# អាល់ហ្សេរី

សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតអាល់ហ្សេរី| الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية (ភាសាអារ៉ាប់) République algérienne démocratique et populaire (ភាសាបារាំង) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **បាវចនា** بالشعب وللشعب ("ដោយប្រជាជន និងដើម្បីប្រជាជន") |
| **ភ្លេងជាតិقَسَمًا‎* ("យើងសន្យា")  |
| ទីតាំងប្រទេសអាល់ហ្សេរី (ពណ៌ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | អាល់ហ្សែរ ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | * ភាសាអារ៉ាប់
* ភាសាប៊ែប៊ែរ
 |
| ភាសាផ្សេងទៀត | អារ៉ាប់អាល់ហ្សេរី (ដារចា) ភាសាបារាំង |
| ក្រុមជនជាតិ  | * ៧៥%–៨៥% អារ៉ាប់
* ១៥%–២៥% ប៊ែប៊ែរ
 |
| សាសនា  | * ៩៩% ឥស្លាមស៊ុននី (ផ្លូវការ)
* ១% សាសនាផ្សេងៗទៀត (មានដូចជា គ្រិស្តសាសនា និងសាសនាជ្វីហ្វជាដើម)
 |
| រដ្ឋាភិបាល | សាធារណរដ្ឋពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតីនិយមអាស្រ័យសភាឯកភូត |
| - ប្រធានាធិបតី | អាប់ឌែលម៉ាដជីដ ធេបប៊ូន​ |
| - នាយករដ្ឋមន្ត្រី | ណាឌា ឡារបោវី |
| - ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិ | សាឡា ហ្គូតជីល |
| - ប្រធានសភា | អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ូហ្កាលី |
| នីតិបញ្ញត្តិ | សភាតំណាងរាស្ត្រ |
| - សភាជាន់ខ្ពស់ | ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ |
| - សភាជាន់ទាប | សភាប្រជាជនជាតិ |
| និម្មិតកម្ម |
| - អាណាចក្រនូមីឌី | ២០២ មុន គ.ស. |
| - រាជវង្សរូស្តាមីដ | ៧៧៦ |
| - រាជវង្សហ្ស៊ីរីដ | ៩៧២ |
| - រាជវង្សហាំម៉ាឌីដ | ១០១៥ |
| - រាជវង្សហ្សេយ៉ានីដ | ១២៣៦ |
| - អាល់ចាហ្សែរ | ១៥១៦ |
| - បារាំងចូលកាន់កាប់ | ៥ កក្កដា ១៨៣០ |
| - ទទួលឯករាជ្យ | ៥ កក្កដា ១៩៦២ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ២,៣៨១,៧៤១ គ.ម២   (ទី១០) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ១.១ |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២) | ៤៥,៤០០,០០០ (ទី៣២) |
| - ដង់ស៊ីតេ | ១៩ នាក់/គ.ម២   (ទី១៧១) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៣) |
| - សរុប |  ៦២៨.៩៩០ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៤៣) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ១៣,៦៨១ ដុល្លារ (ទី១១១) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៣) |
| - សរុប |  ២២៤.១០៧ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៥៨) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៤,៨៧៤ ដុល្លារ (ទី១៣០) |
| ជីនី (២០១១) | ២៧.៦ ទាប |
| HDI (២០២១) |  ០.៧៤៥ ខ្ពស់ · ទី៩១ |
| រូបិយវត្ថុ | ឌីណាអាល់ហ្សេរី (DZD) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+១ (CET) |
| ទម្រង់កាលបរិច្ឆេទ | dd/mm/yyyy |
| ទិសបើកបរ | ស្តាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +២១៣ |
| កូដ ISO 3166 | DZ |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .dz الجزائر. |

**ប្រទេសអាល់ហ្សេរី** (ភាសាអារ៉ាប់៖ الجزائر) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតអាល់ហ្សេរី** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង។ អាល់ហ្សេរីមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសទុយនេស៊ីនៅទិសឥសាន្ត ប្រទេសលីប៊ីនៅទិសខាងកើត ប្រទេសម៉ាលី ម៉ូរីតានី និងសាហារ៉ាខាងលិចនៅទិសនិរតី ប្រទេសនីហ្សេនៅភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសម៉ារ៉ុកនៅទិសខាងលិច និងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនៅទិសខាងជើង។ អាល់ហ្សេរីមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រស្ងួតពាក់កណ្ដាល ពោលគឺប្រជាជនភាគច្រើននិយមរស់នៅក្នុងតំបន់សម្បូរជីជាតិខាងជើង ខណៈភាគខាងត្បូងគឺគ្របដណ្ដប់ដោយវាលលំហសាហារ៉ា។ អាល់ហ្សេរីមានផ្ទៃដីសរុប ២,៣៨១,៧៤១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានទំហំផ្ទៃដីធំបំផុតទីដប់នៅលើពិភពលោក និងជាប្រទេសធំបំផុតនៅក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ សព្វថ្ងៃ អាល់ហ្សេរីមានចំនួនប្រជាជនសរុប ៤៤ លាននាក់ដែលនាំឱ្យជាប់ឈ្មោះជាប្រទេសមានចំនួនប្រជាជនច្រើនបំផុតទីដប់នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក និងទី៣២ នៅលើពិភពលោក។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសអាល់ហ្សេរីមានឈ្មោះថា អាល់ហ្សែរ។

ចំណាកស្រុករបស់ជនជាតិអារ៉ាប់ចូលមកកាន់តំបន់ម៉ាហ្គ្រីប ចាប់តាំងពីសតវត្សទី៧ បាននាំឱ្យស្ថានភាពប្រជាសាស្រ្តនៅអាល់ហ្សេរីមានភាពប្រែប្រួលជាខ្លាំង។ ការវាតទីនិយមរបស់អេស្ប៉ាញបាននាំឱ្យកើតចេញរាជានុរដ្ឋអាល់ហ្ស៊ែរឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៥១៦ ដែលជារដ្ឋមួយមានឥទ្ធិពលទាក់ទាញមនុស្សមកពីគ្រប់ទិសទីជុំវិញសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ហើយជាលទ្ធផល វាក៏បានក្លាយជាទីក្រុងធំជាងគេ ស្ដុកស្ដម្ភបំផុត និងជាទីក្រុង លក្ខណៈសាកលមួយនាសម័យនោះ។ ឥទ្ធិពលអាល់ហ្សែរបានធ្លាក់ចុះជាគំហុកនៅក្នុងសតវត្សទី១៩ បន្ទាប់ពីរងការឈ្លានពានពីប្រទេសបារាំងនៅឆ្នាំ១៨៣០។ រដ្ឋទាំងមូលត្រូវបានបញ្ចូលទៅជាផ្នែករដ្ឋបាលផ្ទាល់នៃប្រទេសបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៤៨ ខណៈការបះបោររបស់ម្ចាស់ស្រុកប្រឆាំងនឹងការត្រួតត្រារបស់បារាំងបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ១៩០៣។ អាល់ហ្សេរីពេលនោះបានក្លាយជាទីលំនៅថ្មីរបស់ជនជាតិអឺរ៉ុបប្រមាណមួយលាននាក់ ខណៈចំនួនប្រជាជនដើមបានធ្លាក់ចុះប្រមាណមួយភាគបី ដោយសារតែកត្តាសង្គ្រាម ជំងឺរាតត្បាត និងការអត់ឃ្លានជាដើម ក៏ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ម្ចាស់ស្រុកអាល់ហ្សេរីនូវតែរក្សាឋានៈជាប្រជាជនភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេស។ ការសម្លាប់រង្គាលនៅក្រុងសេធីហ្វ និងហ្គែលម៉ាក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ គឺជាចំណុចរបត់មួយនៅក្នុងទំនាក់ទំនងបារាំង-អាល់ហ្សេរី ហើយជាកត្តាជំរុញឱ្យសង្គ្រាមអាល់ហ្សេរីផ្ទុះឡើង។ វាបានបញ្ចប់ទៅវិញនៅថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦២ ហើយអាល់ហ្សេរីក៏បានទទួលឯករាជ្យ និងប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋនៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា នៃឆ្នាំដដែរ។

ភាសាផ្លូវការរបស់អាល់ហ្សេរីគឺ ភាសាអារ៉ាប់ និងប៊ែប៊ែរ ខណៈប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិអារ៉ាប់ ប្រតិបត្តិសាសនាឥស្លាម។ ភាសាអារ៉ាប់អាល់ហ្សេរីដើមគឺជាភាសាចម្បង និងពេញនិយមបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។ ចំណែកឯភាសាបារាំងវិញត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅក្នុងរដ្ឋបាល និងវិស័យអប់រំ ប៉ុន្តែវាមិនមានឋានៈជាភាសាផ្លូវការនោះឡើយ។

ប្រទេសអាល់ហ្សេរីគឺជាសាធារណរដ្ឋពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតីនិយម ដែលបន្តបែងចែកទៅជា ៥៨ ខេត្ត និងឃុំស្រុកចំនួន ១,៥៤១។ អាល់ហ្សេរីជាមហាអំណាចក្នុងតំបន់នៃអាហ្វ្រិកខាងជើង និងជាមហាអំណាចកណ្ដាលនៅលើសកលលោក។ ប្រទេសនេះមានសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សខ្ពស់បំផុតបើប្រៀបនឹងបណ្តាប្រទេសទាំងអស់នៅទ្វីបអាហ្រ្វិក និងជាប្រទេសមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតនៅលើទ្វីប ដែលភាគច្រើនអាស្រ័យផ្អែកលើការនាំចេញថាមពល។ អាល់ហ្សេរីមានធនធានប្រេងកាតបម្រុងធំជាងគេទីដប់ប្រាំមួយនៅពិភពលោក និងឧស្ម័នធម្មជាតិបម្រុងច្រើនជាងគេទីប្រាំបួន។ សូណាត្រាចក៍ គឺជា​ក្រុមហ៊ុន​ប្រេង​កាតរបស់រដ្ឋ ​និងជា​ក្រុមហ៊ុន​ប្រេងកាតធំ​បំផុត​នៅ​អាហ្វ្រិក​ និងបានកំពុង​ផ្គត់ផ្គង់​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ​ក្នុង​បរិមាណ​ដ៏ច្រើនទៅ​ដល់​ទ្វីបអឺរ៉ុប។ យោធាប្រទេសអាល់ហ្សេរី គឺជាកម្លាំងយោធាដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក ហើយក៏មានថវិកាការពារច្រើនបំផុតផងដែរនៅលើទ្វីប។ អាល់ហ្សេរីគឺជាសមាជិកនៃសហភាពអាហ្រ្វិក, សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់, អង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម, អង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត, អង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃសហភាពម៉ាហ្គ្រីបអារ៉ាប់។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

## ភូមិសាស្រ្ត

## កំណត់សម្គាល់

## ឯកសារយោង