# ಗ್ಯಾಂಬಿಯ

| ದಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯRepublic of The Gambia |
| --- |
|

Flag |
| **Motto:**"ಪ್ರಗತಿ, ಶಾಂತಿ, ಐಸಿರಿ" |
| **Anthem:ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡು ಗ್ಯಾಂಬಿಯಕ್ಕಾಗಿ* |
|  |
| ರಾಜಧಾನಿ | ಬಾಂಜುಲ್ |
| Largest city | ಸೆರ್ರೆಕುಂಡ |
| ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |
| Demonym(s) | Gambian |
| ಸರ್ಕಾರ | ಗಣರಾಜ್ಯ |
|  |
| • ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ  | ಯಾಹ್ಯಾ ಜಮ್ಮೆಹ್ |
|  |
| ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ |
|  |
| • ಯು.ಕೆ.ಯಿಂದ  | ಫೆಬ್ರವರಿ 18 1965 |
| • ಗಣರಾಜ್ಯದ ಘೋಷಣೆ  | ಎಪ್ರಿಲ್ 24 1970 |
|  |
| • Water (%) | 11.5 |
| ಜನಸಂಖ್ಯೆ |
| • ಜುಲೈ 2005 estimate | 1,517,000 (150ನೆಯದು) |
| GDP (PPP) | 2005 estimate |
| • Total | $3.094 ಬಿಲಿಯನ್ (171ನೆಯದು) |
| • Per capita | $2002 (144ನೆಯದು) |
| HDI (2004) |  0.479 **Error: Invalid HDI value** · 155ನೆಯದು |
| Currency | ಡಲಾಸಿ (GMD) |
| Time zone | GMT |
| Calling code | 220 |
| Internet TLD | .gm |

**ದಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯ** ( ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು - ದಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯ ಗಣರಾಜ್ಯ) ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಂಬಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ. ಇದು ಆಫ್ರಿಕಾ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಗ್ಯಾಂಬಿಯವು ಉತ್ತರ,ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆನೆಗಾಲ್ ದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವಿದೆ. ನಾಡಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು.
ಇದರ ಪ್ರದೇಶವು ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿದೆ , ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ ನದಿಯು ದೇಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಸರಿನ ನದಿಯು ದೇಶದ ಉದ್ದವಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾವು ಮೇ 1, 2024 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 11,300 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (4,400 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು 2,422,712 ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 2013 ರಿಂದ 30.45% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವು ಬಂಜುಲ್ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬಾಥರ್ಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ .  ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ಸೆರೆಕುಂಡಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಕಾಮಾ . ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ನಗರಗಳು ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕನಿಫಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫರಾಫೆನ್ನಿ, ಮೇಲಿನ ನದಿ ಪ್ರದೇಶದ ಬಾಸ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ನದಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಮಾ.

ಅರಬ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಸಹಾರನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ವಸ್ತುವಿಗೆ ವಸ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. 9 ನೇ ಮತ್ತು 10 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಸುಡಾನ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 1455 ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 1765 ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.  1965 ರಲ್ಲಿ, 190 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ ದಾವ್ಡಾ ಜವಾರಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು . ಜುಲೈ 22, 1994 ರಂದು ರಕ್ತರಹಿತ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾಹ್ಯಾ ಜಮ್ಮೆಹ್ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವವರೆಗೂ ಜವಾರಾ ಹಲವಾರು ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉಳಿದರು .

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾದ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಡಮಾ ಬ್ಯಾರೋ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು; ಅವರು ಇತರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಯಾಹ್ಯಾ ಜಮ್ಮೆಹ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.  ಜಮ್ಮೆಹ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ಮೋಸ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಇದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು . ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯ (ECOWAS) ಮಿಲಿಟರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಜಮ್ಮೆಹ್ ಅವರ ಅವಧಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿತು.  ಜನವರಿ 19, 2017 ರಂದು ಸೆನೆಗಲ್‌ನ ಡಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಂಬಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಡಮಾ ಬ್ಯಾರೋ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.

ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 17.2% ಜನರು ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ US$2.15 (2017 PPP ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ . [ *ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ* ] ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ ECOWAS ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ. 2013 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿತು.  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ; ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು