# សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ

សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ| * *République du Congo* (បារាំង)
* *Repubilika ya Kôngo* (គីទូបា)
* *Republíki ya Kongó* (លីនហ្កាឡា)
 |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **បាវចនា** "*Unité, Travail, Progrès*" (បារាំង) (សាមគ្គីភាព ការងារ វឌ្ឍនភាព) |
| **ភ្លេងជាតិLa Congalaise* (បារាំង) ("អ្នកកុងហ្គោ") |
| ទីតាំងនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | ប្រាហ្សាវីល ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាបារាំង |
| ភាសាទទួលស្គាល់ជាតិ | គីទូបា និងលីនហ្កាឡា |
| សាសនា (ឆ្នាំ ២០២០) | * ៨៧.១% គ្រិស្តសាសនា
* ៨.០% គ្មានជំនឿសាសនា
* ២.៧% ជំនឿប្រពៃណី
* ១.២% ឥស្លាមសាសនា
* ១.០% សាសនាផ្សេងៗទៀត
 |
| រដ្ឋាភិបាល | សាធារណរដ្ឋពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតីអាស្រ័យសភាឯកភូត |
| - ប្រធានាធិបតី | ដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូ |
| - នាយករដ្ឋមន្ត្រី | អនាតូល កុល្លីណេ ម៉ាកូស្សូ |
| នីតិបញ្ញត្តិ | សភាតំណាងរាស្ត្រ |
| - សភាជាន់ខ្ពស់ | ព្រឹទ្ធសភា |
| - សភាជាន់ទាប | រដ្ឋសភា |
| ឯករាជ្យភាព |
| - ប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋ | ២៨​​​ វិច្ឆិកា ១៩៥៨ |
| - ប្រកាសឯករាជ្យ | ១៥​ សីហា ១៩៦០ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ៣៤២,០០០ គ.ម២   (ទី៦៤) |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៤) | ៦,២២៨,៧៨៤ (ទី១១៦) |
| - ជំរឿន (ឆ្នាំ ២០២៣) | ៦,១៤២,១៨០ |
| - ដង់ស៊ីតេ | ១៧.៩៦ នាក់/គ.ម២   |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៣) |
| - សរុប |  ២៧.៩៩៤ ពាន់លានដុល្លារ (ទី១៥០) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៥,៥៥២ ដុល្លារ (ទី១៤៩) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៣) |
| - សរុប |  ១៤.៤០៧ ពាន់លានដុល្លារ (ទី១៤២) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ២,៨៥៧ ដុល្លារ (ទី១៣៨) |
| ជីនី (២០១១) | ៤០.២ មធ្យម |
| HDI (២០២២) |  ០.៥៩៣ មធ្យម · ទី១៤៩ |
| រូបិយវត្ថុ | ហ្វ្រង់ CFA អាហ្វ្រិកកណ្ដាល (XAF) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+១ (WAT) |
| ទិសបើកបរ | ស្ដាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +២៤៣ |
| កូដ ISO 3166 | CG |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .cg |
|  |

**សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ** (បារាំង៖ République du Congo) ឬអាចហៅបានថា **កុងហ្គោ-ប្រាហ្សាវីល** ឬ **កុងហ្គោខាងលិច** ឬក៏អាចហៅសាមញ្ញថា​ **កុងហ្គោ** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្តាល​ និងទន្លេកុងហ្គោ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់ប្រទេសកាបុង ប៉ែកពាយ័ព្យជាប់ប្រទេសកាមេរូន នៅភាគឦសានជាប់នឺងសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល អាគ្នេយ៍ជាប់សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ខាងត្បូងជាប់នឹងអង់កូឡាត្រង់តំបន់កាបង់ដា និងភាគនិរតីជាប់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។

ទឹកដីនៃប្រទេសនេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមកុលសម្ព័ន្ធនិយាយភាសាបង់ធូប្រមាណ ៣០០០ ឆ្នាំមុន ដោយក្រុមជនជាតិទាំងនោះផងដែរបានកសាងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មឈានទៅដល់អាងទន្លេកុងហ្គោ។ ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១៣ ទឹកដីកុងហ្គោនេះត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយប្រព័ន្ធរដ្ឋជាសហព័ន្ធដោយមាននគរតូចៗដូចជា កាកុងហ្គោ និងអ៊ិនហ្កូយ៉ូជាដើម។ មកដល់ចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ បារាំងក៏បានចូលមកធ្វើអាណានិគមកិច្ចលើទឹកដីកុងហ្គោ ហើយបានដាក់បញ្ចូលកុងហ្គោទៅក្នុងទឹកដីអាណានិគមអាហ្វ្រិកអេក្វាទ័របារាំង។ សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោត្រូវបានប្រកាសបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៨ ហើយបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីប្រទេសបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦០។ កុងហ្គោបានក្លាយជារដ្ឋកុម្មុយនីស្តនិយមម៉ាក្ស-លេនីនពីឆ្នាំ១៩៦៩ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩២ ក្រោមឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកុងហ្គោ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ កុងហ្គោបានរៀបចំការបោះឆ្នោតសេរីពហុបក្សដំបូងក្រោយរបបកុម្មុយនីស្ត ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានគេផ្តួលរំលំនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល។ លោកប្រធានាធិបតីដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូបច្ចុប្បន្ននេះបានឡើងកាន់អំណាចដំបូងតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ មកមុនពេលត្រូវចុះចេញវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ លោកក៏បានចូលកាន់អំណាចម្តងទៀតមករហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោគឺជារដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក អង្គការសហប្រជាជាតិ ឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល និងចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។ កុងហ្គោជាប្រទេសផលិតប្រេងច្រើនជាងគេបំផុតទីបួនប្រចាំតំបន់ឈូងសមុទ្រគីនេ ដែលផ្តល់ប្រទេសនូវចំណូលខ្លះ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា អស្ថិរភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនៅតែកើតមាននៅក្នុងប្រទេសនាំឱ្យវិសមភាពចំណែកប្រាក់ចំណូលបានមកពីពាណិជ្ជកម្មប្រេងដល់ប្រជាជនកុងហ្គោ។ ក៏ព្រោះតែសេដ្ឋកិច្ចកុងហ្គោត្រូវពឹងផ្អែកច្រើនទៅលើវិស័យប្រេងកាតបែបនេះ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសនេះបានថយចុះយ៉ាងគូរឱ្យកត់សម្គាល់បន្ទាប់ពីតម្លៃប្រេងបានធ្លាក់ចុះតាំងពីឆ្នាំ២០១៥ មក។

គ្រិស្តសាសនាគឺជាជំនឿសាសនាដែលប្រជាជនកុងហ្គោភាគច្រើនប្រកាន់ប្រតិបត្តិ។ យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់របាយការណ៍សុភមង្គលពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញថា សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោគឺជាប្រទេសដែលមានសុភមង្គលជាងគេទី៨៩ នៅក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន ១៤០ នៅក្នុងរបាយការណ៍នោះ។

## ឯកសារយោង