Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ವಿಕಾಸ

**ವಿಕಾಸ** ಎಂದರೆ ಕ್ರಮಾಗತ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಆಚೆಗೆ ಜೈವಿಕ ವಾಸಿಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಿಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯನ, ಆನುವಂಶಿಕ ಪುನಃಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಇತರ ಮೂಲಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. (ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಚಲನೆಯಂತಹ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ವ್ಯತ್ಯಯನದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ವಿಕಾಸ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಜೀವಿಸಮೂಹದೊಳಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ

|  |
| --- |
|
ಈ ಲೇಖನ ಅಥವಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿಯ ಶೈಲಿ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ **ವಿಕೀಕರಣ** (format) ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
ವಿಕೀಕರಣದ ನಂತರ ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ.  |

ಒಂದು ವಿಶಯದ ಬಗ್ಗೆ- ವೀಕ್ಶಿಸುವುದು, ಯೋಚಿಸುವುದು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ಇದು ಕುತುಹಲದ ಮೊದಲ ಹಂತ. ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

**ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ಹಂತಗಳು:**

ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೀಕ್ಷೆಣೆ, ಸಂಭಂದ ಪಟ್ಟ ವಿಶಯದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ, ಆ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದು, ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸೂತ್ರದ ನಿರೂಪಣೆ, ಮತ್ತು ಸಿಧಾಂತದ ಪರೀಕ್ಷೆ; ಇತ್ಯಾದಿ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಜ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವುದು.

**ಪ್ರಯೋಗಗಳ ವಿಧಾನ:ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗ ಒಂದು ಹೀಗಿದೆ;*

ಒಂದು ಭಾರವಾದ ಕಲ್ಲು, ಇನ್ನೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಕಲ್ಲು, ಎರಡೂ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟಾಗ "ಯಾವ ಕಲ್ಲು ಭೂಮಿಗೆ ಮೊದಲು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತದೆ?" ಎಂದು. ಇದಕ್ಕೆ ತರ್ಕದಿಂದ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಡ ವಿಷಯವೇ, ಸತ್ಯ ಶೋಧನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ವಾಯು ಭಾರಮಾಪಕ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಟೆರಿಸೊಲಿಯವರು ದ್ರವರೂಪದ ಪಾದರಸ ಲೋಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತವೇ ಸರಿ.

ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿಗೂ ಹಾಗು ಅದರ ವ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅನುಪಾತವನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನರಾಶಿಯ ಸರಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೆಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸದ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಆ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಪೈ ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು.

**ಪರಿಧಿ / ವ್ಯಾಸ = ಪೈ,** ಇದೊಂದು ಸ್ಥಿರ ಸಂಖೆ**.** ಇದರ ಬೆಲೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೨/೭.

**ನೀರಿನ ವಿಭಜನೆ:**

ಅದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ನೀರು ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1800ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ, ನೀರು ಒಡೆದು ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಅನಿಲರೂಪದ ಧಾತುಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಗೊಂಡಮೇಲೆ, ನೀರು ಮೂಲವಸ್ತು ಅಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅದು, ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತು ಎಂದು ಖಚಿತವಾಯಿತು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಧಾತುಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ನೀರು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.

**ಮ್ಯಾಗ್ನಿಷಿಯಂ ಧಾತುವಿನ ದಹನ**

ಮ್ಯಾಗ್ನಿಷಿಯಂ ಧಾತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಬೂದಿಯನ್ನು ತೂಕಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಳವಾದದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅದು ಉರಿಯುವಾಗ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡೊಂದು ತೇವಾಂಶ ಇರುವ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಾಗ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸಾಯಿಡ್ ಆಗಿ ರುಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡಿನ ರಾಸಿ, ಮೊದಲಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಹಿರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

**ಪರಮಾಣು ಬೀಜ ವಿದಳನದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ**

ಯುರೇನಿಯಂ [೨೩೫] ಪರಮಾಣುವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ನ್ಯುಟ್ರಾನ್ ನಿಂದ ತಾಡಿಸಿದಾಗ, ಯುರೇನಿಯಂ ಪರಮಾಣುವು ಒಡೆದುಹೊಗಿ, ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವಾದ ಹೊಸ ಪರಮಾಣುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಈ [ಫಿಶನ್] ವಿದಳನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೇಯಿಂದ ಪರಮಾಣು ರಿಯಕ್ಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮಾಣುವಿನ ಪರಿಚಯ ಕೊಟ್ಟರಾದರೂ, ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿ, ಪೂರ್ಣ ಪರಮಾಣು ಅರಿಯಲು ವಿಜ್ನಾನಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು. ೧೮೦೦ರಿಂದ ೧೯೩೪ರ ವರೆಗೆ.
# ಸಾವಯವ

These *Escherichia coli* cells provide an example of a prokaryotic microorganism
ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ಕೂಟವು ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಾವದಿಂದ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಜೀವದ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದುರುವುದು.

## ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶ

* ಅಣು
	+ ಕಣ
		- ಮಹತ್ಕಣ
			* Organelle
				+ ಜೀವ ಕಣ
					- Tissue
						* ಅವಯವ
							+ ಅವಯವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
								- ಸಾವಯವ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* BBCNews: 27 September 2000, When slime is not so thick Citat: "It means that some of the lowliest creatures in the plant and animal kingdoms, such as slime and amoeba, may not be as primitive as once thought"
	+ SpaceRef.com, July 29, 1997: Scientists Discover Methane Ice Worms On Gulf Of Mexico Sea Floor Archived April 3, 2020[Date mismatch], ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
		- The Eberly College of Science: Methane Ice Worms discovered on Gulf of Mexico Sea Floor Archived 2009-06-01 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. download Publication quality photos
	+ Artikel, 2000: Methane Ice Worms: Hesiocaeca methanicola. Colonizing Fossil Fuel Reserves Archived 2005-01-19 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
	+ SpaceRef.com, May 04, 2001: Redefining "Life as We Know it" Archived April 3, 2020[Date mismatch], ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. *Hesiocaeca methanicola* In 1997, Charles Fisher, professor of biology at Penn State, discovered this remarkable creature living on mounds of methane ice under half a mile of ocean on the floor of the Gulf of Mexico.
* BBCNews, 18 December 2002, 'Space bugs' grown in lab Citat: "*Bacillus simplex* and *Staphylococcus pasteuri*...*Engyodontium album* The strains cultured by Dr Wainwright seemed to be resistant to the effects of UV - one quality required for survival in space"
* BBCNews, 19 June 2003, Ancient organism challenges cell evolution Citat: "It appears that this organelle has been conserved in evolution from prokaryotes to eukaryotes, since it is present in both"
* Interactive Syllabus for General Biology - BI 04, Saint Anselm College, Summer 2003 Archived 2003-06-24 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* Jacob Feldman: Stramenopila Archived 2003-09-13 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
* NCBI Taxonomy entry: root (rich)
* Saint Anselm College: Survey of representatives of the major Kingdoms Archived 2003-06-29 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. Citat: "Number of kingdoms has not been resolved...Bacteria present a problem with their diversity...Protista present a problem with their diversity...",
* Species 2000 Indexing the world's known species Archived 2016-03-03 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.. Species 2000 has the objective of enumerating all known species of plants, animals, fungi and microbes on Earth as the baseline dataset for studies of global biodiversity. It will also provide a simple access point enabling users to link from here to other data systems for all groups of organisms, using direct species-links.
* The largest organism in the world may be a fungus carpeting nearly 10 square kilometers of an Oregon forest, and may be as old as 10500 years.
* The Tree of Life.
* Frequent questions from kids about life and their answers Archived 2014-05-13 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
# ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗ

**ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗ** ಎಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ ವೃಷಣ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯವನ್ನು *ಪ್ರಧಾನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳನ್ನು *ದ್ವಿತೀಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನನದಿಂದಲೇ ಕಾಣಿಸುವ **ಜನನಾಂಗಗಳು** ಅಥವಾ **ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು** ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು.

*ಪ್ರಧಾನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು* ಗೋನ್ಯಾಡ್‍ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳ ಯುಗ್ಮ*.* ಇವು ವಂಶಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಲ್ಲ ಡಿ.ಎನ್.ಎ ಇರುವ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಜಂಪತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ *ದ್ವಿತೀಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗ*ಗಳೆಂದರೆ, ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ತುಣ್ಣಿ ಮತ್ತು ವೃಷಣ ಕೋಶ; ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತುಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಂಗಗಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ವರ್ತನೆ

**ವರ್ತನೆ**ಯು ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭೌತಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ, ಅವುಗಳ ಪರಿಸರದ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅಥವಾ ಕೃತಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣತೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಅದು ವಿವಿಧ ಪ್ರಚೋದಕಗಳು ಅಥವಾ ಆದಾನಗಳಿಗೆ, ಆಂತರಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಅಥವಾ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ, ಪ್ರಕಟ ಅಥವಾ ನಿಗೂಢ, ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕ ಅಥವಾ ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಲಿ ಅದಕ್ಕೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಜೀವಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.
# ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ

ಭೂಮಿಯ ನಕ್ಷೆ

---

**ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ**ವು ಭೂಮಿಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

* ನಕ್ಷೆ
* ಅಕ್ಷಾಂಶ
* ರೇಖಾಂಶ
* ಭೂ ಖಂಡಗಳು
* ಧ್ರುವ

## ಫೋಟೊ ಗ್ಯಾಲರಿ

* ಭೌತಿಕ ಬೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಬೇರೆಬೇರೆ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗ ಆಗಿದೆ
* ಕ್ಲಿಮಿಟೋಲಜಿ & ಮೆಟಿಯೊರೊಲಜಿ
* ಕರಾವಳಿ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
* ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ
* ಜಿಯೋಡೆಸಿ
* ಜಿಯೋ ಮೊರ್ಪೋಲೊಜಿ
* ಗ್ಲಾಸಿಯೊಲಜಿ
* en:Hydrology & ಹೈಡ್ರಾಗ್ರಫಿ
* ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೇಪ್ ಇಕಾಲಜಿ
* ಓಸಿಯೋನಾಗ್ರಫಿ
* ಪೆಡೊಲೊಜಿ
* ಪಲಯೊಜೀಯಾಗ್ರಫಿ
* ಕ್ವಾಟರ್ನರಿ ಸೈನ್ಸ್

## ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದರೇನು AI Overview
# ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್

**ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್** /ˌθiː.əˈfræstəs/ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್:Θεόφραστος  ; c. 371 – c. 287 BC ) ಒಬ್ಬ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪೆರಿಪಾಟೆಟಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ. ಅವರು ಲೆಸ್ಬೋಸ್‌ನ ಎರೆಸೋಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವನ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರು Τύρταμος ( ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Grc-transl ); ಅವನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು Θεόφραστος ( ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Grc-transl ) ಅವನ ಶಿಕ್ಷಕನಾದ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನಿಂದ ಅವನ "ದೈವಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಶೈಲಿ" ಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಟೋ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ಲೇಟೋನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನು ತನ್ನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಿದನು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್ ಲೈಸಿಯಂನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೆರಿಪಾಟೆಟಿಕ್ ಶಾಲೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅಥೆನಿಯನ್ನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಲ್ಯಾಂಪ್ಸಾಕಸ್ನ ಸ್ಟ್ರಾಟೋ.

ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್‌ನ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮೆಟಾಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದವು. ಅವರ ಎರಡು ಉಳಿದಿರುವ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃತಿಗಳು, *ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಚಾರಣೆ (ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾ ಪ್ಲಾಂಟರಮ್)* ಮತ್ತು *ಸಸ್ಯಗಳ ಕಾರಣಗಳ ಕುರಿತು*, ನವೋದಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. *ಮೋರಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ಸ್*, *ಆನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್* ಮತ್ತು *ಆನ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್*, ಹಾಗೆಯೇ *ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ* ಮತ್ತು *ಮೆಟಾಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನ* ತುಣುಕುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ದೇಹಗಳ ಕೇವಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸಮಯವನ್ನು ಚಲನೆಯ ಅಪಘಾತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಸ್

| Thomas Aquinas |
| --- |
| Detail from *Valle Romita Polyptych* by Gentile da Fabriano (circa 1400) |
| ಉದ್ಯೋಗ | Catholic priest, philosopher and theologian |
| ಶಿಕ್ಷಣ | Abbey of Monte Cassino University of Naples Federico II |
| ಶೈಲಿ | Scholasticism, Thomism |
| ವಿಷಯ | Metaphysics, Logic, Theology, Mind, Epistemology, Ethics, Politics |
| ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು | * *Summa Theologica*
* *Summa contra Gentiles*
 |
| ಸಂಬಂಧಿಕರು | Landulf of Aquino and Theodora Rossi (parents) |

**ಅಕ್ವಿನಸ್, ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್**(1226-1274). ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾರ್ಕಿಕ. ಮತಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಈತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಡಾಮಿನಿಕ್ ಪಂಥದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾದ. ಇವನ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಪಂಡಿತನಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಎಂಬುವನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಮತಧರ್ಮಪಾಂಡಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯನೆಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ನಾನಾ ಪಂಥಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ ಅದು. ಡಾಮಿನಿಕ್ ಪಂಥದ ತತ್ವ್ತಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಡೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅಕ್ವಿನಸ್ ಹೋಗಿ ಬಂದ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅರ್ಬನ್, ಮೂರನೆಯ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಮುಂತಾದ ಪೋಪರೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಇವನ ವಿದ್ವತ್ತಿನ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ನೆರವು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆಂದು ಲಯನ್ಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ 1274ರಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದ. 1323ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಸಂತನನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* St. Thomas Aquinas (pdf Archived 2014-12-28 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.) biography from Fr. Alban Butler's *Lives of the Saints*
* "St. Thomas Aquinas" . *Catholic Encyclopedia*. 1913. `{{cite encyclopedia}}`: Cite has empty unknown parameters: `|HIDE_PARAMETER4=`, `|HIDE_PARAMETER2=`, `|HIDE_PARAMETERq=`, `|HIDE_PARAMETER20=`, `|HIDE_PARAMETER5=`, `|HIDE_PARAMETER8=`, `|HIDE_PARAMETER7=`, `|HIDE_PARAMETER6=`, `|HIDE_PARAMETER9=`, `|HIDE_PARAMETER1=`, and `|HIDE_PARAMETER3=` (help)
* *St. Thomas Aquinas* article by Daniel Kennedy in *Catholic Encyclopedia* (1912), at NewAdvent.org
* *St. Thomas Aquinas* Archived 2010-06-09 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. biography by Jacques Maritain
* *St. Thomas Aquinas* biography by G. K. Chesterton protected by copyright outside Australia
* *Vita D. Thomae Aquinatis* Archived 2014-08-09 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. a pictorial life of Aquinas from a manuscript by Otto van Veen (1610)
# ಮೇರುಕೃತಿ

ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, **ಮೇರುಕೃತಿ** ಎಂದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕಲ್ಪನಾಸೃಷ್ಟಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಅಥವಾ ಮಹೋನ್ನತ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಕೌಶಲ, ಗಹನತೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲಸಗಾರಿಕೆಯ ಕೃತಿ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, "ಮೇರುಕೃತಿ"ಯು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕೌಶಲಗಳ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಘ ಅಥವಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಬಹಳ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೃತಿಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ, ಲಿಯನಾರ್ಡೊ ಡ ವಿಂಚಿಯ ಮೋನ ಲೀಸವನ್ನು ಮೂಲಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇರುಕೃತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್

| ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ |
| --- |
|  |
| ಹುಟ್ಟು | ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ೧೭೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ |

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ೧೭೩೧ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨ರಂದು ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಷೈರಿನ ಎಲ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ಶ್ರೀಮಂತರಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಚ್‌ಗಳ ತೂಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (suspension and steering mechanisms) ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದ್ದರು. ಅವು ಯಾವವೂ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೂ ಅವರು ಪೇಟೆಂಟ್ ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ೧೭೭೯ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್-ಆಕ್ಸಿಜನ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರಲು ೧೦೦ವರುಷ ಹಿಡಿಯಿತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಜೋಸಯ್ಯ ವೆಡ್ಗ್‌ವುಡ್‌ರವರಿಗೆ ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ಗಾಳಿಗಿರಣಿಯ (horizontal windmill) ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ೧೭೬೬ರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಟಿ ಹೊಡೆಯದ ಭಾರವನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ವಾಹನ (carriage), ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಯಂತ್ರ (speaking machine), ಒಂದು ಕೃತಕ ಪಕ್ಷಿ, ೧೭೭೮ರಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಯಂತ್ರ (copying machine), ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಯಂತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾಧನಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು.
ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವಂಥಃ ಅನೇಕ ಕವನಗಳನ್ನು ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ರಚಿಸಿದ್ದರು.’ದ ಲೊವ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್’, ’ದ ಬಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್’, ’ದ ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್’ ಮತ್ತು ’ದ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸೊಸೈಟಿ’ ಎಂಬ ಕವನಗಳು ಅವರ ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ೧೭೯೪ ಮತ್ತು ೧೭೯೬ರ ನಡುವೆ ’ಝೂನೋಮಿಯಾ’ (Zoonomia) ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅದು ರೋಗವಿಜ್ಞಾನದ (pathology) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು (೧೮೦೯-೧೮೮೨) ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವೀಡ್ನನಿನ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ ಕರೋಲಸ್ ಲಿನಾಯನ್‌ರವರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ೭ವರುಷ ಹಿಡಿಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ೧೭೮೩ ಮತ್ತು ೧೭೮೫ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ’ಎ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ವೆಜಿಟೆಬಲ್ಸ್’ ಮತ್ತು ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ’ದ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್’ ಆ ಆಂಗ್ಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ’ಲೂನಾರ್ ಸೊಸೈಟಿ’ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬೌಲ್ಟನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಟ್, ಜೋಸಯ್ಯ ವೆಡ್ಜ್‌ವುಡ್ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಲೀ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಲೂನಾರ್ ಸೊಸೈಟಿ ೧೭೬೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೮೧೩ರವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿತು. ಡಾರ್ವಿನ್‌ರವರು ೧೮೦೨ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮ರಂದು ಡೆರ್ಬಿಯ ಬ್ರೆಡ್‌ಸಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್

| *Archaeopteryx* Temporal range: Late Jurassic,  |
| --- |
|  |
| The Berlin Archaeopteryx specimen (*A. siemensii*). |
| Scientific classification  |
| Unrecognized taxon (fix): | ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ |
| Type species |
| †*Archaeopteryx lithographica* Meyer, 1861 (conserved name) |
| Species |
| * †Archaeopteryx lithographica Meyer, 1861 (conserved name)
* †Archaeopteryx siemensii Dames, 1897
 |
| Synonyms |
| Genus synonymy* *Griphosaurus* Wagner, 1862 (rejected name)
* *Griphornis* Woodward, 1862 (rejected name)
* *Archaeornis* Petronievics, 1917
* *Jurapteryx* Howgate, 1984
* *Wellnhoferia* Elżanowski, 2001
 |

Anatomical illustration comparing the "frond-tail" of *Archaeopteryx* with the "fan-tail" of a modern bird
**ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್**ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಅಥವಾ ಜುರಾಸಿಕ್ ಕಲ್ಪದ (ಸು.೧೮೧ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ) ಇದ್ದ ಉರಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೆರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ. ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಜುರಾಸಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಫಲಿಸಿದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಉದಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಬವೇರಿಯ ಪ್ರಾಂತದ ಸೊಲೆನ್ ಹಾಪನ್ ಸುಣ್ಣ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಕ್ಷಿ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಕ್ಷಿ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಆರ್ಕಿಯಾರ್ನಿಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಬಹು ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಿ. ಬಹುಶಃ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಿರಲಾರದು. ಅದರ ಹೋಲಿಕೆ ನಮಗೆ ಪರಿಚಿತವಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಕಿಯೋಸಾರಿಯನ್ ಸರೀಸೃಪಗಳದ್ದೇ. ಅಂದರೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಪೋಲ ರಂಧ್ರಗಳಿವೆ. ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗ ಳಿದ್ದು ಅವು ಗುಳಿಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬುಗಳು ಆ್ಯಂಫಿಕೋಯಿಲಸ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಎದೆ ಎಲುಬು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಅಂಗೈನಲ್ಲಿ ಪಂಜರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳಿವೆ. ಬಾಲ ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದ. ಇವೆಲ್ಲ ಸರೀಸೃಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್‍‍ನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಜಾತಿಯ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗೂಡುಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಇದರ ತಲೆಬುರುಡೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆ ಪುಕ್ಕಗಳು ಈಗಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆ ಪುಕ್ಕಗಳಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಹೀಗೆ ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಆದಿಪಕ್ಷಿ ಸರೀಸೃಪ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಜಾತಿಗಳೆರಡರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೀವಿ. ಇದಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆ ಪುಕ್ಕಗಳಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾರಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಆದರೆ ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬಲ್ಲುದಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿಟೇಷ ಯುಗದ (ಸು. ೬೩ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ) ಪಕ್ಷಿಗಳು ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಿಜಪಕ್ಷಿ ವರ್ಗಗಳ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಆರ್ಕಿಯಾಪ್ಟೆರಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೆ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಉಳಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಜಾತಿಯ ಕಡೆಗೆ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದುವು. ಬಾಲ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಎಲುಬುಗಳು ಟೊಳ್ಳಾಗಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕಪೋಲರಂಧ್ರ, ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಟೊಂಕದ ಎಲುಬು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಪಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕ್ರಿಟೇಷ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿದ್ದವು. ಒಂದು ದೊಡ್ಡದು, ಮತ್ತೊಂದು ಚಿಕ್ಕದು. ದೊಡ್ಡದು ಕನ್ಸಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನಿಯೋಬ್ರಾರ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಹೆಸರಾರ್ನಿಸ್. ಇದು ಹಾರಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಇಕ್ತಿಯಾರ್ನಿಸ್ ದೊಡ್ಡ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಹಾರಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು. ಇವೆರಡೂ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು. ಆಧುನಿಕ ಜೀವಕಲ್ಪದ ಆದಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಈಗಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅವತರಣಿಕೆ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಯುಕ್ತ, ಅವುಗಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಅಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Eight specimens compared to a human in scale
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* All About *Archaeopteryx*, from Talk.Origins.
* Use of SSRL X-ray takes 'transformative glimpse' — A look at chemicals linking birds and dinosaurs.
* *Archaeopteryx*: An Early Bird — University of California Museum of Paleontology.
* Are Birds Really Dinosaurs? — University of California Museum of Paleontology.
# ಆರ್ಕೀಯ

| ಆರ್ಕೀಯ Temporal range:
Paleoarchean – present |
| --- |
|  |
| Scientific classification  |
| ಕ್ಷೇತ್ರ: | ಆರ್ಕೀಯ Woese, Kandler & Wheelis, 1990 |
| ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು |
| * "ಡಿಪ್ಯಾನ್"
* "ಯೂರಿಆರ್ಕೀಯಿಡಾ"
* "ಪ್ರೋಟಿಯೊಆರ್ಕಿಯೋಟಾ"
 |
| Synonyms |
| * ಆರ್ಕೀಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ Woese & Fox, 1977
* ಮೆಂಡೊಸೈಕ್ಯೂಟ್ಸ್ Gibbons & Murray, 1978
* ಮೆಟಾಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾMetabacteria Hori and Osawa 1979
 |

**ಆರ್ಕೀಯ** ಎಂಬುದು ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರ. ಈ ವರ್ಗದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶಕೇಂದ್ರವಾಗಲಿ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್), ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾವಾಗಲೀ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಣತಂತು (ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್) ಮತ್ತು ರೈಬೋಸೋಮ್ ಮಾತ್ರ ಇರುವುವು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಮೀಥೇನನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ **ಮಿಥೆನೋಜೆನ್ಸ್** ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದೇ ರೀತಿ ಉಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವೆಡೆ ಬೆಳೆಯುವ ಆರ್ಕೀಯಗಳಿಗೆ **ಹ್ಯಾಲೊಫೈಲ್‌**ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೇಖನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನ
# ಮೊನೇರಾ

**ಮೊನೇರಾ (Monera)** ( ಗ್ರೀಕ್ - μονήρης (monḗrēs), "ಏಕ", "ಏಕಾಂಗಿ") ಪ್ರೋಕ್ಯಾರಿಯೋಟೀಕ್ ಕೋಶ (ಕೋಶಕೇಂದ್ರ ಪೊರೆಯಿರದ ಕೋಶ) ಹೊಂದಿದ ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀವಿ ಸಾಮ್ರ್ರಾಜ್ಯ. ಅವು ನಿಜವಾದ ಕೋಶಕೇಂದ್ರ ಪೊರೆಯಿಲ್ಲದ (ಪ್ರೊಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಿಗಳು) ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಟ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಮೊನೆರಾವನ್ನು ಮೊದಲು 1866 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಹೆಕೆಲ್ ಅವರು ಒಂದು ವಂಶವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ, ಈ ವಂಶವನ್ನು 1925 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಚಟ್ಟನ್ ಅವರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದರು. ಟ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಮೊನೆರಾದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೆಗಾ-ವರ್ಗೀಕರಣವು ರಾಬರ್ಟ್ ವಿಟ್ಟೇಕರ್ ಅವರು 1969 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಐದು ಸಾಮ್ರಾ್ಜ್ಯಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

1977 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ವೂಸ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮೂರು-ಡೊಮೇನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಜೀವನದ ವಿಕಸನೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಮೊನೆರಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಕಿಯಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ( ಯುಕ್ಯಾರಿಯಾವನ್ನು ಮೂರನೇ ಡೊಮೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ಎಂದು ಎರಡು ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಟ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಮೊನೆರಾ ಪ್ಯಾರಾಫೈಲೆಟಿಕ್ ಆಗಿದೆ (ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಜರ ಎಲ್ಲಾ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ), ಏಕೆಂದರೆ ಆರ್ಕಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಕ್ಯಾರಿಯಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. "ಮೊನೆರನ್" ಎಂಬ ಪದವು ಈ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಡೊಮೇನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ("ಪ್ರೊಕಾರ್ಯೋಟ್" ಎಂಬ ಪದದಂತೆ).

ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಮೊನೆರಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸೈನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು (ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಪಾಚಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಪ್ಲಾಂಟೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ

ಎಸ್ಚೆರೀಶಿಯ ಕೋಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ
**ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ** ಬೀಜಕಣವಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಜೀವಕೋಶವುಳ್ಳ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ವರ್ತುಲಾಕಾರ ಅಥವಾ ದಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೦.೫ - ೫ ಮೈಕ್ರಾನ್‍ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ "ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ - ಅಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳ ಒಳಗೆಯೂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಒಂದು ಗ್ರಾಂ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಕೋಟಿ, ಹಾಗೂ ಮಿ.ಲೀ. ಸಮುದ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಮಾನವರ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ - ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಯಿ, ಚರ್ಮ, ಹಾಗೂ ಜೀರ್ಣಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ - ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಾನವರ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು - ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಮಾನವ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಕುಷ್ಠ, ಪ್ಲೇಗ್ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಅಪಾರ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ತಂದೊಡ್ಡಿವೆ. ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ರೋಗಕಾರಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲತೆ ದೊರಕಿದೆ.

## ಚರಿತ್ರೆ

ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಂಟನ್ ವಾನ್ ಲೀವನ್‍ಹಾಕ್. ೧೬೭೪ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ರಚನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳನ್ನು ಇವರು ಗಮನಿಸಿದರು. "ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ" ಪದವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವರು ಎರೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ (೧೮೨೮ ರಲ್ಲಿ).

## ಜೈವಿಕ ರಚನೆ

ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಜೈವಿಕ ರಚನೆ
ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಸುರುಳಿ, ಹುರುಳಿಬೀಜ, ಕೊಳವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಆಕಾರ-ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಬಹುಪಾಲು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ವರ್ತುಲ/ದಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ೦.೫-೫ ಮೈಕ್ರಾನ್ ಉದ್ದ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ೦.೫ ಮಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ೦.೨ ಮೈಕ್ರಾನ್ ಅಷ್ಟೇ ಇರುವದೂ ಉಂಟು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದುಂಡು (*ಕಾಕಸ್*) ಅಥವ ಕೋಲಿನಾಕಾರ (*ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್*) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಚಾವಟಿಯಂಥ ಚಲನಾಂಗಗಳಿವೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಶ್ಚರೀಷಿಯ ಕೋಲಿ ಅಡ್ಡವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ 20 ಮಿನಿಟುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿ ದಂಡಾಕಾರದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕೋಶಗಳ ಒಳಗೆ ಗಟ್ಟಿ ಪೊರೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಥವಕ್ಕೆ ಸ್ಪೋರ್‌ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಹಿತಕರ ಪರಿಸರ ಒದಗಿದಾಗ ಇವು ಮೊಳೆತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಮೈದಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಸರಳ ಜೀವರಚನೆಯಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಿಕ್ಸೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ತಳಿಯು ಆಹಾರ ಅಲಭ್ಯತೆ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ಜೀವಿಗಳ ೦.೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು (ಉದಾ. ಕ್ಲ್ಯಾಮೀಡಿಯ) ಬೀಜಕಣವುಳ್ಳ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವಕೋಶದ ಒಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲವು.

**ಸೈಯನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ**: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೈಯನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ವರ್ಗವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಗಟ್ಟಿ ಬಹುಪೊರೆಯ ಗೋಡೆಯಿದೆ. ಕೋಶಭಿತ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಜಿಲಾಟಿನಸ್ ಕವಚ ಉಂಟು. ಕೋಶದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಥೈಲಾಕಾಯಿಡ್‌ಗಳೆಂಬ ಚೀಲಗಳೂ ಫೈಕೊಸೈಯನಿನ್ ಮತ್ತು ಫೈಕೊಎರಿಥ್ರಿನ್ ಎಂಬ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಇವೆ.

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ

* ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ‘ಬೇಟೆ’ಯಾಡಿ ಕೊಲ್ಲುವ ನ್ಯಾನೊ ಸಾಧನ;ಎಸ್‌.ರವಿಪ್ರಕಾಶ್‌;16 Aug, 2017

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು

* On-line text book on bacteriology (2015) Archived 2008-09-13 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.

ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೇಖನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನ