# តូក្យូ

| តូក្យូ 東京都 |
| --- |
| ទីក្រុងមហានគរ |
| ទីក្រុងតូក្យូ |
|  |
| [[File:|250px|none|alt=|ទ្រនិចនាឡិកាពីលើ: នីស៊ី-ស៊ីនជុគុ អគារខ្ពស់ និងភ្នំហ្វឹជី, ស្ពានឥន្ទធនូ, អគារជាតិរបបអាហារ, ស្ថានីយ៍តូក្យូ នៅម៉ារុណុអ៊ូឈិ, ព្រះបរមរាជវាំងតូក្យូ, ឆ្លងស៊ីប៊ូយ៉ា, តូក្យូស្កាយធ្រី, ប៉មតូក្យូ]]ទ្រនិចនាឡិកាពីលើ: នីស៊ី-ស៊ីនជុគុ អគារខ្ពស់ និងភ្នំហ្វឹជី, ស្ពានឥន្ទធនូ, អគារជាតិរបបអាហារ, ស្ថានីយ៍តូក្យូ នៅម៉ារុណុអ៊ូឈិ, ព្រះបរមរាជវាំងតូក្យូ, ឆ្លងស៊ីប៊ូយ៉ា, តូក្យូស្កាយធ្រី, ប៉មតូក្យូ |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **ទង់** |  **ត្រា** |

 |
| ចម្រៀង: "ចម្រៀងទីក្រុងតូក្យូ"  (東京都歌, *Tōkyō-to Ka*) |
| ទីតាំងនៅប្រទេសជប៉ុនទីតាំងនៅប្រទេសជប៉ុន |
| [[File:Wikimedia | © OpenStreetMap|250px|none|alt=|Location of តូក្យូ]] |
| ប្រទេស | ជប៉ុន |
| តំបន់ | កាន់តូ |
| កោះ | ហុនស៊្យូ |
| រាជធានី | តូក្យូ |
| ការបែងចែក | 23 វួដពិសេស, 26 ទីក្រុង, 1 ស្រុក, and 4 អនុខេត្ត |
| រដ្ឋាភិបាល |
|  • Body | រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតូក្យូ |
|  • អភិបាល | យូរីកុ ខូអ៊ីកេ (TF) |
|  • តំណាង | 42 |
|  • ក្រុមប្រឹក្សា | 11 |
| ផ្ទៃក្រឡា |
|  • សរុប | ២១៩៤.០៧ គម2 (៨៤៧.១៤ ម៉ាយ ការ) |
| ចំណាត់ថ្នាក់ផ្ទៃក្រឡា | ទី 45 នៅប្រទេសជប៉ុន |
| កម្ពស់ខ្ពស់បំផុត | ២០១៧ m (៦៦១៧ ft) |
| កម្ពស់ទាបបំផុត | ០ m (០ ft) |
| ប្រជាជន (2021) |
|  • សរុប | ១៤,០៤៣,២៣៩ |
|  • ចំណាត់ថ្នាក់ | ទី 1 នៅប្រទេសជប៉ុន |
|  • សន្ទភាព | ៦៣៦៣/km2 (១៦៤៨០/sq mi) |
|  • Metro | ៣៧,៤៦៨,០០០ (2018, Greater Tokyo Area), ១st in the world |
| ប្រជានាម | Tokyoite |
| GDP (2018) |
|  • សរុប, នាម | ¥106.6 trillion (US$1.0 trillion) |
|  • ក្នុងមនុស្សម្នាក់ | ¥7.7 million (US$70,000) |
|  |
| ល្វែងម៉ោង | ម៉ោងស្តង់ដារជប៉ុន (ម.ស.ស.+09:00) |
| ISO 3166-2 | JP-13 |
| ផ្កា | Yoshino cherry |
| ដើមឈើ | Ginkgo |
| បក្សី | Black-headed gull |
| គេហទំព័រ | metro.tokyo.lg.jp |

