Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# រ៉ាដា

**រ៉ាដា** គឺជាប្រព័ន្ធមួយដែលប្រើរលកវិទ្យុ ដើម្បីកំណត់ចម្ងាយ (ជួរ) ទិសដៅ (អាហ្សីមុត និងមុំកម្ពស់) និងល្បឿនរ៉ាឌីកាល់នៃវត្ថុទាក់ទងទៅនឹងទីតាំង។ វាគឺជាវិធីសាស្ត្រកំណត់វិទ្យុសកម្ម។ ត្រូវបានប្រើដើម្បីរកឃើញ និងតាមដានយន្តហោះ កប៉ាល់ យានអវកាស មីស៊ីលនាំផ្លូវ យានយន្ត ទម្រង់អាកាសធាតុ និងដី។ ពាក្យថា RADAR ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៤០ ដោយកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក ជាអក្សរកាត់សម្រាប់ "ការរកឃើញ និងការកំណត់ចម្ងាយដោយវិទ្យុ"។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ពាក្យ radar បានចូលមកក្នុងភាសាអង់គ្លេស និងភាសាដទៃទៀតជាឈ្មោះហៅក្រៅ ដែលជានាមទូទៅ ដោយបាត់បង់អក្សរធំទាំងអស់។

អង់តែនរ៉ាដារយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ដែលប្រើសម្រាប់តាមដានវត្ថុអវកាស និងមីស៊ីលផ្លោង។
ប្រព័ន្ធរ៉ាដាមួយមានឧបករណ៍បញ្ជូនដែលផលិតរលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចនៅក្នុងដែនវិទ្យុ ឬមីក្រូវ៉េវ អង់តែនបញ្ជូន អង់តែនទទួល (ជាញឹកញាប់អង់តែនដូចគ្នាត្រូវបានប្រើសម្រាប់បញ្ជូន និងទទួល) និងឧបករណ៍ទទួល និងឧបករណ៍ដំណើរការ ដើម្បីកំណត់លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់វត្ថុ។ រលកវិទ្យុ (រំញ័រ ឬបន្ត) ពីឧបករណ៍បញ្ជូនឆ្លុះបញ្ចាំងពីវត្ថុនានា ហើយត្រឡប់ទៅឧបករណ៍ទទួលវិញ ដោយផ្តល់ព័ត៌មានអំពីទីតាំង និងល្បឿនរបស់វត្ថុទាំងនោះ។ ឧបករណ៍នេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាសម្ងាត់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់យោធាដោយប្រទេសជាច្រើនក្នុងអំឡុងពេលមុន និងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ ការអភិវឌ្ឍដ៏សំខាន់មួយគឺម៉ាញ៉េត្រុងប្រហោងនៅចក្រភពអង់គ្លេស ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការបង្កើតប្រព័ន្ធតូចៗដែលមានគុណភាពបង្ហាញអនុម៉ែត្រ។

ការប្រើប្រាស់រ៉ាដាទំនើបៗមានភាពចម្រុះខ្លាំង រួមទាំងការគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាស និងដីគោក តារាសាស្ត្ររ៉ាដា ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស ប្រព័ន្ធប្រឆាំងមីស៊ីល រ៉ាដាសមុទ្រដើម្បីកំណត់ទីតាំងសម្គាល់ និងកប៉ាល់ផ្សេងទៀត ប្រព័ន្ធប្រឆាំងការប៉ះទង្គិចយន្តហោះ ប្រព័ន្ធឃ្លាំមើលមហាសមុទ្រ ប្រព័ន្ធឃ្លាំមើលអវកាស និងណាត់ជួបក្នុងលំហអាកាស ការត្រួតពិនិត្យទឹកភ្លៀងឧតុនិយម ប្រព័ន្ធចាប់សញ្ញាពីចម្ងាយរ៉ាដា ប្រព័ន្ធវាស់កម្ពស់ និងគ្រប់គ្រងការហោះហើរ ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងគោលដៅមីស៊ីលដឹកនាំ រថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯង និងរ៉ាដាជ្រាបចូលដីសម្រាប់ការសង្កេតភូមិសាស្ត្រ។ ប្រព័ន្ធរ៉ាដាបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ទំនើបប្រើប្រាស់ដំណើរការសញ្ញាឌីជីថល និងការរៀនម៉ាស៊ីន ហើយមានសមត្ថភាពទាញយកព័ត៌មានមានប្រយោជន៍ពីកម្រិតសំឡេងរំខានខ្ពស់ខ្លាំង។

ប្រព័ន្ធផ្សេងទៀតដែលស្រដៀងនឹងរ៉ាដាប្រើប្រាស់តំបន់ផ្សេងទៀតនៃវិសាលគមអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ ឧទាហរណ៍មួយគឺ លិដា (lidar) ដែលប្រើពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដជាចម្បងពីឡាស៊ែរជាជាងរលកវិទ្យុ។ ជាមួយនឹងការលេចចេញនូវយានយន្តគ្មានមនុស្សបើក រ៉ាដាត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយវេទិកាស្វ័យប្រវត្តិនេះឱ្យតាមដានបរិស្ថានរបស់វា ដោយហេតុនេះការពារឧប្បត្តិហេតុដែលមិនចង់បាន។

## ឯកសារយោង
# គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ

**គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ** (ភាសាអង់គ្លេស ៖ International Olympic Committee, IOC; ភាសាបារាំង ៖ Comité international olympique, CIO) គឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡាអន្តរជាតិក្រៅរដ្ឋាភិបាលនៃការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកសម័យទំនើប ។ គណៈកម្មាធិការនេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៩៤ ដោយលោក ព្យែ ដឺ គូប៊ែតាំង និងលោក ឌីមីទ្រីយ៉ូស វីគែឡាស់ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងឡូសាន ប្រទេសស្វីស ។ គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិគឺជាអាជ្ញាធរដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការរៀបចំកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ រដូវរងា និងយុវជន ។ គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិក៏ជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងនៃគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក (National Olympic Committee ឬ NOC) និង**ចលនាអូឡាំពិក**ទូទាំងពិភពលោក ដែលរួមមានអង្គភាពនិងបុគ្គលទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិក។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកចំនួន ២០៦ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៥ ប្រធានគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ គឺលោកស្រី កឺស្ទី កូវ៉ិនទ្រី ។
# យូ ធូប

**យូ ធូប** ( អង់គ្លេស: Youtubers ) គឺជាវេទិកាចែករំលែកវីដេអូអនឡាញរបស់អាមេរិក ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ហ្គូហ្គល ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៥ ដោយ ឆាដ ហឺលី, ចាវេដ ខារីម និង ស្ទីវ ចេន ដែលធ្លាប់ជាបុគ្គលិករបស់ក្រុមហ៊ុមផាយផល (PayPal) ។ ដោយមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ សាន់ ប្រូណូ , កាលីហ្វ័រញ៉ា វាគឺជាគេហទំព័រដែលមានអ្នកចូលមើលច្រើនជាងគេលំដាប់ទីពីរនៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីហ្គូហ្គលផ្ទាល់ ហើយនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ យូ ធូប មានអ្នកប្រើប្រាស់សកម្មប្រចាំខែជាង ២.៧ ពាន់លាននាក់ ដែលបានមើលវីដេអូជាងមួយពាន់លានម៉ោងជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ វីដេអូត្រូវបានផ្ទុកឡើងទៅកាន់វេទិកាក្នុងអត្រាជាង ៥០០ ម៉ោងនៃខ្លឹមសារក្នុងមួយនាទី។ ហើយគិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៤ មានវីដេអូសរុបប្រមាណ ១៤,៨ ពាន់លានវីដេអូ។នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៦ យូ ធូប ត្រូវបានទិញដោយហ្គូហ្គល ក្នុងតម្លៃ ១,៦៥ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក (ស្មើនឹង ២,៣៩ ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ ២០២៤)។ ហ្គូហ្គល បានពង្រីកគំរូអាជីវកម្មរបស់ យូ ធូប ពីការបង្កើតប្រាក់ចំណូលតាមរយៈការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតែម្នាក់ឯង រហូតដល់ការផ្តល់ជូនខ្លឹមសារបង់ប្រាក់ដូចជាភាពយន្ត និងមាតិកាផ្តាច់មុខដែលផលិតឡើងយ៉ាងច្បាស់លាស់សម្រាប់ យូ ធូប។ វាក៏ផ្តល់ជូន YouTube Premium ដែលជាជម្រើសជាវបង់ប្រាក់សម្រាប់ការមើលខ្លឹមសារដោយគ្មានការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម។ យូ ធូប បានដាក់បញ្ចូលកម្មវិធី Google AdSense ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូលបន្ថែមសម្រាប់ទាំង យូ ធូប និងអ្នកបង្កើតមាតិកាដែលត្រូវបានអនុម័ត។ នៅឆ្នាំ ២០២៣ ប្រាក់ចំណូលពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបស់ យូ ធូប មានចំនួនសរុប ៣១.៧ ពាន់លានដុល្លារ ដែលកើនឡើង ២% ពី ៣១.១ ពាន់លានដុល្លារដែលបានរាយការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ។ ចាប់ពីត្រីមាសទី ៤ ឆ្នាំ ២០២៣ ដល់ត្រីមាសទី ៣ ឆ្នាំ ២០២៤ ប្រាក់ចំណូលរួមបញ្ចូលគ្នារបស់ យូ ធូប ពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងការជាវលើសពី ៥០ ពាន់លានដុល្លារ។

ចាប់តាំងពីការទិញយកដោយ ហ្គូហ្គល មក យូ ធូប បានពង្រីកខ្លួនហួសពីគេហទំព័រស្នូលទៅជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទ ទូរទស្សន៍បណ្តាញ ហ្គេម និងសមត្ថភាពក្នុងការភ្ជាប់ជាមួយវេទិកាផ្សេងទៀត។ ប្រភេទវីដេអូនៅលើ យូ ធូប រួមមានវីដេអូចម្រៀង វីដេអូឃ្លីប ព័ត៌មាន ខ្សែភាពយន្តខ្លី និងភាពយន្តខ្លី បទចម្រៀង ឯកសារ ឈុតខ្លីៗ ការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមទូរទស្សន៍ ការផ្សាយផ្ទាល់ វីដេអូប្លុក និងច្រើនទៀត។ ខ្លឹមសារភាគច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយបុគ្គលម្នាក់ៗ រួមទាំងកិច្ចសហការរវាងអ្នកប្រើប្រាស់ យូ ធូបើរ និងអ្នកឧបត្ថម្ភសាជីវកម្ម។ ក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ព័ត៌មាន និងកម្សាន្តដែលបានបង្កើតឡើងក៏បានបង្កើត និងពង្រីកភាពមើលឃើញរបស់ពួកគេនៅលើប៉ុស្តិ៍ យូ ធូប ដើម្បីទៅដល់ទស្សនិកជនកាន់តែច្រើនផងដែរ។

យូ ធូប មានផលប៉ះពាល់ដល់សង្គមដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ដោយជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌ពេញនិយម និន្នាការអ៊ីនធឺណិត និងបង្កើតតារាល្បីៗរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ បើទោះបីជាមានការរីកចម្រើន និងភាពជោគជ័យក៏ដោយ វេទិកានេះត្រូវបានគេរិះគន់ចំពោះការសម្របសម្រួលដល់ការរីករាលដាលនៃព័ត៌មានមិនពិត និងខ្លឹមសារដែលមានការរក្សាសិទ្ធិ ដោយរំលោភលើភាពឯកជនរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ ការត្រួតពិនិត្យហួសហេតុ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពរបស់កុមារ និងសុខុមាលភាពរបស់ពួកគេ និងសម្រាប់ការអនុវត្តគោលការណ៍ណែនាំវេទិកាដែលមិនស៊ីសង្វាក់គ្នា។

## ឯកសារយោង​