Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ೧೮೦೧

|  |  |
| --- | --- |
| **ಶತಮಾನಗಳು:**  | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ - **೧೯ನೇ ಶತಮಾನ** - ೨೦ನೇ ಶತಮಾನ |
| **ದಶಕಗಳು:** |  ೧೭೭೦ರ ೧೭೮೦ರ ೧೭೯೦ರ  - ೧೮೦೦ರ -  ೧೮೧೦ರ  ೧೮೨೦ರ  ೧೮೩೦ರ
 |
| **ವರ್ಷಗಳು:** | ೧೭೯೮ ೧೭೯೯ ೧೮೦೦ - **೧೮೦೧** - ೧೮೦೨ ೧೮೦೩ ೧೮೦೪ |

**೧೮೦೧ ಇತರ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ**| ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ | 1801 *MDCCCI* |
| ಆಬ್ ಊರ್ಬೆ ಕೋಂಡಿಟಾ | 2554 |
| ಆರ್ಮೀನಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1250 ԹՎ ՌՄԾ |
| ಬಹಾಈ ಪಂಚಾಂಗ | -43 – -42 |
| ಬರ್ಬರ್ ಪಂಚಾಂಗ | 2751 |
| ಬೌದ್ಧ ಪಂಚಾಂಗ | 2345 |
| ಬರ್ಮಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1163 |
| ಬಿಜಾಂಟೀನದ ಪಂಚಾಂಗ | 7309 – 7310 |
| ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪಂಚಾಂಗ | 1517 – 1518 |
| ಈಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1793 – 1794 |
| ಯಹೂದೀ ಪಂಚಾಂಗ |  5561 – 5562  |
| ಹಿಂದು ಪಂಚಾಂಗಗಳು |  |
|  - *ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆ* | 1856 – 1857 |
|  - *ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ* | 1723 – 1724 |
|  - *ಕಲಿಯುಗ* | 4902 – 4903 |
| ಹಾಲಸೀನ್ ಪಂಚಾಂಗ | 11801 |
| ಇರಾನ್‌‌ನ ಪಂಚಾಂಗ | 1179 – 1180 |
| ಇಸ್ಲಾಮ್ ಪಂಚಾಂಗ | 1215 – 1216 |
| ಕೊರಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 4134 |
| ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗ | 2344 |

ವರ್ಷ **೧೮೦೧** (**MDCCCI**) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಗುರುವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

## ೧೮೦೧ರ ಘಟನೆಗಳು

## ಜನನ

## ಮರಣ
# ಜುಲೈ ೨೦

**ಜುಲೈ ೨೦** - ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೦೧ನೇ ದಿನ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೦೨ನೇ ದಿನ).
ಜುಲೈ ೨೦೨೬

## ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

* ೧೯೦೩ - ಫೋರ್ಡ್ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕಾರ್ ತಯಾರಿಸಿತು.
* ೧೯೬೦ - ಶ್ರೀ ಲಂಕಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಿರಿಮಾವೋ ಬಂಡಾರನಾಯ್ಕೆಯ ಆಯ್ಕೆ - ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ.
* ೧೯೬೯ - ಅಪ್ಪೊಲೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಪೊಲೊ ೧೧ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಮಾಡಿತು.
* ೧೯೮೯ - ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಸೈನ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಆಂಗ್ ಸಾನ್ ಸೂ ಕಿಯನ್ನು ಗೃಹ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿತು.

## ಜನನಗಳು

* ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೫೬ - ಗ್ರೀಸ್ನ ರಾಜ ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡರ್.
* ೧೮೨೨ - ಗ್ರೆಗೊರ್ ಮೆಂಡೆಲ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ಪಾದ್ರಿ, ಜೀವಬೀಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ.
* ೧೯೧೯ - ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹಿಲರಿ, ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ನ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ, ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮೊದಲಿಗ.
* ೧೯೫೦ - ನಸೀರುದ್ದಿನ್ ಶಾ, ಭಾರತದ ನಟ.

## ಮರಣಗಳು

* ೧೯೨೬ - ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಡ್ಜೆರ್ಜೆನ್ಸ್ಕಿ, ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಗೂಢಾಚಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ.
* ೧೯೩೭ - ಗುಗ್ಲಿಯೆಲ್ಮೊ ಮಾರ್ಕೊನಿ, ಇಟಲಿಯ ಸಂಶೋಧಕ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ.

## ರಜೆಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು

* ಕೊಲಂಬಿಯ - ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ Archived 2005-08-05 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್ : ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ

|  |
| --- |
| ಜನವರಿ | ಫೆಬ್ರುವರಿ | ಮಾರ್ಚ್ | ಏಪ್ರಿಲ್ | ಮೇ | ಜೂನ್ | ಜುಲೈ | ಆಗಸ್ಟ್ | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ | ಅಕ್ಟೋಬರ್ | ನವೆಂಬರ್ | ಡಿಸೆಂಬರ್ |
# ೧೮೯೨

|  |  |
| --- | --- |
| **ಶತಮಾನಗಳು:**  | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ - **೧೯ನೇ ಶತಮಾನ** - ೨೦ನೇ ಶತಮಾನ |
| **ದಶಕಗಳು:** |  ೧೮೬೦ರ ೧೮೭೦ರ ೧೮೮೦ರ  - ೧೮೯೦ರ -  ೧೯೦೦ರ  ೧೯೧೦ರ  ೧೯೨೦ರ
 |
| **ವರ್ಷಗಳು:** | ೧೮೮೯ ೧೮೯೦ ೧೮೯೧ - **೧೮೯೨** - ೧೮೯೩ ೧೮೯೪ ೧೮೯೫ |

**೧೮೯೨ ಇತರ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ**| ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ | 1892 *MDCCCXCII* |
| ಆಬ್ ಊರ್ಬೆ ಕೋಂಡಿಟಾ | 2645 |
| ಆರ್ಮೀನಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1341 ԹՎ ՌՅԽԱ |
| ಬಹಾಈ ಪಂಚಾಂಗ | 48 – 49 |
| ಬರ್ಬರ್ ಪಂಚಾಂಗ | 2842 |
| ಬೌದ್ಧ ಪಂಚಾಂಗ | 2436 |
| ಬರ್ಮಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1254 |
| ಬಿಜಾಂಟೀನದ ಪಂಚಾಂಗ | 7400 – 7401 |
| ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪಂಚಾಂಗ | 1608 – 1609 |
| ಈಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 1884 – 1885 |
| ಯಹೂದೀ ಪಂಚಾಂಗ |  5652 – 5653  |
| ಹಿಂದು ಪಂಚಾಂಗಗಳು |  |
|  - *ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆ* | 1947 – 1948 |
|  - *ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ* | 1814 – 1815 |
|  - *ಕಲಿಯುಗ* | 4993 – 4994 |
| ಹಾಲಸೀನ್ ಪಂಚಾಂಗ | 11892 |
| ಇರಾನ್‌‌ನ ಪಂಚಾಂಗ | 1270 – 1271 |
| ಇಸ್ಲಾಮ್ ಪಂಚಾಂಗ | 1309 – 1310 |
| ಕೊರಿಯಾದ ಪಂಚಾಂಗ | 4225 |
| ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗ | 2435 |

ವರ್ಷ **೧೮೯೨** (**MDCCCXCII**) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಶುಕ್ರವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಅಧಿಕ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

## ೧೮೯೨ರ ಘಟನೆಗಳು

## ಜನನ

## ಮರಣ
# ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ

| ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ\* |
| --- |
| UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ |
|

---

 |
| **ರಾಷ್ಟ್ರ** |  ವ್ಯಾಟಿಕನ್ |
| **ತಾಣದ ವರ್ಗ** | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ |
| **ಆಯ್ಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು** | i, ii, iv, vi |
| **ಆಕರ** | 286 |
| **ವಲಯ**\*\* | ಯುರೋಪ್ |
| **ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ** |
| **ಘೋಷಿತ ವರ್ಷ** | 1984  (8ನೆಯ ಅಧಿವೇಶನ) |
| \* ಹೆಸರು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಾಗಿರುವಂತೆ. \*\* UNESCO ರಚಿಸಿರುವ ವಲಯಗಳು. |

**ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ** - ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ-ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, 'ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ ರಾಜ್ಯ'. ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಧರ್ಮಗುರು ಪೋಪ್ ಅವರು ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಳ. ರೋಮ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರವು, ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 'ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರ'ವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