**តូក្យូ**(ជប៉ុន: 東京) ជាអធិរាជធានីរបស់ប្រទេសជប៉ុន ហើយជាទីក្រុងដែលធំជាងគេនៅលើពិភពលោក ។ ដប់ភាគរយនៃជនជាតិជប៉ុនគឺរស់នៅក្នុងទីក្រុង តូក្យូ​​ ហើយក៍ច្រើនលើសពីម្ភៃភាគរយ នៃចំនួនប្រជាជនដែលរស់នៅតាមបណ្ដាខេត្ត។​ នៅឆ្នាំ​ ២០០៧ចំនួនអត្រាប្រជាជនគឺមានចំនួនដល់ ១២,៧៩០,០០០។ ទីក្រុងតូក្យូគឺជាមជ្ឍមណ្ឌល ខាងផ្នែកជំនួញ ពាណិជ្ចកម្ម ឧស្សហកម្ម នៃប្រទេសជប៉ុន រឹសំរាប់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងមូលផងដែរ។

តូក្យូគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសជប៉ុន ដែលហៅថាទីវាលគេនតូ។ ពិតណាស់ទីក្រុងតូក្យូគឺជាឈូងសមុទ្រ។ ទន្លេពីរគឺ ហូរឆ្លងកាត់តូក្យូ។ ទីមួយនោះគឺទន្លេហ្សូមីដា ដែលហូរពីទិសខាងជើងទៅទិសខាងត្បូង ហើយនិងហូរចូលទៅក្នុងឈូងសមុទ្រនៃទីក្រុងតូក្យូ ។ ហើយទន្លេមួយទៀតនោះគឺមានឈ្មោះថា តាម៉ា ដែលហូរពីទិសខាងលិចទៅទេសខាងកើត ។ ទន្លេតាម៉ាគឺជាព្រំដែនខណ្ឌរវាងទីក្រុងតូខ្យួនិង ប្រទេសជិតខាងគឺ ប្រទេសកាវ៉ាសាគី ។

ទីក្រុងតូក្យូគឺមានន័យថា​ជា (រាជធានី នៃភាគខាងកើត) នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។ វាបានក្លាយជារាជធានីនៃប្រទេសជប៉ុនគឺនៅពាក់កណ្ដាលនៃសតវត្សទី១៩ ហើយនៅសតវត្សនោះគឺទីក្រុងតូក្យូមានឈ្មោះថា អេឌូ តូ តូក្យូ ។ បន្ទាប់មកគឺមានឈ្មោះថា គីយូតូ ដែលជារាជធានីនៃប្រទេសជប៉ុន។ រាជាធិរាជនៃប្រទេសជប៉ុន មានឈ្មោះថា តេនណូដែលរស់នៅក្នុងគីយ៉ូតូ។ អ៊ីដូគឺជាកន្លែងដែល តូគូកាវា សូហ្កាន់រស់នៅ។ ទីក្រុងថ្មីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ សូហ្កាន់ ។​ បន្ទាប់មកវាបានកកើតជាទីក្រុងតូចមួយ នៅក្នុងសមុទ្រ ។ អេឌូ មានន័យថា (មាត់ ទន្លេ) ដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ។

ទីក្រុងតូក្យូគឺត្រូវបំភ្លេចបំផ្លាញដោយសារ ភ្លើងឆេះដោយចាប់ផ្ដើមពីក្រៀតកេនតូ ក្នុងការរំជួយដីនៅឆ្នាំ១៩២៣ ។ វាបានកើតឡើងដោយអាក្រក់យ៉ាសាហហាវឃោឃៅដោយ សារការទំលាក់គ្រាប់បែកក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ ការទំលាក់គ្រាប់បែកច្រើនជាងគេបំផុតនោះគឺនៅ ថ្ងៃទី ១០ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ។ ១/៣នៃទីក្រុងតូក្យូ ត្រូវបានឆេះដោយសារគ្រាប់បែក ហើយប្រហែលជា ១០០,០០០​ នៃប្រជាជនត្រូវបានស្លាប់ ។ ក្រោយពេលប្រទេសជប៉ុនត្រូវបាន ខូតខាតនិងបាត់បង់ដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ទីក្រុងត្រូវបានសាងសង់សារឡើងវិញជាថ្មី ។

## រដ្ឋបាល

### ស្រុកពិសេស

ទីក្រុងតូក្យូមាន 23 តំបន់រដ្ឋបាលពិសេសរបស់ទីក្រុងតូក្យូ (特別区, *tokubetsu-ku*) គឺ

| ឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ | ឈ្មោះជាភាសាជប៉ុន​ (តួអក្សរកាន់ជិ) | ឈ្មោះជាតួរ៉ូម៉ាំង |
| --- | --- | --- |
| ខាត្ស៊ឹស៊ិកា | 葛飾区 | *Katsushika-ku* |
| ឃីតា | 北区 | *Kita-ku* |
| កូតូ | 江東区 | *Kōtō-ku* |
| ស៊ីនជូគូ | 新宿区 | *Shinjuku-ku* |
| ស៊ីណាហ្គាវ៉ា | 品川区 | *Shinagawa-ku* |
| ស៊ីប៊ូយ៉ា | 渋谷区 | *Shibuya-ku* |
| ឈីយ៉ូដា | 千代田区 | *Chiyoda-ku* |
| ឈឺអូ | 中央区 | *Chūō-ku* |
| ស៊ុមីដា | 墨田区 | *Sumida-ku* |
| សេតាហ្គាយ៉ា (សិតាហ្កាយ៉ា) | 世田谷区 | *Setagaya-ku* |
| តូស៊ីម៉ា | 豊島区 | *Toshima-ku* |
| ថៃតូ | 台東区 | *Taitō-ku* |
| ណាកាណូ | 中野区 | *Nakano-ku* |
| នេរីម៉ា (ណិរិម៉ា) | 練馬区 | *Nerima-ku* |
| ប៊ឹងក្យូ | 文京区 | *Bunkyō-ku* |
| មីណាតុ | 港区 | *Minato-ku* |
| មេហ្គូរ៉ូ (ម៉ិហ្គុរ៉ុ) | 目黒区 | *Meguro-ku* |
| អាដាឈិ | 足立区 | *Adachi-ku* |
| អារ៉ាកាវ៉ា | 荒川区 | *Arakawa-ku* |
| អ៊ីតាបាស៊ី | 板橋区 | *Itabashi-ku* |
| អិដុហ្កាវ៉ា | 江戸川区 | *Edogawa-ku* |
| អូតា | 大田区 | *Ōta-ku* |

### តូក្យូខាងលិច

ក្រៅពីនេះស្រុកពិសេសដែលដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទីក្រុងតូក្យូ​ តំបន់ខាងលិច 23 ស្រុកពិសេស​ក៏ជាទីតាំងរបស់តំបន់តូក្យូភាគខាងលិចផងដែរ ឬដែលជនជាតិជប៉ុនតែងតែហៅថា តំបន់តាម៉ា (多摩地域, *Tamachiiki*) ដែលមាន 26 ទីក្រុង

#### ទីក្រុង

មាន​ 26 ទីក្រុងនៅតូក្យូខាងលិច

| ឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ | ឈ្មោះជាភាសាជប៉ុន​ (តួអក្សរកាន់ជិ) | ឈ្មោះជាតួរ៉ូម៉ាំង |
| --- | --- | --- |
| គិយ៉ូសេ | 清瀬市 | *Kiyose-shi* |
| គុនិតាឈិ | 国立市 | *Kunitachi-shi* |
| កូគុប៊ុនជិ | 国分寺市 | *Kokubunji-shi* |
| កូហ្កាណិអ៊ិ | 小金井市 | 小金井市 |
| កូដៃរ៉ា | 小平市 | *Kodaira-shi* |
| កូម៉ាអិ | 狛江市 | *Komae-shi* |
| ឆូហ្វុ | 調布市 | *Chōfu-shi* |
| តាឈិកាវ៉ា | 立川市 | *Tachikawa-shi* |
| តាម៉ា | 多摩市 | *Tama-shi* |
| នីស៊ីតូក្យូ | 西東京市 | *Nishitōkyō-shi* |
| ហ៊្វុស្សា | 福生市 | *Fussa-shi* |
| ហ្វុឈូ | 府中市 | *Fuchū-shi* |
| ម៉ាឈិដា | 町田市 | *Machida-shi* |
| មីតាកា | 三鷹市 | *Mitaka-shi* |
| មុសាស៊ីណុ | 武蔵野市 | *Musashino-shi* |
| មុសាស៊ីមុរ៉ាយ៉ាម៉ា | 武蔵村山市 | *Musashi-murayama-shi* |
| អាគីស៊ីម៉ា | 昭島市 | *Akishima-shi* |
| អាគិរុណុ | あきる野市 | *Akiruno-shi* |
| អ៊ិណាហ្គិ | 稲城市 | *Inagi-shi* |
| អូម៉ិ | 青梅市 | *Ōme-shi* |
| ហាឈិអូជិ | 八王子市 | *Hachiōji-shi* |
| ហាមុរ៉ា | 羽村市 | *Hamura-shi* |
| ហ៊ិហ្កាស៊ិគុរុម៉ិ | 東久留米市 | *Higashikurume-shi* |
| ហ៊ិហ្កាស៊ិមុរ៉ាយ៉ាម៉ា | 東村山市 | *Higashimurayama-shi* |
| ហ៊ិហ្កាស៊ិយ៉ាម៉ាតុ | 東大和市 | *Higashiyamato-shi* |
| ហ៊ិណុ | 日野市 | *Hino-shi* |

#### ស្រុកនីស៊ីតាម៉ា

ចុងខាងលិចរបស់ខេត្តតូក្យូជាគឺជាទីតាំងរបស់ស្រុកធំឈ្មោះគឺនីស៊ីតាម៉ា (西多摩郡, *Nishitama-gun*) ជាតំបន់ដែលមានទេសភាពភ្នំ ដែលស្រុកនីស៊ីតាម៉ាខ្លួនឯងគឺជាទីតាំងរបស់ភ្នំខ្ពស់បំផុតនៅតូក្យូគឺភ្នំគុម៉ុតុរីដែលមានកំពស់ជាង 2,017 ម៉ែត្រ ហើយ​ក៏​មាន​បឹងអុគុតាម៉ា​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ចន្លោះ​ព្រំប្រទល់​ជាមួយ​នឹងខេត្តយ៉ាម៉ាណាស៊ិ ស្រុកនីស៊ីតាម៉ាមាន 3 សង្កាត់និងមួយភូមិ ដូចជា

| ឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ | ឈ្មោះជាភាសាជប៉ុន​ (តួអក្សរកាន់ជិ) | ឈ្មោះជាតួរ៉ូម៉ាំង |
| --- | --- | --- |
| សង្កាត់មិហ្ស៊ឹហុ | 瑞穂町 | *Mizuho-machi* |
| សង្កាត់អុគុតាម៉ា | 奥多摩町 | *Okutama-machi* |
| សង្កាត់ហ៊ិណុដិ | 日の出町 | *Hinode-machi* |
| ភូមិហ៊ិណុហារ៉ា | 檜原村 / 桧原村 | *Hinohara-mura* |

### កោះនិងអនុខេត្ត

ពីឆ្នេរសមុទ្រ ទីក្រុងតូក្យូមានកោះជាច្រើន​ ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​ចម្ងាយ​ឆ្ងាយ​ពី​ការិយាល័យ​តូក្យូ ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាល​បាន​បង្កើត​ការិយាល័យ​មូលដ្ឋាន​នៅ​លើ​កោះ​នេះ ដើម្បី​សម្រួល​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយមានកោះដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាគឺ

កោះអ៊ិហ្ស៊ឹ ជាកោះភ្នំភ្លើង ហើយក៏ជាផ្នែកមួយនៃឧទ្យានជាតិហ្វឹជី-ហាកុណិ-អ៊ិហ្ស៊ឹផងដែរ ដែលប្រជុំកោះអ៊ិហ្ស៊ឹជាទីតាំងរបស់ខេត្តចំនួន 3

កោះអុហ្កាសាវ៉ារ៉ា​ ឬកោះបូនិន​ ពីខាងជើងទៅខាងត្បូងមានកោះឈិឈិជិម៉ា សង្កាត់និអុស៊ីម៉ា កោះហាហាជិម៉ា កោះគិតាអ៊ិអុ និងកោះមិណាមិអ៊ិអុ ដែលកោះអុហ្កាសាវ៉ារ៉ាក៏គ្រប់គ្រងកោះតូចមួយផងដែរ កោះដាច់ស្រយាលពីរផ្សេងទៀតគឺកោះមិណាមិតុរីស៊ីម៉ា ភាគខាងកើតបំផុតរបស់ប្រទេសជប៉ុន​ ដែលមានទីតាំងនៅជាង 1,850 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងតូក្យូ ហើយកោះអុគិនុតុរិស៊ីម៉ា កោះភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសជប៉ុន​ ប៉ុន្តែទោះបីជារឿងនេះក៏ដោយ ប្រជាជនក្នុងស្រុកពិតប្រាកដ នឹងត្រូវបានរកឃើញតែនៅលើកោះឈិជិម៉ានិងកោះហាហាប៉ុណ្ណោះ

| អនុខេត្ត | ទេសបាលក្នុងស្រុក | ប្រភេទ |
| --- | --- | --- |
| ហាឈិចូ | ហាឈិចូ | សង្កាត់ |
| អាអុហ្កាស៊ីម៉ា | ភូមិ |
| មិយ៉ាកិ | មិយ៉ាកិ | ភូមិ |
| មិគឹរ៉ាជិម៉ា | ភូមិ |
| អូស៊ីម៉ា | អូស៊ីម៉ា | សង្កាត់ |
| តុស៊ីម៉ា | ភូមិ |
| និអ៊ីជិម៉ា | ភូមិ |
| ខូហ្ស៊ឹស៊ីម៉ា | ភូមិ |
| អុហ្កាសាវ៉ារ៉ា​ | អុហ្កាសាវ៉ារ៉ា​ | ភូមិ |

## ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ

* ចិន ប៉េកាំង, ចិន
* អាល្លឺម៉ង់ Berlin, Germany
* អេហ្ស៊ីប Cairo, Egypt
* សហរាជាណាចក្រ Glasgow, Scotland, United Kingdom
* ឥណ្ឌូនេស៊ី ចាកាតា, ឥណ្ឌូនេស៊ី
* សហរាជាណាចក្រ ឡុងដ៍, England, United Kingdom
* ឥណ្ឌា មុំមបៃ, ឥណ្ឌា
* ប្រេស៊ីល São Paulo, Brazil
* ទំព័រគំរូ:DZA Algiers, Algeria
* អ៊ីតាលី រ៉ូម, Italy
* អ៊ីតាលី Venice, Italy

## អាល់ប៊ុមរូបថត

* ស៊ីងជឹគឹ
* រ៉ុបប៉ុងហ្គី
* ស៊ីណាហ្គាវ៉ា
* ខាស៊ឹមីហ្គាក់សិគី
* ស៊ីអូដូម៉ិ
* ហ្គីងហ្សា
* អាគីហាបារ៉ា
* ស្ថានីយ៍តូក្យូ
* ព្រះរាជវាំងព្រះចៅអធិរាជ
* ច្រកចូលព្រះរាជវាំងព្រះចៅអធិរាជ
* រាជវាំងអាកាសាកា
* ស្នាក់ការកណ្ដាលប៉ូលីសតូក្យូ
* សាកលវិទ្យាល័យតូក្យូ
* ប៉មតូក្យូ
* អាគាររដ្ឋាភិបាលតូក្យូ
* ស៊ីងកាងសេន
* អាកាសយាន្តដ្ឋានអន្តរជាតិតូក្យូ
* ស្ទឹងថាម៉ា
* ស្ទឹងអារ៉ាកាវ៉ា
* ឧទ្យានជាតិជីជីប៊ឹ ថាម៉ា កៃ
* ភ្នំតាកាអូ
* ភ្នំឃឹម៉ុថុរី
* កោះហាជីចូជីម៉ា
* កំពុងផែទីក្រុង តូក្យូ

## លំហទីក្រុង

## អាកាសធាតុ

យោងតាមប្រភពពីវិបសាយជាភាសាអង់គ្លេស អាកាសធាតុ ទីក្រុង តូក្យូ បង្ហាញដូចតារាងខាងក្រោម៖

| ខែ | មករា | កុម្ភះ | មីនា | មេសា | ឧសភា | មិថុនា | កក្តដា | សីហា | កញ្ញា | តុលា | វិច្ឆិកា | ធ្នូ | ប្រចាំឆ្នាំ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| សីតុណ្ហភាពមធ្យមអតិបរមា (°C) | ៩ | ៩ | ១៣ | ១៨ | ២២ | ២៥ | ២៩ | ៣១ | ២៧ | ២១ | ១៦ | ១២ | ១៩,៣ |
| សីតុណ្ហភាពមធ្យមអប្បបរមា (°C) | -១ | ០ | ៣ | ៩ | ១៣ | ១៨ | ២២ | ២៣ | ២០ | ១៣ | ៧ | ២ | ១០,៧ |
| កំរិតទឹកភ្លៀង (មីលីម៉ែត្រ) | ៥១ | ៦៩ | ១០៨ | ១២៨ | ១៤៣ | ១៧២ | ១៤១ | ១៤៩ | ២១៦ | ១៩២ | ៩៦ | ៥៣ | ១៥១៨ |

## ទំព័រភ្ជាប់

* Tokyo travel guide - Wikivoyage

## ឯកសារពិគ្រោះ

សាកលវិទ្យាល័យតូក្យូ

អំពីទីក្រុងតូក្យូ Archived 2008-02-10 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.