# គណិតវិទ្យា

សាស្រ្ដាចារ្យគណិតវិទ្យាក្រិច
**គណិតវិទ្យា ឬគណិតសាស្ត្រ** គឺជាការសិក្សាអំពី បរិមាណ លេខ​ រចនាសម្ពន័្ធ រូបរាង ហើយនិងការផ្លាស់ប្ដូរ ។ គណិតសាស្រ្ដ អាចជាការស្វែងរកនូវគំរូ
ប្រមាណវិធីបង្កើត រូបមន្ដថ្មីៗ ហើយត្រូវបង្កើត អោយពិតប្រាកដ ដោយភាពតឹងរ៉ឹង ​នាំមកនូវភាពសុចរិត និង មាន អត្ថន័យគ្រប់គ្រាន់ ផងដែរ ។

យើងអាចនិយាយបាន ផងដែរថា៖ គណិតសាស្រ្ដ គឺជាមុខរបរ​របស់ មនុស្សគ្រប់គ្នា ដែលយើងត្រូវតែរៀន ហើយមនុស្ស​ជាច្រើន បានរកឃើញ នូវវត្ថុផ្សេង ៗ

ដើម្បីជួយសំរួលដល់ ការងារប្រចាំថ្ងៃ បានយ៉ាងប្រសើរបំផុត ទៀតផង ។ ផ្នែកដែលសំខាន់បំផុត របស់គណិតវិទ្យានោះគឺ

* សម្រាប់ដោះស្រាយ បញ្ហាជាច្រើន ដែលកើតមាន​ទើ្បង ក្នុងពិភព​លោ​កយើង​នេះ​ បានយ៉ាងប្រពៃ ដូចជា ការគណនា បូក ដក គុណ​ ចែក ទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែត្រូវការ គណិតវិទ្យា ទាំងអស់​ ។
* ដូច្នេះហើយ បានជាមនុស្សជាច្រើន​ តែងចូលចិត្ដសិក្សា និង ប្រើគណិតវិទ្យា ។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​
* សព្វថ្ងៃនេះ ការងារមួយចំនួនដូចជា ជំនួញ វិទ្យាសាស្រ្ដ វិស្វករ និងសំនង់ ។

រូបភាពនេះ គឹជាការបង្ហាញអំពី គណិតវិទ្យា ដែល មាន ដើមកំនើត ជាយូរណាស់មកហើយ នៅប្រទេសក្រិច ។

## អំពីផ្នែកផ្សេងៗ

គណិតវិទ្យាសិក្សាអំពី៖

* លេខ(ឧទាហរណ៏ 2+2=4)
* លេខ(ឧទាហរណ៍ 3+4=7)
* រចនាសម្ព័ន្ធ : ដូចជាមូលហេតុនៃវត្ថុដែលបានរៀបចំ
* ការផ្លាស់ប្ដូរ : មូលហេតុនៃភាពខុសគ្នា
តួលេខរបស់បុព្វបុរសសម័យដើមតក្កវិទ្យានៅក្នុងគណិតវិទ្យា

គណិតវិទ្យាប្រើតក្កវិជ្ជា​(វិជ្ជាត្រិះរិះពិចារណារកហេតុផល) ដើម្បីសិក្សាពីរវត្ថុទាំងនោះ និង ដើម្បីបង្កើតជាគោលការណ៏ទូទៅ ដែលនោះជាផ្នែកមានសារះសំខាន់របស់គណិតវិទ្យា។

ដោយសារតែការស្វែងរកនូវរូបមន្ដទាំងឡាយ គណិតវិទ្យាបា​នដោះ​ស្រាយបញ្ហាធំៗជាច្រើនបានយ៉ាងល្អនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

តឹងតាងអោយហេតុផលមួយ ដែលជាច្បាប់ដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងគណិតវិទ្យា គឺប្រើបានពិតប្រាកដ ហើយមនុស្សគ្រប់គ្នាព្រមទទួលស្គាល់ដោយឥតប្រកែកបាន ដែលនោះគេអាចហៅថាជាស្វ័យស័ត្សរឺសេចក្ដីសុចរិត។

រូបមន្ដដែលមានតឹកតាងជូនកាលត្រូវបានហៅថា ទ្រឹស្ដីបទ។អ្នកជំនាញក្នុងគណិតវិទ្យា ធ្វើការរៀបចំនិងស្រាវជ្រាវ ដើម្បីបង្កើតនូវទ្រឹស្ដីបទថ្មីៗ ។
ជូនកាលអ្នកជំនាញស្វែងរកនូវគំនិតដែលពួកគេគិតគឺជាទ្រឹស្ដី ប៉ុន្ដែ ពួកគេមិនអាចស្វែងរកនូវតឹកតាងសំរាប់វាបាន។ គំនិតនោះត្រូវបានគេហៅថាជាប្រមាណរឺការស្មាន រហូត់ដល់ពួកគេរកតឹកតាងទាំងនោះឃើញ។

ជូនកាលគណិតវិទូស្វែងរក និង​ សិក្សាអំពីររូបមន្ដ រឺក៏គំនិត ដែលមិនទាន់បានរកឃើញនៅឡើយនៅក្នុងពិភពលោកនេះ។ គំនិត រឺ គោលការណ៏ផ្សេងៗ របស់គណិតវិទូ គឺចាត់ទុកគំនិតដ៏ប្រសើរ ពីព្រោះពួកគេបានពិចារណា​និងធ្វើអោយមានភាពងាយស្រួល និង ល្អប្រសើរត្រឹមត្រូវ។ គំនិត និង រូបមន្ដទាំងនេះគឺរកឃើញក្នុងភាពពិតនៃពិភពលោក បន្ទាប់មកទើបបានសិក្សានៅក្នុងគណិតសាស្រ្ដ។
ហេតុផលទាំងនេះបានកើតឡើងជាយូរណាស់មកហើយ ។
សរុបសេចក្ដីមកការសិក្សា អំពីរគោលការណ៏ និង គំនិតផ្សេងៗនៅក្នុងគណិតសាស្រ្ដ អាចជួយយើងអោយយល់ដឹង និង ស្គាល់ពិភពលោកកាន់តែប្រសើរបំផុត។

## ចំនួន ឬ លេខ

លេខធម្មតា (Natural Number) ចំនួនគត់ (Integers) លេខសនិទាន (Rational Number)

ចំនួនពិត (Real Numbers) ​ ចំនួនមិស្សភាគ (Complex Numbers) លេខគណិត (Arithmetic)<br

លេខធម្មតា (Natural Number) ចំនួនគត់ (Integers) លេខសនិទាន (Rational Number)
ចំនួនពិត (Real Numbers) ​ ចំនួនមិស្សភាគ(Complex Numbers) លេខគណិត (Arithmetic)
ចំនួនថេរ (Mathematical constant) បូរណសំខ្យា (Ordinal Number) ចំនួនទិសាភាគ(Cardinal Number)

គ្រឿងជំនួយក្នុងការកត់ត្រាលេខដែលប្រើដោយInca
## រចនាសម្ព័ន្ធ

ផ្នែកខ្លះនៃគណិតវិទ្យាសិក្សា អំពីររចនាសម្ព័ន្ធ ដែលជាផ្នែកយ៉ាងសំខាន់ និង មានប្រយោជន៏ច្រើនៈ

ទ្រឹស្ដីចំនួនNumber Theory Group Theory
(ពីជគណិតអរូបី)Abstract algebraOrder Theory
## លំហ

ការសិក្សាអំពីរធរណីមាត្រក្នុងលំហ ចាប់ផ្ដើមឡើងជាមួយនិងធរណីមាត្រ ក្នុងភាពស្រដៀងគ្នា​ ហើយជាមួយនិងការប្ដូរគំនិតគ្នារវាងរេខាគណិតករ។ត្រីកោណមាត្រសាស្រ្ដ គឺជាសាខារបស់គណិតវិទ្យា ដែលទាក់ទងគ្នា
រវាងផ្នែកផ្សេងៗ និង ជ្រុងនៃត្រីកោណ និង ជាមួយមុខងារជាច្រើនរបស់ត្រីកោណមាត្រ។​វាបានផ្សំគ្នារវាង ធរណីមាត្រក្នុងលំហ និង ពីជគណិត ហើយវាបង្កើតបានជាទ្រឹស្ដីពីតាករមួយយ៉ាងល្អ។ បើយើងធ្វើឪភាសកម្មរឺនិយាយសរុបទៅ ការសិក្សាធរណីមាត្រក្នុងលំហំបែបទំនើបនេះ វាជាគំនិតមួយដែលរួមបញ្ចូល ក៏ដូចជាជួយធ្វើអោយកើនឡើងនូវខ្នាតរបស់រេខាគណិតករ ដែលអាចនិយាយបានថាវាដើរតួរជាផ្លូវកណ្ដាលនៃការទំនាក់ទំនងទូទៅ។​ ទាំងពីជគណិត ធរណីមាត្រមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការធ្វើវិភាគីរបស់រេខាគណិតករ​​,​ធ្វើអោយឃើញនូវភាពផ្សេងៗគ្នានៃរេខាគណិតករ និង
រេខាគណិតករ នៃពីជគណិត។ក្នុងក្របខ័ណ្ឌដែលធ្វើអោយមានភាពផ្សេងគ្នានៃរេខាគណិតករ គឺជាមោនភាពនៃការ​រកឃើញ និងគណិតសាស្រ្ដជាន់ខ្ពស់(calculus) ដែលបានពិសោធន៏ជាច្រើនដង នៅក្នុងភាពដាច់ដោយលែកនៃវ៉ិចទ័រ និងភាពមានលំនឹងរបស់គណិតសាស្រ្ដជាន់ខ្ពស់។ ក្របខ័ណ្ឌរេខាគណិតក៏នៃពីជគណិត ជាការពិពណ៍នាអំពីរភាពមិនស៊ីគ្នានៃរេខាគណិតករ ដូចជាដំណោះស្រាយ នៃសមីការពហុធា គំនិតរៀចំនៃបរិមាណ និងធរណីមាត្រក្នុងលំហ ហើយនិងការសិក្សាជាក្រុមផងដែរ ដែលការរៀបចំជារចនាសម្ព័ន្ធ និងធរណីមាត្រក្នុងលំហ។​ក្រុមមួយ ដែលស៊ាំទៅនិងការសិក្សាអំពីរធរណីមាត្រក្នុងលំហ ,រចនាសម្ព័ន្ធ និងការបំលាស់ប្ដូរ។

## ឯកសារយោង

* Benson, Donald C., *The Moment of Proof: Mathematical Epiphanies*, Oxford University Press, USA; New Ed edition (December 14, 2000). ISBN 0-19-513919-4.
* Boyer, Carl B., *A History of Mathematics*, Wiley; 2 edition (March 6, 1991). ISBN 0-471-54397-7. — A concise history of mathematics from the Concept of Number to contemporary Mathematics.
* Courant, R. and H. Robbins, *What Is Mathematics? : An Elementary Approach to Ideas and Methods*, Oxford University Press, USA; 2 edition (July 18, 1996). ISBN 0-19-510519-2.
* Davis, Philip J. and Hersh, Reuben, *The Mathematical Experience*. Mariner Books; Reprint edition (January 14, 1999). ISBN 0-395-92968-7. — A gentle introduction to the world of mathematics.
* Einstein, Albert (1923). "Sidelights on Relativity (Geometry and Experience)".
* Eves, Howard, *An Introduction to the History of Mathematics*, Sixth Edition, Saunders, 1990, ISBN 0-03-029558-0.
* Gullberg, Jan, *Mathematics — From the Birth of Numbers*. W. W. Norton & Company; 1st edition (October 1997). ISBN 0-393-04002-X. — An encyclopedic overview of mathematics presented in clear, simple language.
* Hazewinkel, Michiel (ed.), *Encyclopaedia of Mathematics*. Kluwer Academic Publishers 2000. — A translated and expanded version of a Soviet mathematics encyclopedia, in ten (expensive) volumes, the most complete and authoritative work available. Also in paperback and on CD-ROM, and online.
* Jourdain, Philip E. B., *The Nature of Mathematics*, in *The World of Mathematics*, James R. Newman, editor, Dover Publications, 2003, ISBN 0-486-43268-8.
* Kline, Morris, *Mathematical Thought from Ancient to Modern Times*, Oxford University Press, USA; Paperback edition (March 1, 1990). ISBN 0-19-506135-7.
* Monastyrsky, Michael (2001). "Some Trends in Modern Mathematics and the Fields Medal" (PDF). Retrieved on 2006-07-28.
* Oxford English Dictionary, second edition, ed. John Simpson and Edmund Weiner, Clarendon Press, 1989, ISBN 0-19-861186-2.
* *The Oxford Dictionary of English Etymology*, 1983 reprint. ISBN 0-19-861112-9.
* Pappas, Theoni, *The Joy Of Mathematics*, Wide World Publishing; Revised edition (June 1989). ISBN 0-933174-65-9.
* Peirce, Benjamin. "Linear Associative Algebra". *American Journal of Mathematics* (Vol. 4, No. 1/4. (1881)..
* Peterson, Ivars, *Mathematical Tourist, New and Updated Snapshots of Modern Mathematics*, Owl Books, 2001, ISBN 0-8050-7159-8.
* Paulos, John Allen (1996). *A Mathematician Reads the Newspaper*. Anchor. ល.ស.ប.អ. 0-385-48254-X.
* Popper, Karl R. (1995). "On knowledge". *In Search of a Better World: Lectures and Essays from Thirty Years*. Routledge. ល.ស.ប.អ. 0-415-13548-6.
* Riehm, Carl (August 2002). "The Early History of the Fields Medal" (PDF). *Notices of the AMS* **49** (7): 778–782. Retrieved on 2010-03-07.
* Sevryuk, Mikhail B. (January 2006). "Book Reviews" (PDF). *Bulletin of the American Mathematical Society* **43** (1): 101–109. DOI:10.1090/S0273-0979-05-01069-4. Retrieved on 2006-06-24.
* Waltershausen, Wolfgang Sartorius von (1856, repr. 1965). *Gauss zum Gedächtniss*. Sändig Reprint Verlag H. R. Wohlwend. ល.ស.ប.អ. 3-253-01702-8.
* Ziman, J.M., F.R.S. (1968). "Public Knowledge:An essay concerning the social dimension of science".

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

ទំព័រគំរូ:WVS

* Free Mathematics books Free Mathematics books collection.
* Applications of High School Algebra Archived 2021-03-09 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.
* Encyclopaedia of Mathematics online encyclopaedia from Springer, Graduate-level reference work with over 8,000 entries, illuminating nearly 50,000 notions in mathematics.
* HyperMath site at Georgia State University
* FreeScience Library Archived 2015-05-12 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. The mathematics section of FreeScience library
* Rusin, Dave: *The Mathematical Atlas Archived 2004-04-03 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.*. A guided tour through the various branches of modern mathematics. (Can also be found at NIU.edu Archived 2006-10-06 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន..)
* Polyanin, Andrei: *EqWorld: The World of Mathematical Equations*. An online resource focusing on algebraic, ordinary differential, partial differential (mathematical physics), integral, and other mathematical equations.
* Cain, George: Online Mathematics Textbooks Archived 2009-03-08 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. available free online.
* Tricki Archived 2022-03-26 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន., Wiki-style site that is intended to develop into a large store of useful mathematical problem-solving techniques.
* Mathematical Structures Archived 2009-11-25 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន., list information about classes of mathematical structures.
* Math & Logic: The history of formal mathematical, logical, linguistic and methodological ideas. Archived 2009-09-08 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. In *The Dictionary of the History of Ideas.*
* Mathematician Biographies. The MacTutor History of Mathematics archive Extensive history and quotes from all famous mathematicians.
* *Metamath*. A site and a language, that formalize mathematics from its foundations.
* Nrich Archived 2012-01-01 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន., a prize-winning site for students from age five from Cambridge University
* Open Problem Garden, a wiki of open problems in mathematics
* *Planet Math*. An online mathematics encyclopedia under construction, focusing on modern mathematics. Uses the Attribution-ShareAlike license, allowing article exchange with Wikipedia. Uses TeX markup.
* Some mathematics applets, at MIT Archived 2011-01-07 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.
* Weisstein, Eric et al.: *MathWorld: World of Mathematics*. An online encyclopedia of mathematics.
* Patrick Jones' Video Tutorials on Mathematics

ទំព័រគំរូ:Mathematics-footer