,೪೩೭.೬೨ --+೬೦೯೨.೬೯ :(2,15,437.62 --+6092.69)
6. ಎಚ್ ಡಿ.ಎಫ್.ಸಿ.ಬ್ಯಾಂಕ್ -----:೧,೫೯,೩೦೬.೦೨ ----+೫೫೨೩.೪೭-(1,59,306.02 --+5523.47)
7. ಸಿ.ಐ. ಎಲ್. --------:೧,೫೮,೬೬೬.೯೬-- (-) ೫೯೦೫.೮೦(1,58,666.96--(-) 5905.80)
8. ವಿಪ್ರೋ  ; -----:೧೪೦೯೭೮೫.೮೭ ---- +೧೯೨೩.೨೧-(1409785.87 --+1923.21)
9. ಟಾಟಾ ಮೋಟಾರ‍್ಸ್ ------:೧,೨೭,೪೪೦.೪೭ ---+೨೫೧೦.೫೧-(1,27,440.47 --+2510.51)
10. ಸನ್ ಫಾರ್ಮಾ -------:೧೨೭೨೩೩. +೧೧೦೮.೧೦-(1,27,233 --+1108.10)

## ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಬಂಡವಾಳಗಾರರು -೨೦೧೪

* ೧. ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ -$೭೬೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ (ರೂ.4. 71 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ)(೨೦೧೩ - ೬೭೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್)
* ೨.ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಸ್ಲಿಮ್ ಮೆಕ್ಷಕೋ $೭೨೦೦ ಕೋಟಿ'
* ೩ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್ ಅಮೇರಿಕ $೬೪೦೦ ಕೋಟಿ.
* ೪.ಲ್ಯಾರಿ ಎರಿಸನ್ ಅಮೇರಿಕ $೪೮೦೦ ಕೋಟಿ.
* ೫. ಲ್ಯಾರಿ ಎಲಿಸನ್ ಅಮೇರಿಕ $೪೮೦೦ ಕೋಟಿ
* ೬ ಚಾರ್ಲ್ಸಕಾಷ್ ಅಮೇರಿಕ $೪೦೦೦ ಕೋಟಿ
* ೭. ದೇವಿಡ ಕಾಷ್ ಅಮೇರಿಕ. $೪೦೦೦ ಕೋಟಿ
* ೮. ಶೆಲಡನ್ ಅದೆಲ್ಸನ್ ಅಮೇರಿಕ $೩೮೦೦ ಕೋಟಿ
* ೯. ಕ್ರಿಸ್ಟ ವಾಲ್ಟನ್ ಅಮೆರಿಕ $೩೬೭೦ ಕೋಟಿ
* ೧೦. ಜಿಮ್ ವಾಲ್‌ಟನ್ ಅಮೇರಿಕ %೩೪೭೦ ಕೋಟಿ

## ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತರು-2014

೨೦೧೪ - ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ
* ೧. (೪೦)ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ----೧೮೬೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೨. (೫೨)ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮಿತ್ತಲ್------- ೧೬೭೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೩. (೬೧)ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಮ್ ಜಿ---- ೧೬೩೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೪. (೮೨) ದಿಲೀಪ್ ಸಾಘ್ವಿ------ -೧೨೮೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೫. (೧೦೨) ಶಿವ ನಾಡಾರ್-------೧೧೧೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೬. (೧೯೧) ಕುಮಾರ್ ಬಿರ್ಲಾ-----೭೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೭. (೨೪೪) ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್ -----೫೭೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೮. (೨೮೧) ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ------೫೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೯. (೨೮೧) ಮಿಕ್ಕಿ ಜಗ್ತಿಯಾನಿ -----೫೦೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೧೦. (೨೯೫) ಸಾವಿತ್ರಿ ಜಿಂದಾಲ್----೪೯೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೧೧. (೨೯೫) ಸ್ಶೆರಸ್ ಪೂನಾವಾಲಾ--೪೯೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್
* ೧೨. (೨೯೫) ಶಶಿ & ರವಿ ರುಯಾ---೪೯೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್

* (ಆಧಾರ: ಫೋಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೭-೩-೨೦೧೪)

## ನೋಡಿ

ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳ
# ಲಾಹೋರ್

| ಲಾಹೋರ್
لہور |
| --- |
| Metropolitan City |
| From top clockwise: ಲಾಹೋರ್ ಕೋಟೆ; ಝಂಝಮಾ; ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಾಧಿ; ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಮಿನಾರ್ -ಇ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್.From top clockwise: ಲಾಹೋರ್ ಕೋಟೆ; ಝಂಝಮಾ; ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಾಧಿ; ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಮಿನಾರ್ -ಇ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್. |
| Official logo of ಲಾಹೋರ್Emblem |
| Nickname(s): The Pearl of the Punjab, The Heart of Pakistan, Cultural, Architectural and Academic Capital of Pakistan, City of Lively Hearts, Data Ki Nagri, City of Festivals |
| ದೇಶ |  ಪಾಕಿಸ್ತಾನ |
| City District Government | 11 September 2008 |
| City Council | Lahore |
| Towns | **10** |
| ಸರ್ಕಾರ |
|  • ಮಾದರಿ | City District |
|  • Divisional Commissioner | Imdadullah bosal |
|  • District Coordination Officer | Naseem Sadiq |
| ವಿಸ್ತಾರ |
|  • ಒಟ್ಟು | ೧,೭೭೨ km2 (೬೮೪ sq mi) |
| Elevation | ೨೧೭ m (೭೧೨ ft) |
| ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2012) |
|  • ಒಟ್ಟು | around ೧,೨೫,೦೦,೦೦೦ |
|   | Population of Lahore district |
| Demonym(s) | Lahori |
| ಸಮಯದ ವಲಯ |
| ಸಮಯ ವಲಯ | ಯುಟಿಸಿ+5 (PST) |
| Postal code | 54000 |
| Dialling code | 042 |
| Lahore Cantonment is a legally separate military-administered settlement. |

**ಲಾಹೋರ್** ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರ. ಇದನ್ನು ರಾಮಾಯಣದ ರಾಮನ ಮಗ ಲವ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಜಾಬಿ ಜನಭರಿತವಾದ ನಗರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* Official website
* ಲಾಹೋರ್ ಓಪನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್
* Lahore Historical Places Archived 2011-05-21 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Lahore Map Urdu Archived 2012-12-24 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* History and other information about Lahore Archived 2012-10-31 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Lahore Future Extension
* Allama Iqbal International Airport Lahore
* Lahore High Court Archived 2019-07-05 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Board of Intermediate & Secondary Education Lahore
* Lahore Chamber of Commerce & Industry Archived 2020-12-02 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Lahore Stock Exchange
* Government of the Punjab Archived 2012-06-23 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* City Traffic Police Lahore Archived 2020-12-01 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Skill Development Council Lahore Archived 2013-08-11 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Civil Defence Lahore Archived 2012-04-21 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Provincial Assembly of the Punjab Archived 2012-04-07 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Motor Transport Management Information System Archived 2015-04-08 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
# ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ

ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ
**ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ**ಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಒಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿ. ಕಿರಾಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಆಹಾರದ ಸಗಟು ಮಾರಾಟಗಾರ. ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಬಾಟಲಿಗಳು, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತವರದ ಡಬ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಬೇಗ ಕೆಡದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾರುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಗಳು ಬೇಕರಿಗಳು, ಕಸಾಯಿಗಳು, ರಸಭಕ್ಷ್ಯದ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳಂತಹ ಆಹಾರೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮಹಾಮಳಿಗೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಮಹಾಮಳಿಗೆಗಳು ಔಷಧಿ ವಿಭಾಗ, ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ, ಸಾಮಾನು ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸರಕುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಕಿರಾಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಗೃಹಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಾರ ಜಿನಸಿ, ಒಣಹಣ್ಣುಗಳು, ಸಕ್ಕರೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವ (ಗ್ರೋಸರ್). ಸರಕುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ (ಗ್ರೋಸ್) ಕೊಂಡು ಮಾರುವವರನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರೋಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವರನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರೋಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪನ್ನವಾದರೆ ಅದರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಕೊಂಡು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಕಾರ್ಯ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅತಿಮುಖ್ಯ. ಇವರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟು. ವ್ಯಾಪಾರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಅಂಗಡಿಗಳ ಗಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಾಣಿ ವರ್ತಕರು ಮಾಂಸ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಗಲ್ಲ. ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಸಣ್ಣ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳೂ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೂ ಆಲಂಬನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಸರಪಣಿ ಮಳಿಗೆಗಳೂ ಇಲಾಖಾ ಮಳಿಗೆಗಳೂ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳೂ ಉಂಟು. ಇವು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸರಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುದ್ರಾಂಕಿತವಾದವು. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಅವು ಪಡೆಯುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪರ್ಕ. ಅವರ ರುಚಿಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬಯಕೆಗಳನ್ನೂ ಅಂಗಡಿಕಾರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುತ್ತಾನೆ. ನಿತ್ಯಬಳಕೆಯ ಸರಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಂಡು ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅನುಭೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ ಒಂದು ವರ. ಉದ್ದರಿ ಲೆಕ್ಕ, ಮನೆಮನೆಗೆ ಸರಕಿನ ಸರಬರಾಯಿ-ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೇಖನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
[[:wikisource:kn:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಿ
ರಾಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಿ

ರಾಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ]]
# ಸಂವಿಧಾನ

ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ
**ಸಂವಿಧಾನ**ವು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಆಯಕಟ್ಟು, ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಶಗಳ ಸರಕಾರಗಳ ರೂಪುರೇಷಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

## ನೋಡಿ

* ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ‎
* ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್

ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್| ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಥಮ ಸಂಚಿಕೆ 25 ಜನವರಿ 1879 |
| ವರ್ಗ | ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ |
| ವಿನ್ಯಾಸ | Broadsheet (40.6 × 54.6 cm) |
| ಮಾಲೀಕ | ಮಿಚಿಕೊ ಮುರಯಾಮ, ಶೊಯ್ಚಿ ಯುನೊ |
| ಪ್ರಕಾಶಕ | ತಡಕಝು ಕಿಮುರ |
| ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ | ಯೊಶಿಬುಮಿ ವಕಮಿಯ |
| ಸ್ಥಾಪನೆ | 25 January 1879 (1879-01-25) |
| ಭಾಷೆ | ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ |
| ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ | ಒಸಾಕ |
| ಚಲಾವಣೆ | ೭೯.೬ ಲಕ್ಷ (ಬೆಳಗಿನ ಆವೃತಿ, 2010) |
| ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ | www.asahi.com |

**ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್** ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್ ಎಂದರೆ ಉದಯ ಭಾಸ್ಕರ ಪತ್ರಿಕೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿನೀಡಲು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಒಸಾಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು (1879). ಕೆಲವು ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇಶದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಟೋಕಿಯೊ ನಗರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

## ಛಾಯಾಂಕಣ

* ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್ ಕಟ್ಟಡ (2006)
* ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್ ಕಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಒಸಾಕ ಅಸಾಹಿ ಕಟ್ಟಡ (2012)
* ಅಸಾಹಿ ಶಿಂಭೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಟೋಕಿಯೋ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* Official website (in English)
* Asahi Shimbun Asia & Japan Watch Archived 2012-03-22 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. (in English)
* Asahi Haikuist Network

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ೧೮೭೧

|  |  |
| --- | --- |
| **ಶತಮಾನಗಳು:**  | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ - **೧೯ನೇ ಶತಮಾನ** - ೨೦ನೇ ಶತಮಾನ |
| **ದಶಕಗಳು:** |  ೧೮೪೦ರ ೧೮೫೦ರ ೧೮೬೦ರ  - ೧೮೭೦ರ -  ೧೮೮೦ರ  ೧೮೯೦ರ  ೧೯೦೦ರ
 |
| **ವರ್ಷಗಳು:** | ೧೮೬೮ ೧೮೬೯ ೧೮೭೦ - **೧೮೭೧** - ೧೮೭೨ ೧೮೭೩ ೧೮೭೪ |

**೧೮೭೧ ಇತರ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ**| ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ | 1871 *MDCCCLXXI* |
| ಆಬ್ ಊರ್ಬೆ ಕೋಂಡಿಟಾ | 2624 |
| ಆರ್ಮೀನಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1320 ԹՎ ՌՅԻ |
| ಬಹಾಈ ಪಂಚಾಂಗ | 27 – 28 |
| ಬರ್ಬರ್ ಪಂಚಾಂಗ | 2821 |
| ಬೌದ್ಧ ಪಂಚಾಂಗ | 2415 |
| ಬರ್ಮಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1233 |
| ಬಿಜಾಂಟೀನದ ಪಂಚಾಂಗ | 7379 – 7380 |
| ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪಂಚಾಂಗ | 1587 – 1588 |
| ಈಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1863 – 1864 |
| ಯಹೂದೀ ಪಂಚಾಂಗ |  5631 – 5632  |
| ಹಿಂದು ಪಂಚಾಂಗಗಳು |  |
|  - *ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆ* | 1926 – 1927 |
|  - *ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ* | 1793 – 1794 |
|  - *ಕಲಿಯುಗ* | 4972 – 4973 |
| ಹಾಲಸೀನ್ ಪಂಚಾಂಗ | 11871 |
| ಇರಾನ್‌‌ನ ಪಂಚಾಂಗ | 1249 – 1250 |
| ಇಸ್ಲಾಮ್ ಪಂಚಾಂಗ | 1287 – 1288 |
| ಕೊರಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 4204 |
| ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗ | 2414 |

ವರ್ಷ **೧೮೭೧** (**MDCCCLXXI**) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಭಾನುವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

## ೧೮೭೧ರ ಘಟನೆಗಳು

## ಜನನ

## ಮರಣ
# ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನ್

ಷೂಷ್ಟಾರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
**ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನ್** ಇರಾನಿನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಮುಖದ ಬಳಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯ.

## ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು, ವಾಯುಗುಣ

ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಲುರಿಸ್ತಾನ್, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಹರ್‌ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್‌ಫಹಾನ್, ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಖಾರಿ ಇವೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (24,732) ಚ. ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ (47,10,509) (2016). ಇದು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ ಮೈದಾನದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಮೈದಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಜ಼್ಯಾಗ್ರಾಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಅನೇಕ ನದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕಾರೂನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಡೇಜ಼್ ಇದರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿ. ಕಾರ್ಖೆ, ಜರಾಹಿ ಮತ್ತು ಜೋರೆಹ್ ಇತರ ನದಿಗಳು. ಇವು ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣನ್ನು ತಂದು ಹರಡುತ್ತಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಿಯ ಬಳಿಯ ಜವುಗು ನೆಲ ಭರತದಿಂದಾದ್ದು. ಜ಼್ಯಾಗ್ರಾಸ್‌ನ ಮುಂದುಗಡೆ ಇರುವ ತಪ್ಪಲುಬೆಟ್ಟಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ (oil deposit). ಜ಼್ಯಾಗ್ರಾಸ್ ಶ್ರೇಣಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದಲೂ, ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ.

ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನದ ಮೈದಾನದ ಕೆಳಭಾಗದ್ದು ಮರುಭೂಮಿಯ ವಾಯುಗುಣ; ಬೇಸಿಗೆ ಶುಷ್ಕ, ತಾಪಕರ. ತೇವ ತುಂಬಿದ ಗಾಳಿ ಖಾರಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸಿದಾಗ ಹವೆ ಬಲು ಧಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ; ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 12" ದಿಂದ 20", ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.

## ಕೃಷಿ, ಜನಜೀವನ

ಖರ್ಜೂರ, ಜಂಬೀರ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ, ನೀಲಿ, ಎಳ್ಳು, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಕರಬೂಜ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೀರಾವರಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾಯುಗುಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಅರಬರು. ಇವರು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಖ್ತಿಯಾರಿ, ಲುರ್ ಮುಂತಾದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನರುಂಟು. ಅರಬರು ಅಲೆಮಾರಿತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಭಖ್ತಿಯಾರಿಗಳೂ ಲುರ್ ಜನರೂ ಈಗಲೂ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

## ಚರಿತ್ರೆ, ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳು

ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಈಲಾಮಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗವೇ ಖೂಜ಼ಿಸ್ತಾನ. ಇದು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೂಸಿಯೇನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಪಂಗಡಗಳ ಜಗಳ, ಅಭದ್ರತೆ, ದುರಾಡಳಿತದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದುವು. ಹಳೆಯ ನೀರಾವರಿ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಜೀರ್ಣವಾದುವು. ಪಹ್ಲವಿ ಮನೆತನದ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಚುರುಕಾಯಿತು. ತೈಲಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು.

ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ ಆವಾಜ಼್. ಜನಸಂಖ್ಯೆ (1,184,788) (2016). ಇದು ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಳ. ಡೆಜ಼್‍ಫುಲ್ (264,709), ಷೂಷ್ಟಾರ್ (101,878), ರ‍್ಯಾಮ್‍ಹಾರ್ಮೋಜ಼್ (74,285), ಬೆಹ್‌ಬೆಹನ್ (122,604) ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು

* Houchang E. Chehabi (ed.). "Regional Studies: Khuzistan". *Bibliographia Iranica*. USA: Iranian Studies Group at MIT. Archived from the original on 2021-11-02. Retrieved 2017-02-11. (Bibliography)

ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೇಖನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಖೂಜಿ಼ಸ್ತಾನ್
# ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
| ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ |
| ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನ |
| Formation | 26 ಜನವರಿ 1950 (1950-೦೧-26) |
| Country | ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ |
| Website | www.india.gov.in |
| Seat | ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ |
| ಶಾಸಕಾಂಗ |
| ವಿಧಾನಸಭೆ | ಸಂಸತ್ತು |
| ಮೇಲ್ಮನೆ | ರಾಜ್ಯಸಭೆ |
| ಮುಖ್ಯಸ್ಥ | ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು) |
| ಕೆಳಮನೆ | ಲೋಕಸಭೆ |
| ಮುಖ್ಯಸ್ಥ | ಸ್ಪೀಕರ್ (ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ) |
| Meeting place | Sansad Bhavan |
| ಕಾರ್ಯಾಂಗ |
| ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು | ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ |
| ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ | ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ |
| Main organ | ಕೆಂದ್ರೀಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ |
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ | Cabinet secretary (Rajiv Gauba, IAS) |
| Meeting place | Central secretariat |
| Ministries | 57 |
| Responsible to | ಲೋಕಸಭೆ |
| ನ್ಯಾಯಾಂಗ |
|  ನ್ಯಾಯಾಲಯ | ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ |
| ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಶರದ್ ಅರವಿಂದ್ ಬೊಬಾಡೆ |

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನವ ದೆಹಲಿಯ ನಾರ್ಥ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಕಟ್ಟಡ
**ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರ**ವು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ ಭಾರತ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುವ ಸರ್ಕಾರ. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಈ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.
# ಆವಾಸಸ್ಥಾನ

ಹವಳ ದಿಬ್ಬವು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ
**ಆವಾಸಸ್ಥಾನ**ವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿ, ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಜೀವಿಯ ಪ್ರಜಾತಿಯಿಂದ ನೆಲೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪಾರಿಸರಿಕ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪದವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ಇರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಿಯು ಇರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಭೌತಿಕ ಆವರಣವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಮಣ್ಣು, ತೇವ, ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯಂತಹ ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಂತಹ ಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಗಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದರೆ ಬೇರೆಯವಕ್ಕೆ ಬಹಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದೇನಿಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಕಾಂಡದ ಒಳಭಾಗ, ಕೊಳೆತ ಕೊರಡು, ಬಂಡೆ, ಅಥವಾ ಪಾಚಿಯ ರಾಶಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗೆ ಅದು ಆಶ್ರಯದಾತ ಜೀವಿಯ ಶರೀರ, ಅನ್ನನಾಳದಂತಹ ಆಶ್ರಯದಾತ ಜೀವಿಯ ಶರೀರದ ಭಾಗ, ಅಥವಾ ಆಶ್ರಯದಾತ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಒಂಟಿ ಜೀವಕೋಶವಾಗಿರಬಹುದು.

ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ರುವಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ಉಪೋಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಡು, ಬೆಂಗಾಡು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಅರೆ ಶುಷ್ಕ ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಸಿಹಿನೀರಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜವುಳು ಭೂಮಿಗಳು, ತೊರೆಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೊಳಗಳು ಹಾಗೂ ನದೀಮುಖಗಳು ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಜವುಗು ಭೂಮಿಗಳು, ಕರಾವಳಿ, ಅಂತರಭರತ ವಲಯ, ದಿಬ್ಬಗಳು, ಕೊಲ್ಲಿಗಳು, ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರ, ಸಮುದ್ರ ತಳ, ನಡುಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಜೀವಿಗಳ ಹರಡಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾರಿಸರಿಕ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ತಾಪಮಾನ, ಆರ್ದ್ರತೆ, ವಾಯುಗುಣ, ಮಣ್ಣಿನ ಬಗೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜೀವಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ವಾಹನ

ಕಾರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇಂಜಿನ್-ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ
**ವಾಹನ**ವು ವರ್ಗಾವಣೆ, ಸಾಗಣೆ ಅಥವಾ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಸಾಧನ. ಹಲವುವೇಳೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೈಕಲ್‌ಗಳು, ಕಾರುಗಳು, ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್‌ಗಳು, ರೈಲು ಗಾಡಿಗಳು, ಹಡಗುಗಳು, ದೋಣಿಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನ), ಮಾನವರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗದ ಕೆಲವು ಇತರ ಸಾರಿಗೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ವಾಹನಗಳೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಮಗುಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರದ ತೇಲುವ ಕಾಂಡಗಳು. ವಾಹನಗಳು ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಾರೋಟು, ಮಜಲುಗಾಡಿ, ಹೇಸರಗತ್ತೆಯಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಾಡಿ, ಎತ್ತಿನಬಂಡಿ ಅಥವಾ ರಿಕ್ಷಾ.
# ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆ

| Indonesian |
| --- |
| *bahasa Indonesia* |
| ಉಚ್ಛಾರಣೆ | ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:IPA-id |
| ಮೂಲ | ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ |
| Native speakers | **ಪದವಿನ್ಯಾಸ ದೋಷ: ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆ"೨".** L2 speakers: ೧೫೬ million (2010 census) |
| ಭಾಷಾಕುಟುಂಬ | Austronesian
* Malayo-Polynesian
	+ Malayo-Sumbawan (?)
		- Malayic
			* Malayan
				+ Malay
					- Malacca ("Riau") Malay
						* **Indonesian**
 |
| ಬರವಣಿಗೆ ಕ್ರಮ | Latin (Indonesian alphabet) Indonesian Braille |
| Official status |
| Official language in |  ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ |
| Language codes |
| ISO 639-1 | `id` |
| ISO 639-2 | `ind` |
| ISO 639-3 | `ind` |

---

**ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆ**

ಭಾಷಾ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಭಾಷೆ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ. ಇದು ಭಾಷೆಯ ಶಿಷ್ಟರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಷ್ಟರೂಪ ಮಲೆಯದ ಭಾಷೆ. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮಲೈ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯುಂಟು. ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಷ್ಟರೂಪಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಇವುಗಳ ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಕೋಶ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮಲೈ ಭಾಷೆಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನದಾಗಿದೆ. ಇಂಡೊನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲೈ ಭಾಷೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಟ್ಜ, ದ್ವ, ನ್ಜ, ಜ ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಛ. ಜ, ನ್ಯ, ಯ ಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಸರಣ ಹಂಚಿಕೆ

ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 10ನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಲೆಯನ್ನರೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಮಕ್ಕಳು. ಉಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂಡೊನೇಷ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲೈ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಸುಲಭ.

## ಇತಿಹಾಸ

1928ರಲ್ಲಿ ಮಲೈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರೂಪು ತಳೆಯಲಿದ್ದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದಾದ್ಯಂತವೂ ಸಂಪರ್ಕಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಲೈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಲೈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದಂಥ ವರ್ಗವೊಂದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ದೊರೆತಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ-ಜಾವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಮಲೈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾದವು.

ಇಂಡೊನೇಷ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆದ ಯತ್ನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಯರೇ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರಾದರೂ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದು ದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ತೀವ್ರ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವಿe್ಞÁನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಾರಿಭಾಷಿಕಶಬ್ದ ಸಮಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ವರ್ತಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೂ ವೈe್ಞÁನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ದೀಪಾವಳಿ

| ದೀಪಾವಳಿ |
| --- |
| ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳ ಸಾಲು |
| ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು | ದಿವಾಲಿ |
| ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ | ಹಿಂದೂ, ಸಿಖ್, ಬೌದ್ಧರು. |
| ರೀತಿ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ |
| ಆಚರಣೆಗಳು | ದೀಪ ಬೆಳಗುವಿಕೆ, ಮನೆ ಅಲಂಕಾರ, ಪಟಾಕಿ, ಪೂಜೆ, ಉಡುಗೊರೆ |
| ದಿನಾಂಕ | ಕಾರ್ತಿಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ |

**ದೀಪಾವಳಿ** (ದೀಪಗಳ ಸಾಲು) ದೀಪಗಳಿಂದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಹಬ್ಬ. ಇದನ್ನು ವಿಕ್ರಮಶಕೆಯ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ರಮಶಕೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಂಚಾಂಗ ಚಂದ್ರಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಅಂದರೆ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಾಡ್ಯ - ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

## ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ

ಶ್ರೀ ರಾಮ ರಾವಣನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ಸಮಯವೆಂದು ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ (ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಡಿನ ಮೇಲೆ ಶುಭದ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಲಿ-ವಾಮನರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮರುದಿನ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ದೀಪಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಪುರಾಣಗಳೂ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಲಿ-ವಾಮನರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮರುದಿನ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಪ್ರಪಂಚದಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯವೇ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭ ಸಹ; ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೀಪಾವಳಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಇತರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಧಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಗೋಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾದರೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು.

## ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ

ಸಿಕ್ಖ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ದೀಪಾವಳಿಯು ಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬ. ೧೬೨೦ ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಖರ ಆರನೆಯ ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ ೫೨ ರಾಜರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ತಂದ ದಿನವೆಂದು ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಜೈನ ಧರ್ಮ

ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ೩ ದಿನ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಪಾವಳಿಯು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಹಾವೀರರು ಕಾರ್ತಿಕ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು (ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫) ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಿದ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಭದ್ರಬಾಹುವಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಕಲ್ಪಶ್ರುತ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಹಾವೀರರ ನಿರ್ವಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಅಂಧಕಾರವು ಮರೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಗಾಡಾಂಧಕಾರವು ಆವರಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಗುರುವಿನ ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ೧೬ ಗಣ-ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ೯ ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ೯ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರವನ್ನು ಬೆಳಗಿದರು. ಜೈನರಿಗೆ ಇದು ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭ. ಮನೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ದೀಪದಿಂದ ಬೆಳಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರರ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ತಾರಾಧ್ಯಾಯನ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಠಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮಹಾವೀರರ ನಿರ್ವಾಣ ಸ್ಠಳವಾದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಪಾವಾಪುರಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ಚತುರ್ದಶಿಯ ದೀಪಗಳ ಅಲಂಕಾರ (ಒಳಾಂಗಣ) | ನೇಪಾಳಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೀಪಾವಳಿಯ ಅಲಂಕಾರ (ತಿಹಾರ್ ಹಬ್ಬ) | ಅಮೃತಸರದ "ಬಂಡಿ ಚೋರ್ ದಿವಸ್" ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಡಗರ | ಚೆನ್ನೈ ನಗರದ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ ಸಂಭ್ರಮ |
| ಗ್ರಾಮಾಂತರ - ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ತೇಲುವ ದೀಪಗಳು | ದೀಪಾವಳಿ "ಮಿಠಾಯಿ" |  |  |

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್

| ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್ |
| --- |
|  |
| *Catharanthus roseus* |
| Scientific classification  |
| Unrecognized taxon (fix): | Catharanthus |
| Type species |
| *Catharanthus roseus* (L.) G.Don. |
| Synonyms |
| * *Ammocallis* Small
* *Lochnera* Rchb. ex Endl., illegitimate superfluous name
 |

ಕ್ಯಾಥರಾಂತಸ್ ಎಂಬುದು ಅಪೊಸೈನೇಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. *ವಿಂಕಾ* ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಕಾರ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ **ಪೆರಿವಿಂಕಲ್ಸ್** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಎಂಟು ಪರಿಚಿತ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ *ಸಿ. ರೋಸಸ್*, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಎಂಟನೇ ಪ್ರಭೇದವಾದ *ಸಿ. ಪುಸಿಲಸ್*, ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. *ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್* ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. "ಶುದ್ಧ ಹೂವು" ಎಂಬುದು ಇದರ್ಥ.

ಇವುಗಳ ಎಲೆಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಹೂವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಯ ಅಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಐದು ಉದ್ದವಾದ, ಕಿರಿದಾದ ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೊಳವೆಯಾಕಾರ ಮತ್ತು ಐದು ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೊರೊಲ್ಲಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ *ವಿಂಕಾ ರೋಸಾ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥರಾಂಥಸ್ ರೋಸಸ್, ವಿಂಕಾ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಥರಾಂಥಿಸ್ ಅಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಎರಡು ಔಷಧಿಗಳಾದ ವಿನ್ಬ್ಲಾಸ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ವಿನ್ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 130 ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ಯಾಥರಾಂತಸ್ ರೋಸಸ್ ಅನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯ ಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಲಾಬಿ, ಕೆಂಪು, ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಅನೇಕ ಛಾಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಿಳಿ ಛಾಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ.

1. ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್ ಕೊರಿಯಾಸಿಯಸ್ ಮಾರ್ಕ್ಗ್ರ್. - ಮಡಗಾಸ್ಕರ್
2. *ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಸ್* (ಬೊಜೆರ್ ಮಾಜಿ ಎ. ಡಿ. ಸಿ.) ಪಿಚೋನ್-ಮಡಗಾಸ್ಕರ್
3. ಕ್ಯಾಥರಂಥಸ್ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಸ್ (ಪಿಚೊನ್) ಪಿಚೋನ್-ಮಡಗಾಸ್ಕರ್
4. ಕ್ಯಾಥರಾಂಥಸ್ ಓವಲಿಸ್ ಮಾರ್ಕ್ಗ್ರ್. - ಮಡಗಾಸ್ಕರ್
5. *ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್ ಪುಸಿಲಸ್*  (ಮುರ್ರೇ ಜಿ. ಡೊನ್) - ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ
6. ಕ್ಯಾಥರಂಥಸ್ ರೋಸಸ್  (ಎಲ್.) ಜಿ. ಡೊನ್. - ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಪೆರಿವಿಂಕಲ್, ಓಲ್ಡ್-ಮೇಡ್, ರೋಸಿ ಪೆರಿವಿಂಕಿಲ್, ಪಿಂಕ್ ಪೆರಿವಿಂಕೆಲ್-ಮಡಗಸ್ಕರ್ ಇಟಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿದೆ
7. *ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್ ಸ್ಕಿಟುಲಸ್* (ಪಿಚೊನ್) ಪಿಚೋನ್-ಮಡಗಾಸ್ಕರ್)
8. ಕ್ಯಾಥರಾಥಸ್ ಟ್ರೈಕೊಫಿಲ್ಲಸ್  (ಬೇಕರ್ ಪಿಚೋನ್-ಮಡಗಾಸ್ಕರ್. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದಾಬಹಾರ್ ಅಥವಾ ಬಾರಾಮಾಸಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು