# កូឡុំប៊ី

អត្ថបទនេះស្ដីអំពី ប្រទេស។  ចំពោះការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត សូមមើល កូឡុំប៊ី (អសង្ស័យកម្ម)។

សាធារណរដ្ឋកូឡុំប៊ី| *República de Colombia* (ភាសាអេស្ប៉ាញ) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **បាវចនា** "Libertad y Orden" (ភាសាអេស្ប៉ាញ) ខ្មែរ៖ សេរីភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់) |
| **ភ្លេងជាតិ** Himno Nacional de la República de Colombia ("ភ្លេងជាតិនៃសាធារណរដ្ឋកូឡុំប៊ី") |
| ទីតាំងប្រទេសកូឡុំប៊ី (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | បូកូតា ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាអេស្ប៉ាញ |
| ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ ២០១៨) | * ៨៧.៥៨% ជនជាតិស្បែកស ឬមេស្ទីហ្សូ
* ៦.៦៨% កូឡុំប៊ី-អាហ្វ្រិក (រួមមាន ជនជាតិចម្រុះ)
* ៤.៣១% ជនជាតិដើម
* ១.៣៥% មិនបានបញ្ជាក់
* ០.០៨% ជនជាតិផ្សេងៗទៀត
 |
| សាសនា (ឆ្នាំ ២០១៨) | * ៨៨.៦% គ្រិស្តសាសនា —៧៣.៧% រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក —១៤.១% ប្រូតេស្តង់ —០.៨% និកាយផ្សេងៗ
* ១០.៣% គ្មានជំនឿសាសនា
* ១.១% សាសនាផ្សេងៗទៀត
 |
| រដ្ឋាភិបាល | រដ្ឋឯកភូត សាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីនិយម |
| - ប្រធានាធិបតី | អ៊ីវ៉ាន ឌូកេ ម៉ារកេស |
| - អនុប្រធានាធិបតី | ម៉ារតា លូស៊ីយ៉ា រ៉ាមីរ៉េស |
| នីតិបញ្ញត្តិ | សមាជ |
| - សភាជាន់ខ្ពស់ | ព្រឹទ្ធសភា |
| - សភាជាន់ទាប | សភាតំណាងរាស្ត្រ |
| ទទួលឯករាជ្យពីអេស្ប៉ាញ |
| - ប្រកាសឯករាជ្យ | ២០ កក្កដា ១៨១០ |
| - ទទួលស្គាល់ | ៧ សីហា ១៨១៩ |
| - ឯកភូតនីយកម្មចុងក្រោយ | ១៨៨៦ |
| - កាត់ទឹកដីមួយភាគពីប្រទេសប៉ាណាម៉ា | ១៩០៣ |
| - រដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន | ៤ កក្កដា ១៩៩១ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ១,១៤១,៧៤៨ គ.ម២   (ទី២៥) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ២.១ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥) |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |  ៥០,៣៧២,៤២៤ (ទី២៨) |
| - ដង់ស៊ីតេ | ៤២.២៣ នាក់/គ.ម២   (ទី១៧៣) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |
| - សរុប | ៨២៧.៦៦២ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៣១) |
| - ក្នុងម្នាក់ | ១៦,២៦៤ ដុល្លារ |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |
| - សរុប | ៣៤៣.១៧៧ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៣៨) |
| - ក្នុងម្នាក់ | ៦,៧៤៤ ដុល្លារ |
| ជីនី (២០១៩) |  ៥១.៣ ខ្ពស់ |
| HDI (២០១៩) |  ០.៧៦៧ ខ្ពស់ · ទី៨៣ |
| រូបិយវត្ថុ | ប៉េសូកូឡុំប៊ី (COP) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC−៥ (COT) |
| ទម្រង់កាលបរិច្ឆេទ | dd-mm-yyyy (ស.រ.) |
| ទិសបើកបរ | ស្តាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៥៧ |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .co |

**ប្រទេសកូឡុំប៊ី**​ ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋកូឡុំប៊ី** (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ *República de Colombia*) គឺជាប្រទេសឆ្លងទ្វីបមួយស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង និងមានទឹកដីក្រៅស្រុកមួយនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងសមុទ្រការ៉ាអ៊ីបនៅភាគខាងជើង ប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡានៅភាគខាងកើត ប្រេស៊ីលនៅភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសអេក្វាឌ័រ និងប៉េរូនៅភាគខាងត្បូង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅភាគខាងលិច និងប្រទេសប៉ាណាម៉ានៅភាគពាយព្យ។ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានដែនដីនាយកដ្ឋានចំនួន ៣២ និងរដ្ឋធានីឈ្មោះ បូកូតា ដែលត្រូវជាទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេស។ វាបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១,១៤១,៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនចំនួន ៥០ លាននាក់។ បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ីបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលនៃអរិយធម៌អាមឺរិនឌិនផ្សេងៗ (វប្បធម៌ជនជាតិដើម) ការចូលមកតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិអឺរ៉ុប ទាសករអាហ្វ្រិក និងអន្តោប្រវេសន៍ផ្សេងៗមកពីទ្វីបអឺរ៉ុប និងមជ្ឈិមបូព៌ា។ ភាសាអេស្ប៉ាញគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេស ហើយក្រៅពីនេះ វាមានភាសានិយាយជាង ៧០ ភាសាបន្ថែមទៀត។

កូឡុំប៊ីគឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមមហាប្រទេសចម្រុះចំនួនដប់ប្រាំពីរនៅលើពិភពលោក ហើយមានកម្រិតជីវចម្រុះខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោក។ ទឹកដីរបស់វាបានគ្របដណ្តប់លើព្រៃលិចទឹកអាម៉ាហ្សូន តំបន់ខ្ពង់រាប វាលស្មៅ និងវាលខ្សាច់ ហើយវាជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអាមេរិកខាងត្បូងដែលមានឆ្នេរសមុទ្រ និងកោះជាច្រើននៅតាមបណ្តោយមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកផង និងប៉ាស៊ីហ្វិកផង។

កូឡុំប៊ីគឺជាសមាជិកនៃអង្គការកម្រិតពិភពលោក និងតំបន់សំខាន់ៗដូចជា៖ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អង្គការសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍន៍ (OECD) អង្គការរដ្ឋអាមេរិកាំង (OAS) សម្ព័ន្ធភាពប៉ាស៊ីហ្វិក សហគមន៍អង់ឌីន និងជាដៃគូសកលមួយរបស់អង្គការណាតូ។ សេដ្ឋកិច្ចចម្រុះរបស់វាគឺធំជាងគេទីបីនៅអាមេរិកខាងត្បូង ជាមួយនឹងស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងការរំពឹងទុកកំណើនអំណោយផលរយៈពេលវែង។

## និរុត្តិសាស្ត្រ

សាធារណរដ្ឋ កូឡុំប៊ី ឬ ប្រទេសកួឡុំប៊ី មានឈ្មោះជាភាសាអេស្ប៉ាញ Colombia (កូឡុំបីអា)។ ឈ្មោះ​នេះ​រំឮក​លោកកូលំបូស ដែលជាបុគ្គល មកពីទ្វីបអឹរ៉ុប ដែលបានរកឃើញ ទ្វីបអាមេរិច នៅ ឆ្នាំ១៤៩២ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

## ភូមិសាស្ត្រ

ប្រទេសកូឡុំប៊ី មានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ៤២,៨៨៨,៥៩២នាក់ ហើយ ជាប្រទេសទីបីរ ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេ នៃអាមេរិកាឡាទីន​ បន្ទាប់ពី ប្រទេសម៉ិចស៊ិកូ និង ប្រទេសប្រេស៊ីល ។

រាជធានីរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ី គឺទីក្រុងបូកូតា ។ ទីក្រុងមេដេលីន ជាទីក្រុងធំជាងគេទីពីរ ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏ធំផងដែរ ។ ទីក្រុងធំជាងគេទីបីរ គឺទីក្រុងកាលី ស្ថិតនៅតំបន់ហ្គួហ្គា នៃប្រទេសកូឡុំប៊ី ។

ទីក្រុងសំខាន់របស់ប្រទេសនេះ ស្ថិតនៅឆ្នេរ ការីប៊ាន គឺ ទីក្រុងបារានខ្ជួឡា​ ហើយ វាជាកំពុងផែអន្ដរជាតិផងដែរ។ សីតុណ្ហភាពរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ី ផ្លាស់ប្ដូរខ្ពស់​និង​សីតុណ្ហភាពមានការផ្លាស់ប្ដូរតាមតំបន់ ។

តំបន់ដែលស្ថិត នៅជុំវិញភ្នំអែនដេស គឺត្រជាក់ជាង នៅតាមតំបនឆ្នេរ ពីរព្រោះសីតុណ្ហភាពមានកំពស់ខុសគ្នា ។ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានដំនាំផ្លែឈើ បន្លែ និងសត្វជាច្រើនប្រភេទ ។ ប្រទេសនេះមានវាយ មានភ្នំ និង មានព្រៃដូច ព្រៃអាម៉ាសួន។

### ព្រំដែន

ប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ ជាដីគោក ជាមួយ ប្រទេសកូឡុំប៊ីមាន៖

* ប្រទេសវីណេហ្ស៊ូអេឡា ខាងកើត ។
* ប្រទេសប្រេស៊ីល អាគ្នេយ៏ ។
* ប្រទេសប៉េរូ ខាងត្បួង ។
* ប្រទេសអេក្វាទ័រ និរតី
* ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ខាងលិច

ប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ ជាមួយប្រទេសកូឡុំប៊ី ខាងសមុទ្រមាន៖

* ប្រទេសនីការ៉ាហ្គ័រ ។
* ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ។
* ប្រទេសកូស្តារីកា ។
* ប្រទេសហ្គ័រតេម៉ាឡា ។
* ប្រទេសហុងឌុយរាស​។
* ប្រទេសចាម៉ៃកា​។
* ប្រទេសហៃទី
* សាធារណៈរដ្ឋឌូមីនីខឹន។

## នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល

## ប្រជាសាស្រ្ត

ភាគច្រើននៃចំនួនប្រជាជនកូឡុំប៊ីត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីពិភពលោកចាស់ និងកូនចៅរបស់ពួកគេ លាយឡំជាមួយប្រជាជនជនជាតិដើមភាគតិច។ បន្ទាប់ពីសម័យដំបូងនៃការសញ្ជ័យ និងការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍របស់អេស្ប៉ាញ រលកនៃអន្តោប្រវេសន៍ និងការតាំងទីលំនៅរបស់ជនមិនមែនជនជាតិដើមភាគតិចបានកើតឡើងជិតប្រាំមួយសតវត្សមកហើយ ហើយបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ធាតុថ្មីបំផុត និងថ្មីៗបំផុតនៃទំនៀមទម្លាប់ ភាសា និងសាសនារបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍បានរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតជាវប្បធម៌កូឡុំប៊ី ហើយដូច្នេះ អត្តសញ្ញាណកូឡុំប៊ីសម័យទំនើប។

ជនជាតិកូឡុំប៊ីភាគច្រើនមានដើមកំណើតអេស្ប៉ាញ ដែលមានដើមកំណើតនៅដើមសតវត្សទី 16 នៅពេលដែលកូឡុំប៊ីជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រអេស្ប៉ាញ។ ក្រោយមក ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 19 និងទី 20 ពលរដ្ឋអឺរ៉ុប និងមជ្ឈិមបូព៌ាបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ប្រទេសកូឡុំប៊ី ជាពិសេសប្រទេសលីបង់ និងអ៊ីតាលី។ រួមមាន អាល្លឺម៉ង់ បារាំង អង់គ្លេស ព័រទុយហ្គាល់ ប៉ូឡូញ លីទុយអានី ឡាតវី ក្រិក បែលហ្សិក ស្វីស ហូឡង់ ឆេក អាមេនី រុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន ក្រូអាត ប៉ាឡេស្ទីន ស៊ីរី ហ្ស៊កដានី ចិន និងផ្សេងៗទៀត.

Shakira
## សេដ្ឋកិច្ច

### ដំណឹកជញ្ជូន

ផែនទីកូឡុំប៊ី
ទីក្រុងបូកូតា
 ទីក្រុងមេឌេយីណ
សំរាប់ការដឹកជញ្ជួនផ្នែកភាគច្រើននៃប្រទេសកូឡុំប៊ី​គឺ​ទំនើបនិងប្រទេសនេះមានផ្លូវច្រើន។ ទីក្រុងធំៗទាំងអស់មានប្រលានយន្ដហោះ និង មានកំពុងផែមួយចំនួនស្ថិតនៅមហាសមុទ្រទាំងពីរមានមហាសមុទ្រ ប៉ាស៊ីភិច និង មហាសមុទ្រអាតឡង់ទិច ។ ដោយសារតែប្រទេសកូឡុំប៊ីជាប្រទេសដែលធំ និង មានភ្នំជាច្រើន ហើយប្រឡានយន្ដហោះមានសារៈសំខាន់ណាស់សំរាប់ប្រទេសនេះ។​ មានតំបន់មួយចំនួនដូចជាអាម៉ាស៊ួនហ្វរែស
ដែលជាកន្លែងដែលមានសារៈសំ​ខាន់ហើយមធ្យោបាយនៃការដឹ​កជញ្ជួនគឺត្រូវធ្វើដំនើរតាមទន្លេ។
·ផ្លូវៈ មហាវិថីប៉ានអាមេរិចស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងអាមេរិចក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី។ អ្នកអាចទៅឆ្ងាយទៅទីរ៉ាដេហ្វួហ្គូក្នុងឆីឡេដោយតាមផ្លូវនេះ។ ផ្លូវដែលសំខាន់បំផុតគឺ មហាវិថី បូកូតា- មេដាលីន, មហាវិថី បូកូតា-ឆាលី,
មហាវិថី បូកូតា-កុកុតា, មហាវិថី បូកូតា-បារានខ្យួឡា ហើយនិងមួយចំនួនទៀតធ្វើការភ្ជាប់ទៅទីក្រុងធំៗដូចជា មេដេលីន, ឆាលី, បារានខ្យួឡា និងចាតាហ្គេណា ដេអ៊ីនដាស ជាមួយនិងផ្លូវសំខាន់ដទៃទៀត។អ្នកអាចធ្វើ
ដំនើរពីរបូកូតាទៅ ការាកាស​ , វេនេហ៊ួឡានិង ខ្យួតូ,អេខ្យួឌ័រ។ ទីក្រុងធំៗជាច្រើនមានចំនតឡានក្រុង។
·ប្រឡានយន្ដហោះ ​វាគឺចំនុចសំខាន់ណាស់ចំពោះប្រឡាណយន្ដហោះនៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី និងទីក្រុងសំខាន់ៗមួយចំនួនសុទ្ធតែមានប្រឡានយន្ដហោះទាំងអស់។ ប្រឡានយន្ដហោះអន្ដរជាតិអ៊ីឌួរាឌួ នៅក្នុង
ទីក្រុងបូកូតាជាប្រឡានយន្ដហោះសំខាន់បំផុត ហើយបន្ទាប់គឺប្រឡានយន្ដហោះអន្ដរជាតិប៉ាលម៉ាស៊ីកានៅក្នុងទីក្រុងឆាលី។ ប្រឡានយន្ដហោះផ្សេងទៀតស្ថិតនៅ មេដេលីន, បារាខ្យួឡា, សានអាលដ្រែស និង
ចាតាហ្គេណាដេអ៊ីនដាស។ ប្រឡានយន្ដហោះជាច្រើនរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ីមានការភ្ជាប់ជាមួយនិ​ងអន្ដរជាតិដូចជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បួង និងខាងជើងអាមេរិច ហើយនិងទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប។

## វប្បធម៌

## ឯកសារយោង

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ

* អាលបេអ៊ីរូ រូដាស្ស Bogotá, the Gate and Hall of South America Archived 2008-05-20 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.​​ (នៅភាសាអង់គ្លេស) វ៉េប៖ Colombia Passport: Economics, Society and Culture in Colombia ទីក្រុងព្រះសិហានុ ប្រទេសកម្ភុជា ឆ្នាំ២០០៧។
* ប្រទេសកូឡុំប៊ីនៅភាសាខ្មែរ Archived 2010-02-16 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.។