# អ៊ុយក្រែន

អ៊ុយក្រែន| Україна (ភាសាអ៊ុយក្រែន) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **ភ្លេងជាតិДержавний Гімн України* "ភ្លេងជាតិអ៊ុយក្រែន"  |
| ទីតាំងប្រទេសអ៊ុយក្រែន (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | កៀវ ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ និងភាសាជាតិ | ភាសាអ៊ុយក្រែន |
| ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ ២០០១) | * ៧៧.៨% អ៊ុយក្រែន
* ១៧.៣% រុស្ស៊ី
* ៤.៩% ជនជាតិផ្សេងៗទៀត
 |
| សាសនា (ឆ្នាំ ២០១៨) | * ៨៧.៣% គ្រិស្តសាសនា
* ១១.០% គ្មានជំនឿសាសនា
* ០.៨% សាសនាផ្សេងៗទៀត
* ០.៩% គ្មានចម្លើយ
 |
| រដ្ឋាភិបាល | សាធារណរដ្ឋពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតីនិយមអាស្រ័យសភាឯកភូត |
| - ប្រធានាធិបតី | វ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី |
| - នាយករដ្ឋមន្ត្រី | Yulia Svyrydenko |
| - ប្រធានសភា | រូស្លង់ ស្តេហ្វានឈូគ |
| នីតិបញ្ញត្តិ | វែរឃូវណារ៉ាដា |
| និម្មិតកម្ម |
| - រូសកៀវ | ៨៧៩ |
| - ហ្កាលីស៊ី–វ៉ុលហ៊ីនី | ១១៩៩ |
| - ហេតម៉ាណាកខូសាក់ | ១៨ សីហា ១៦៤៩ |
| - សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត | ១០ មិថុនា ១៩១៧ |
| - សូវៀតចូលត្រួតត្រា | ១៩៣៩–១៩៤០ |
| - បន្ទេរតំបន់គ្រីមៀ | ២៦ មេសា ១៩៥៤ |
| - ប្រកាសឯករាជ្យពីសហភាពសូវៀត | ២៤ សីហា ១៩៩១ |
| - រដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន | ២៨ មិថុនា ១៩៩៦ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ៦០៣,៦២៨ គ.ម២   (ទី៤៥) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ៣.៨  |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៣) |  ៣៦,៧៤៤,៦៣៦ (ទី៤១) |
| - ដង់ស៊ីតេ | ៧៣.៨ នាក់/គ.ម២   (ទី១១៥) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២) |
| - សរុប |  ៤៤១.០៧៥ ពាន់លានដុល្លារ |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ១២,៦៦០ ដុល្លារ (ទី១០៨) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២) |
| - សរុប |  ១៥១.១ ពាន់លានដុល្លារ |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៤,៣៤៩ ដុល្លារ |
| ជីនី (២០២០) |  ២៥.៦ ទាប |
| HDI (២០២១) |  ០.៧៧៣ ខ្ពស់ · ទី៧៧ |
| រូបិយវត្ថុ | ហរីវីញ្ញា (₴) (UAH) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+២ (EET) |
| - រដូវក្តៅ (DST) | UTC+៣ (EEST) |
| ទិសបើកបរ | ស្ដាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៣៨០ |
| កូដ ISO 3166 | UA |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .ua .укр |

**ប្រទេសអ៊ុយក្រែន** (ភាសាអ៊ុយក្រែន ៖ Україна, *អ៊ុ-ក្រៃ-យី-ណា*) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។ អ៊ុយក្រែនគឺជាប្រទេសធំបំផុតទីពីរនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយនៅពីក្រោយតែរុស្ស៊ីប៉ុណ្ណោះ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយរុស្ស៊ីនៅភាគខាងកើតនិងឦសាន្ត បេឡារុសនៅភាគខាងជើង ប៉ូឡូញ ស្លូវ៉ាគី និងហុងគ្រីនៅភាគខាងលិច រូម៉ានី និងម៉ុលដាវីនៅភាគខាងត្បូង និងមានបណ្ដោយឆ្នេរជាប់សមុទ្រអាសូវ និងសមុទ្រខ្មៅ។ កៀវគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ភាសាអ៊ុយក្រែនគឺជាភាសាផ្លូវការ និងភាសាជាតិ ខណៈដែលភាសារុស្ស៊ីត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ពិសេសនៅផ្នែកខាងកើត និងត្បូងនៃប្រទេស។

ក្នុងអំឡុងមជ្ឈិមសម័យ អ៊ុយក្រែនគឺជាទីកន្លែងនៃការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ជនជាតិស្លាវដើម ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ដ៏សំខាន់នៃជនជាតិស្លាវខាងកើតក្រោមមហារដ្ឋរូសកៀវ ដែលបានលេចឡើងនៅសតវត្សទី៩។ មហារដ្ឋនោះបានបន្ដដួលរលំ និងបែងចែកទៅជារដ្ឋអំណាចតូចៗក្នុងតំបន់ ហើយទីបំផុតត្រូវបានវាយឈ្លានពានដោយចក្រភពម៉ុងហ្គោលនៅសតវត្សទី១៣។ ក្រោយបានរំដោះពីឥទ្ធិពលម៉ុងហ្គោល ទឹកដីអ៊ុយក្រែនត្រូវបានបន្ដបែងចែក និងគ្រប់គ្រងដោយមហាអំណាចខាងក្រៅអស់រយៈពេលជាង ៦០០ ឆ្នាំ ដូចជា៖ សហធនរដ្ឋប៉ូឡូញ-លីទុយអានី ចក្រភពអូទ្រីស ចក្រភពអូតូម៉ង់ និងអាណាចក្រត្សាររុស្ស៊ី។ ហេតម៉ាណាកខូសាក់បានលេចរូបរាងឡើងនៅលើទឹកដីភាគកណ្តាលអ៊ុយក្រែនក្នុងសតវត្សទី១៧ ប៉ុន្តែត្រូវបានបែងចែករវាងរុស្ស៊ី និងប៉ូឡូញ ហើយចុងក្រោយត្រូវបានកាន់កាប់ដោយចក្រភពរុស្ស៊ីទាំងស្រុង។ ជាតិនិយមអ៊ុយក្រែនបានចាប់ផ្ដើមវិវត្ដ ហើយនៅក្រោយបដិវត្តន៍រុស្ស៊ីនៃឆ្នាំ១៩១៧ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតអ៊ុយក្រែនក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ចលនាបុលសេវិកបានបង្រួបបង្រួមអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនលើអតីតចក្រភពរុស្ស៊ី ហើយបានបង្កើតសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែនឡើងដែលត្រូវជាសាធារណរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសហភាពសូវៀតក្នុងឆ្នាំ១៩២២។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនរាប់លាននាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងគ្រោះហូឡូដូម័រ ដែលជាគ្រោះទុរ្ភិក្សបង្កឡើងដោយមនុស្ស។ នៅក្រោមការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អ៊ុយក្រែនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយជនស៊ីវិលប្រមាណ ៧ លាននាក់ត្រូវបានសម្លាប់ រួមទាំងជនជាតិជ្វីហ្វអ៊ុយក្រែនមួយភាគធំផងដែរ។

អ៊ុយក្រែនបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ក្រោយរំលាយសហភាពសូវៀត ហើយបានប្រកាសខ្លួនជារដ្ឋអព្យាក្រឹត។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័តនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦។ មហាបាតុកម្មដែលគេស្គាល់ថា អឺរ៉ូម៉ីដាន បាននាំឱ្យមានការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។ រុស្ស៊ីបានកាត់ផ្ដាច់ឧបទ្វីបគ្រីមៀរបស់អ៊ុយក្រែនដើម្បីបញ្ចូលជាទឹកដីរបស់ខ្លួន ខណៈកុបកម្ម​​គាំទ្រ​រុស្ស៊ី​បាន​នាំឱ្យកើត​សង្រ្គាម​នៅតំបន់ដុនបាស រវាង​ក្រុម​ផ្តាច់ខ្លួន​និយម​គាំទ្រ​ដោយ​រុស្ស៊ី និង​កងកម្លាំង​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ភាគ​ខាងកើតប្រទេស​អ៊ុយក្រែន។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ រុស្ស៊ីបានប្រកាសបើកការឈ្លានពានទ្រង់ទ្រាយធំមកលើប្រជាជាតិអ៊ុយក្រែន។ ចាប់តាំងពីការផ្ទុះសង្រ្គាមជាមួយរុស្ស៊ីមក អ៊ុយក្រែនបានបន្តពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការណាតូ។

អ៊ុយក្រែន​ជាឯកត្ត​រដ្ឋ​​​ដែល​ប្រកាន់​ប្រព័ន្ធ​ពាក់កណ្តាល​ប្រធានាធិបតី។ ទោះជាមានឈ្មោះជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍក្ដី ប៉ុន្តែវាមានចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបដោយគិតតាមផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ ចំណែកអំពើពុករលួយនៅតែជាបញ្ហាដ៏សំខាន់។ ប្រទេសអ៊ុយក្រែនគឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏ដូចជាសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងអង្គការដើម្បីសន្តិសុខនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអឺរ៉ុបជាដើម។ សព្វថ្ងៃ អ៊ុយក្រែន​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​បញ្ចូល​ជា​សមាជិកនៃ​សហភាពអឺរ៉ុប ហើយថែមទាំង​បាន​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​ចូល​ជា​សមាជិកអង្គការ​ណាតូទៀតផង។

## កំណត់សម្គាល់

## ឯកសារយោង