Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# កៀគីស្ថាន

សាធារណរដ្ឋកៀគីស្ថាន| *Кыргыз Республикасы* (ភាសាកៀគីស) *Кыргызская Республика* (ភាសារុស្ស៊ី) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **ភ្លេងជាតិ** "Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни (កៀគីស) ( "ភ្លេងជាតិកៀគីស្ថាន") Duration: 2 minutes and 49 seconds.2:49 |
| ទីតាំងប្រទេសកៀគីស្ថាន (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | ប៊ីស្កេក ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាកៀគីស |
| សហផ្លូវការ | ភាសារុស្ស៊ី |
| ភាសានិយាយ | កៀគីស • អ៊ូសបេក • អ៊ុយហ្គឺរ • រុស្ស៊ី • គីបឆាក់ • ភាសាផ្សេងៗទៀត |
| ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ ២០១៩) | * ៧៣.៣% កៀគីស
* ១៤.៧% អ៊ូសបេក
* ៦.៩% រុស្ស៊ី
* ១.១% ដូនហ្កាន
* ០.៩% អ៊ុយហ្គឺរ
* ០.៩% តាហ្ស៊ិក
* ០.៧% តួកគី
* ២.៧% ជនជាតិផ្សេងៗទៀត
 |
| សាសនា  | * ៩០% ឥស្លាមសាសនា
* ៨% គ្រិស្តសាសនា
* ២% សាសនាផ្សេងៗ
 |
| រដ្ឋាភិបាល | សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភាឯកភូត |
| - ប្រធានាធិបតី | សាដៀ ចាប៉ារូវ |
| - ប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រី | អាគីលប៉េក ចាប៉ារូវ |
| - ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាកំពូល | តាឡង់ ម៉ាមីតូវ |
| នីតិបញ្ញត្តិ | ក្រុមប្រឹក្សាកំពូល |
| និម្មិតកម្ម |
| - ខាហ្កានចក្រកៀគីស | ៨៤០ |
| - ទទួលឯករាជ្យពីរុស្ស៊ី | ២៧ វិច្ឆិកា ១៩១៧ |
| - សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត | ៥ ធ្នូ ១៩៣៦ |
| - ទទួលឯករាជ្យពីសហភាពសូវៀត | ៣១ សីហា ១៩៩១ |
| - ចូលជាសមាជិកនៃសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យ | ២១ ធ្នូ ១៩៩១ |
| - ទទួលស្គាល់ | ២៦ ធ្នូ ១៩៩១ |
| - ចូលជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ | ២ មីនា ១៩៩២ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ១៩៩,៩៥១ គ.ម២   (ទី៨៥) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ៣.៦ |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |  ៦,៥៨៦,៦០០ (ទី១១០) |
| - ជំរឿន (ឆ្នាំ ២០០៩) | ៥,៣៦២,៨០០ |
| - ដង់ស៊ីតេ | ២៧.៤ នាក់/គ.ម២   (ទី១៧៦) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០១៩) |
| - សរុប |  ៣៥.៣២៤ ពាន់លានដុល្លារ (ទី១២៧) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៥,៤៧០ ដុល្លារ (ទី១៣៤) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០១៩) |
| - សរុប |  ៨.៤៥៥ ពាន់លានដុល្លារ (ទី១៤១) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ១,៣០៩ ដុល្លារ (ទី១៥៨) |
| ជីនី (២០១៨) |  ២៧.៧ ទាប |
| HDI (២០១៩) |  ០.៦៩៧ មធ្យម · ទី១២០ |
| រូបិយវត្ថុ | សុម (c) (KGS) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+៦ (KGT) |
| ទិសបើកបរ | ស្ដាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៩៩៦ |
| កូដ ISO 3166 | KG |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .kg |

**ប្រទេសកៀគីស្ថាន**​ ឬអាចសរសេរបានថា **កៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាន** (ភាសាកៀគីស៖ *Кыргызстан* និងភាសារុស្ស៊ី៖ *Кыргызстан*) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋកៀគីស្ថាន** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់​អាស៊ីកណ្ដាល។ ប្រទេសកៀគីស្ថានមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាននៅភាគខាងជើង អ៊ូសបេគីស្ថាននៅភាគខាងលិច តាហ្ស៊ីគីស្ថាននៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសចិននៅភាគខាងកើត។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះគឺ ប៊ីស្កេក។ កៀគីស្ថានមានចំនួនប្រជាជនសរុប ៦ លាននាក់ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិកៀគីស ហើយមានជនជាតិភាគតិចសំខាន់ៗដូចជា ជនជាតិអ៊ូសបេក និងជនជាតិរុស្ស៊ីជាដើម។ ភាសាកៀគីសមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រុមភាសាតួកគីកផ្សេងទៀត។

ភាសារុស្ស៊ីនៅតែត្រូវប្រជាជនកៀគីសទូទៅយកមកអនុវត្តនិយាយជាភាសាសហផ្លូវការ។ ៩០% នៃប្រជាជនកៀគីសទាំងអស់គឺជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ហើយពួកគេ​ភាគ​ច្រើនជាអ្នក​ប្រតិបត្តិនិកាយឥស្លាម​ស៊ុននី។​ ក្រៅពីមានដើមកំណើតម៉ុងហ្គោលលាយជាមួយតួកគីក វប្បធម៌កៀគីសបានផ្សំឡើងពីប្រពៃណីស្លាវ និងទទួលឥទ្ធិពលច្រើនពីប្រទេសរុស្ស៊ី។

## និរុត្តិសាស្ត្រ

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

## ភូមិសាស្ត្រ

## នយោបាយ

## សេដ្ឋកិច្ច

## ប្រជាសាស្ត្រ

## វប្បធម៌

## ឯកសារយោង
# មហា​កំផែង​ចិន

**មហាកំផែងចិន** គឺជាបន្ទាយកំផែងដ៏វែងអន្លាយធ្វើ​ឡើង​ពី​ថ្ម​មាន​ទម្រង់​ដូច​ជា​របង​ការពារ​ប្រទេស​ដើម្បីទប់ស្កាត់​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​ខ្មាំងសត្រូវ​នា​សម័យ​នោះ។ ជញ្ជាំងជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់តាំងពីដើមសតវត្សទី ៧  មុនគ.ស មហាកំផែងចិនត្រូវបានកសាងឡើងដោយស្តេច ឈីង សឺហ័ង (២២០–២០៦ មុនគ.ស) ដែលជា អធិរាជទីមួយនៃប្រទេសចិន ។ ជញ្ជាំង ឈីន នៅសល់តិចតួច។ ក្រោយ​មក រាជវង្ស​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ជា​ច្រើន​បាន​សាង​សង់ និង​រក្សា​កំពែង​ព្រំដែន​ជា​ច្រើន​ខ្សែ។ ផ្នែកដែលល្បីបំផុតនៃជញ្ជាំងត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយ រាជវង្សមីង (១៣៦៨-១៦៤៤) ។ កំផែង​យក្ស​នេះ​លាតសន្ធឹង​ពី​ក្រុង​សានហៃគួន នៅ​ភាគ​ខាង​កើត ដល់​ទន្លេ ឡុបន័រ ភាគ​ខាង​លិច។ ការ​សិក្សា​ដោយ​ប្រើ​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើប​បាន​កំណត់​ថា មហា​កំផែង​ទាំង​មូល​រួម​ទាំង​ដៃ​ផ្សេង​ទៀត​របស់​វា មាន​ប្រវែង​សរុប​ដល់​ទៅ​៨៨៥១.៨គីឡូម៉ែត្រ។ ក្នុង​នោះ​បើ​គិត​តែ​កំផែង​សុទ្ធ​មាន​ប្រវែង​៦២៥៩.៦គីឡូម៉ែត្រ រន្ធ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ដី​មាន​ប្រវែង​៣៥៩.៧គីឡូម៉ែត្រ​ និង​របាំង​ធម្មជាតិ​ដូច​ជា​ទួល​ឬ​ទន្លេ​មាន​ប្រវែង​២២៣២.៥គីឡូម៉ែត្រ។**មហា​កំផែង**​ ទាំង​អស់​មាន​កម្ពស់​និង​ទទឹង​ផ្សេងៗ​គ្នា​ តែ​ភាគ​ច្រើន​មាន​កម្ពស់​ពី​៥ទៅ​៨ម៉ែត្រនិង​ទទឹង​៥ម៉ែត្រ។​នៅ​សម័យ​នោះ​​ ពិបាក​ក្នុង​ការ​រក​វត្ថុធាតុ​ដើម​ ដូច្នេះ​ចិន​ត្រូវ​យក​ដី​ ឥដ្ឋ​ ថ្ម​ភ្នំ​ និង​ឈើ​មក​កសាង​។ យោង​តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មាន​មាន​កម្មករ​ជាង​១លាន​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​ការ​ កសាង​មហា​កំផែង​នេះ។

| Great Wall of China |
| --- |
| 萬里長城 / 万里长城 |
| The Ming dynasty Great Wall at Jinshanling |
| Map of all the wall constructions |
| ព័ត៌មានទូទៅ |
| ប្រភេទ | Fortification |
| ប្រទេស | China |
| កូអរដោនេ | ﻿ / ﻿ |
| ព័ត៌មានបច្ចេកទេស |
| ទំហំ | 21,196.18 km (13,170.70 mi) |
|  |
| UNESCO World Heritage Site |
| *Official name: The Great Wall* |
| Type: | Cultural |
| Criteria: | i, ii, iii, iv, vi |
| Designated: | 1987 (11th session) |
| Reference No. | 438 |
| Region: | Asia-Pacific |
|  |

## ឯកសារយោង