Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# អ៊ីស្លង់

តំបន់ដែនទឹកកក(គំនូរពណ៌បៃតង)
**ប្រទេសអ៊ីស្លង់** (ភាសាអ៊ីស្លង់៖ Ísland, *អ៊ីស្ល័ន្ដ*) ជាប្រទេសមួយនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលជាកោះមួយនៅភាគខាងលិចអឺរ៉ុប ហើយនៅខាងជើងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ។ ឈ្មោះប្រទេសនេះ មានន័យថា ដីទឹកកក ពីព្រោះ ជាប្រទេសដែលជិតតំបន់ប៉ូលខាងជើងជាងគេ ហើយមានផែនទឹកកកច្រើនគ្រប់ដណ្តប់នៅផ្ទៃប្រទេសទាំងមូល ។

ប្រទេសអ៊ីស្លង់ ជាប្រទេសអឺរ៉ុបមួយ ដែលនៅជិតទ្វីបអាមេរិកខាងជើងជាងគេ ។ ប្រទេសនេះមានចំនួនប្រជាជន ៣១៧ ៥៩៣ ហើយមនុស្សទាំងអស់រស់នៅខាងត្បូងប្រទេស ។ ប្រទេសអាយឡែន មានភ្នំភ្លើងច្រើន ដែលផ្តល់នូវថាមពលអគ្គីសនី និងជាតំបន់ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ច្រើន ។

គេនិយាយភាសាអ៊ីស្លង់ ដែលជាភាសាមកពីអឺរ៉ុបខាងជើង ។

## សេចក្តីបញ្ជាក់
# ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា

| ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា |
| --- |
|  |
| ទីតាំង | ដែនដីអុឺរ៉ុបដែលកាន់កាប់ដោយណាសុីអាល្លឺម៉ង់ |
| កាលបរិច្ឆេទ | ឆ្នាំ១៩៤១ដល់១៩៤៤ |
| គោលដៅ | ជនជាតិយូដា |
| ប្រភេទនៃការវាយប្រហារ | ការសម្លាប់រង្គាល ការសម្លាប់ដោយប្រើផ្សែងពុល |

 ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា គឺជាផែនការដែលបានឧបត្ថម្ភដោយរដ្ធាភិបាលណាសុីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងការប្រល័យពូជសាសន៍យូដាជុំវិញអុឺរ៉ុប អំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី២ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៥ មានជនជាតិយូដាប្រមាណ៦លាននាក់មានស្លាប់ក្រោមការសម្លាប់រង្គាលនេះ ហើយការបានសម្លាប់ជនជាតិផ្សេងទៀតផងដែល ដូចជា ប៉ូឡូញ សូវៀត ហើយភេទទី៣ អ្នកប្រឆាំងរដ្ធាភិបាល

## ដើមហេតុនិងការសម្លាប់

ចាប់តាំងពីហ៊ីត្លែរកើតលោកបានមើលឃើញជនជាតិយូដាជាជនជាតិក៏គ្រោះថ្នាក់សម្រាប់អាល្លឺម៉ង់ដោយពួកគេ ភាគច្រើនកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិអាល្លឺម៉ង់ ព្រមទាំងមានសាសនាខុសពីជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ហើយក៏ដោយក្រោយអាល្លឺម៉ង់ចាញ់សង្គ្រាមលោកលើទី១ អាល្លឺម៉ង់បានបង់ប្រាក់ជាច្រើនទៅកាន់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តដែល ហុីត្លែរបានចោទថាគ្រប់យ៉ាងមកពីជនជាតិយូដា ក្រោយលោកបានកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ១៩៣៣ លោកបានដាក់ច្បាប់មួយហៅថា **ច្បាប់នូរេមប៊ឺកដែលបានដកសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាងពីជនជាតិយូដា ហើយក៏បានបង្កើត ព្រឹត្តិការណ៍ គ្រីស្តាល់ណាក់ ដែលបានកម្ទេច ហាងនិងផ្ទះសម្បែង ពួកយូដា។ នៅឆ្នាំ១៩៣៩ ជនជាតិយូដាបានបង្ខំអោតរស់នៅផ្ដុំគ្នានៅតាមក្រុង ដូច ក្រុងវ៉ារស្សាវ៉ា ប៉ូឡូញ ក្រោយមានការឈ្លានពានសូវៀតនៅឆ្នាំ១៩៤១ កងកម្លាំងពិសេស អាល្លឺម៉ង់ហៅថា អាញហ្សាតស្គ្រូពិន បានសម្លាប់ជនជាតិយូដា តាមជុំវិញអុឺរ៉ុបខាងកើត។ នៅដើមឆ្នាំ១៩៤២ ក្រុមអង្គភាព អាល្លឺម៉ង់បានបង្កើត ជុំរំមួយ ដែលមានបំណង យកជនជាតិយូដា ដាក់ទីនោះហើយសម្លាប់ចោលទាំងអស់ វាត្រូវបានគេបង្កើតឡើងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ដែលជនរងគ្រោះត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយផ្សែងពុល។ នៅឆ្នាំ១៩៤៤ដល់ឆ្នាំ១៩៤៥ ពេលពួកសម្ព័ន្ធមិត្តបុកចូលកាន់តែជ្រៅ អាល្លឺម៉ង់បានបង្ខំអោយជនជាតិយូដាទាំងនោះ ធ្វើដំណើរចេញជុំរំដោយថ្មើរជើង ហើយភាគច្រើនពួកគេបានស្លាប់ដោយសារការ ស្រេកទឹក ឃ្លានអាហារ ឬ បាញ់សម្លាប់**

## ការទទួលខុសត្រូវ

ការកាត់ក្ដីនៅក្រុង**នូរេមប៊ឺកបានចាប់ខ្លួនមេបញ្ជាការអាល្លឺម៉ង់ជាច្រើនមកកាត់ទោស តាមច្បាប់សង្គ្រាម**

## ឯកសារយោង
# បដិវត្តន៍សីហា

| បដិវត្តន៍ខែសីហា |
| --- |
| ផ្នែកនៃក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និង អាណានិគមអាស៊ី  |
| Cách mạng tháng 8 b.jpg ការកាន់កាប់វិមានតុងកឹង ទីក្រុងហាណូយ ថ្ងៃទី 19 ខែសីហា ឆ្នាំ 1945 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| កាលបរិច្ឆេទ | ១៦ សីហា – ៣០ សីហា ១៩៤៥ |
| ទីតាំង | វៀតណាម |
| លទ្ធផល | វៀតមិញ ជ័យជំនះ

```
* ការដាក់រាជ្យរបស់អធិរាជបាវដាយ
* ការលុបបំបាត់  រាជាធិបតេយ្យវៀតណាម
* ការបង្កើត សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម
```
 |

 |
| ភាគីសង្គ្រាម |
|  វៀតមិញ | * ចក្រភពវៀតណាម
* ចក្រភពជប៉ុន
 |
| មេបញ្ជាការ និង មេដឹកនាំ |
|  ហូជីមិញ | * បាវដាយ
* ត្រឹង ត្រុងគីម
 |

**បដិវត្តន៍ខែសីហា** ( Vietnamese: *Cách-mạng tháng Tám* ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ការបះបោរជាទូទៅដើម្បីដណ្តើមអំណាចនៅខែសីហា** ( *Tổng khởi-nghĩa giành chính-quyền tháng Tám* ) គឺជាបដិវត្តន៍ដែលចាប់ផ្តើមដោយពួកវៀតមិញ(សម្ព័ន្ធដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាម)ប្រឆាំងនឹងចក្រភពវៀតណាម និងចក្រភពជប៉ុន នៅពាក់កណ្តាលចុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥។ វៀតមិញ ដែលដឹកនាំដោយបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិនត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីអំពាវនាវដល់ប្រជាជនដែលធំជាងកុម្មុយនិស្តអាចបញ្ជាបាន។

ក្នុងរយៈពេលពីរសប្តាហ៍ កងកម្លាំងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតមិញបានដណ្តើមគ្រប់គ្រងភូមិ និងទីក្រុងភាគច្រើននៅទូទាំងភាគខាងជើង ភាគកណ្តាល និងភាគខាងត្បូងវៀតណាម រួមទាំង ទីក្រុងហាណូយ ហ៊ឺ និង សៃហ្គន (ព្រៃនគរ) ។ បដិវត្តខែសីហាបានស្វែងរកការបង្កើតរបបបង្រួបបង្រួមសម្រាប់ប្រទេសទាំងមូលក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតមិញ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តផ្លូវការនៅវៀតណាមអះអាងថា វៀតមិញបានគ្រប់គ្រងវៀតណាមទាំងអស់បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នៃការបះបោរ ប៉ុន្តែសង្កាត់មួយចំនួនដូចជា ម៉ុងកាយ, វិញយៀន,ហាយ៉ាង,ឡៅកៃ,ឡៃចូវ ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកអ្នកជាតិនិយមមិនមែនវៀតមិញ។ មេដឹកនាំវៀតមិញគឺហូជីមិញបានប្រកាសឯករាជ្យនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥ ។

## ឯកសារយោង
# ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង

| Trần Văn Hương |
| --- |
|  |
|  |
| 3rd President of the Republic of Vietnam |
| **ក្នុងការិយាល័យ** 21 April 1975 – 4 November 1964 |
| នាយករដ្ឋមន្ត្រី | Nguyễn Bá Cẩn |
| អនុប្រធាន | *Vacant* |
| មុន | Nguyễn Văn Thiệu |
| បន្ទាប់ | Dương Văn Minh |
| 3rd Vice President of the Republic of Vietnam |
| **ក្នុងការិយាល័យ** 23 August 1971 – 21 April 1975 |
| ប្រធានាធិបតី | Nguyễn Văn Thiệu |
| នាយករដ្ឋមន្ត្រី | Trần Thiện Khiêm Nguyễn Bá Cẩn |
| មុន | Nguyễn Cao Kỳ |
| បន្ទាប់ | Nguyễn Văn Huyền |
|  |
| ព័ត៌មានលម្អិតផ្ទាល់ខ្លួន |
| កើត | (1902-12-01)1 ធ្នូ 1902 Long Châu commune, Châu Thành district, Vĩnh Long Province, French Cochinchina |
| ស្លាប់ | 27 មករា 1982(1982-01-27) (អាយុ 79 ឆ្នាំ) Ho Chi Minh City, Vietnam |
| គណបក្ស​នយោបាយ |  National Social Democratic Front (since 1971) |
| ទំនាក់ទំនងនយោបាយ ផ្សេងទៀត | Renaissance Party (1953-1963) |
| ពន្ធភាព | *Unknown* |
| កូន | 2 (Two sons) |
| សាលាមាតា | Hanoi College of Education |
| វិជ្ជាជីវៈ | Educator Politician |

**ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង** (陳文香, ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០២ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨២) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាមខាងត្បូង ដែលជាប្រធានាធិបតីចុងក្រោយរបស់វៀតណាមខាងត្បូង រយៈពេលមួយសប្តាហ៍ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំំ១៩៧៥ មុនពេលចុះចាញ់នឹងកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង ។ មុននោះ លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរយៈពេលបីខែ ចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៥ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបយោធា ដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ ង្វៀន ខាញ់ ; ក្នុងអំឡុងពេលនេះ មានចលាចលស៊ីវិលយ៉ាងទូលំទូលាយពីពុទ្ធសាសនិកភាគច្រើននិងការតស៊ូអំណាចជាមួយយោធា។

## ឯកសារយោង
# តូន ឌឹកថាំង

| Tôn Đức Thắng |
| --- |
| Tôn Đức Thắng in 1956 |
|  |
| 1st President of Vietnam |
| **ក្នុងការិយាល័យ** 2 July 1976 – 30 March 1980 |
| មុន | Himself *as President of North Vietnam* Nguyen Huu Tho *(as Head of State of Republic of South Vietnam)* |
| បន្ទាប់ | Trường Chinh Nguyễn Hữu Thọ (acting) |
| 2nd President of North Vietnam |
| **ក្នុងការិយាល័យ** 2 September 1969 – 2 July 1976 |
| មុន | Ho Chi Minh |
| បន្ទាប់ | Himself as President of Vietnam |
|  |
| ព័ត៌មានលម្អិតផ្ទាល់ខ្លួន |
| កើត | (1888-08-20)សីហា 20, 1888 Long Xuyên, An Giang, French Indochina |
| ស្លាប់ | មីនា 30, 1980(1980-03-30) (អាយុ 91 ឆ្នាំ) Hanoi, Vietnam |
| គណបក្ស​នយោបាយ | Communist Party of Vietnam |
| ពន្ធភាព | Doan Thi Dau |
| ពានរង្វាន់ |  Gold Star Order |

**តូន ឌឹកថាំង** (ថ្ងៃទី 20 ខែសីហា ឆ្នាំ 1888 ដល់ថ្ងៃទី 30 ខែមីនា ឆ្នាំ 1980) គឺជាប្រធានាធិបតីទី 2 និងចុងក្រោយរបស់ វៀតណាមខាងជើង និងជាប្រធានាធិបតីទីមួយនៃ វៀតណាមដែលបានបង្រួបបង្រួមឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អគ្គលេខាធិការ ឡឺ ឌួន ។ តំណែង​ជា​ប្រធានាធិបតី​គឺ​មាន​ពិធី ហើយ​ថាក់ង​មិន​ដែល​ជា​អ្នក​បង្កើត​គោលនយោបាយ​សំខាន់ ឬ​សូម្បី​តែ​ជា​សមាជិក ​ការិយាល័យ​នយោបាយ ​ដែល​ជា​ក្រុមប្រឹក្សា​កាន់​អំណាច​របស់​វៀតណាម។ គាត់បានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីដំបូងនៃ ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ចាប់ពីថ្ងៃទី 2 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1969 ហើយក្រោយមកបានបង្រួបបង្រួមវៀតណាមរហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ 1980 ។

លោក តូន ឌឹកថាំង គឺជាអ្នកជាតិនិយម និងនយោបាយ កុម្មុយនិស្ត ដ៏សំខាន់របស់វៀតណាម ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា ឆ្នាំ ១៩៥៥ – ១៩៦០ និងបានធ្វើជា អនុប្រធាននៃ លោក ហូជីមិញ ពីឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ ១៩៦៩។ គាត់​បាន​ស្លាប់​នៅ​អាយុ 91 ឆ្នាំ គាត់​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ដែល​ចាស់​ជាងគេ​បំផុត​ដែលមាន​ងារ​ជា "ប្រធានាធិបតី" ។