# វិមាន (លក្ខណៈស្ថាបត្យកម្ម)

*វិមាន* កម្ពស់ប្រាំពីរជាន់
វិមាន (Vimana) គឺជារចនាសម្ព័ន្ធនៅលើ *គភ៌គ្រឹះ* ឬទីសក្ការៈខាងក្នុងនៅក្នុង ប្រាសាទហិណ្ឌូ នៃប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូងនិង Odisha នៅឥណ្ឌាខាងកើត។ នៅក្នុងប្រាសាទធម្មតានៃ Odisha ដោយប្រើរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្ម កលិង្គ, *វិមាន* គឺជារចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់បំផុតនៃប្រាសាទព្រោះវាស្ថិតនៅក្នុងប៉ម *សិខរ* នៃប្រាសាទនៅភាគខាងលិចនិងខាងជើងនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងប្រាសាទធំៗនៅឥណ្ឌាខាងត្បូង ជាធម្មតាវាមានទំហំតូចជាងទ្វារធំ ឬ *គោបុរៈ* ដែលជាធាតុស្ថាបត្យកម្មដ៏ទាក់ទាញបំផុតនៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទ។ *វិមាន* ជាធម្មតាមានរាងជាពីរ៉ាមីតដែលមានរឿងជាច្រើនឬ *តាឡា* ។ *វិមាន* ចែកចេញជាពីរក្រុមគឺៈ *ជតិវិមាន* មាន ៤ *តាឡា* និង *មុខ្យវិមាន* ដែលមាន ៥ *តាឡា* និងច្រើនទៀត។

នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទ​ឥណ្ឌា​ខាង​ជើង រចនា​សម្ព័​ន្ធ​លើ *គភ៌គ្រឹះ* ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា *សិខរ* ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងអត្ថបទស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូភាគខាងត្បូង ពាក្យ *សិខរ* មានន័យថា មួកមកុដរាងដូចដំបូល ពីលើ *វិមាន*។

## ស្ថាបត្យកម្ម

 *វិមាន* នៃ ប្រាសាទ Jagannath នៅ Puri ក្នុងរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្ម កលិង្គ
ប្រាសាទហិណ្ឌូ ធម្មតាមួយនៅក្នុងរចនាបថ ទ្រាវិឌ មាន *គោបុរៈ* នៅក្នុងទិសសំខាន់ទាំងបួន ពោលគឺ ខាងកើត - ច្រកចូលសំខាន់ ខាងជើង និងខាងត្បូង - ច្រកចូលចំហៀងខាងលិច - បើកតែនៅថ្ងៃល្អដែលវាត្រូវបានគេជឿថាយើងនឹងទៅស្ថានសួគ៌ដោយផ្ទាល់។ ជញ្ជាំងប្រាសាទជាធម្មតាមានរាងការ៉េ ជញ្ជាំងខាងក្រៅភាគច្រើនមាន *គោបុរៈ* បួន ដែលមួយនៅសងខាង ស្ថិតនៅចំកណ្តាលជញ្ជាំងនីមួយៗ។ នេះនឹងបន្តទៅថ្នាក់បន្ទាប់ អាស្រ័យលើទំហំប្រាសាទ។ ទីសក្ការៈបូជា និងដំបូលប៉មរបស់វា (ទីសក្ការបូជារបស់អាទិទេពកណ្តាល) ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា *វិមាន* ។ ជាទូទៅ ប្រាសាទទាំងនេះមិនមានន័យច្រើនដូច *គោបុរៈ* ខាងក្រៅទេ លើកលែងតែប្រាសាទមួយចំនួនដែលដំបូលនៃ *ទីសក្ការៈបូជា* ល្បីល្បាញដូចប្រាសាទព្រះវិហារ។

ប្រាសាទ Brihadisvara, Thanjavur និង ប្រាសាទ Brihadisvara, Gangaikonda Cholapuram, សំណង់ទាំងពីរនៃសតវត្សទី 11 នៃ Imperial Cholas, មាន *វិមាន* ធំនិងខ្ពស់, ដែល atypical នៅភាគខាងត្បូង។ ទាំងនេះប្រហែលជាមានបំណងប្រកួតប្រជែងជាមួយនឹងកម្ពស់នៃ *សិខរ* ភាគខាងជើង។ នៅពេលនេះគោបុរៈធម្មតាគឺជារចនាសម្ព័ន្ធតូចមួយនៅលើច្រកទ្វារមួយ ហើយការអភិវឌ្ឍន៍នៃគោបុរៈដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់នៃសតវត្សក្រោយមកប្រហែលជាត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយ ចុឡា *វិមាន* ទាំងនេះ។ និន្នាការនេះកំពុងដំណើរការយ៉ាងល្អនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្ម Vijayanagara ហើយនៅតែជាករណីជាបន្តបន្ទាប់។

 ទីសក្ការៈបូជាមាសនៃ ប្រាសាទ Tirumala Venkateswara
## ទីសក្ការៈបូជាដ៏ល្បីល្បាញ

*kanaka-sabai* (ដំណាក់កាលមាស) នៅ ប្រាសាទ Nataraja, Chidambaram, គឺជាឧទាហរណ៍មួយផ្សេងទៀត។ ទីសក្ការៈបូជានេះត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយបន្ទះមាស ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នានៅក្នុងរចនាសម្ព័នរបស់វា និងមានទំហំធំបើប្រៀបធៀបទៅនឹងវិមានដទៃទៀត។ ភស្ដុតាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បញ្ជាក់​ថា ក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី​ប្រាំបួន ប៉ារ៉ាន់តាកាទី១ ​បាន​ផ្តល់​មូលនិធិ​គ្រប​ដណ្ដប់​វិមាន​នេះ​ដោយ​មាស​ដើម្បី​លម្អ ហើយ​វា​នៅ​តែ​រក្សា​ភាព​រុងរឿង​របស់​វា​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ។

ប្រាសាទ Ananda Nilayam *vimana* នៃ ប្រាសាទ Venkateswara, Tirumala គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីមួយដែល គោបុរ នៃទីសក្ការបូជាសំខាន់កាន់កាប់កន្លែងពិសេសមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត និងអត្តសញ្ញាណរបស់ប្រាសាទ។ ប្រាសាទ Meenakshi មាន *វិមាន* មាសពីរ មួយដ៏ធំសម្រាប់ ព្រះសិវៈ និងទីពីរសម្រាប់ព្រះមហេសី Meenakshi ។

ប្រាសាទ Jagannath, Puri, មាន Neelachakra នៅលើ *សិខរ*, ពោលគឺ, កំពូលនៃ *វិមាន* ។ វាគឺជាតំណាងនៃអាវុធដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់ ព្រះវិស្ណុ គឺ *ចក្រ សុទស៌ន* ។

*វិមាន* នៃ ប្រាសាទ Konark Sun គឺជា *វិមាន* ដែលខ្ពស់ជាងគេបំផុតមុនពេលវាធ្លាក់ចុះ។

## វិចិត្រសាល

* *វិមាន* និង *គោបុរៈ*
* ប្រាសាទ Sirkazhi <i id="mwdg">vimanam</i>
* Tirunallur *វិមាន*
* វិមាន, ប្រាសាទ Mariamman, ភូមិ Bokkapuram, តាមីលណាឌូ, ថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា

## សូមមើលផងដែរ

* ប្រាសាទបាលី
* ប៉មមេរុ
* *សិខរ*
* *ចេតិយ*
* ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ
* បញ្ជីនៃវិមានខ្ពស់បំផុត