# អក្សរកវិ

| colspan="2" class="infobox-above" style="padding:0.25em;

```
   background:navajowhite;" |អអក្សរកវិ
```
 |
| --- |
| 'Kawi' in newly standardized Kawi script |
| ប្រភេទអក្សរ |  Abugida
  |
| ពេលវេលា | c. 8th–16th century |
| ទិសដៅ | Left-to-right  |
| ភាសា | Old Balinese, Old Javanese, Old Sundanese, Old Malay, |
| ក្សរដែលពាក់ព័ន្ធ |
| មាតិកា | Egyptian hieroglyphs

* Proto-Sinaitic alphabet
	+ Phoenician alphabet
		- Aramaic alphabet
			* Brāhmī
				+ Tamil-Brahmi
					- Pallava
						* Akṣara Kawi
 |
| កុមារ | **In Indonesia:** Balinese Batak Javanese (Hanacaraka) Lontara Sundanese Rencong Rejang Buda
**In the Philippines:** Baybayin scripts |
| បងប្អូន | Khmer, Cham, Old Mon, Grantha, Tamil |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Kawi (368), ​Kawi |
| Unicode |
| Unicode alias | Kawi |
| Unicode range | U+11F00–U+11F5F |
|

**អក្សរកវិ**( ឥណ្ឌូនេស៊ី: aksara kawi , *aksara carakan kuna* អក្សារាចារាកានកុណា ) ឬ **អក្សរជ្វាចាស់** គឺជា អក្សរព្រាហ្មណ៍ ដែលត្រូវបានរកឃើញជាចម្បងនៅក្នុង កោះជ្វា ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅទូទាំង តំបន់សមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ភាគច្រើនរវាងសតវត្សទី 8 និងសតវត្សទី 16 ។ ស្គ្រីបគឺជា abugida មានន័យថា តួអក្សរត្រូវបានអានដោយស្រៈ។ ព្យញ្ជនៈ ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​សង្កត់​ស្រៈ និង​តំណាង​ឲ្យ​ព្យញ្ជនៈ​សុទ្ធ ឬ​តំណាង​ស្រៈ​ផ្សេង​ទៀត។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

អក្សរ កវិ គឺទាក់ទងនឹងអក្សរ នគរិ ឬ ទេវនគរីចាស់ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ វាត្រូវបានគេហៅផងដែរថា ប្រែ-នគរី នៅក្នុងការបោះពុម្ពហូឡង់ បន្ទាប់ពីការងារបុរាណរបស់ FDK Bosch នៅលើអក្សរឥណ្ឌូនេស៊ីដំបូង ទម្រង់អក្សរដើម-នគរី ត្រូវបានប្រើជាចម្បងនៅក្នុងទម្រង់អក្សរ កាវិដើម្បីសរសេរ ភាសាសំស្ក្រឹត អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងភាសា ជ្វាចាស់ នៅកណ្តាល និងខាងកើតកោះជ្វា . កវិគឺជាបុព្វបុរសនៃអក្សរបុរាណឥណ្ឌូនេស៊ី ដូចជា ភាសាជ្វា ស៊ុនដា និង បាលី ព្រមទាំងអក្សរហ្វីលីពីនបុរាណដូចជា Luzon Kavi ដែលជាអក្សរបុរាណរបស់ Laguna Copperplate Inscriptions 900 AD និង baybayin ដែលមានកំណត់ត្រារស់រានមានជីវិតពីសតវត្សទី 16 ។ ភស្តុតាងដ៏រឹងមាំបំផុតនៃឥទ្ធិពល នគរីត្រូវបានរកឃើញនៅលើ សសរ Belanjong នៅ Sanur នៅភាគខាងត្បូងកោះបាលី ដែលមានអត្ថបទជាអក្សរពីរ៖ មួយនៅក្នុង Early Nagari និងមួយទៀតនៅក្នុងអក្សរ Early Kawi ។ លើសពីនេះ សិលាចារឹក Sanur ត្រួតលើគ្នាជាពីរភាសា គឺសំស្ក្រឹត និងបាលីចាស់។ ក្នុង​ចំណោម​អត្ថបទ​ទាំង​នេះ ផ្នែក​ភាសា​បាលី​ចាស់​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ទាំង​អក្សរ​ដើម​ណាហ្គារី និង​ដើម​កាវី។ សិលាចារឹកនេះទំនងជាមកពី 914 គ.ស. ហើយលក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺស្រដៀងទៅនឹងទម្រង់ដំបូងបំផុតនៃអក្សរ កាវិ ដែលរកឃើញនៅតំបន់កណ្តាល និងខាងកើតនៃកោះជ្វាជិតខាងរបស់បាលី។

យោងតាមលោក de Casparis អក្សរកាវិ ដើមដំបូងដែលបំផុសគំនិតដោយ នគរី បានរីកចម្រើនអស់រយៈពេលជាង 3 សតវត្សរវាងសតវត្សទី 7 និងទី 10 ហើយបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 910 ។ គ.ស. អក្សរ កវិ ក្រោយមកបានផុសឡើងដោយរួមបញ្ចូលការច្នៃប្រឌិតក្នុងតំបន់ និងឥទ្ធិពលឥណ្ឌាខាងត្បូង (ដែលនៅក្នុងខ្លួនវាត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយផ្នែកដោយ ព្រាហ្មក-នន្ទិនគរិ) ។ ដំណាក់កាលទាំងបួននៃការវិវត្តន៍អក្សរ កវិ គឺ 910–950 គ.ស. (ជ្វាភាគខាងកើត កវិទី១), ១០១៩-១០៤២ (ជ្វាខាងកើត កវិទី២), 1100–1220 (ជ្វាភាគខាងកើត កវិទី៣), 1050–1220 (អក្សរការ៉េនៃ សម័យកាល កេទិរិ )។

អត្ថបទដែលគេស្គាល់ដំបូងបំផុតនៅក្នុង កវិ មានកាលបរិច្ឆេទពីនគរ សិង្ហសរិ នៅ កោះជ្វា ភាគខាងកើត។ អក្សរសិល្ប៍ថ្មីៗជាច្រើនទៀតមាននៅក្នុងនគរ មជបហិត ផងដែរនៅភាគខាងកើត ជ្វា, បាលី, បណេអូ និង សូម៉ាត្រា ។ អក្សរ កវិ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញទាំងផ្នែកប្រវត្តិសាស្រ្តនៃភាសា និងការផ្សព្វផ្សាយអក្សរ ក៏ដូចជាផ្លូវដែលអាចធ្វើទៅបានសម្រាប់ការធ្វើចំណាកស្រុកនៃព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាហិណ្ឌូទៅកាន់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយសារអក្សរសំខាន់ៗជាច្រើននៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍បង្ហាញពីអក្សរ បល្លវ របស់ឥណ្ឌាខាងត្បូង។

អក្សរជ្វា សម័យទំនើប រដ្ឋ George Campbell និង Christopher Moseley បានផុសឡើងមួយផ្នែកតាមរយៈការកែប្រែអក្សរ កវិលើយុគសម័យមជ្ឈិមសម័យ។ ការកែប្រែនេះបានកើតឡើងជាផ្នែកតាមរយៈទម្រង់បន្ទាប់បន្សំដែលហៅថា *pasangan* នៅក្នុងភាសាជ្វា ហើយក៏មកពីការផ្លាស់ប្តូររូបរាងផងដែរ។ វាក៏បង្ហាញផងដែរនូវឥទ្ធិពលនៃទម្រង់អក្សរជ្វាភាគខាងជើង និងខាងលិចដោយផ្អែកលើអក្សរ បល្លវ, គ្រន្ថ ដែលបានរកឃើញនៅក្នុង តាមិលណាទុ ក៏ដូចជាអក្សរ អារ៉ាប់ និង រ៉ូម៉ាំង ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងទ្រឹស្តីនយោបាយនៃកោះជ្វា និងកោះក្បែរៗពីសតវត្សទី 14 ដល់សតវត្សទី 20 ។ .

## ឧទាហរណ៍

អក្សរ កាវិ ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​ឯកសារ​ផ្លូវ​ការ​ឬ​សេចក្តី​ប្រកាស​ដែល​ចារឹក​នៅ​ក្នុង​ផ្ទាំង​ថ្ម​ឬ​ស្ពាន់​ជា​ចម្បង​នៅ​ក្នុង​កោះ​ជ្វា ប៉ុន្តែ​ក៏​នៅ​ក្នុង​នគរ​មជ្ឈិម​សម័យ​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុង​ប្រជុំ​កោះ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ផង​ដែរ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺ​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ដោយ​ប្រើ​រដ្ឋ​បច្ចុប្បន្ន។

### ហ្វីលីពីន

#### វិញ្ញាបនបត្រជម្រះបំណុលរបស់ Lord Namvaran ពីអ្នកឧកញ៉ា Tondo (900)

 សិលាចារឹក​ដែល​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​នៅ ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​នរវិទ្យា ​ក្នុង​ក្រុង​ម៉ានីល។
ឯកសារ​ផ្លូវការ​មួយ​ដែល​សរសេរ​ដោយ​ប្រើ​អក្សរ កវិ កត់ត្រា​ការ​រួច​ទោស​ពី​បំណុល​របស់​ណាំ​វ៉ា​រ៉​ន​ចំពោះ​អ្នកឧកញ៉ា ( *​សេ​ណា​ប៉ា​ទី* ​) នៃ​ថុ​ន​ដូ ក្នុង​ខែមេសា ឆ្នាំ​៩០០ ។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សិលាចារឹក Laguna Copperplate ។

វាកត់ត្រាកាលបរិច្ឆេទនៃការផ្តល់ឯកសារគឺនៅថ្ងៃទី 4 នៃ គ្រិស្នាបុស្ស (ខាងច័ន្ទគតិខ្មៅ) ខែវិសាខ ឆ្នាំមហាសករាជឆ្នាំ 822 ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃទី 21 ខែមេសា 900 ហើយត្រូវបានសរសេរជា ភាសាម៉ាឡេចាស់ ដែលមានពាក្យ សំស្ក្រឹត ជាច្រើននិង ពាក្យ និងនាមត្រកូល ជ្វា និង Old Tagalog មួយចំនួន។

វា​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ក្នុង នៅ​ទន្លេ Lumbang River ជុំវិញ Laguna de Bay ក្នុង​ខេត្ត Laguna ក្បែរ ​ទីក្រុង ម៉ានីល ប្រទេស​ហ្វីលីពីន ។

#### ត្រា Butuan

 ត្រាភ្លុក Butuan ដាក់ក្នុង សារមន្ទីរជាតិហ្វីលីពីន ។
អក្សរ កវិ អាន "Butban" ។ តួអក្សររចនាប័ទ្មត្រាការ៉េបីគឺ ព, ត និង ន; អង្កាញ់​ខាង​ឆ្វេង​ក្រោម ព ជា​វចនានុក្រម /u/ ស្រៈ ប្តូរ​ព្យាង្គ​ទៅជា ពុ; តួអក្សររាងបេះដូងតូចនៅក្រោម ត គឺជាទម្រង់ភ្ជាប់រងនៃ ព ដែលដកស្រៈ /អា/ លំនាំដើមចេញពី ត ផងដែរ។ អង្កាញ់ធំនៅខាងស្តាំខាងលើគឺ កវិ វិរ៉ាម ដែលបង្ហាញពីស្រៈលំនាំដើម /អា/ នៅលើ ន មិនត្រូវបានបញ្ចេញសំឡេងទេ។ តួអក្សរទាំងបីរួមគ្នាអាន "[Bu][Tba][N-] ។ ទាំង អក្សរបាលី និង អក្សរជ្វា ដែលចុះមកពីកវី ពាក្យនេះត្រូវបានសរសេរតាមលំនាំប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដោយប្រើទម្រង់ស្រដៀងគ្នា /u/ diacritic បន្សំសម្រាប់ B និង វិរ៉ាម ។

## យូនីកូដ

អក្សរ ត្រូវបានបន្ថែមទៅស្តង់ដារយូនីកូដ 15.0 ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2022 ដោយផ្អែកលើសំណើរបស់ Aditya Bayu Perdana និង Ilham Nurwansah ។ សំណើបឋមមុននេះត្រូវបានដាក់ជូនគណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេសយូនីកូដដោយ Anshuman Pandey ក្នុងឆ្នាំ

ប្លុកយូនីកូដសម្រាប់អក្សរ កវិ គឺ U+11F00–U+11F5F និងមាន 86 តួអក្សរ៖ទំព័រគំរូ:Unicode chart Kawi

## ខ្ទង់

មានសំណុំលេខផ្ទាល់ខ្លួនរបស់វា៖

| 0 | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ | ៩ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

## ប្រព័ន្ធកុមារ

### ព្យញ្ជនៈ

Basic Aksara (consonant)|  | ka | kha | ga | gha | nga | ca | cha | ja | jha | nya | ṭa | ṭha | ḍa | ḍha | ṇa | ta | tha | da | dha | na | pa | pha | ba | bha | ma | ya | ra | la | wa | śa | ṣa | sa | ha/a |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| កវិ | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi | ទំព័រគំរូ:Script/Kawi |
| រូប |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Hanacaraka |
| ជ្វា | ꦏ | ꦑ | ꦒ | ꦓ | ꦔ | ꦕ | ꦖ | ꦗ | ꦙ | ꦚ | ꦛ | ꦜ | ꦝ | ꦞ | ꦟ | ꦠ | ꦡ | ꦢ | ꦣ | ꦤ | ꦥ | ꦦ | ꦧ | ꦨ | ꦩ | ꦪ | ꦫ | ꦭ | ꦮ | ꦯ | ꦰ | ꦱ | ꦲ |
| Balinese | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali | ទំព័រគំរូ:Script/Bali |
| Surat Scripts |
| Batak (Karo) | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |
| Batak (Mandailing) | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |
| Batak (Pakpak-Dairi) | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |
| Batak (Simalungun) | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |
| Batak (Toba) | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Batak | ទំព័រគំរូ:Script/Batak |
| Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin | ទំព័រគំរូ:Script/Baybayin |
| Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid | ទំព័រគំរូ:Script/Buhid |
| Hanunó'o | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo | ទំព័រគំរូ:Script/Hanunoo |
| Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara | ទំព័រគំរូ:Script/Lontara/ទំព័រគំរូ:Script/Lontara |
| Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar | ទំព័រគំរូ:Script/Makasar |
| Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |  |  | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang | ទំព័រគំរូ:Script/Rejang |
| Rencong | ꤰ |  | ꤱ |  | ꤲ | ꤹ |  | ꤺ |  | ꤻ |  |  |  |  |  | ꤳ |  | ꤴ |  | ꤵ | ꤶ |  | ꤷ |  | ꤸ | ꤿ | ꤽ | ꤾ | ꥀ |  |  | ꤼ | ꥁ |
| Sundanese | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund |  |  |  |  |  | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund |  | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund |  |  | ទំព័រគំរូ:Sund | ទំព័រគំរូ:Sund |

## ការប្រើប្រាស់អក្សរកវិ សហសម័យ

អក្សរ នៅតែឃើញការប្រើប្រាស់តិចតួចនៅក្នុងសតវត្សទី 21 ។ វា​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​វីដេអូ​ចម្រៀង និង​នៅ​លើ​សម្លៀក​បំពាក់។

* ប្រើអាវដែលមានអក្សរ
* ស្ត្រី​ម្នាក់​ប្រើ​អាវ​ជាមួយ​នឹង
*

## វិចិត្រសាល

*
* ច្បាប់ចម្លងនៃថ្មដែលសរសេរជាអក្សរ
* ជ្វា បើ​ធៀប​នឹង​អក្សរ​ឥណ្ឌា

ខាង​លើ​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ប្រៀប​ធៀប​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​អក្សរ ​ទេវ​នាគ​រី ​ក្នុង​កវី ​មន​ចាស់ ​នៃ ​នគរ​អវៈ និង ​អក្សរ​ថៃ ។

## ឯកសារយោង