Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ದವಡೆ

ಮಾನವನ ಕೆಳದವಡೆ, ಎಡದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ
**ದವಡೆ** ಎಂದರೆ ಬಾಯಿಯ ಪ್ರವೇಶದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಎದುರುಬದುರಿರುವ ಕೀಲುಳ್ಳ ರಚನೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ದವಡೆಗಳು* ಪದವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಾಯಿಯ ಕುಹರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಹಾಗೂ ಮುಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಚನೆಗಳ ಸಮಗ್ರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶರೀರ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ದವಡೆಗಳು ಕೆಳದವಡೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ದವಡೆಯಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಏಪ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೂಳೆಗೆ ವಾನರ ಗೂಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬಲವರ್ಧಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳ ದವಡೆಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ, ದವಡೆಯ ರಚನೆಯ ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು (ಕೆಳದವಡೆಯ ಕೀಲು ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಚದರಾಕಾರದ ಮೂಳೆ) ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿ ಕಿವಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ, ಅನೇಕ ಇತರ ಮೂಳೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಸ್ತನಿಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕಪಾಲ ಚಲನೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯು ಕೀಲುಗಳಿಂದ ಕಪೋಲ ಮೂಳೆಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀಲಿನ ವಿಕೃತಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನೋವು, ಕ್ಲಿಕ್ ಸದ್ದು ಹಾಗೂ ಕೆಳದವಡೆಯ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತತೆ ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಮೀನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ದವಡೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸರಳೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲ್ದವಡೆಯ ಬಹುತೇಕ ಮೂಳೆಗಳು ಕಪಾಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೂಳೆಗಳು ಮ್ಯಾಂಡಿಬಲ್ ಎಂಬ ಘಟಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿವೆ. ದವಡೆಯು ಚದರಾಕಾರ ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಕೀಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಗೆಣ್ಣು ಜಂಟಿಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳ ದವಡೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಜಾತಿಗಳ ದವಡೆ ಮೂಳೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಪ್ರಜಾತಿಗಳು ಡೆಂಟರಿ, ಕ್ವಾಡ್ರೇಟ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಲಾ ಮೂಳೆಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕೀಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಹಾವಿನ ಬುರುಡೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಲೇ ಹಾವು ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಬಲ್ಲದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ

| ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ Temporal range: Late Pliocene – Recent |
| --- |
|  |
| Scientific classification |
| ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: | Animalia |
| ವಿಭಾಗ: | Chordata |
| ವರ್ಗ: | Mammalia |
| ಗಣ: | Rodentia |
| ಕುಟುಂಬ: | Heteromyidae |
| ಉಪಕುಟುಂಬ: | Dipodomyinae |
| ಕುಲ: | Dipodomys Gray, 1841 |
| Species |
| *Dipodomys agilis*
*Dipodomys californicus*
*Dipodomys compactus*
*Dipodomys deserti*
*Dipodomys elator*
*Dipodomys elephantinus*
*Dipodomys gravipes*
*Dipodomys heermanni*
*Dipodomys ingens*
*Dipodomys merriami*
*Dipodomys microps*
*Dipodomys nelsoni*
*Dipodomys nitratoides*
*Dipodomys ordii*
*Dipodomys panamintinus*
*Dipodomys phillipsii*
*Dipodomys simulans*
*Dipodomys spectabilis*
*Dipodomys stephensi*
*Dipodomys venustus* |

**ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ**ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಕಾಂಗರೂವಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಇಲಿ.

## ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಹೆಟರೋಮೈಯಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಡೈಪೋಡೋಮಿಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಉದ್ದವಾದ ಹಿಂಗಾಲು,ಸಣ್ನ ಮುಂಗಾಲು ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು, ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಾದ ಕುಚ್ಚುಳ್ಳ ಬಾಲ ಇದರ ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಕೆನ್ನೆಯ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೂಡಿಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಚೀಲಗಳಿ ರುತ್ತವೆ.ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಿರುತ್ತದೆ.

## ಚಲನೆ

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಎರಡು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ೬ ಆಡಿಗಳ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮ ೯ ಆಡಿಯವರೇಗೂ ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲವು and reportedly up to 9 feet (2.75 m).ಇದರ ವೇಗ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೧೦ ಆಡಿಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಜಿಗಿತದ ನಡುವೆ ಚುರುಕಾಗಿ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲುದು.ಇದರ ಈ ಗುಣ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಸ್ತೇಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಗುಣ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ವೈರಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

## ವಾಸ

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಬಿಲ ತೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಜೌಗು ಅಥವಾ ಅರೆಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಪೊದೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು ತ್ತವೆ.ಬಿಲದ ಒಳಗೆ ಹಲವಾರು ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೂರಾರು ಬಿಲಗಳ ವಸಾಹತುಗಳೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ...

## ಆಹಾರ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಳುಗಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿಗುರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು, ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.ಕೆನ್ನೆಯ ಪಕ್ಕ ಇರುವ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* *Life History of the Kangaroo Rat* at Project Gutenberg--United States Department of Agriculture Bulletin No. 1091, from September 1922
* ARKive.org Archived 2010-08-06 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# ಅಗೂಟೀ

ಅಗೂಟೀ
ರಾಡೆನ್ಷಿಯ ವರ್ಗದ ಕೇವಿಡೀ ಎಂಬ ಮೂಷಿಕ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ತನಿ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಲದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಬಣ್ಣ ಕಂದು, ಕೂದಲು ಒರಟು, ಬಾಲ ಚಿಕ್ಕದು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಹೊತ್ತು ಗಿಡಗಳ ಪೊದರು ಇಲ್ಲವೆ ಬೇರುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದು ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು. ಆವಶ್ಯಕತೆ ಬಂದಾಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಈಜಲೂ ಬಲ್ಲದು. ಬೇರು, ಎಲೆ, ಕಾಯಿ-ಮುಂತಾದ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಪದಾರ್ಥವೇ ಇದರ ಆಹಾರ. ಈ ಇಲಿ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಗಿನಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯ ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪದ್ರವಕಾರಿಯೆನಿಸಿದೆ.
# ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್

| ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ*Repúbliká ng̃ Pilipinas* *ರಿಪಬ್ಲಿಕ ನ್ಗ್ ಪಿಲಿಪ್ಪಿನಾಸ್* |
| --- |
|

Flag |
| **Motto:**ಮಾಕ-ದಿಯೊಸ್, ಮಾಕತಾವ್, ಮಾಕಕಲಿಕಸನ್, ಅತ್ ಮಾಕಬನ್ಸ *(ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ದೇವರಿಗೆ, ಜನರಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ)* |
| **Anthem:ಲುಪಂಗ್ ಹಿನಿರಂಗ್(ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಭೂಮಿ)* |
|  |
| ರಾಜಧಾನಿ | ಮನಿಲ |
| Largest city | ಕ್ವೆಝಾನ್ ನಗರ |
| ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು | ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ\* |
| ಸರ್ಕಾರ | ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತದ ಗಣರಾಜ್ಯ |
|  |
| • ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ  | ಗ್ಲೋರಿಯ ಮಾಕಪಾಗಲ್-ಅರ್ರೋಯೊ |
| • ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ  | ನೋಲಿ ದ ಕ್ಯಾಷ್ಟ್ರೊ |
|  |
| ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ದೇಶಗಳಿಂದ |
|  |
| • ಘೋಷಿತ  | ಜೂನ್ ೧೨, ೧೮೯೮ |
| • ಲೋಕಮನ್ನಿತ  | ಜುಲೈ ೪, ೧೯೪೬ |
| • ಇಂದಿನ ಸಂವಿಧಾನ  | ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨, ೧೯೮೭ |
|  |
| • Water (%) | ೦.೬% |
| ಜನಸಂಖ್ಯೆ |
| • ಜುಲೈ ೨೦೦೫ estimate | ೮೩,೦೫೪,೦೦೦ (೧೩ನೇ ಸ್ಥಾನ) |
| • ೨೦೦೦ census | 76,504,077 |
| GDP (PPP) | ೨೦೦೫ estimate |
| • Total | $453 billion (೨೫ನೆಯದು) |
| • Per capita | $೪,೯೨೩ (೧೦೨ನೇ ಸ್ಥಾನ) |
| HDI (೨೦೦೩) | ೦.೭೫೮ **Error: Invalid HDI value** · ೮೪ನೇ ಸ್ಥಾನ |
| Currency | ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಪೆಸೊ (*ಪಿಸೊ*) (PHP) |
| Time zone | UTC+೮ (PST) |
| • Summer (DST) | not in use |
| Calling code | ೬೩ |
| Internet TLD | .ph |
| \*Cebuano, Ilokano, Hiligaynon, Bikol, Waray-Waray, Kapampangan, Pangasinan, Kinaray-a, Maranao, Maguindanao, Tagalog, Tausug are the auxiliary official languages in their respective regions. Spanish and Arabic are promoted on an optional and voluntary basis. |

**ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್** ಗಣರಾಜ್ಯ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ದೇಶ. ೭,೧೦೭ ದ್ವೀಪಗಳ ಈ ದೇಶ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೩೦೦,೦೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.
# ಗೋಫರ್

| ಗೋಫರ್‌ಗಳು Temporal range:  |
| --- |
|  |
| ಬೋಟಾನ ಗೋಫರ್ (*ಥೋಮೊಮಿಸ್ ಬೋಟೇ*) |
| Scientific classification  |
| ಕ್ಷೇತ್ರ: | ಯೂಕ್ಯಾರ್ಯೋಟಾ |
| ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: | ಅನಿಮೇಲಿಯಾ |
| ವಿಭಾಗ: | ಕಾರ್ಡೇಟಾ |
| ವರ್ಗ: | ಮ್ಯಾಮೇಲಿಯಾ |
| ಗಣ: | ರೊಡೆಂಷಿಯಾ |
| ಮೇಲ್ಕುಟುಂಬ: | ಜಿಯೋಮಯಾಯ್ಡೀ |
| ಕುಟುಂಬ: | ಜಿಯೋಮೈಯಿಡೀ Bonaparte, 1845 |
| Type genus |
| *ಜಿಯೋಮಿಸ್* Rafinesque, 1817 |
| ಜಾತಿಗಳು |
| *ಕ್ರೇಟೊಜಿಯೋಮಿಸ್*
*ಜಿಯೋಮಿಸ್*
*ಹೆಟೆರೋಜಿಯೋಮಿಸ್*
*ಆರ್ಥೊಜಿಯೋಮಿಸ್*
*ಪ್ಯಾಪೊಜಿಯೋಮಿಸ್*
*ಥೋಮೋಮಿಸ್*
*ಜ಼ೈಗೊಜಿಯೋಮಿಸ್* |
| Diversity |
| 7 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 41 ಪ್ರಜಾತಿಗಳು |

**ಗೋಫರ್** ಎನ್ನುವುದು ರಾಡೆನ್ಷಿಯ ಗಣದ ಜಿಯೋಮೈಯಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜಿಯೋಮಿಸ್, ಥೋಮೋಮಿಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಪೊಜಿಯೋಮಿಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. **ಪಾಕೆಟ್ ಗೋಫರ್** ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳೂ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಟಿಮಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೆನಡದವರೆಗೂ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇದೆ.

## ದೇಹಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಹಾರ

ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯವೂ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿಲಗಳನ್ನು ಕೊರೆದುಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಗೋಫರ್‌ಗಳು ಪುಟ್ಟ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ದೇಹದ ಉದ್ದ 9-30 ಸೆಂಮೀ. ಹೃಷ್ಟ ಪುಷ್ಟವಾದ ದೇಹ, ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲುಗಳು, ಮೋಟು ಬಾಲ, ಬಾಚಿಯಂತೆ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಚಾಚಿರುವ ಮುಂದಿನ ಹಲ್ಲುಗಳು, ಬಲುಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಿವಿಗಳು, ಸಡಿಲವಾದ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಬಲಯುತವಾದ ನಖಗಳು-ಇವು ಗೋಫರುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಗೋಫರ್‌ಗಳು ಗಿಡದ ಬೇರುಗಳು, ಪೊದೆಸಸ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಗಜ್ಜರಿ, ಲೆಟಿಸ್, ಮೂಲಂಗಿಯಂತಹ ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ರಸವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಸೋಜಿಗದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಇವಕ್ಕಿರುವ ದವಡೆ ಚೀಲಗಳು. ಬಾಯಿಯ ಆಚೀಚೆಗೆ ಇರುವ ಈ ಚೀಲಗಳು ಭುಜದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ದ್ವಾರ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪುಳಿನ ಒಳಪದರವಿದೆ. ಈ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಫರ್‌ಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಬೇಕೆಂದಾಗ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಈ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಒಳಹೊರಗು ಮಾಡಿ ಶುಚಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಗೋಫರ್‌ಗಳ ಬಾಲ ಬಹಳ ಸುಟಿ. ಗೋಫರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಕಾಲವನ್ನು ನೆಲದೊಳಗಿನ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆಗಾಗಿ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಬಿಲದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದುಂಟು. ನೆಲವನ್ನು ತೋಡುವಾಗ ಸಿಕ್ಕುವ ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸುಗಳೇ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಇವು ತೋಡುವ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು-ಆಳವಿಲ್ಲದ, ಆದರೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಬಿಲಗಳು. ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಓಡಾಡುವಾಗ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುವ ಬಿಲಗಳಿವು. ಎರಡು-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ, ಮರಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡುವುದಕ್ಕೆ, ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬಿಲ ತೋಡಲು ಗೋಫರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ನಖಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಚಿ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತು ನೆಲವನ್ನು ಕೊರೆದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ಎದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ ಬಿಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದು ಹೊರ ಸುರಿಯುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಹಿಮ್ಮುಖ ಚಲನೆಗೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾದ ಬಾಲ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಗೋಫರ್‌ಗಳು ಮುಖ ಮುಂದಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಓಡಬಲ್ಲವೋ ಅಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿಯೂ ಓಡಬಲ್ಲವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಶಿರಸ್ವಾಪತೆ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಂದವಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ

ವಸಂತಋತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನ ಕಾಲ. ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿ 18-19 ದಿವಸಗಳು. ಒಂದು ಸೂಲಿಗೆ 3-10 ಮರಿಗಳು. ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಿಗಳ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೂದಲು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 2 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಾಯಿಯ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು 3 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಪಡೆದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು

* Article on the Animal Diversity Web site
* "Pocket-gopher" . *Encyclopædia Britannica* (11th ed.). 1911. `{{cite encyclopedia}}`: Cite has empty unknown parameters: `|separator=` and `|HIDE_PARAMETER=` (help)
* "Gopher" . *The American Cyclopædia*. 1879.