## ಹೋಲಿ ಸೀ

ಈ ನಗರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೋಲಿ ಸೀ ಎಂಬ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಪೀಠವು ನೆಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಶದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪೋಪ್ ರವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರಿಗೂ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೂ ಅಡಳಿತ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗಿನ ಪೋಪ್ ಪದವಿಯನ್ನು, ಪೋಪ್ ಹದಿನಾರನೇ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

### ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಗರ್ಜಿ

ಈ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಗುರುಗಳು ಇರುವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯ. ಈ ದೇವಾಲಯ ಧರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಂತ ಪೀಟರ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲೆಂಜಲೋ ಮತ್ತಿತರರು ರಚಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
# ೧೯೦೬

**೧೯೦೬** - ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ೬ನೇ ವರ್ಷ

## ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

## ಜನನ

* ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್
* ಮಹಾದೇವಿತಾಯಿ

## ನಿಧನ

* ರವಿವರ್ಮ (ಚಿತ್ರ ಕಲಾಕಾರ, ರಾಜ)

|  |
| --- |
| ಜನವರಿ | ಫೆಬ್ರುವರಿ | ಮಾರ್ಚ್ | ಏಪ್ರಿಲ್ | ಮೇ | ಜೂನ್ | ಜುಲೈ | ಆಗಸ್ಟ್ | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ | ಅಕ್ಟೋಬರ್ | ನವೆಂಬರ್ | ಡಿಸೆಂಬರ್ |
# ಆಗಸ್ಟ್ ೧

**ಆಗಸ್ಟ್ ೧** - ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನ ಮೊದಲನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದ ೨೧೩ನೇ ದಿನ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೧೪ನೇ ದಿನ).
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬

## ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

* ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೦ - ಮುಂದೆ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಎಂದು ನಾಮ ಪಡೆದ ಆಕ್ಟೇವಿಯನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡ್ರಿಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ರೋಮ್‍ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತಂದನು.
* ೧೪೯೨ - ಸ್ಪೇನ್‍ನ ಐದನೇ ಫೆರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೇ ಇಸಾಬೆಲ್ ಸ್ಪೇನ್ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಯಹೂದಿ ಜನರನ್ನು ಹೊರಹಟ್ಟಿದರು.
* ೧೪೯೮ - ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ವೆನೆಜುವೆಲದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯನಾದನು.
* ೧೭೭೪ - ಜೊಸೆಫ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದರು.
* ೧೮೩೪ - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು.
* ೧೮೯೪ - ಕೊರಿಯದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಚೀನಿ-ಜಪಾನ್ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
* ೧೯೬೦ - ಬೆನಿನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿತು.
* ೧೯೮೧ - ಎಮ್‍ಟಿವಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತು.

## ಜನನ

## ನಿಧನ

* ೧೯೨೦ - ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ನಾಯಕ.
* ೧೯೯೯ - ನಿರಾದ್ ಚೌದರಿ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಸಾಹಿತಿ.

## ಹಬ್ಬಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು

* ಬೆನಿನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ Archived 2005-08-05 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್: ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ

|  |
| --- |
| ಜನವರಿ | ಫೆಬ್ರುವರಿ | ಮಾರ್ಚ್ | ಏಪ್ರಿಲ್ | ಮೇ | ಜೂನ್ | ಜುಲೈ | ಆಗಸ್ಟ್ | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ | ಅಕ್ಟೋಬರ್ | ನವೆಂಬರ್ | ಡಿಸೆಂಬರ್ |
# ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವರ್ಣಮಾಲೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವರ್ಣಮಾಲೆ (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ :ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ. )ಸಂಸ್ಕೃತ -ಆಧಾರಿತ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ದೋಷ-ಮುಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮನೈಸ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪಾಲಿ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಮನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕ-ಅಂಕಿಯ ಕೋಡ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪಾಲಿ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ, ISO-15919 ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವರ್ಣಮಾಲೆಯು 1894 ರಲ್ಲಿ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳನ್ನೂ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ರೋಮನೀಕರಣದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ರೋಮನೀಕರಣಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ) ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರೋಮನೈಸೇಶನ್ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಬಳಕೆ

ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ IAST ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ.(IAST) ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ṁ ಬದಲಿಗೆ *ṃ* ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ.(ಮತ್ತು ṛ ಬದಲಿಗೆ *r̥* ನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಳಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ದೇವನಾಗರಿ ಅಕ್ಷರ ड़ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇಂಡಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲು ಐಎಸ್‌ಒ 2001 ರಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವಾಗಿ, ಐಎಸ್‌ಒ 15919 ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ.(IAST) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಉದಾ., ḷ/l̥ ಮತ್ತು ṛ/r̥) ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು ಐಎಸ್‌ಒ 15919 ē, ō IAST e ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಐಎಸ್‌ಒ ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ದ್ರಾವಿಡ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅಭ್ಯಾಸ - ಕೆಳಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ನೋಡಿ.

## ಇತಿಹಾಸ

1894 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ತನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ಅ a | ಆ ā | ಇ i | ಈ ī | ಉ u | ಊ ū | ಋ ṝ | ಌ ḷ | ೡ l̤ | ಎ e | ಐ ai | ಒ o | ಔ au |
|  | ಕ k | ಖ kh | ಗ g | ಘ gh | ಙ ṅ |
|  | ಚ c | ಝ ch | ಜ j | ಝ jh | ಞ ñ |
|  | ಟ t | ಠ ṭh | ಡ ḍ | ಢ ḍh | ಣ ṇ |
|  | ತ t | ಥ th | ದ d | ಧ dh | ನ n |
|  | ಪ p | ಫ ph | ಬ b | ಭ bh | ಮ m |
|  | ಯ y | ರ r | ಲ l | ವ v | ಶ ś | ಷ ṣ | ಸ s | ಹ h | ಳ ḻ |
| ಅನುಸ್ವಾರ | ಅಂ ṁ |
| ವಿಸರ್ಗ | ಅಃ m̐ |
| ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ | ೱ ẖ |
| ಉಪಾಧ್ಮಾನೀಯ | ೲ ḫ |

## ಉಲ್ಲೇಖ
# ಧಾನ್ಯ

Food grains in a weekly market
ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಹೊಂದದೆ ಇರುವ ಸಣ್ಣ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಏಕದಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೀಜವನ್ನು **ಧಾನ್ಯ**ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ರಾಗಿ, ನವಣೆ, ಸಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಧಾನ್ಯವು ಸಣ್ಣ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಒಣ ಬೀಜವಾಗಿದ್ದು, ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಹಲ್ ಅಥವಾ ಫ್ರುಟ್ ಲೇಯರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೆ, ಮಾನವ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆ ಎಂದರೆ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಸ್ಯ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳು ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು.

ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಒಣ ಧಾನ್ಯಗಳು ಇತರ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರಗಳಾದ ಪಿಷ್ಟ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಬ್ರೆಡ್‌ಫ್ರೂಟ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಗಳು (ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಮರಗೆಣಸು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವು) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಬಾಳಿಕೆಯು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಬಹುದು, ರೈಲು ಅಥವಾ ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬಹುದು, ಸಿಲೋಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿಗೆ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಒತ್ತಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಸರಕು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಅಕ್ಕಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಆದರೆ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದಲೂ ಸಹ ನೀವು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಈಗ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.

## ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳು

ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಕ್ಯಾರಿಯೋಪ್ಸ್, ಹುಲ್ಲು ಕುಟುಂಬದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬೀಜಗಳು ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕ್ಯಾರಿಯೊಪ್ಸಸ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಧಾನ್ಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಮರಂಥವನ್ನು "ಧಾನ್ಯ ಅಮರಂಥ್" ಎಂದು ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಮರಂಥ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು "ಧಾನ್ಯಗಳು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆಂಡಿಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಧಾನ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧಾನ್ಯಗಳು ಏಕದಳವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಂಡಿಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಧಾನ್ಯಗಳು (ಕನಿವಾ, ಕಿವಿಚಾ ಮತ್ತು ಕ್ವಿನೋವಾ)ಜೋಳ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯಂತಹ ಹುಲ್ಲುಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲ-ಎಲೆಗಳ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

## ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಭಾವ

ಧಾನ್ಯಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಣಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಗಳಂತಹ ಇತರ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಅಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಸೆಟಲಮೆಂಟ್ ಗಳಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

## ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ

ಧಾನ್ಯದ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ಹಲವಾರು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಧಾನ್ಯದ ಹಲಗೆಗಳು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಸಲ ಧಾನ್ಯದ ಹಲಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ಧಾನ್ಯದ ಧೂಳಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಳುವಿಕೆಗಳು ಸಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು

| ಜರ್ಮನಿಕ್ ಟ್ಯುಟೊನಿಕ್ |
| --- |
| ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪಕತೆ: | ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್. ಇಂದು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ |
| ವಂಶವೃಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ: | ಇಂಡೊ-ಯುರೋಪಿಯನ್ **ಜರ್ಮನಿಕ್** |
| ವಿಭಾಗಗಳು: | * ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಕ್
* ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿಕ್
* ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಕ್
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
 |

ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತಾರ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೦%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜರ್ಮನಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಮಾತುಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
**ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು** ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳ ಕುಟುಂಬ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಗಳ ಪೂರ್ವಜ ಭಾಷೆ ಪ್ರೊಟೊ-ಜರ್ಮನಿಕ್ ಉಕ್ಕಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೮೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರಿರುವ ಆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ೧೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರಿರುವ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಈ ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ.
# ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ)

ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ (ಗ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್). ಅಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆಯಂತೆಯೇ ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಲೂ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ ಇವೆರಡು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಂಟು. (ನೋಡಿ- ಅಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ) ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಭಾಗ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಸ್ಯದ ಕಾಂಡ, ಬೊಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ತಾಳು. ಇದನ್ನು ಕಸಿತಾಳು (ಸ್ಟಾಕ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ ಸೇರಿಸುವ ಭಾಗ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಮತ್ತೊಂದು ಸಸ್ಯದ್ದು. ಈ ಭಾಗ ಕೊಂಬೆ, ಕುಡಿ, ಕೊನೆ, ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಅಂಟಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಕಸಿ ಕೊಂಬೆ (ಸೈಯನ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ತಾಳು ಮತ್ತು ಕಸಿಕೊಂಬೆ ಸರಿಕೂಡಿದರೆ, ಕಸಿ ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ರೆಂಬೆ, ಎಲೆ, ಹೂ ಇತ್ಯಾದಿ ಅದರ ತಳಿಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತವೆ.  ತಾಳಿನ ಕೆಲಸ ಬೇರುಗಳಿಂದ ನೀರು ಹಾಗೂ ಲವಣಗಳನ್ನು ಕಸಿಕೊಂಬೆಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಆಸರೆಯಾಗಿರುವುದು ಅಷ್ಟೆ. ತಾಳು ಮತ್ತು ಕಸಿಕೊಂಬೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಾಗಿರಬಾರದು ಅಂದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯವಾಗಿರಬಾರದು. ಆದರೆ, ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಎರಡು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.

ಕಸಿ ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು: 1 ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. 2 ತುಂಡು ಹಾಕಿಯೋ ಇತರ ಬಗೆಯ ಅಬೀಜೋತ್ಪಾದನ ಕ್ರಮದಿಂದಲೋ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಕಸಿಕಟ್ಟಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 3 ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹವೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಸಸ್ಯದ ತಳಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರತಿಕೂಲಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗದಂಥ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ತಳಿಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿತ್ತಳೆ (ಕೊಡಗು ಅಥವಾ ನಾಗಪುರಿ ಕಿತ್ತಳೆ) ಗಿಡವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಬೇರಿನ ತಾಳಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಬೆಳೆಯಲು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಅದು ಡೈ ಬ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬದಲು ಗಜನಿಂಬೆ ತಾಳಿನ ಮೇಲೆ ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.  ನಿರ್ಬಲ ತಳಿ ಅಥವಾ ವಂಶಗಳನ್ನು ಬಲವಾದ ತಾಳಿನ ಮೇಲೆ ಕಸಿ ಹಾಕಿದರೆ ಇವು ಕೂಡ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 4 ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಫಲ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಸಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಪೋಟ; ಇದನ್ನು ಬೀಜದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು 8-10 ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕು. ಅದೇ ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸಪೋಟ 2-3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. 5 ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾಳಿನ ಗುಣ ಕಸಿಕೊಂಬೆಗೂ ಕಸಿಕೊಂಬೆಯ ಗುಣ ತಾಳಿಗೂ ವರ್ಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆದರೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಿನ ಪ್ರಭಾವ ಕಸಿಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬರುವುದುಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗುಜ್ಜು, ಚಿಲಕ ಒಡೆಯುವುದು (ಪ್ರೊಲಿಫೆರೇಶನ್) ಮುಂತಾದುವು. 6 ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗಾಯದಿಂದ ಎರಡಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸೇತುವೆ ಕಸಿ (ಬ್ರಿಜ್ ಗ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಕಸಿ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಸಿಕೊಂಬೆಯ ಕಸಿ (ಗ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್), ಕಣ್ಣು ಕಸಿ (ಬಡ್ಡಿಂಗ್).

ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೇಖನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ)
# ೧೯೮೯

## ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

ಜ್ಞಾನಪೀಠ - ಖುರ್ರತುಲೈನ್ ಹೈದರ್, ಊರ್ದು

## ಜನನ

* ಅಂಕಿತ್ ನಾರಂಗ್, ಭಾರತೀಯ ನಟ

## ನಿಧನ

* ಮೇ ೩ - ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್
# ಕ್ಷ-ಕಿರಣ

ಒಂದು ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಚಿತ್ರ
**ಕ್ಷ-ಕಿರಣ** ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ. ೦.೦೧ ರಿಂದ ೧೦ ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗಿನ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು (wavelength) ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಕಿರಣಗಳ ತರಂಗಾಂತರ ಗಾಮಾ ವಿಕಿರಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ಕ್ಷ- ಕಿರಣಗಳು 3x1016 Hz ರಿಂದ 3x1018 Hz ರವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಂಪನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 100eV ನಿಂದ 100keV ನಷ್ಟು ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ರಾಂಟ್‍ಜೆನ್*.* ಇದನ್ನು ರಾಂಟ್‍ಜೆನ್‍ನ ವಿಕಿರಣಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಕ್ಷ ವಿಕಿರಣಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದವನು ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ರಾಂಟ್‍ಜೆನ್**.** ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಿಕಿರಣಗಳು ಅಪರಿಚಿತವಾದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ವಿಕಿರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ರಾಂಟ್‍ಜೆನ್‍ರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ರಾಂಟ್‍ಜೆನ್.
ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಗೊಂಡ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳು ಲೋಹದ ಗುರಿಗೆ ಬಡಿದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಇವೇ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ವಿಕಿರಣಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ವಿಕಿರಣಗಳು ಪರಮಾಣುವಿನ ಬೀಜಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಈ ಎರಡು ವಿಕಿರಣಗಳ ನಡುವಿನ ತರಂಗಾಂತರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಮೆದು ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ಎಂದು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಅಣುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವಂತಹ ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕ ಸಲೀಸಾಗಿ ಚೆದುರದೆ ಮತ್ತು ಹೀರಲ್ಪಡದೆ ಸಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ವಿಕಿರಣಗಳ ತರಂಗಾಂತರ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಗೋಚರಿಸದ ವಸ್ತುವಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ವಿಕಿರಣಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಆಂತರಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (scanner) ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಕ್ಷ-ಕಿರಣದ ಉಪಯೋಗಗಳು

1. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಬಿಂಬನ (x-ray imaging) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ದೇಹದ ಒಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮುರಿತ, ಊತಗಳು, ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ರಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (x -ray therapy) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಹ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
3. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಯಂತ್ರಗಳು ( scanner) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
4. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹರಳುಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಳುಶಾಸ್ತ್ರ (crystallography) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಪಾರ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
5. ಕ್ಷ -ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ, ಚಿತ್ರಗಳ ಆಯುಷ್ಯ ತಿಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಷ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳ (brush stroke) ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಕ್ಷ-ಕಿರಣದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು

1. ಪದೇ ಪದೇ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೀವಕೋಶ ನಾಶವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
2. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
3. ಅತಿಯಾಗಿ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಡಿಎನ್ಎ (DNA) ಸಂರಚನೆಯೇ ಏರುಪೇರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡಬರುತ್ತದೆ.
4. ಭ್ರೂಣಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಎಕ್ಸ್‌-ಕಿರಣ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ದೇಹಕೋಶಗಳು ವಿಕಿರಣದ ನೇರ ದಾಳಿಗೋ ಘಾತಕ್ಕೋ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ರೋಗಗಳಿಗೂ ಅಂಗವಿಕಲ ಶಿಶುಜನನಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು