# អាស៊ីហ្គេម

**អាស៊ីហ្គេម** (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Asian Games) ជាព្រឹត្តិការណ៍ពហុកីឡា ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដង​ក្នុងចំនោមកីឡាករនៅអាស៊ី។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះរៀបចំដោយ​ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី (OCA)និង ក្រោមការត្រួតពិនិត្យពី គណកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC)។ ជាទូទៅ​មានតែរដ្ឋដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ទេ​ដែលចូលរួម លើកលែងករណីរបស់ប្រទេសគ្មានអធិបតេយ្យភាពមួយចំនួន ដូចជាតៃវ៉ាន់ ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយចូលរួមប្រកួតក្នុងនាមចិនតៃប៉ិ ដោយសារស្ថានភាពនយោបាយរបស់តៃវ៉ាន់។

## ប្រវត្តិ

### ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា (Far Eastern Championship Games)

អាស៊ីហ្គេម​មានឫសគល់​ពីការប្រកួតពហុកីឡានៅអាស៊ីតូចមួយ ដែលមានឈ្មោះថា ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា។ វាជាការប្រកួតដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង​ក្នុងការរឹតចំនងសាមគ្គីភាព​និងសហប្រតិបត្តិការ​រវាងប្រទេស៣គឺ៖ ចក្រភពជប៉ុន កំរងកោះហ្វីលីពីន និង ចិន។ ការប្រកួតលើកទី១​ធ្វើឡើងនៅទីក្រុង​ម៉ានីល នៅឆ្នាំ១៩១៣។ ប្រទេសនៅអាស៊ី​ដទៃទៀត​បានចូលរូម​ជាបណ្ដើរៗនាពេលបន្ទាប់។ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍នេះ​ត្រូវបានផ្អាកនៅឆ្នាំ១៩៣៨ ពេលដែល​ជប៉ុនឈ្លានពានចិន ដែលជាបុព្វហេតុនៃ​សង្គ្រាមលោកលើកទី២នៅប៉ាស៊ីហ្វិក។

### ការបង្កើតអាស៊ីហ្គេម

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសនៅអាស៊ីមួយចំនួនបានទទួលឯករាជ្យ។ ប្រទេសដែលទើបបានឯករាជ្យ​ថ្មីៗទាំងនេះ ចង់អោយមាន​ការប្រកួតប្រជែង​ថ្មី១ ដែលនៅក្នុងនោះ កិត្យានុភាពរបស់​ប្រទេសនៅអាស៊ី​មិនមែនបង្ហាញឡើង​តាមអំពើហឹង្សាទេ តែគួរតែត្រូវបានពង្រឹងដោយ​ការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅខែសីហា ១៩៤៨ ក្នុងឱកាស​ការប្រកូតកីឡាអូឡាំពិកលើកទៅ១៤នៅឡិនដិន តំនាងរបស់ IOC ជនជាតិឥណ្ឌា លោក **ហ្គុរុ ឌុត សុងឌី** វានស្នើដល់អ្នកដឹកនាំក្រុមកីឡាករពីអាស៊ី​ទាំងអស់​អោយធ្វើការពិភាក្សាគ្នាក្នុងការរៀបចំអាស៊ីហ្គេម។ ពួកគេបានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតសហព័ន្ឋ​អត្តពលិកអាស៊ី​មួយ។ គណកម្មាធិការ​មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង​ដើម្បីចងក្រង​ច្បាប់សំរាប់សហព័ន្ឋ។ នៅខែកុម្ភៈ ១៩៤៩ សហព័ន្ឋអាស៊ីហ្គេមត្រូវបានបង្កើតជាផ្លូវការ។ សហព័ន្ឋបានសំរេច​ធ្វើការប្រកួតអាស៊ីហ្គេមលើកទី១​នៅឆ្នាំ ១៩៥១ នៅទីក្រុងញូដេលីប្រទេសឥណ្ឌា។

### ការទទួលស្គាល់របស់សហព័ន្ឋ

នៅឆ្នាំ១៩៦២ សហព័ន្ឋមានការខ្វែងគំនិតគ្នា​ក្នុងការរាប់បញ្ចូល​សាធារណរដ្ឋចិន និង អ៊ីស្រាអែល។ ឥណ្ឌូនេស៊ីដែលជាម្ចាស់ផ្ទះនាពេលនោះ បានបដិសេដការចូលរួមរបស់អ៊ីស្រាអែល និង សាធារណរដ្ឋចិន (ដោយសារវត្តមាន​សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន)។ នៅឆ្នាំ១៩៧០ កូរ៉េខាងត្បូងបានលុបចោលគំរោងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដោយសារមានគំរាមគំហែង​សន្ដិសុខពីកូរ៉េខាងជើង ជាហេតុបង្ខំអោយថៃ​ដែលជាម្ចាស់ផ្ទះមុន ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះម្ដងទៀត​ក្រោម​មូលនិធិកូរ៉េខាងត្បូង។ នៅឆ្នាំ១៩៧៣ សហព័ន្ឋមានភាពចំរូងចំរាស់​ម្ដងទៀត ដោយសារអាមេរិក​និងប្រទេសដទៃទៀត​ទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ​ការប្រឆាំងរបស់សាធារណរដ្ឋចិន​និងប្រជាជាតិអារ៉ាប់​ចំពោះអ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ប៉ាគីស្ថាន​បានលុបចោលគំរោងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដោយសារជំលោះ​ជាមួយបង់ក្លាដែស្ស និង ឥណ្ឌា ។​ ថៃបានស្ម័គ្រចិត្តជួយ​ដោយទទួលរៀបចំអាស៊ីហ្គេមនៅបាងកក។

គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជាតិនៅអាស៊ីទាំងអស់​សំរេចចិត្ត​សើរើធម្មនុញ្ញ​សហព័ន្ឋអាស៊ីហ្គេមឡើងវិញ។ សមាគមថ្មីមួយឈ្មោះ ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី (OCA) បានចាប់បដិសន្ឋិ នៅខែវិច្ឆិកា ១៩៨១ ហើយឥណ្ឌាត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះអាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៨២ ស្របតាម​កាលវិភាគរបស់សហព័ន្ឋចាស់ដដែល។
តៃវ៉ាន់(សាធារណរដ្ឋចិន)ត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយចូលរួមឡើងវិញ ប៉ុន្តែ
OCA សំរេចធ្វើតាមស្តង់ដារ IOC ដោយអោយប្រើឈ្មោះជា ចិនតៃប៉ិ។
OCA ក៏សំរេច​ដកអ៊ីស្រាអែល​ចេញជានិរន្តន៍ និងបានស្នើសុំអោយប្រទេសនេះ ចួលរួមប្រកួតកីឡានៅទ្វីបអឺរ៉ុបវិញ។

### ការពង្រីក

នៅអាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៩៤ OCA បាន​អនុញ្ញាតិអោយប្រទេសក្រោមអតីត​សហភាពសូវៀតទាំង៥ (កាហ្សាក់ស្ថាន គាហ្គីស្ថាន អ៊ូបេគីស្ថាន តូរមិនីស្ថាន និង តាជីគីស្ថាន) ចូលរួម ទោះជាមានការជំទាស់​ពីបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួន​ក៏ដោយ។ នៅឆ្នាំ២០០៦ អូស្ត្រាលី​ត្រូវបានបដិសេដ​មិនអោយចូលជាសមាជិក ដោយការណ៍នេះ​វាអយុត្តិធម៌​ចំពោះប្រទេសតូចៗដទៃទៀតនៅអូសេអានី។

## បញ្ជីរាយព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ីហ្គេម

ប្រទេសធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ(គិតរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៤) ។ ចំនុចក្រហមជាទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ។

| ឆ្នាំ | លើកទី | ក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ | ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ |
| --- | --- | --- | --- |
| ១៩៥១ | I | **ញូដេលី** | **ឥណ្ឌា** |
| ១៩៥៤ | II | **ម៉ានីល** | **ហ្វីលីពីន** |
| ១៩៥៨ | III | **តូក្យូ** | **ជប៉ុន** |
| ១៩៦២ | IV | **ចាការតា** | **ឥណ្ឌូនេស៊ី** |
| ១៩៦៦ | V | **បាងកក** | **ថៃ** |
| ១៩៧០ | VI1 | **បាងកក** | **ថៃ** |
| ១៩៧៤ | VII | **តេអេរ៉ង់** | **អ៊ីរ៉ង់** |
| ១៩៧៨ | VIII2 | **បាងកក** | **ថៃ** |
| ១៩៨២ | IX | **ញូដេលី** | **ឥណ្ឌា** |
| ១៩៨៦ | X | **សេអ៊ូល** | **កូរ៉េខាងត្បូង** |
| ១៩៩០ | XI | **ប៉េកាំង** | **ចិន** |
| ១៩៩៤ | XII | **ហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា** | **ជប៉ុន** |
| ១៩៩៨ | XIII | **បាងកក** | **ថៃ** |
| ២០០២ | XIV | **ពូសាន់** | **កូរ៉េខាងត្បូង** |
| ២០០៦ | XV | **ដូហា** | **ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស កាតារ** |
| ២០១០ | XVI | **ក្វាងចូវ** | **ចិន** |
| ២០១៤ | XVII | **អ៊ិនឆ័ន** | **កូរ៉េខាងត្បូង** |

1 *ដោយឡើយគ្រោងធ្វើនៅ កូរ៉េខាងត្បូង*

2 *ដើមឡើយគ្រោងធ្វើនៅ ប៉ាគីស្ថាន*

## ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា

ខាងក្រោមនេះជា​ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា​ដែលត្រូវបានធ្វើ​និងនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅអាស៊ីហ្គេម។

* [បាញ់ព្រួញ]] – តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៨
* អត្តពលកម្ម – គ្រប់លើក
* វាយសី – តាំងពីឆ្នាំ១៩៦២
* បេសបល – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤
* បាល់បោះ – គ្រប់លើក
* Bodybuilding – ២០០២ ដល់ ២០០៦
* បោះប៊ូល – ១៩៧៨, តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦
* ប្រដាល់ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៤
* ប្រណាំងទូកកានូ / កាយ៉ាក់ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩០
* អុក – តាំងពីឆ្នាំ២០០៦
* Cue sports – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨
* ប្រណាំងកង់ – ១៩៥១, តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៨
* Equestrian – ១៩៨២ ដល់ ១៩៨៦, តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៤
* Fencing – ១៩៧៤ ដល់​ ១៩៧៨, តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦
* បាល់ទាត់ – គ្រប់លើក
* វាយកូនហ្គោល – តាំងពីឆ្នាំ១៩៨២
* កាយសំព័ន្ឋ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៤
* បាល់គប់ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៨២
* ហុកគី – តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៨
* យូដូ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦
* Kabaddi – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩០
* ការ៉ាតេ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤
* Modern pentathlon – ១៩៩៤, ២០០២
* Rowing – តាំងពីឆ្នាំ១៩៨២
* បាល់អោប – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨
* ប្រណាំងទូកក្ដោង – ១៩៧០, តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៨
* សីដក់ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩០
* បាញ់កាំភ្លើង – តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៤
* Softball – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩០
* សូហ្វតិននីស – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤
* Squash]– តាំអពីឆ្នាំ១៩៩៨
* ហែលទឹក – គ្រប់លើក
* វាយកូនឃ្លីលើតុ – ១៩៥៨ ដល់ ១៩៦៦, តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៤
* តៃខ្វាន់ដូ – ១៩៨៦, តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤
* តិននីស – ១៩៥៨ ដល់ ១៩៦៦, តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៤
* Triathlon – តាំងពីឆ្នាំ២០០៦
* បាល់ទះ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៨
* លើកទំងន់ – ១៩៥១ ដល់ ១៩៥៨, តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៦
* បោកចំបាប់ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៤
* វុស៊ុ – តាំងពីឆ្នាំ១៩៩០

## សូមមើលផងដែរ

* អាស៊ីហ្គេមរដូវរងារ
* អាស៊ីហ្គេមអ៊ីនដរ
* អាស៊ីហ្គេមលើឆ្នេរខ្សាច់
* កំនត់ត្រាមេដាយនៅអាស៊ីហ្គេម

## តំនភ្ជាប់ក្រៅ

* វិបសាយផ្លូវការ​របស់​អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០០៦​នៅ​ដូហា
* វិបសាយផ្លូវការ​របស់​អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០១០នៅក្វាងចូវ Archived 2010-12-10 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.
* វិបសាយក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី Archived 2018-09-06 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.