Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ធរណីមាត្រ

An illustration of Desargues' theorem, an important result in Euclidean and projective geometry.
**ធរណីមាត្រ** (ភាសា​ក្រិច​បុរាណ: γεωμετρία; ធរណី = ផែនដី (ដី), មាត្រ = រង្វាស់) គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​គណិតវិទ្យា​ដែល​ជាប់​ទាក់ទង​នឹង​សំនួរ​នៃ​ទំហំ ទ្រង់ទ្រាយ ទំនាក់ទំនង​រវាង​ទីតាំង​នៃ​រូប​និង​លក្ខណៈ​នៃ​លំហ​។ ធរណីមាត្រ​ជា​វិទ្យាសាស្រ្តមួយ​ដ៏ចំណាស់។ កាល​ពី​ដើម ចំនេះដឹង​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ប្រវែង ក្រឡាផ្ទៃ និង មាឌ នៅ​សតវត្ស​ទី៣​មុន​គ្រឹស្គរាជ ធរណីមាត្រ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​ទំរង់​ស្វ័យស័ត្យ (axiomatic form) ដោយ​លោក អឺគ្លីដ (Euclid)​។ នៅក្នុង​​វិស័យ​តារាសាស្រ្ត ជា​ពិសេស​ការបង្កើត​ផែនទី (mapping) ទីតាំង​នៃ​តារា និង ភព​ផ្កាយ​ព្រះ​គ្រោះ​នៅ​លើស៊្វែរ​សុញ្ញាកាស បំរើ​ជា​​ប្រភព​ដ៏​មាន​សារសំខាន់ចំពោះ​ចំនោទ​ធរណីមាត្រ​ក្នុង​កំលុងឆ្នាំ១៥០០។ គណិតវិទូ​ដែល​បំរើ​ការងារ​ក្នុង​វិស័យ​ធរណីមាត្រ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា​ ""ធរណីវិទូ"" ។

## ទិដ្ឋភាពទូទៅ

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ
# ទ្រឹស្តីបទពីតាករ

សូមមើលផងដែរ: Pythagorean trigonometric identity
ទ្រឹស្តីបទពីតាករ៖ ផលបូក​​ការ៉េ​​នៃ​ក្រឡាផ្ទៃ​នៃ​ការ៉េ​ពីរ​នៅ​លើ​ជើង (a និង b) ស្មើនឹង​ក្រឡាផ្ទៃ​​ការ៉េ​នៅ​លើអ៊ីប៉ូតេនុស (c) ។
**ទ្រឹស្តីបទពីតាករ** (ឬ​ពីតាគ័រ) ​​គឺ​ជា​ទ្រឹស្តីបទ​ធរណីមាត្រ​​សិក្សា​ពី​ទំនាក់ទំនង​ជ្រុង​ទាំង​បី​នៃ​ត្រីកោណកែង​ (ត្រីកោណដែលមានមុំមួយជាមុំកែង) ។ ទ្រឹស្តីបទនេះ​ត្រូវបាន​ហៅ​ដោយ​យក​ឈ្មោះ​តាម​គណិតវិទូក្រិច លោក ពីតាករ នៃ សាម៉ូស (Pythagoras of Samos) ។

>
> **ពំនោលទ្រឹស្តីបទពីតាករ**៖ ក្នុងត្រីកោណកែងមួយ ការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងអ៊ីប៉ូតេនុស (ជ្រុងដែលមានរង្វាស់វែងជាងគេ និង ជាជ្រុងឈមនឹងមុំកែង) គឺស្មើនឹងផលបូក​នៃ​ការ៉េរបស់​រង្វាស់ជ្រុងដែលជាប់នឹងមុំកែង។
>
>
>

ក្នុងត្រីកោណកែង ABC ដែល​មាន​មុំ​កែងត្រង់ C នោះគេបាន AB ជាអ៊ីប៉ូតេនុស ដែល AB = c, AC = b និង BC = a (សូមមើលលើរូបខាងស្តាំ)។ ហេតុនេះ

>  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
>
>
>

ឬ

>  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
>
>

ទ្រឹស្តីបទពីតាករ​ត្រូវបាន​គេ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​គណនា​រង្វាស់​ជ្រុង​មួយ​ក្នុង​ត្រីកោណកែង ប្រសិនបើ​គេ​ស្គាល់​រង្វាស់​ជ្រុងពីរទៀត។ ឧទាហរណ៍៖ គេមានត្រីកោណកែងមួយ​ដែលគេស្គាល់រង្វាស់ជ្រុងពីរគឺ a = 3 និង b = 4 នោះគេបានប្រវែងនៃជ្រុងទី៣ c កំណត់ដោយ៖

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
គូត្រីគុណនៃចំនួនគត់ (3, 4, 5) តំណាង​ឱ្យ​រង្វាស់​ជ្រុង​នៃ​ត្រីកោណកែង​ដែលត្រូវគេបានហៅថា​ត្រីគុណពីតាករ។

## សំរាយបញ្ជាក់

### គេឱ្យត្រីកោណ ABC ដែល​មាន​មុំ​កែងត្រង់ B ដែលAB​ = 1 cm, BC = 20 cm

គណនា AC

ត្រីកោណកែងត្រង់ C កម្ពស់ CH
គេមានត្រីកោណកែង ABC ដែល​មាន​មុំ​កែងត្រង់ C រង្វាស់ជ្រុងរៀងគ្នា a, b, c និងមុំរៀងគ្នា A, B, C ។ គេគូសកម្ពស់ត្រីកោណ ABC ចេញពីកំពូល C មកជ្រុងឈមរបស់វាកាត់ AB ត្រង់ H ។ ត្រីកោណ ABC ; ACH និង CBH ជាត្រីកោណដូចគ្នា​។ តាមលក្ខណៈសមាមាត្រចំពោះត្រីកោណដូចគ្នា យើងបាន

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_6

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_10

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
ដែល WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 ជាក្រឡាផ្ទៃ​។

ដោយផលបូកក្រឡាផ្ទៃនៃត្រីកោណ AHC និង BHC ស្មើនឹងក្រឡាផ្ទៃត្រីកោណ ABC យើងបាន

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
និង

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
គេបាន

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20
ហេតុនេះ WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 ឬ WIKINIUM\_MATH\_PH\_24
# ហ្គូហ្គល

។

*ហ្គូហ្កលឆ្នាំ ១៩៩៨*
ម៉ាស៊ីនស្វែងរកព័ត៌មានដ៏តូចមួយត្រូវបានគេហៅថា "RankDex" ចេញពី សេវាកម្មព័ត៌មាន IDD ដែលបានរចនាដោយ Robin Li តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៦ ។ បច្ចេកវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុង RankDex នឹងមានភាពជាក់ស្តែងច្បាស់លាស់ និង ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពេលក្រោយនៅពេលដែល Robin Li ត្រូវបានរកឃើញ Baidu នៅប្រទេសចិន ។
កាលពីមុន មានឈ្មោះហៅក្រៅថា «BackRub» ,​ប៉ុន្តែត្រូវបានប្តូរឈ្មោះមកជា«Google» ដែលមានកំណើតមកពី ការប្រកបតួខុសនៃពាក្យ«googol» , ដែលបន្ទាប់ពីតួទីមួយ មានលេខ០ ដល់ទៅជាងមួយរយលេខ , ដែលចង់ប្រាប់ថា ម៉ាស៊ីនស្វែងរកនៃ ហ្គូហ្កល អាចផ្តល់នៅបរិមាណព័ត៌មានដ៏ធំទូលំទូលាយ សម្រាប់អ្នកស្វែងរក ទៅតាមចំនួននៃលេខសូន្យនោះ ។ ហ្គូហ្កល ស្ថិតនៅក្រោមដំណើរការរបស់ គេហទំព័រនៃ សកលវិទ្យាល័យស្តេនហ្វត(Stanford University website) , ដែលមានអាស័យដ្ឋានឬឌូម៉ែន (domain) google.stanford.edu ។

អាស័យដ្ឋានពេញនៃ ហ្គូហ្កល (The domain name for Google)ត្រូវបានបង្កើតនៅ ថ្ងៃទី១៥ ខែ​ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩៧ , ហើយនិង កុ្រមហ៊ុនត្រូវបាន បង្កើតជាសាវជីកម្ម​ នៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៨ ។ វាត្រូវបានពឹងផ្អែកទៅលើដៃគូ (Susan Wojcicki) ដែលជាយានដ្ឋាន នៅក្នុងឧទ្យាន ម៉ែនឡូ(Menlo Park),​រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា , Craig Silverstein , ដែលជាសមាជិកនៃ ក្រុមនិស្សិតនៅសកលវិទ្យាល័យ ស្តេនហ្វ័ត , ដែលត្រូវបានជួលជា និយោជកលើកទី១ ។

នៅក្នុង ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១១​ , ចំនួននៃអ្នកប្រើប្រាស់ហ្គូហ្កល ជារៀងរាល់ខែមានចំនួនលើសពី ១០លាននាក់ ជាលើកដំបូង , ដែលជាការកើនឡើង ៨.៤ ភាគរយ ចាប់ពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ (មាន៩១៣០ លាននាក់)។

## សូមមើលផងដែរ

* Gmail - សេវាកម្មអ៊ីមែលដោយឥតគិតថ្លៃរបស់Google
* Google Translate - អ្នកបកប្រែវិបរបស់ Google
* Googlebot
* Google China
* Google File System
* Google Platform
* Google Map
* Google logo
* Google Reader
* Google search
* Search engine
* Google's hoaxes
* TrustRank
* YouTube

## ឯកសារយោង

Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "ស្វ័យប្រវត្តិ", but no corresponding `<references group="ស្វ័យប្រវត្តិ"/>` tag was found.
# ឧស្សាហកម្ម

ឧស្សាហកម្មជាសំណុំសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើប្រាស់ឬប្លែងរូបធាតុដើម ដើម្បីផលិតគ្រឿងសម្ភារៈ។ ជារួមឧស្សាហកម្មមានឧ

នី ព្រមទាំងឧស្សាហកម្មប្លែងភាពផងដែរ។ ដូននេះ វាបានផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនចំពោះសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ជាពិសេសបង្កើត និងបង្កើនមុខរបរដល់ប្រជាជនផងដែរ។

## ប្រភេទសំណង់

ជាទូទៅគេអាចធ្វើចំណែកថ្នាក់ឧស្សាហកម្មជាសាខា និងអនុសាខាទៅតាមផលិតផលបង្កើតបាននិងទៅតាមបច្ចេកទេសអនុវត្តន៍។ ប៉ុន្តែគេអាចធ្វើចំណែកថ្នាក់ផ្សេងៗទៀតដែរតាម៖

1. លក្ខណៈរូបធាតុដើម ឬផលិតផលសម្រេច៖ ឧស្សាហកម្មធន់ធ្ងន់ ឧស្សាហកម្មធន់ស្រាល។
2. កម្រិតកម្ពស់នៃបម្រើបម្រាស់ផលិតផលបង្កើតបាន៖ គ្រឿងឧបភោគបរិភោគ គ្រឿងបរិក្ខារ ផលិតផលពាក់កណ្តាលសម្រេច។
3. កម្រិតកម្ពស់បច្ចេកវិទ្យា៖ ឧស្សាហកម្មប្រពៃណី ឧស្សាហកម្មស្រួចស្រាលឬបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់។
4. តម្រូវការទុន៖ ឧស្សាហកម្មមូលធន ឬឧស្សាហកម្មហត្ថពលកម្ម។

## ផលប៉ះពាល់នៃឧស្សាហកម្មទៅលើបរិស្ថាន

1. ឧស្សាហកម្មដើរដោយចំហេះឥន្ធនៈផូស៊ីល បង្កឱ្យមានឧស្ម័នពុលផ្សេងៗទៅក្នុងបរិយាកាស ពិសេសកាបូនឌីអុកស៊ីតដែលជាឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចាក់ដ៏សំខាន់មួយដែលធ្វើឱ្យផែនដីឡើងកម្តៅ។
2. ឧស្សាហកម្មដើរដោយចំហេះឥន្ធនៈនុយក្លេអ៊ែបន្សល់ទុកនូវសំណល់ជាតិពុល ពិសេសធាតុវិទ្យុសកម្មដ៏គ្រោះថ្នាក់។
3. ឧស្សាហកម្មគីមីបង្កមហន្តរាយដល់បរិស្ថានទាំងក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ។

## ឯកសារយោង
# ភាសាអេស្ប៉ាញ

ប្រទេសប្រើភាសាអេស្ប៉ាញ
**ភាសាអេស្ប៉ាញ** ឬ ខាសស្ទេឡាំង (នៅភាសាអេស្ប៉ាញ español *អេស៉្បាញួល* ឬ​ *ខាស្ទេយ៉ាណូ​* castellano) គឺជាមួយភាសាប្រលោមលោក​
ដែលបានបង្កើត នៅប្រទេសអេស្ប៉ាញ (ទ្វីបអឺរ៉ុប) និង បានចម្រីនឡើងពីភាសាមួយចំនួននិងគ្រាមភាសានៅឧបទ្វីបអាបឺរែនៅក្នុងកំឡុងពេល
សតវត្សទី៩និងលាតសន្ធឹងយ៉ាងធំធេងនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍នៃរាជាណាចក្រ **ខាសស្ទីលឡេ**ភូមិភាគកណ្តាល ហើយនិងភាគខាងត្បូងនៃ អ៊ីបឺរែ ក្នុងកំឡុងពេលសម័យដើមនៃប្រវត្តិសាស្រ្តជនជាតិអ៊ឺរ៉ុបនៅសតវត្ស៍ទី៥ដល់សតវត្ស៍ទី១៥។ មានតំបន់ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដូចជាប្រជុំកោះកាណារីអាស
(រាជាអាណាច័ក្រអេស្ប៉ាញ)កាណារីអាស សេអូតា មេលីយ៉ា និង សាហារ៉ាខាងលិច
ដែលនិយាយភាសា អេស្ប៉ាញ ដែ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាភាសាទីពីរ បន្ទាប់ពី ភាសាអង់គ្លេស ។

ភាសានេះ នៅក្រុមនៃភាសាវិទ្យា របស់ភាសាឡាតាំង និងមានជិត ភាសាបារាំង ភាសាអ៊ីតាលី ភាសាព័រទុយហ្គល័ និង គ្រាមភាសាដែល មកពីភាសាឡាតាំង ។

ភាសាអេស៉្បាញ មានឈ្មោះ *កាស្សទេយ៉ាណូ*​​ ដែរ ពីព្រោះបានបង្កើត នៅ តំបន់កាស្សទីយ៉ា នៅ សតវត្សរ៏ទី១០ ។ នៅសតវត្សរ៏ទី១៦ អេស៉្បាញបានធ្វើ អាណាចក្រអេស៉្បាញ ជាពិសេស នៅទ្វីបអាមេរិក និងតំបន់ខ្លះ នៅអាស៊ី (ហ្វីលីពីន) និង អាហ្វ្រិក ដូច្នេះ ភាសារបស់អាណាចក្រនេះ​ បានជាភាសាអេស៉្បាញ ។​ នៅពេល អាណានិកគមរបស់ អាណាចក្រអេស៉្បាញ យកឯករាជ្យនៅសតវត្សរ៏ទី១៩ ប្រទេសថ្មីដែលគេបង្កើត បន្តនិយាយភាសាអេស៉្បាញ។
ភាសាអេស្ប៉ាញបានអភិវឌ្ឍន៍ដោយចាប់ផ្តើម*កែតំរូវអក្សរ* (នៅភាសាបារាំងមានន័យថាៈ Reajsute de las Sibilantes) ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សន៍ទី១៥។ នៅពេលនោះក៏ចាប់ផ្តើម ទទួលយកទុកជាភាសាបរទេសពីភាសាជាច្រើនផ្សេងៗចូលគ្នា ក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឃន៍ពាក្យថ្មី។ ប្រជាជនអេស្ប៉ាញបានយកភាសានេះទៅនិយាយនៅអាមេរិច ក៏ដូចជាអាព្រិចហើយនិងអាស៊ី ប៉ាស៊ីភិចដើម្បីពង្រីកអណាចក្រអេស្ប៉ាញនៅចន្លោះសតវត្ស៍ទី១៥និង១៩ នៅពេលនោះក៏បានក្លាយជាភាសាសំខាន់សំរាប់រាជរដ្ឋាភិបាល និងការធ្វើពាណិជ្ចកម្ម។
នៅឆ្នាំ១៩៩៩ មានប្រជាជន ៣៥៨លាននាក់ដែលនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញដែលជាភាសាកំណើត ហើយសរុប៤១៧នាក់ទូទាំងពិភពលោកដែលនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ។
នៅពេលនោះតួលេខមនុស្សដែននិយាយភាសាអេស្ប៉ាញក៏កើនឡើងពី៤០០និង៥០០លាននាក់។ នៅពេលនោះភាសាអេស្ប៉ាញបានក្លាយជាភាសាកំណើតទី២ក្នុងការនិយាយ នៅក្នុងពិភពលោក បន្ទាប់ពីភាសាចិនម៉ានដារីន។ ប្រទេសម៉ិចស៊ិកូ មានចំណុះប្រជាជនយ៉ាងច្រើនដែលជាអ្នកនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ។ ភាសាអេស្ប៉ាញជាភាសាមួយក្នុងភាសាផ្លូវការទាំងប្រាំមួយ នៃអង្កការសហប្រជាជាតិ។

## សូមមើលផងដែរ

1. REDIRECT ទំព័រគោលដៅ
# សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីពីរ

កងទ័ពជាតិនិយមចិនក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីពីរ
**សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២** ជាសង្គ្រាមដ៏ធំរវាងជប៉ុននិងចិនជាចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ១៩៣៧ និងបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៤៥ មានប្រវត្តិវិទូខ្លះបានគិតថា វាចាប់ផ្ដើមតាំងពីឆ្នាំ ១៩៣១ ដោយសារជប៉ុនបានចូលកាន់កាប់ ម៉ានជូរី។ សង្គ្រាមនេះក៏ជាផ្នែកមួយនៃ សង្គ្រាមលោកលើទីពីរផងដែល ហើយគេក៏បានហៅវាថាការចាប់ផ្ដើមសង្គ្រាមលោកលើពីរនៅអាសុី សង្គ្រាមនេះជាសង្គ្រាមធំជាងបង្អស់នៅអាសុីក្នុងអំឡុង សតវត្សទី២០ មានមនុស្សជាច្រើនបានស្លាប់ ជាពិសេស ជនជាតិចិន ដោយរឿងក៏ឃោឃៅរជាច្រើនដែលជប៉ុនបានប្រព្រឹត្តមកលើជនជាតិចិន មានមនុស្សខ្លះហៅវាថា **វិនាសកម្មពូជសាសន៍អាសុី** នៅប្រទេសចិន គេហៅថា **សង្រ្គាមនៃការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុន**

## ការចាប់ផ្ដើម

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៣១ កងទ័ពជប៉ុនបានបង្កើត ឧប្បត្តិហេតុក្លែងក្លាយមួយ ហៅថា **ឧប្បត្តិហេតុមូកដិន** ដើម្បីផ្ដល់ហេតុផលអោយពួកគេ ឈ្លានពានចិន ហើយបានវាយកាន់កាប់ម៉ានជូរី ហើយពួកគេបានកាន់កាប់តំបន់នោះដោយបង្កើតរដ្ធាភិបាលអាយ៉ងមួយហៅថា ម៉ាឈូគូ

កងទ័ពជប៉ុននៅម៉ានជូរី
ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៣១ ដល់ ១៩៣៧ ជប៉ុន និង ចិន បានប្រយុទ្ធគ្នាបង្កើតជាសមរភូមិតូចៗដូចជា សមរភូមិនៅសៀងហៃនិងភាគខាងជើងប៉ុន្តែសង្គ្រាមមិនទាន់ចាប់ផ្ដើមភ្លាមៗទេ

ក្នុងពេលតែមួយ ក្នុងប្រទេសចិន បានបក្សពួកពីរ ហើយក៏បង្កអោយមានសង្គ្រាមសុីវិល មួយពួកកម្មុនីស និងមួយទៀតពួកជាតិនិយម។ ពួកជាតិនិយមបានដេញកម្ទេចពួក កម្មុនីសដោយព័ន្ធពួកគេ។ ប៉ុន្តែពួកកម្មុនីសអាចគេចខ្លួនបាន ហៅក៏រត់គេចខ្លួនយ៉ាងឆ្ងាយហៅថា ការហែក្បួនដ៏វែង វាបានឆក់យកជីវិតទាហានពួកកម្មុនីសមិនតិចផងដែល

នៅឆ្នាំ១៩៣៦ ពួកមេដឹកនាំចិនបានប្រាប់ ឈៀង កៃជៀក អោយឈប់កម្ទេច ពួកកម្មុនីសដោយជំនួសអោយវិញនៅការួបរួមគ្នា ប្រឆាំងពួកជប៉ុន ដែលគេហៅថា រណសិរ្សរួបរួមទីពីរ

## ការចាប់ផ្ដើមនៃសង្គ្រាមពេញលេញ

សង្គ្រាមពិតបានចាប់ផ្ដើមពេញលេញនៅឆ្នាំ១៩៣៧ ខែកក្កដា ថ្ងៃទី៧ ដោយមានសង្គ្រាមនៅ ស្ពានម៉ាកូពូឡូ(marco polo bridge) ជិតប៉េកាំង ក្រោយពីនិងមក ជប៉ុនបានបើកការវាយប្រហារតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៅប្រទេសចិន

កងទ័ពជប៉ុនបាញ់កាំភ្លើងធំទៅកាន់វ៉ានពីញ
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៧ ជប៉ុនបានកាន់កាប់ណាជីង នៅនេះនោះហើយជាកន្លែងដែលជប៉ុនបានកាប់សម្លាប់ប្រជាជនស្លូតត្រង់ចិនរាប់សែននាក់ ដោយគេហៅថា ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅណាជីង ក្រោយមកជប៉ុនបានកាន់កាប់ ក្រុង យូហាន នៅឆ្នាំ១៩៣៨ រដ្ធាភិបាលចិនបានផ្លាស់ប្ដូ រដ្ធធានីទៅ ឆុងឈីង

ចិនបានការគាំទ្រនិងជួយពីសូវៀត ដោយចុះកិច្ចសន្យា សន្ធិសញ្ញា​មិន​ឈ្លានពាន​ចិន-សូវៀត

នៅឆ្នាំ១៩៣៩ គ្មានអ្នកណាឈ្នះឬចាញ់ទេ ជប៉ុនបានកាន់កាប់ទីក្រុងជាច្រើន ប៉ុន្តែទាហានចិននៅតែប្រយុទ្ធមិនឈប់ជាពិសេសនៅជនបទ ក្រោយពួកជាតិនិយមចិន បានបើកវាយប្រហាររដូវត្រជាក់ក្នុងការដេញទ័ពជប៉ុនទៅវិញ

នៅឆ្នាំ១៩៤១ ជប៉ុនបានវាយប្រហារសហរដ្ធអាមេរិច បង្កដោយអាមេរិចបានលុកដៃចូលសង្គ្រាមនេះ អាមេរិចបានចាប់ផ្ដើមផ្ដល់ជំនួយ ដូច កាំភ្លើង លុយកាក អាមេរិច ថែមទាំងទម្លាប់ជំនួយអោយចិនតាមយន្តហោះនៅតំបន់ប៉េកាំងដែលមានភ្នំខ្ពស់ជារឿងគ្រោះថ្នាក់មួយសម្រាប់អាមេរិច ប៉ុន្តែអាមេរិចនៅតែធ្វើ

នៅឆ្នាំ១៩៤១ដដែលជប៉ុនបានវាយប្រហារទៅកាន់ ហុីណាន និង ឈាងសា ប្រទេសចិន ឯកងទ័ពចិនបានរួមដៃជាមួយអាមេរិច ភូមា អង់គ្លេស ប្រយុទ្ធជាមួយពួកជប៉ុននៅប្រទេសភូមា ក្នុងការបើកផ្លូវ អោយប្រទេសឥណ្ឌា និង ចិនអោយឆ្លងកាត់បានវិញ

## ការបញ្ចាប់សង្គ្រាម

 ការចុះកិច្ចសន្យាចុះចាញ់របស់ជប៉ុន ទៅកាន់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត

នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥ ជប៉ុនបានចុះចាញ់ក្រោយ អាមេរិចបានទម្លាប់គ្រាប់បែកនុយក្លេអែ ២គ្រាប់ដាក់ជប៉ុន និងព្រមទាំងសូវៀតវ៉ៃកាន់កាប់ ម៉ានជូរី និង កូរ៉េ ដែលបង្កើតអោយមានសន្ធិសញ្ញាក្រុងតៃបុិ និង សន្ធិសញ្ញាសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ

ជប៉ុនបានចុះចាញ់ដោយផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៩៤៥ ខែកញ្ញា ថ្ងៃទី២ ដោយសង្គ្រាមទាំងមូលបានឆក់យកជីវិតមនុស្ស ប្រមាណ២០លាននាក់ ភាគច្រើនជាជនជាតិចិន
# សាសនាអ្នកស្រុកចិន

| សាសនាប្រជាប្រិយចិន សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​ |
| --- |
| រានទេវតានៃសាសនាប្រជាប្រិយចិន. |

រានទេវតានៃសាសនាប្រជាប្រិយចិន
**សាសនាប្រជាប្រិយចិន** ឬ **សាសនាអ្នកស្រុកចិន** ​ (ចិន: 中國民間信仰 , អង់គ្លេស: Chinese folk religion  , ថៃ:  ศาสนาชาวบ้านจีน ) គឺ សាសនាបុរាណក្នុងជនចិន-ប្រទេសតៃវ៉ាន់ ពីមុន ព្រះពុទ្ធសាសនា​,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚

## កំណត់

## មើលផងដែរ

* អ៉ីហ្វួងទី
* បព្វជិតសាសនាតៅ
* លោកយាយម៉ៅ
* ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
* ព្រះមេស្រូវ
* ព្រះម៉ែនាង​បក់
* ព្រះម៉ែជំនាងទូក
* ព្រះនាងសុនទរីវាណី
* ព្រះភូមិទេវតា
# ទុក្ខ

| បកប្រែជាភាសាដទៃ
Duḥkha
 |
| --- |
| English: |  suffering, unhappiness, pain, unsatisfactoriness, unease, stress
 |
| Pali: | *Dukkha* |
| Sanskrit: | दुःख |
| Bengali: | দুঃখ |
| Burmese: | ဒုက္ခ (IPA: [doʊʔkʰa̰])
 |
| Chinese: | 苦 (pinyin: *kǔ*)
 |
| Japanese: | 苦 (rōmaji: *ku*)
 |
| Korean: | 고 苦 (RR: *ko*)
 |
| Shan: | တုၵ်ႉၶ ([tṵ̂kkha])
 |
| Sinhala: | ទំព័រគំរូ:Ill (dukkha satyaya)
 |
| Tibetan: | སྡུག་བསྔལ། (*Wylie: sdug bsngal; THL: dukngal*)
 |
| Thai: | ទំព័រគំរូ:Ill |
| Vietnamese: | 苦 khổ 災害 Bất toại |
| Tamil: | துக்கம் |
| Glossary of Buddhism * មើល
* ពិភាក្សា
* កែប្រែ
 |

ទុក្ខ ( /ˈ d uː k ə / ) *(* សំស្ក្រឹត៖ दुःख , ទេ; បាលី: dukkha,ទុក្ខ) អត្ថន័យរបស់វាអាស្រ័យទៅលើបរិបទ ហើយអាចសំដៅជាពិសេសទៅលើ "ភាពមិនគាប់ចិត្ត" ឬ "ភាពមិនសុខស្រួល" នៃអត្ថិភាពបណ្តោះអាសន្ន ដែលយើងចង់បាន ឬចាប់យកនៅពេលដែលយើងល្ងង់ខ្លៅចំពោះភាពបណ្តោះអាសន្ននេះ។ [1] [2] [3] [4] [note 1] ក្នុងពុទ្ធសាសនា ទុក្ខ ជាចំណែកនៃ អរិយសច្ចទាំង ៤ និងជាសញ្ញាមួយក្នុងចំណោម សញ្ញាណទាំងបី ។ ពាក្យនេះក៏លេចឡើងនៅក្នុងគម្ពីរនៃ សាសនាហិណ្ឌូ ដូចជា Upanishads នៅក្នុងការពិភាក្សាអំពី មោក្ស (ការរំដោះខាងវិញ្ញាណ) ។

ពាក្យយ *​ទុក្ខ វិញ* ច្រើន​តែ​ចេញ​មក​ពី​បុព្វបទ *ទុ-* ("អាក្រក់" ឬ "ពិបាក") និង ឫស *ខ* ("ទទេ" "រន្ធ") ដែល​មាន​ន័យ​ថា អ័ក្ស​ដែល​សម​មិន​ល្អ​របស់​រទេះ ឬ​រទេះ​ដែល​ផ្តល់​ឱ្យ"។ ការជិះរដិបរដុបខ្លាំង" វាពិតជាអាចមកពី *ទុះ-ស្ថទុះ-* ដែលជា "dis-/ bad- + stand-" នោះគឺ "ឈរអាក្រក់មិនស្ថិតស្ថេរ" "មិនស្ថិតស្ថេរ" ។ [10] [11] [12]

## និរុត្តិសាស្ត្រ និងអត្ថន័យ

*ទុះខ* [14] វាក៏ជាគំនិតមួយនៅក្នុងសាសនាឥណ្ឌាអំពីធម្មជាតិនៃបាតុភូតអន្តរកាលដែលមានពីធម្មជាតិ "មិនរីករាយ" "ទុក្ខ" "ការឈឺចាប់" "ទុក្ខព្រួយ" "ទុក្ខព្រួយ" "ទុក្ខព្រួយ" ឬ "ទុក្ខព្រួយ" ។ [14] ពាក្យ *ទុះខ* មិនមានការបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសតែមួយពាក្យទេ ហើយបង្កប់នូវទិដ្ឋភាពផ្សេងៗគ្នានៃបទពិសោធន៍មិនល្អរបស់មនុស្ស។ [2] [14] វាច្រើនតែយល់ថាផ្ទុយពី *សុខ* មានន័យថា "សុភមង្គល" "ការលួងលោម" ឬ "ភាពងាយស្រួល"។

## កំណត់ចំណាំ
# មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ

**មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ** (អង់គ្លេស: International Monetary Fund) ហៅកាត់​ថា "អាយ.អឹម.អែហ្វ" (IMF) គឺជា​ស្ថាប័ន​អន្តរជាតិ​មួយ​មាន​នាទី​ទទួល​ខុសត្រូវ​លើ​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ​សកល មាន​ទីស្នាក់ការ​ធំ​ស្ថិត​នៅ​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីងតោនឌីស៊ី សហរដ្ឋអាមេរិក​។ បច្ចុប្បន្ន​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ​មាន​សមាជិក​សរុប​ចំនួន ១៨៥ ប្រទេស (ម៉ុងតេណេក្រូ បាន​ក្លាយជា​សមាជិក​ទី​១៨៥ កាលពី​ថ្ងៃ ១៨ មករា ២០០៧) ។

## ទស្សនវិស័យ

​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ធ្វើការ​ដើម្បី​ភាព​រីកចម្រើន និង​រក្សា​លំនឹង​សេដ្ឋកិច្ច​សកល​។ អាយ.អឹម.អែហ្វ ​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ការណែនាំ​ផ្នែក​នយោបាយ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដល់​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ជួប​មាន​វិបត្តិ ហើយ​ក៏​ធ្វើការ​ជាមួយ​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ សំដៅ​ជួយ​ដល់​ប្រទេស​ទាំងនោះ​ឱ្យ​មាន​លំនឹង​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និង​កាត់បន្ថយ​ភាពក្រីក្រ​។

## ប្រវត្តិ

មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៤៤ ក្នុង​វេទិកា​រូបិយវត្ថុ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​សហប្រជាជាតិ​។ តំណាង​រដ្ឋាភិបាល​នៃ ៤៥ ប្រទេស បាន​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​សណ្ឋាគារ Mount Washington សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​លើ​គម្រោង​សម្រាប់​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ច​អន្តរជាតិ​។ អាយ.អឹម.អែហ្វ បាន​បង្កើត​ឡើង​នូវ​រចនាសម្ព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ផ្លូវការ​នា​ថ្ងៃទី ២៧ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៥ ដោយ​មាន​ប្រទេស​ចំនួន ២៩ បាន​ចូលរួម​ចុះហត្ថលេខា​លើ​មាត្រា​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​។

## ការងារ

បេសកកម្ម​ចម្បង​របស់ អាយ.អឹម.អែហ្វ គឺ​ជួយ​ធ្វើ​យ៉ាងណា​ឱ្យ​មាន​ស្ថិរភាព​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​អន្តរជាតិ ដោយ​អនុវត្ត​តាម​វិធីសាស្ត្រ​បី​យ៉ាង​គឺ​៖ រក្សា​ការ​ឃ្លាំមើល​សេដ្ឋកិច្ច​សកល និង​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​បណ្ដា​ប្រទេស​ជា​សមាជិក, ផ្ដល់​កម្ចី​ដល់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ឱនភាព​ជញ្ជីង​ទូទាត់, និង​ផ្ដល់​ជំនួយ​ប្រតិបត្តិ​ដល់​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​។

### ការ​ឃ្លាំមើល​សេដ្ឋកិច្ច

អាយ.អឹម.អែហ្វ មាន​នាទី​ទទួលខុសត្រូវ​លើ​ប្រព័ន្ធ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ និង​ត្រួតពិនិត្យ​លើ​នយោបាយ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​របស់​ខ្លួន​។ លើសពីនេះ គឺ​រក្សា​ការ​ឃ្លាំមើល​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រជាជាតិ​មួយ ក៏ដូចជា​ក្នុង​តំបន់ និង​សកលលោក ដោយ​ពិគ្រោះ​យោបល់​យ៉ាង​ទៀងទាត់​ជាមួយ​ប្រទេស​ជា​សមាជិក និង​ផ្ដល់​ប្រឹក្សា​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដល់​សមាជិក​របស់​ខ្លួន​។

### ការ​ផ្ដល់​កម្ចី

អាយ.អឹម.អែហ្វ ផ្ដល់​កម្ចី​ដល់​ប្រទេស​ដែល​ជួប​ការ​លំបាក​លើ​ការ​ទូទាត់​អន្តរជាតិ​របស់​ខ្លួន ហើយ​មិន​អាច​រក​ចំណូល​បាន​គ្រប់គ្រាន់​តាម​ពេល​កំណត់​។ ជំនួយការ​ហិរញ្ញវត្ថុ​នេះ​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ឡើង ដើម្បី​ជួយ​ប្រទេស​ទាំងនោះ​ឱ្យ​ស្ដារ​ឡើងវិញ​នូវ​ស្ថិរភាព​សេដ្ឋកិច្ច ដោយ​កសាង​ឡើងវិញ​នូវ​ធន​បម្រុង​អន្តរជាតិ ដោយ​រក្សា​ស្ថិរភាព​រូបិយវត្ថុ និង​ចំណាយ​សម្រាប់​ការ​នាំចូល​របស់​ពួកគេ- រាល់​លក្ខខណ្ឌ​ចាំបាច់​ទាំងអស់​សម្រាប់​ស្ដារ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ឡើងវិញ​។ អាយ.អឹម.អែហ្វ ក៏​ផ្ដល់​ផង​ដែរ​នូវ​ឥណទាន​ដល់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ចំណូល​ទាប ដើម្បី​ជួយ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច និង​កាត់បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​។

### ជំនួយការ​បច្ចេកទេស

ផ្ដល់​ដល់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ចំណូល​ទាប និង​មធ្យម ដើម្បី​បង្កើន​ប្រសិទ្ធភាព​គ្រប់គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច​។ អាយ.អឹម.អែហ្វ ផ្ដល់​ការ​ណែនាំ​ផ្នែក​ប្រតិបត្តិ និង​ហ្វឹកហ្វឺន​លើ​ការ​លើកកម្ពស់​ស្ថាប័ន និង​រៀបចំ​នយោបាយ​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ និង​រចនាសម្ព័ន្ធ​ឱ្យ​បាន​សមស្រប​។

## ឯកសារយោង
# ហ្វេងសៃ​

ហុងស៊ុយ
**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (ភូមិសាស្ត្រចិន).**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (ភូមិសាស្ត្រចិន).**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (ភូមិសាស្ត្រចិន).**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (ភូមិសាស្ត្រចិន).
**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (ភូមិសាស្ត្រចិន)..
**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (អង់គ្លេស: Feng shuiថៃ: ศาสตร์ฮวงจุ้ย，風水) គឺ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភូមិសាស្ត្រចិន គឺជាទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ចិនបុរាណដែលអះអាងថាប្រើកម្លាំងថាមពលដើម្បីសុខដុមរមនាបុគ្គលជាមួយបរិស្ថានជុំវិញរបស់ពួកគេ។

**ហុងស៊ុយ**​ ឬ **ហុងស៊ុយ** (ភូមិសាស្ត្រចិន).
## កំណត់

## មើលផងដែរ

* សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​
* ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ
* បព្វជិតសាសនាតៅ
* ព្រះសិវៈនាដរាជ
* បូជនីយដ្ឋាន​ដែនកោះ​លង្កា
* យ៉ាបយ៉ុម
* យ័ន្ត
* វត្តព្រះស្រីមហាអុម៉ាទេវី
* ព្រះម៉ែមារីអ័ម័ន
* ព្រះក័តតាវះរាយ័ន
* ព្រះម៉ែប៉្ររិយាចី
# សញ្ញាជាតិតួកគី

តួរគីគ្មានសញ្ញាជាតិជាផ្លូវការណាមួយទេ។ ស្ថាប័នរដ្ឋនៅតួរគី​ប្រើប្រាស់សញ្ញារៀងៗខ្លួន ដែលជាទូទៅគ្មានការកំណត់ច្បាស់លាស់ដោយ​ច្បាប់បញ្ញត្តិណាមួយទេ។ សញ្ញាជាតិភាគច្រើនដែលគេប្រើ​មានរូបអឌ្ឍច័ន្ទក្រហមនិងផ្កាយក្រហម ដូចមាននៅលើទង់ជាតិតួរគីដែរ។

## សញ្ញាជាតិផ្សេងៗដែលតួរគីប្រើ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| សញ្ញាជាតិប្រើនៅលើ​លិខិតឆ្លងដែន វីសា និងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ឌ | ត្រាប្រធានាធិបតី | សញ្ញាជាតិប្រើដោយ​ក្រសួងការបរទេស |  |
# ជាំង ហ្សឺមីន

| ជាំង ហ្សឺមីន |
| --- |
| 江泽民 |
| ជាំង ហ្សឺមីន ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ |
|  |
| អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិន |
| **ក្នុងការិយាល័យ** ២៤ មិថុនា ១៩៨៩ – ១៥ វិច្ឆិកា ២០០២ |
| មុន | ចាវ ហ្សឺយ៉ាង |
| បន្ទាប់ | ហ៊ូ ជីនតាវ |
| ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនទី ៥ |
| **ក្នុងការិយាល័យ** ២៧ មីនា ១៩៩៣ – ១៥ មីនា ២០០៣ |
| ប្រធានរដ្ឋាភិបាល | * លី ផិង
* ជូ រ៉ុងជី
 |
| អនុប្រធាន | * រ៉ុង អ៊ីរិន
* ហ៊ូ ជីនតាវ
 |
| មុន | យ៉ាង សាងគុន |
| បន្ទាប់ | ហ៊ូ ជីនតាវ |
| ប្រធាននៃគណៈកម្មការយោធាកណ្តាល |
| **ក្នុងការិយាល័យ **គណៈកម្មការបក្ស**៖ ៩ វិច្ឆិកា ១៩៨៩ – ១៩ កញ្ញា ២០០៤
* **គណៈកម្មការរដ្ឋ**៖ ១៩ មីនា ១៩៩០ – ៨ មីនា ២០០៥
 |
| រង | *មើលបញ្ជី** ឆាវ ហ្គាំងជួន (២០០២–២០០៥)
* គួ បូសុង (២០០២–២០០៥)
* ហ៊ូ ជីនតាវ (១៩៩៩–២០០៤)
* ជឺ ហាវធៀន (១៩៩៥–២០០៣)
* ចាង វ៉ាននៀន (១៩៩៥–២០០៣)
* លីវ ហួឈីង (១៩៨៩–១៩៩៨)
* ចាង ចិន (១៩៩២–១៩៩៨)
* យ៉ាង សាងគុន (1989–1993)
 |
| មុន | តេង សៀវពីង |
| បន្ទាប់ | ហ៊ូ ជីនតាវ |
|  |
| ព័ត៌មានលម្អិតផ្ទាល់ខ្លួន |
| កើត | (1926-08-17)17 សីហា 1926 គៀងស៊ូ, សាធារណរដ្ឋចិន (បច្ចុប្បន្ន ស្រុកជាងទូ, យ៉ាងចូវ, ជាងស៊ូ, ប្រទេសចិន) |
| ស្លាប់ | 30 វិច្ឆិកា 2022(2022-11-30) (អាយុ 96 ឆ្នាំ) ស៊ាងហៃ, ប្រទេសចិន |
| គណបក្ស​នយោបាយ | គណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន |
| ពន្ធភាព | វ៉ាង យ៉េភីង (m. 1949) «Did not recognize date. Try slightly modifying the date in the first parameter.»"Marriage: វ៉ាង យ៉េភីង to ជាំង ហ្សឺមីន" Location:ទំព័រគំរូ:Placename/do-adrPropទំព័រគំរូ:Placename/do-adrPropទំព័រគំរូ:Placename/do-adrPropទំព័រគំរូ:Placename/do-adrProp (linkback://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84\_%E1%9E%A0%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9E%BA%E1%9E%98%E1%9E%B8%E1%9E%93) |
| កូន | * ជាំង មៀនហេង
* ជាំង មៀនកាំង
 |
| ឪពុកម្តាយ | * ជាំង ស៊ឺជ្វីន (ឪពុក)
* អ៊ូ យ្វេឈីង (ម្តាយ)
 |
| សាលាមាតា | * សាកលវិទ្យាល័យជាតិកណ្តាល (ផ្ទេរ)
* សាកលវិទ្យាល័យជាតិជាវថុង (ប.វ.)
 |
| វិជ្ជាជីវៈ | វិស្វករ​អគ្គីស​នី |

**ជាំង ហ្សឺមីន** (ចិនសម័យ: 江泽民; ភិងអ៊ិង: *Jiāng Zémín*, ប្រកប **ជាង ចឺមីន** ១៧ សីហា ១៩២៦ – ៣០ វិច្ឆិកា ២០២២) ជាអ្នកនយោបាយចិនដែលបម្រើជាអគ្គ​លេខា​ធិ​ការគណបក្សកុម្មុយនីស្តចិនពីឆ្នាំ ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ ២០០២ ជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលពីឆ្នាំ​ ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ ២០០៤​​ និងជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនពីឆ្នាំ ១៩៩៣​​​ ដល់ឆ្ណាំ ២០០៣

## ឯកសារយោង
# សមណ

សមណ (សំស្ក្រិត : श्रमण , ឝ្រមណ) គឺជាបុគ្គល « ធ្វើការ នឿយណាយ ឬ ឧស្សាហ៍ព្យាយាម ដើម្បីគោលបំណងខ្ពស់ ឬសាសនា » ឬ « អ្នកស្វែងរក ឬជាអ្នកបួស ជាអ្នកប្រព្រឹត្តនូវអំពើទុច្ចរិត » ។ ពាក្យនៅក្នុង អក្សរសិល្ប៍ វេទ ដើមត្រូវបានគេប្រើជាចម្បង សម្រាប់ <i id="mwLQ">ឥសី</i> ដោយយោងទៅ អា*ស្រម* ដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការធ្វើពិធីសាសនា។ ពាក្យនៅក្នុងអត្ថបទទាំងនេះមិនបង្ហាញពីអត្ថន័យដែលមិនមែនជាវេទ ដូចដែលវាកើតឡើងនៅក្នុងអត្ថបទគម្ពីរក្រោយវេទ និងសាសនាជេនទេ។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការអភិវឌ្ឍន៍នៃន័យវិទ្យាក្រោយៗមក ពាក្យនេះបានសំដៅទៅលើចលនា ដែលមិនមែនជា ព្រាហ្មណ៍ ជាច្រើនដែលស្របគ្នានឹង ប៉ុន្តែដាច់ដោយឡែកពី សាសនាវេទ ។ ទំនៀមទំលាប់ សមណ រួមមាន សាសនាជេន, ពុទ្ធសាសនា, និង ផ្សេងទៀត ដូចជា អាជីវិក, អជ្ញន និង ចាវ៌ាក .

សមណ បានក្លាយជាការពេញនិយមនៅក្នុងរង្វង់នៃ អ្នកណែនាំ ពី មគធៈ កាន់តែច្រើន ដែលនាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍនៃការអនុវត្ត យោគៈ, ក៏ដូចជាគោលគំនិតពេញនិយមនៅក្នុង សាសនាឥណ្ឌា សំខាន់ៗទាំងអស់ដូចជា *សំសារ* (វដ្តនៃការកើតនិងការស្លាប់) និង *មោក្សៈ* (ការរំដោះចេញពីវដ្តនោះ) ។ [ កំណត់សម្គាល់ ១ ]

ទំនៀមទំលាប់ សមណ មានជំនឿផ្សេងៗគ្នា រាប់ចាប់ពីការទទួលយក ឬបដិសេធគំនិតនៃ ព្រលឹង ឆន្ទៈសេរី ការស្លៀកពាក់ដើម្បីភាពអាក្រាតកាយពេញលេញក្នុងជីវិតសង្គមប្រចាំថ្ងៃ អហិង្ស ដ៏តឹងរ៉ឹង (អហិង្សា) និងការបួស ចំពោះការអនុញ្ញាតឱ្យមានអំពើហឹង្សា និងការបរិភោគសាច់

ព្រះសង្ឃ Digambar សាសនាជេន
Śvetāmbara Murtipujaka សាសនាជេន
ព្រះសង្ឃ Sthānakavāsī សាសនាជេន
រូបសំណាករបស់ព្រះពុទ្ធ សារីបុត្ត នៅ ពុទ្ធគយា
ទី ២៣ ជេន Tirthankar, Parshwanatha បានរៀបចំឡើងវិញនូវព្រះសង្ឃនៅសតវត្សទី ៩ មុនគ.ស។
## កំណត់ចំណាំ

Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding `<references group="lower-alpha"/>` tag was found.
# កោះរ៉ុង

កោះរ៉ុង| ដងឆ្នេរសមុទ្រសុខសាន្តស្ថិតនៅកោះរ៉ុង |
| ភូមិសាស្ត្រ |
| ទីតាំង | កម្ពុជា - អាស៊ីអាគ្នេយ៍ |
| កូអរដោនេ | ﻿ / ﻿ |
| រដ្ឋបាល |
| **កម្ពុជា** |
| ប្រជាសាស្រ្ត |
| ចំនួនប្រជាជន | ប្រហែល ២០០០ នាក់ |

**កោះរ៉ុង** ​ជា​កោះមួយ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហនុ។​ មានទីតាំងស្ថិតនៅខាងលិចនៃឆេ្នរក្រុងព្រះសីហនុ។វាគឺផ្តល់នូវភាពអស្ចារ្យតំនាងអោយឆ្នេរស្ថិតនៅភាគបស្ចឹមនៃប្រទេស។លាតសន្ធឹងប្រមាណប្រាំគីឡូម៉ែត្រ។វាមានប្រភពទឹក បរិសុទ្ធនៅលើកោះហើយវាជាផ្នែកសហគមន៏នៃការនេសាទស្ថិតនៅប៉ែកទក្សិណជាមួយនិង ការផ្តល់អោយទឹកបរិសុទ្ឋ ត្រី ហើយនិងក្តាមផងដែរ។

## ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

កោះរ៉ុងជាកោះមួយស្ថិតនៅចំងាយ ៤០គីឡូម៉ែតពីឆ្នេរសមុទ្រខេត្តព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ កោះរុងមមានផ្ទៃដីទំហំ ៧៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រវែងពីជើងទៅត្បូងប្រហែល១០គីឡូម៉ែត្រ។ ចំនុចខ្ពស់បំផុតរបស់កោះមានកំពស់១៣៣ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ កោះរ៉ុងគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដែលកំពុងពេញនិយមសម្រាប់អ្នកដែលចង់លំហែរកាយតាមកោះនៃប្រទេសកម្ពុជា។ កោះនេះគឺជាកោះដ៏ស្រស់ស្អាតបំផុតនៃតំបន់កំពង់សោម។ កោះរ៉ុងគឺជាកន្លែងដ៏ល្អមួយដើម្បីបន្ធូរអារម្មណ៍ ឬរុករកពីព្រោះកោះនេះនៅតែត្រូវបានបោះបង់ចោលមិនមានការអភិវឌ្ឍន៍ និងមានធម្មជាតិ។ ការធ្វើដំណើរទៅកោះរ៉ុងត្រូវចំណាយពេលពីរម៉ោងឬច្រើនជាងនេះពីដីគោកនៃក្រុងព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ ចាប់ពីខែធ្នូទៅ រហូតដល់ខែមេសា ទឹកសមុទ្រនឹងប្រែជាពណ៌ខៀវស្រងាត់ ឆ្នេរខ្សាច់ព៍ណសរក្បុស ស្រស់ស្អាត ជំនោរសមុទ្រដ៏បរិសុទ្ធជាមួយនិងសម្រស់ធម្មជាតិដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ហើយទេសភាពដែលស្រស់ស្អាតបំផុត គឺនៅក្នុងខែកុម្ភ:។ ក្រៅពីនេះទៀត កោះរ៉ុង គឺជាកន្លែងអភិរក្សសត្វសមុទ្រដ៏ល្អមួយ ហើយនៅរមណីយដ្ឋានកោះរ៉ុង ក៏ជាកន្លែងកម្សាន្តដ៏ល្បីល្បាញសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរមុជទឹកមើលផ្កាថ្ម ប្រព័ន្ធជីវចម្រុះ និងមើលសត្វសមុទ្រនៅបាតសមុទ្រជាដើម។ ផែកាណូតកើន ១១ កន្លែង បឹងហ្គាឡូ ២៧ កន្លែងផ្ទះសំណាក់ ៣៥ កន្លែង និងមានសណ្ឋាគារ។
ក្រុមហ៊ុនមីលីនៀមហ្គ្រុបរបស់បរទេសនិងក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់ហ្គ្រុប មានគំរោងអភិវឌ្ឍរួមដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរមុខមាត់កោះនេះអោយទៅជាទីរមណីយដ្ឋាន និងរីសតប្រណីត។ ទីរមណីយដ្ឋាន និងរីសតប្រណីត ជាកោះសង្សារ។ កោះនេះនឹងត្រូវបានអភិវឌ្ឍក្នុងរយៈពេលលើសពី២០ឆ្នាំ។ ប្រទេសកម្ពុជាមានសមុទ្រស្អាតៗ និងពោរពេញដោយជីវិតក្នុងសមុទ្រចំរុះ។ គេឃើញមានផ្កាថ្មដុះនៅជុំវិញកោះរ៉ុងនិងកោះរ៉ុងសន្លឹម។ ទោះបីយ៉ាងណា មុននឹងចេញដំណើរ ភ្ញៀវទេសចរគប្បីកក់សំបុត្រទូកជាមុន ដើម្បីធានាថា ដំណើរកម្សាន្តមានភាពរលូនល្អ។ សម្រាប់សំបុត្រជិះទូកទៅ កោះរុង មានពីរប្រភេទគឺទូកលឿនម្នាក់ ១៥ ដុល្លារ និងទូកឈើតម្លៃ ១០ ដុល្លារ។

## រូបភាព

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ឯកសារយោង