# ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿ

| Tigalari  |
| --- |
|  |
| ಲಿಪಿ ವಿಧ |  Abugida
 |
| ಕಾಲಮಾನ | 9th century CE – present |
| ಬರವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಕು | Left-to-right  |
| ಭಾಷೆಗಳು | Tulu, Kannada, Malayalam, and Sanskrit |
| ಸಂಬಂದಿತ ಲಿಪಿಗಳು |
| ಪೋಷಕ ಬರಹ ವಿಧಗಳು | Egyptian* Proto-Sinaitic
	+ Phoenician
		- Aramaic
			* Brahmi script
				+ Tamil Brahmi
					- Pallava script
						* Grantha
							+ Tigalari
 |
| ಸಮಾನಾಂತರ ಬರಹ ವಿಧಗಳು | Malayalam script Saurashtra script Dhives Akuru |
| ISO 15924 |
| w:ISO 15924 | Tutg (341), ​Tulu-Tigalari |
| Unicode |
| Unicode alias | Tulu Tigalari |

**ತಿಗಳಾರಿ** ( *Tigaḷāri lipi*, *tulu lipi* ), **ತುಳು ಲಿಪಿ** ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಕ್ ಲಿಪಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶ) ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷಿಕರು *ತುಳು ಲಿಪಿ* ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಲಿಪಿಯಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದಲೂ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಕುಲಶೇಖರದ ಶ್ರೀ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಗಳಾರಿ/ತುಳು ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 1159 AD ಗೆ ಸೇರಿದೆ. 15ನೇ ಶತಮಾನದ ತುಳುವಿನ ವಿವಿಧ ಶಾಸನಗಳು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿವೆ. 17ನೇ ಶತಮಾನದ *ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ* ಮತ್ತು *ಕಾವೇರಿ* ಎಂಬ ಎರಡು ತುಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಸಹ ಅದೇ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದನ್ನು ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕೋಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ತುಳು ಭಾಷಿಕರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗವಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಭಾಷೆ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

## ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು

| **ಲಿಪಿಯ ಹೆಸರು** | **ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ** | **ಅವರ ಬೇರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು** |
| --- | --- | --- |
| ಆರ್ಯ ಎಝುಟ್ಟು/ಗ್ರಂಥ ಮಲಯಾಳಂ | ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು | ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಮಣಿಪ್ರವಾಳ, ತಮಿಳು ಗ್ರಂಥ |
| ಪಶ್ಚಿಮ ಗ್ರಂಥ/ತುಳು-ಮಲಯಾಳಂ | ಕೆಲವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು | 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು |
| ತಿಗಲಾರಿ | *ಮಲೆನಾಡು* ಮತ್ತು *ಕರಾವಳಿ* (ಕರಾವಳಿ) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ | ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು |
| ತುಳು ಲಿಪಿ/ತುಳು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿ | ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ತುಳುನಾಡು | ತುಳು ಭಾಷಿಕರು, ಎಸಿ ಬರ್ನೆಲ್ |

ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಹೆಸರು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಭಾಷಾ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಲಿಪಿಗೆ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆರ್ಯ ಎಝುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪದ: ಗ್ರಂಥ ಮಲಯಾಳಂ ಅನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಯ ಎಝುಟ್ಟು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಗೆ (ಹಳೆಯ ಶೈಲಿ) ಸೀಸದ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ಹಳೆಯ ಲಿಪಿಯ (ಅದು ತಿಗಳಾರಿ) ನಡುವಿನ ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಂದಿಗೂ 'ತಿಗಳಾರಿ'ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ತಿಗಳಾರಿ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದು ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೊ. ಗುಂಡಾ ಜೋಯಿಸ್ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿಕಟವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳು, ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎಲ್. ರೈಸ್‌ನಂತಹ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಲಿಪಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಹೆಸರು 'ತಿಗಳಾರಿ' ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಲಿಪಿ ಅಥವಾ ತುಳು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಹಲವಾರು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ತಿಗಲಾರಿ ಲಿಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ - ರೆವ್. ಎಸಿ ಬರ್ನೆಲ್ ಅವರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಗ್ರಫಿಯ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತುಳು ರಾಮಾಯಣ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು 'ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

## ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಕೆನರಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ, ಉಡುಪಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇದ, ಜ್ಯೋತಿಷ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಕೃತಿಗಳು.

## ಬಳಕೆ

### ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಳಕೆ

 ತಿಗಳಾರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ
ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಜ್ಯೋತಿಷ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು *ಗೋಕರ್ಣ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್* ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಯಾಣದ ಬಟ್ಟಲೇಶ್ವರ ಅವರು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿ *ಕೌಶಿಕ ರಾಮಾಯಣವು* ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ 15ನೇ ಶತಮಾನದ *ಮಹಾಭಾರತವೂ* ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ 12-13ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾವರವು ಸಾಮವೇದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 15ನೇ ಶತಮಾನದ *ದೇವಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಂತಹ* ಇತರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಎರಡು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ *ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೋ* ಮತ್ತು *ಕಾವೇರಿ* ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

### ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆ

ಇಂದು ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆನರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ *ಮಠಗಳಲ್ಲಿ* ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿವೆ. ತಿಗಳರಿ ಲಿಪಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಳದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ 400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿವೆ.

ಲಿಪಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತುಳುವರಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ತುಳು ಲಿಪಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ತುಳು ಲಿಪಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸಕರಿಂದಲೂ ಭಾರಿ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಡೆ ತುಳು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

## ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಕೆಳದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಬ್ಯೂರೋ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಕರ್ನಾಟಕ
ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ನಾನೂರು ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಔಷಧ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಕೆಳದಿ ಯುಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಫಲಕದ ಶಾಸನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜ್ಞಾನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ, ಶಂಕರಘಟ್ಟ, ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮೈಸೂರು
ಓರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈಸೂರು 33,000 ತಾಳೆ ಎಲೆಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅಪರೂಪದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ, ಸಂಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತಿಗಳರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ *ಶಾರದತಿಲಕ* ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *ಶಾರದತಿಲಕವು* ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ಸಂಯೋಜನೆಯ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯದ ಲೇಖಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಅವರು ಬೃಹತ್ ತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ಮಹಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ತಂಜಾವೂರು
ತಂಜಾವೂರಿನ ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಮರಾಠ ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಸ್ವತಿ ಮಹಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಂಥ, ದೇವನಾಗರಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತಿಗಳಾರಿ ಮತ್ತು ಒರಿಯಾ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಫ್ರೆಂಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ
ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸೈಸ್ ಡಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯು *ಶೈವ ಆಗಮಗಳಿಗೆ* ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 1955 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶೈವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ AD ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ AD ಯಿಂದ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕ, ಜೀನ್ ಫಿಲಿಯೋಜಾಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ತುರ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆ, ಶೈವ ಆಗಮ, ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಮುಂತಾದ ಲಿಪಿಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಗ್ರಹವು ಸರಿಸುಮಾರು 8,600 ತಾಳೆ ಎಲೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಇತರೆ ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ನಂದಿನಗರಿ ಮತ್ತು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿವೆ.
*ಶೈವ ಆಗಮವನ್ನು* ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳು ಬೇರೆಡೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೋಡೆಕ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಶ್ರೀತಾಳ) ತಾಳೆ ಎಲೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಹೊಸನಗರದ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಸಿರ್ಸಿಯ ಸೋಂದಾ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲೀ ಮಠ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

## ಪಾತ್ರಗಳು

ತಿಗಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ : *ವಿದ್ಯಾಮಾಧವೀಯಂ-ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರಂ*

ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ಸ್ವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಾರ್ಟ್.

## ಇತರ ಲಿಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ

ತಿಗಳಾರಿ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಎರಡೂ ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಡಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲುತ್ತವೆ. 9ನೇ-10ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗ್ರಂಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಲಿಪಿಯು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಎರಡು ಲಿಪಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಕೋಷ್ಟಕವು ಕ, ಖ, ಗ, ಘ, ಙ ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು ಇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳಾದ ಗ್ರಂಥ, ತಿಗಳಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಳದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

## ಯುನಿಕೋಡ್

ತಿಗಳಾರಿ (ತುಳು) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು 2011 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಎವರ್ಸನ್ ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂರ್ತಿ ಕೆವೈ ಮತ್ತು ವಿನೋದ್ ರಾಜನ್ ಅವರು ಯುನಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. L2/17-378 ರ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ L2/16-241 ಕುರಿತು ಶ್ರೀನಿಧಿ A ಮತ್ತು ಶ್ರೀದತ್ತ A ಸಹ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು 2 ವಿಭಿನ್ನ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಒಂದು ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪುರಾತನ ಲಿಪಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಸಂಶೋಧನೆ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಸರಳೀಕೃತ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ತುಳು ಬಳಕೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯೂ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ

* S. Muhammad Hussain Nainar (1942), *Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language*, University of Madras, ISBN 9789839154801 `{{citation}}`: ISBN / Date incompatibility (help)
* J. Sturrock (1894), *Madras District Manuals - South Canara (Volume-I)*, Madras Government Press
* Harold A. Stuart (1895), *Madras District Manuals - South Canara (Volume-II)*, Madras Government Press
* Government of Madras (1905), *Madras District Gazetteers: Statistical Appendix for South Canara District*, Madras Government Press
* Government of Madras (1915), *Madras District Gazetteers South Canara (Volume-II)*, Madras Government Press
* Government of Madras (1953), *1951 Census Handbook- South Canara District* (PDF), Madras Government Press
* J. I. Arputhanathan (1955), *South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks)* (PDF), Madras Government Press
* Rajabhushanam, D. S. (1963), *Statistical Atlas of the Madras State (1951)* (PDF), Madras (Chennai): Director of Statistics, Government of Madras

## ಸಹ ನೋಡಿ

* ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿ
* ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ
* ಗೋಕಾಕ್ ಆಂದೋಲನ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

* ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆ - ತುಳು ಲಿಪಿ: ಜಿವಿಎಸ್ ಉಳ್ಳಾಲ ಅವರಿಂದ ತುಳು ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ
* ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಪಾಠಗಳು
* ತುಳು ಲಿಪಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಒಲವು Archived 2019-07-13 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.