Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ

សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ
**សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ** គឺជា​សមុទ្រ​មួយ​នៃ "មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក" ដែល​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​តំបន់​មេឌីទែរ៉ានេ ដែល​ស្ទើរតែ​ជា​សមុទ្របិទ​មួយ​ដោយសារ​ផ្ទាំងទ្វីប ដែល​ខាងជើង​ជាប់នឹង​ទ្វីបអឺរ៉ុប ខាងត្បូង​ជាប់នឹង​ទ្វីបអាហ្វ្រិក និង ខាងកើត​ជាប់នឹង​ទ្វីបអាស៊ី​។ ពាក្យ "មេឌីទែរ៉ានេ" មានន័យ​ថា "នៅ​កណ្ដាល​ផ្ទៃដី" (in the middle of the land) ។ សមុទ្រ​នេះ​មាន​ក្រឡាផ្ទៃ​ប្រហែល ២.៥ លាន​គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅកាន់​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក តាមរយៈ​ច្រកសមុទ្រ​ហ្គីប្រាល់តា ដែល​មាន​ប្រវែង​តែ ១៤ គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​។ តាម​ភូមិសាស្ត្រ​មហាសមុទ្រ ជួនកាល​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​អឺរ៉ាហ្វ្រិកា" ឬ សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​អឺរ៉ុប" ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ច្រឡំ​ជាមួយ​ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម​នៃ​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​នៅ​កន្លែង​ផ្សេង​ទៀត​។
# តួកគី

សាធារណរដ្ឋតួគី| *Türkiye Cumhuriyeti* (ភាសាតួគី) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិ** |
| **ភ្លេងជាតិ** İstiklal Marşı "ចម្រៀងឯករាជ្យ" Duration: 1 minute and 17 seconds.1:17 |
| ទីតាំងប្រទេសតួគី (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី | អង់ការ៉ា ﻿ / ﻿ |
| ទីក្រុងធំបំផុត | អ៊ីស្តង់ប៊ុល ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាតួកគី |
| ភាសានិយាយ | ភាគច្រើនជាភាសាតួកគី |
| ភាសាដទៃទៀត |
បញ្ជី[បង្ហាញ]
* ភាសាឃឺដ
* ភាសាសាសា
* ភាសាសឺកាស្ស៊ីអុង
* ភាសាឡាស
* ភាសាអារ៉ាប់
* ភាសាផ្សេងៗ
 |
| ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ ២០១៦) | * ៧០–៧៥% ជនជាតិតួកគី
* ១៩% ជនជាតិឃឺដ
* ៧–១២% ជនជាតិផ្សេងៗទៀត
 |
| រដ្ឋាភិបាល | រដ្ឋឯកភូត សាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីនិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ |
| - ប្រធានាធិបតី | រ៉េសិប តាយីប អ៊ែរដូហ្កាន |
| - អនុប្រធានាធិបតី | ហ្វូអាត អុកតាយ |
| - ប្រធានសន្និបាត | មូស្តាហ្វា សិនតុប |
| នីតិបញ្ញត្តិ | មហាសន្និបាតជាតិ |
| ប្រវត្តិសាស្ត្រ |
| - សង្គ្រាមឯករាជ្យ | ១៩ ឧសភា ១៩១៩ |
| - មហាសន្និបាតជាតិតួកគី | ២៣ មេសា ១៩២០ |
| - សន្ធិសញ្ញាលូសាន់ | ២៤ កក្កដា ១៩២៣ |
| - ប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋ | ២៩ តុលា ១៩២៣ |
| - រដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន | ៩ វិច្ឆិកា ១៩៨២ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ៧៨៣,៣៥៦ គ.ម២   (ទី៣៦) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ២.០៣ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥) |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២១) |  ៨៤,៦៨០,២៧៣ (ទី១៨) |
| - ដង់ស៊ីតេ | ១១០ នាក់/គ.ម២   (ទី១០៧) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២) |
| - សរុប |  ៣.០ ទ្រីលានដុល្លារ (ទី១១) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៣៥,៦២៤ ដុល្លារ (ទី៦៨) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២) |
| - សរុប |  ៨៤៥ ពាន់លានដុល្លារ (ទី២១) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៩,៨៦៤ ដុល្លារ (ទី៨៩) |
| ជីនី (២០១៩) |  ៤១.៩ មធ្យម |
| HDI (២០១៩) |  ០.៨២០ ខ្ពស់ណាស់ · ទី៥៤ |
| រូបិយវត្ថុ | លីរ៉ាតួកគី (₺) (TRY) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+៣ (TRT) |
| ទម្រង់កាលបរិច្ឆេទ | dd.mm.yyyy (ស.រ.) |
| បណ្ដាញចែកចាយអគ្គិសនី | 230 V–50 Hz |
| ទិសបើកបរ | ស្តាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៩០ |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .tr |

**ប្រទេសតួគី** (ភាសាតួគី៖ *Türkiye*) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋតួគី** (*Türkiye Cumhuriyeti*) ជាគឺប្រទេសមួយស្ថិតនៅឧបទ្វីបអាណាតូលីយ៉ាក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងលិច និងមានទឹកដីមួយភាគតូចស្ថិតនៅតំបន់បាល់កង់នៃអឺរ៉ុបខាងកើត។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសក្រិកនិងប៊ុលការីនៅភាគពាយព្យ សមុទ្រខ្មៅនៅភាគខាងជើង ប្រទេសចចជីនៅទិសឦសាន ប្រទេសអាមេនី អាស៊ែបៃសង់ និងអ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងកើត អ៊ីរ៉ាក់នៅភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសសុីរីនិងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេនៅភាគខាងត្បូង និងសមុទ្រអ៊ីជាននៅភាគខាងលិច។ អង់ការ៉ាគឺជារដ្ឋធានីរបស់ប្រទេស ខណៈដែលទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលជាទីក្រុងធំបំផុត និងជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ។

## ឯកសារយោង

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ

* www.turkiye.gov.tr
# ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា

| ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា 鹿児島県 |
| --- |
| ខេត្ត |
| ភាសាជប៉ុន |
|  • ជប៉ុន | 鹿児島県 |
|  • រ៉ូម៉ាជី | *Kagoshima-ken* |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **ទង់** |  **និមិត្តសញ្ញា** |

 |
| Location of ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា |
| ប្រទេស |  ជប៉ុន |
| តំបន់ | ឃ្យឺស្យ៊ឺ |
| កោះ | ឃ្យឺស្យ៊ឺ |
| រាជធានី | ខាហ្កុស៊ីម៉ា |
| ផ្នែករង | ស្រុក: 8, ក្រុង: 43 |
| រដ្ឋាភិបាល |
|  • អភិបាលខេត្ត | ខូអ៊ិជិ ស៊ីអុតា |
| ផ្ទៃក្រឡា |
|  • សរុប | ៩១៨៧.០១ គម2 (៣៥៤៧.១២ ម៉ាយ ការ) |
| ចំណាត់ថ្នាក់ផ្ទៃក្រឡា | ទី 10 |
| ប្រជាជន (1 មករា 2020) |
|  • សរុប | ១៥៩៩៧៧៩ |
|  • ចំណាត់ថ្នាក់ | ទី 24 |
|  • សន្ទភាព | ១៧០/km2 (៤៥០/sq mi) |
| ក្រមអ.ម.អ. ៣១៦៦ | JP-46 |
| គេហទំព័រ | pref.kagoshima.jp/foreign/english/index.html |

**ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា** (鹿児島県, *Kagoshima-ken*) ឬអាចសរសេរបានថា **ខាហ្គោស៊ីម៉ា** គឺជាខេត្តរបស់ប្រទេសជប៉ុន មានទីតាំងនៅលើកោះឃ្យឺស្យ៊ឺនិងកោះរ្យូគ្យូ ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាមានប្រជាជនចំនួន 1,599,779 នាក់ (1 មករា 2020) និងមានផ្ទៃដី 9,187 km2 (3,547 sq mi) ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តឃឹម៉ាម៉ុតុនៅភាគខាងជើង និងខេត្តមីយ៉ាហ្សាគិនៅភាគឦសាន

ខាហ្កុស៊ីម៉ាគឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ា ជាមួយទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀត រួមមានគីរិស៊ីម៉ា, កាណុយ៉ា និងសាត្ស៊ឹម៉ាសិនដៃ​ ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាមានទីតាំងនៅចំណុចខាងត្បូងបំផុតរបស់ឃ្យឺស្យ៊ឺនិងរួមបញ្ចូលក្រុមកោះសាត្ស៊ឹណាន់របស់កោះរ្យូគ្យូ ទឹកដីដីគោករបស់ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាលាតសន្ធឹងពីសមុទ្រអារិតាកិទៅឈូងសមុទ្រស៊ីប៊ុស៊ិនៅលើឆ្នេរសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក និងត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយឧបទ្វីបធំពីរដែលបង្កើតឡើងដោយឈូងសមុទ្រខាហ្កុស៊ីម៉ា ខេត្តខាហ្កុស៊ីម៉ាបានបង្កើតស្នូលរបស់ដែនសាត្ស៊ឹម៉ា គ្រប់គ្រងពីប្រាសាទខាហ្កុស៊ីម៉ា មួយនៃដែនជប៉ុនដ៏សំខាន់បំផុតនៃយុគសម័យអេដុ និងការស្ដារឡើងវិញមេជិ

## ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ

ខេត្តខាហ្គុស៊ីម៉ាគឺជាអាណាខេត្តនៅភាគខាងត្បូងទី២នៅ ប្រទេសជប៉ុនបន្ទាប់ពីខេត្តអូគីណាវ៉ា។​វាស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៅកោះឃ្យឺស្សឺនិងចែកចេញជាតំបន់ធំៗរួមមាន​តំបន់សាត្សឹម៉ា​តំបន់អូស៊ឹមី​និងតំបន់កោះ។​ ខេត្តខាហ្គុស៊ីម៉ាជាប់នឹងសមុទ្រលឿងនៅខាងលិច ជាប់ខេត្តឃឹម៉ាម៉ុតុ​នៅខាងជើង ជាប់ខេត្តមីយ៉ាសាគីនៅខាងលិច និង ជាប់(ដោយសមុទ្រ)ខេត្តអូគីណាវ៉ានៅខាងត្បូង។ វាមានព្រំសមុទ្រ​ប្រវែង ២ ៦៣២គ.ម។ នៅចន្លោះឧបទ្វីបសាត្សឹម៉ានិងឧបទ្វីបអូស៊ឹមី ជាឆកសមុទ្រគីងកូ។ ខេត្តខាហ្គុស៊ីម៉ាសំបូរភ្នំភ្លើងទាំងរស់និងងាប់ ដូចជាភ្នំសាគឹរ៉ាជីម៉ា ដែលផុសឡើងចំកណ្ដាលឆកសមុទ្រគីងកូ ចំងាយប្រហែល៤គ.មពីក្រុងខាហ្គុស៊ីម៉ា។ ភ្នំភ្លើងនេះនៅរស់ ដោយមានសកម្មភាពបញ្ចេញផ្សែងជារាងរាល់ថ្ងៃ និងផ្ទុសបំផុសផេះស្ទើររាល់ឆ្នាំ។ ភ្នំសាគឹរ៉ាជីម៉ាជាភ្នំភ្លើងដ៏សកម្មមួយរបស់ជប៉ុន។ ភ្នំនេះដើមឡើយជាកោះទេ ប៉ុន្តែកំអែពីបន្ទុះឆ្នាំ១៩១៤ បានតភ្ជាប់វាទៅឧបទ្វីបអូស៊ឹមី។

## ឯកសារយោង
# ព្រែកជីកស៊ុយអែស

ព្រែកជីកស៊ុយអេថតពីផ្កាយរណប
**ព្រែកជីកស៊ុយអែស** (The Suez Canal) ជាព្រែកជីកសិម្បនិម្មិតដ៏ធំនៅប្រទេសអេហ្ស៊ីប តភ្ជាប់សមុទ្រមេឌីទែររ៉ានេ និង សមុទ្រក្រហម។ វាមានប្រវែង ១៦៣ គ.ម. និង​មាន​ទទឹង​អប្បបរមា ៣០០ ម.។

ព្រែក​ជីក​នេះ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ទាំង ២ ទិស​ដៅ រវាង​ទ្វីប​អឺរ៉ុប​និង​ទ្វីប​អាស៊ី ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​វាង​តាម​ទ្វីប​អាហ្វ្រ៊ិក​ទេ។ មុន​ការ​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ព្រែក​ជីក​នេះ​នៅ​ឆ្នាំ ១៨៦៩ ទំនិញ​ទាំង​ឡាយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្ទេរ​ចេញ​ពី​នាវា ១ រួច​ដឹក​ជញ្ជូន​តាម​ផ្លូវ​គោក​ទៅ​នាវា​ ១ ទៀត​ដែល​ចាំ​នៅ​ចុង​ម្ខាង​ទៀត។
# សមុទ្រ​ក្រហម

| សមុទ្រក្រហម |
| --- |
| ឆ្នេរសមុទ្រក្រហមមើលឃើញពីកោះហ្វារ៉ាសាន |
|  |
| ទីតាំង | អាហ្វ្រិកខាងជើង, អាហ្វ្រិកខាងកើត, និង អាស៊ីខាងលិច |
| Coordinates | ﻿ / ﻿ |
| ប្រភេទ | សមុទ្រ |
| Primary inflows | ឈូងសមុទ្រអាដិន, ឈូងសមុទ្រស៊ុយអេ |
| Primary outflows | បាប់ អល់ម៉ាន់ដេប, ព្រែកជីកស៊ុយអេ |
| ប្រទេសជាប់ជុំវិញ | * ជីប៊ូទី
* អេហ្ស៊ីប
* ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស អេរីទ្រា
* អ៊ីស្រាអែល
* ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេស ហ្ស៊កដានី
* អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
* សូម៉ាលី
* ស៊ូដង់
* យេម៉ែន
 |
|  |
| Max. length | 2,250 kiloម៉ែត្រs (1,400 mi) |
| Max. width | 355 kiloម៉ែត្រs (221 mi) |
| ផ្ទៃក្រឡា | 438,000 square kilometres (169,000 sq mi) |
| ជម្រៅមធ្យម | 490 ម៉ែត្រs (1,610 ft) |
| ជម្រៅអតិបរមា | 3,040 ម៉ែត្រs (9,970 ft) |
| Water volume | 233,000 cubic kilometres (56,000 cu mi) |

**សមុទ្រក្រហម** គឺជាច្រកចូលសមុទ្រ នៃមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ដែលស្ថិតនៅចន្លោះ ទ្វីបអាហ្រ្វិក និង អាស៊ី ។ ការតភ្ជាប់របស់វាទៅមហាសមុទ្រគឺនៅភាគខាងត្បូងតាមរយៈច្រកសមុទ្រ បាប់ អល់ម៉ាន់ដេប និង ឈូងសមុទ្រអាដិន ។ នៅភាគខាងជើងរបស់វាស្ថិតនៅ ឧបទ្វីបស៊ីណៃ ឈូងសមុទ្រអាកាបា និង ឈូងសមុទ្រស៊ុយអេ (ឆ្ពោះទៅកាន់ ព្រែកជីកស៊ុអេ )។ វាស្ថិតនៅក្រោមការស្នាមប្រេះបែកសមុទ្រក្រហម ដែលជាផ្នែកមួយនៃជ្រលងស្នាមប្រេះធំ ។

សមុទ្រក្រហមមានផ្ទៃដីប្រហែល ៤៣៨,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (១៦៩,០០០ម៉ាយ) គឺប្រហែល២,២៥០ គីឡូម៉ែត្រ វែងនិង — នៅចំនុចធំបំផុតរបស់វា —៣៥៥គីឡូម៉ែត្រ ធំទូលាយ។ វាមានជម្រៅជាមធ្យម៤៩០ ម៉ែត្រ ហើយនៅកណ្តាលរណ្ដៅស៊ួគីន (*Suakin Trough*) វាឈានដល់ជម្រៅអតិបរមា ៣,០៤០ម៉ែត្រ ។

ប្រហែល៤០% នៃសមុទ្រក្រហមគឺរាក់ណាស់ (តិចជាង១០០ ម៉ែត្រ (៣៣០ ហ្វីត.ជ្រៅ) ហើយប្រហែល២៥% គឺតិចជាង៥០ ម៉ែត្រ (១៦៤ ហ្វីត.ជ្រៅ) ធ្នើរាក់​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ត្រូវ​បាន​កត់​សម្គាល់​សម្រាប់​ជីវិត​សមុទ្រ​និង​ផ្កាថ្ម របស់​ពួក​គេ​។ ប្រភេទសត្វឆ្អឹងខ្នង ជាង១,០០០ និងផ្កាថ្មទន់ និងរឹងចំនួន ២០០ប្រភេទរស់នៅក្នុងសមុទ្រ។ សមុទ្រក្រហមគឺជាសមុទ្រត្រូពិចភាគខាងជើងបំផុតរបស់ពិភពលោក ហើយត្រូវបានគេកំណត់ថាជាសកល២០០អេកូរីជី ។

 ទិដ្ឋភាព​រៀបរាប់​អំពី​ទន្លេនីល និង​សមុទ្រ​ក្រហម​ដែល​មាន​ព្យុះ​ធូលី​មើល​ពី ​ស្ថានីយ​អវកាស​អន្តរជាតិ
 វីដេអូនេះនៅលើ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ភាគអាគ្នេយ៍ និងចុះតាមឆ្នេរសមុទ្រនៃសមុទ្រក្រហមត្រូវបានថតដោយនាវិកនៃបេសកកម្មទី២៩ (Expedition 29) នៅលើស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិ។
 ព្យុះធូលីលើសមុទ្រក្រហម
 ផែនទីពណ៌នៃសមុទ្រក្រហម និងប្រទេសជាប់ព្រំដែនរបស់វា។
## ឯកសារយោង