# អាល់បានី

សាធារណរដ្ឋអាល់បានី| Republika e Shqipërisë (ភាសាអាល់បានី) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **បាវចនា** Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar "អាល់បានី អ្នកបានផ្តល់កិត្តិយសឱ្យខ្ញុំ អ្នកបានផ្តល់ខ្ញុំនូវឈ្មោះអាល់បានី" |
| **ភ្លេងជាតិHimni i Flamurit* "ចម្រៀងគោរពទង់ជាតិ"  |
| ទីតាំងប្រទេសអាល់បានី (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | ទីរ៉ាណា ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាអាល់បានី |
| ភាសាភាគតិចដែលទទួលស្គាល់ | ក្រិក • អារូម៉ានី • ម៉ាសេដ្វាន |
| សាសនា (ឆ្នាំ ២០២០) | * ៥៩% ឥស្លាមសាសនា
* ១៧% គ្រិស្តសាសនា
* ៩% គ្មានជំនឿសាសនា
* ១៥% មិនប្រកាសបញ្ជាក់
 |
| រដ្ឋាភិបាល | សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភាឯកភូត |
| - ប្រធានាធិបតី | អ៊ីលៀរ មេតា |
| - នាយករដ្ឋមន្ត្រី | អេឌី រ៉ាម៉ា |
| - ប្រធានសភា | លីនឌីតា នីកុលឡា |
| នីតិបញ្ញត្តិ | គូវិនឌី |
| និម្មិតកម្ម |
| - ក្សត្របុរីអារបាណុន | ១១៩០ |
| - ព្រះរាជាណាចក្រអាល់បានី | កុម្ភៈ ១២៧២ |
| - ក្សត្របុរីទីពីរ | ១៣៦៨ |
| - សម្ព័ន្ធឡេហ្សា | ២ មីនា ១៤៤៤ |
| - ក្សត្របុរីមែរឌីតា | ១៥១៥ |
| - ប្រកាសឯករាជ្យចេញពីចក្រភពអូតូម៉ង់ | ២៨ វិច្ឆិកា ១៩១២ |
| - ក្សត្របុរីអាល់បានី | ២២ មករា ១៩១៩ |
| - សាធារណរដ្ឋទីមួយ | ១៣ មករា ១៩២៥ |
| - ព្រះរាជាណាចក្រអាល់បានី | ១ កញ្ញា ១៩២៨ |
| - សាធារណរដ្ឋទីពីរ | ១១ មករា ១៩៤៦ |
| - សាធារណរដ្ឋទីបី | ១៨ ធ្នូ ១៩៧៦ |
| - សាធារណរដ្ឋទីបួន | ២៩ មេសា ១៩៩១ |
| - រដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន | ២៨ វិច្ឆិកា ១៩៩៨ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ២៨,៧៤៨ គ.ម២   (ទី១៤០) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ៤.៧ |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |  ២,៨៤៥,៩៥៥ |
| - ជំរឿន (ឆ្នាំ ២០១១) | ២,៨២១,៩៧៧ |
| - ដង់ស៊ីតេ | ៩៨ នាក់/គ.ម២   (ទី៦៣) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |
| - សរុប | ៤២.៥៩៤ ពាន់លានដុល្លារ |
| - ក្នុងម្នាក់ | ១៤,៨៦៦ ដុល្លារ |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |
| - សរុប | ១៦.៧៥៣ ពាន់លានដុល្លារ |
| - ក្នុងម្នាក់ | ៥,៨៤៧ ដុល្លារ |
| ជីនី (២០១៩) |  ៣៤.៣ មធ្យម |
| HDI (២០១៩) |  ០.៧៩៥ ខ្ពស់ · ទី៦៩ |
| រូបិយវត្ថុ | លិក (ALL) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+១ (CET) |
| - រដូវក្តៅ (DST) | UTC+២ (CEST) |
| ទម្រង់កាលបរិច្ឆេទ | ថ្ងៃ/ខែ/ឆ្នាំ – dd.mm.yyyy |
| ទិសបើកបរ | ស្ដាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៣៥៥ |
| កូដ ISO 3166 | AL |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .al |

**ប្រទេសអាល់បានី** (ភាសាអាល់បានី៖ *Shqipëri* ឬ *Shqipëria*) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការ **សាធារណរដ្ឋអាល់បានី** (ភាសាអាល់បានី៖ *Republika e Shqipërisë*) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុប​អាគ្នេយ៍។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសក្រិកនៅភាគខាងត្បូង ​ម៉ុងតេណេគ្រោនៅភាគពាយព្យ កូសូវ៉ូនៅប៉ែកឦសាន្ត និងម៉ាសេដ្វានខាងជើងនៅប៉ែកខាងកើត។ ទីរ៉ាណាគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។

ប្រទេសអាល់បានី ក៏ជាសមាជិក អង្គការសហប្រជាជាតិ ណាតូ(អង្គការការពារសន្តិសុខ និង​ សហប្រតិបត្តិការសហគមអឺរ៉ុប អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អង្គការសន្និសិទ្ធិនៃសាសនាអ៊ីស្លាម ហើយក៏ជាផ្នែកមួយរបស់សមាជិកស្ថាបនានៃសមុទ្រម៉េឌីទែរ៉ាណេផងដែល​​ ។ ប្រទេសនេះក៏ធ្លាប់ជាបេក្ខជន ដ៏មានសក្កានុពលក្នុងការចូលរួម ជាមួយសហគមអឺរ៉ុបចាប់តាំងពី ខែមករា ឆ្នាំ២០០៣ ហើយក៏បានដាក់ពាក្យជាផ្លូវការមួយ ដើម្បីធ្វើជាសមាជិករបស់សហភាពអឺរ៉ុប(EU) នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ ។
ប្រទេសអាល់បានី គឺជាប្រទេសមួយដែលកាន់លទ្ធិប្រជាធិប្បតេយ្យ អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។​ ប្រទេសនេះមានរដ្ឋធានីថាទីរ៉ាណា ដែលមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណជាជាង៧២៧ ០០០នាក់ ក្នុងចំនោមប្រជាជន៣.៦លាននាក់ ហើយវាក៏ជាកន្លែងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសផងដែល។

## និរុត្តិសាស្រ្ត

ប្រទេសអាល់បានី គឺជាឈ្មោះនៅក្នុងភាសាឡាតាំង ដែលគេហៅថា ស្គ្វីប៉េរ៉ី(Shqipëri) ហៅដោយអ្នកស្រុកដើមនៅទីនោះ ។ នៅក្នុងភាសាក្រិច ប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា អាល់បានី(Greek: Αλβανία) ក្រោយមកក៏បានប្តូរទៅជាអាល់បានីតៀ(Albanitia) ។

ទីវាលស្រែនៅអាល់បានី
ប្រទេសអាល់បានីមានឆ្នេរសមុទ្រមួយជាប់ សមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិក ប៉ែកខាងលិច និង សមុទ្រអ៊ីអូនីអាន់ ប៉ែកខាងពាយ័ព្យ។ វាមានចំងាយខ្លីជាង ៧២ គីឡូម៉ែត្រ ពីប្រទេសអ៊ីតាលី តាមច្រកអូត្រានតូ ដែលភ្ជាប់រវាងសមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិក និងសមុទ្រអ៊ីអូនីអាន់ ។

ឈ្មោះផ្លូវការជាភាសាអាល់បានីគឺ Republika e Shqipërise ។ ឈ្មោះហៅទូទៅគឺ Shqipërise

| ភាសា | ឈ្មោះជាផ្លួវការ | ឈ្មោះហៅទូទៅ |
| --- | --- | --- |
| ភាសាអាល់បានី | Republika e Shqipërise | Shqipërise |
| ភាសាខ្មែរ | សាធារណរដ្ឋអាល់បានី | អាល់បានី |
| ភាសាអង់គ្លេស | Republic of Albania | Albania |

ជាភាសាអាល់បានី Shqipërise (ភាសាខ្មែរ:អាល់បានី) មានន័យថា ប្រទេសឥន្រ្ទី។ នៅប្រទេសអាល់បានី មានរឿងព្រេងដែលនិទានថា​ប្រជាជនអាល់បានី​ជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយ​នៃពពួក​សត្វឥន្រ្ទី។

## ឯកសារយោង