# ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា

**ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា**​​​ (平仮名 (hiragana)) គឺជាអក្សរព្យាង្គនិងអក្សរក្នុងភាសាជប៉ុន ដែលគឺជាអក្សរមួយក្នុងចំណោមតួអក្សរជប៉ុនទាំងបីដែលបានប្រើបច្ចុប្បន្ន​ (ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា, កាតាកាណា និងកាន់ជិ)។ ហ៊ីរ៉ាហ្កាណានិងកាតាកាណាគឺជាប្រព័ន្ធកាណាដែលតួអក្សរមួយតួតំណាងឱ្យសំឡេងមួយ នៅក្នុងកាណានីមួយៗវាអាចមានទាំងស្រៈនិងការប្រកប។

## ប្រភព

អក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាបានអភិវឌ្ឍពីអក្សរចិន ដំបូងហៅថា *អុនណាដេ* (女手, Onnade) ឬ ដៃរបស់ស្ត្រី ព្រោះធ្លាប់សរសេរដោយស្រីជាភាគច្រើន ប្រុសនឹងសរសេរដោយប្រើកាន់ជិនិងកាតាកាណា ប្រហែលឆ្នាំ 957 អក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាត្រូវបានប្រើជាទូទៅ ពាក្យថា *ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា* មានន័យថា អក្សរព្យាង្គសាមញ្ញ ទ្រង់ទ្រាយដំបូងរបស់ហ៊ីរ៉ាហ្កាណាមាននិមិត្តសញ្ញាជាច្រើនដែលបញ្ចេញសំឡេងដូច​គ្នា ប្រព័ន្ធសរសេរមានលក្ខណៈខុសៗគ្នាសម្រាប់អ្នកនិពន្ធម្នាក់ៗ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានចូលមករៀបចំទ្រង់ទ្រាយនៅឆ្នាំ 1946 ដូច្នេះបានក្លាយជាអក្សរដែលប្រើសព្វថ្ងៃ

## លក្ខណៈនិងការប្រើប្រាស់

អក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាមាន 46 តួ ហើយជារឿយៗត្រូវបានប្រើនៅចុងពាក្យ (okurigana) ក្នុងភាសាជប៉ុន ប្រើសម្រាប់ពាក្យដែលមិនមានជាអក្សរកាន់ជី ឬត្រូវបានប្រើនៅខាងចុងកិរិយាស័ព្ទឬជាជំនួយ ជាទូទៅត្រូវបានប្រើក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់កុមារ​ សៀវភៅសិក្សា និងសៀវភៅគំនូរជីវចល អក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាប្រើសម្រាប់ជាពាក្យអានសម្រាប់អក្សរកាន់ជី ដើម្បីជួយអ្នកអានបាន ដែលត្រូវបានគេហៅថា ហ៊្វុរិហ្គាណា ក្នុងកាសែតមានច្បាប់ដែលត្រូវដាក់ហ៊្វុរិហ្គាណាគូជាមួយកាន់ជិដែលដាច់ពីគ្នាទៅពីកាន់ជិដែលផ្លូវការបញ្ជាក់ថាគឺជាកាន់ជិដែលប្រើញឹកញាប់ 1,945 តួ សារព័ត៌មានភាគច្រើនមិនប្រើកាន់ជិក្រៅពីកាន់ជិក្រុមទាំងនេះទេ

នៅបច្ចុប្បន្នមានប្រព័ន្ធអក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណា 2 ប្រភេទគឺ អ៊ីរ៉ុហា ហ៊ីរ៉ាហ្កាណាបែបចាស់​ និង​ ហ្គុជូអុង​ ហ៊ីរ៉ាហ្កាណាបែបថ្មី

## តារាងហ៊ីរ៉ាហ្កាណា

តួអក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណានិងសំឡេងអានរបស់តួអក្សរនីមួយៗ (សម្រាប់ការអានគ្រាន់តែប្រើ) ខ្លះអាចប្រើតួអក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាក្នុងការសរសេរហើយតែសមរម្យ បើសិនជា​អ្នក​ចង់សរសេរតាមសូរស័ព្ទសូម​មើល ការសរសេរតាមសូរស័ព្ទភាសាជប៉ុន

|  |  |
| --- | --- |
| ស្រៈនិងព្យញ្ជនៈ | yōon |
| あ *អៈ, អា* | い *អ៊ិ* | う *អ៊ុ, អ៊ឹ* | え *អេ, អិ* | お អុ | や យ៉ៈ, យ៉ា | **ゆ *យុ, យឹ | **よ *យ៉ុ |
|  |
| か *ខៈ, ខា, កៈ, កា* | き *ឃិ,​ គិ* | く *ឃុ, ឃឹ, គុ, គឹ* | け *ខេ, ខិ, កេ, កិ* | こ *ខុ, កុ* | きゃ *ខ្យា, ក្យា* | きゅ *ឃ្យុ, ឃ្យឹ, គ្យុ, គ្យឹ* | きょ ខ្យុ*, ក្យុ* |
| さ *សៈ, សា* | し *ស៊ិ, ស្ស៊ិ* | す *ស៊ុ, ស៊ឹ* | せ *សេ, សិ* | そ *សុ* | しゃ *ស្សា​ (សា)* | しゅ *ស្ស៊ុ​ (ស៊ុ), ស្ស៊ឹ​ (ស៊ឹ)* | しょ *ស្សុ (សុ)* |
| た ថៈ*, ថា, តៈ, តា* | ち *ឈិ, ជិ* | つ *ត្ស៊ឹ, ត្ស៊ុ, ស៊ឹ, ស៊ុ* | て *ថេ, ថិ, តេ, តិ* | と *ថុ, តុ* | ちゃ *ឆា, ចា* | ちゅ *ឈុ, ឈឹ, ជុ, ជឹ* | ちょ *ឆុ, ចុ* |
| な *ណៈ, ណា* | に និ | ぬ *នុ, នឹ* | ね *នេ, ណិ* | の *ណុ* | にゃ *ណ្យា, ញ៉ា* | にゅ *ន្យុ, ន្យឹ, ញុ, ញឹ* | にょ *ណ្យុ, ញ៉ុ* |
| は *ហៈ, ហា* | ひ *ហ៊ិ* | ふ *ហ៊្វុ, ហ៊្វឹ*
(ឬ *ហ្វុ, ហ្វឹ*) | へ *ហេ, ហិ* | ほ *ហុ* | ひゃ *ហ្យា* | ひゅ *ហ៊្យុ, ហ៊្យឹ* | ひょ *ហ្យុ* |
| ま *ម៉ៈ, ម៉ា* | み *មិ* | む *មុ, មឹ* | め *មេ, ម៉ិ* | も ម៉ុ | みゃ *ម្យ៉ា* | みゅ *ម្យុ, ម្យឹ* | みょ *ម្យ៉ុ* |
| や *យ៉ៈ, យ៉ា* |  | ゆ *យុ, យឹ* |  | よ *យ៉ុ* |  |
| ら *រ៉ៈ, រ៉ា* | り *រិ* | る *រុ, រឹ* | れ *រេ, រ៉ិ* | ろ *រ៉ុ* | りゃ រ្យ៉ា | りゅ *រ្យុ, រ្យឹ* | りょ *រ្យ៉ុ* |
| わ​ *វ៉ៈ, វ៉ា* | ゐ\*\*\* វិ |  | ゑ\*\*\* *វេ, វ៉ិ* | を\*\*\*\* *អុ/វ៉ុ* |  |
|  | ん *-ន, -ង, -ម, -ំ* |  |
|  |
| が *ហ្កៈ, ហ្គា, ង៉ៈ, ង៉ា* | ぎ *ហ្គិ, ងិ* | ぐ *ហ៊្គុ, ងុ, ហ្គឹ, ងឹ* | げ *ហ្គេ, ងេ, ង៉ិ* | ご ហ្គុ*, ហ្គោ, ង៉ុ* | ぎゃ *គ្យា, ង្យ៉ា* | ぎゅ *គ្យុ, គ្យឹ, ង្យុ, ង្យឹ* | ぎょ *ក្យុ, ង្យ៉ុ* |
| ざ *ហ្សៈ, ហ្សា* | じ *ជិ*\* | ず *ហ្ស៊ុ, ហ្ស៊ឹ*\*\* | ぜ *ហ្សេ, ហ្សិ* | ぞ *ហ្សុ* | じゃ *ចា* | じゅ *ជុ, ជឹ* | じょ ចុ |
| だ *ដៈ, ដា* | ぢ *ជិ*\* | づ *ហ្ស៊ុ, ហ្ស៊ឹ*\*\* | で *ដេ, ឌេ, ដិ* | ど *ដុ* |  |  |  |
| ば *បៈ, បា* | び *ប៊ិ* | ぶ *ប៊ុ, ប៊ឹ* | べ *បេ, បិ* | ぼ *បុ* | びゃ *ប្យាក់* | びゅ *ប៊្យុ, ប៊្យឹ* | びょ *ប្យុ* |
| ぱ *ផៈ, ផា, ប៉ៈ, ប៉ា* | ぴ *ភិ, ពិ* | ぷ *ភុ, ភឹ, ពុ, ពឹ* | ぺ *ផេ, ភេ, ផិ, ពេ, ប៉ិ* | ぽ *ផុ, ប៉ុ* | ぴゃ *ផ្យា, ប៉្យា* | ぴゅ *ភ្យុ, ភ្យឹ, ព្យុ, ព្យឹ* | ぴょ *ផ្យុ, ប៉្យុ* |

\*​ អក្សរ じ (*ជិ*) និង ぢ (*ជិ*) ជាបញ្ចេញសម្លេងស្រដៀងដូចគ្នា

\*\* អក្សរ ず (*ហ្ស៊ុ, ហ្ស៊ឹ*) និង づ (*ហ្ស៊ុ, ហ្ស៊ឹ*) មានបញ្ចេញសម្លេងដូចគ្នា

\*\*\* អក្សរ ゐ (*វិ*) និង ゑ (*វ៉េ, វ៉ិ*) ឥឡូវ​នេះមិនត្រូវបានប្រើ

\*\*\*\* អក្សរ を នឹងបញ្ចេញសម្លេងដូច お ប៉ុន្តែអក្សរ を នឹងប្រើជាមួយពាក្យជួយ を ប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុងបទចម្រៀងញឹកញាប់ស្ដាប់ឮអក្សរ を ជាសម្លេង wo [វ៉ុ] ជំនួស

## ឯកសារយោង