# កាតាកាណា

**កាតាកាណា**​​​ (片仮名, カタカナ, かたかな (Katakana)) គឺជាតួអក្សរសម្រាប់សំឡេងជាភាសាជប៉ុនមួយប្រភេទ និងអាចត្រូវបានសរសេរជំនួសសំឡេងជាភាសាបរទេសដូច​គ្នា អក្សរកាតាកាណាបានទទួលការសរសេរភាសាអៃនុដែលគឺជាភាសារបស់ជនជាតិភាគតិចនៅភាគខាងជើងរបស់កោះហុកកៃដូ

## ការប្រើ

អក្សរកាតាកាណាមាននិមិត្តសញ្ញា ​48 តួ​ ក្នុងយុគសម័យដើមស្គាល់ដោយឈ្មោះ​ ការសរសេររបស់ប្រុស កាតាកាណាប្រើនិងពាក្យខ្ចីដែលមិនបានមកពីភាសាចិនជាភាគច្រើន រួមទាំងការធ្វើត្រាប់តាមសំឡេង ឈ្មោះពីភាសាផ្សេង ការសរសេរតាមទូរលេខ និងការបន្លិចពាក្យ (វិធីដូចគ្នានឹងការប្រើអក្សរធំជាភាសាអង់គ្លេស។) មុន​ពេលនោះពាក្យខ្ចីទាំងអស់សរសេរជាមួយអក្សរកាន់ជិ ត្រូវបានប្រើក្នុងករណីជាច្រើន គឺ

* ធ្លាប់សរសេរពាក្យដែលខ្ចីពីភាសាបរទេស ឈ្មោះជនជាតិបរទេស និងឈ្មោះកន្លែងនៅបរទេសដែលជាអសាធារណនាម ដូចជា ホテル (ហូតេរុ ឬ Hotel)
* ប្រើសរសេរពាក្យដែលធ្វើត្រាប់តាមសំឡេងនៅក្នុងធម្មជាតិ ដូចជា ワン ワン (វ៉ាំង វ៉ាំង សំឡេងព្រុសរបស់ឆ្កែ)
* ប្រើសរសេរឈ្មោះជប៉ុន (和名) របស់សត្វនិងរ៉ែ ដូចជា カルシウム (ការូស៊ីអ៊ុមុ ឬ កាល់ស្យូម)
* ប្រើក្នុងឯកសារមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 (ប្រើរួមជាមួយតួអក្សរកាន់ជិ)
* ប្រើក្នុងទូរលេខ និងប្រព័ន្ធ​កុំព្យូទ័រនៅមុនខែសីហាឆ្នាំ 1988 ដែលប្រព័ន្ធតួអក្សរពហុបៃមិនទាន់ត្រូវបានប្រើទេ (ដូចជា យូនីកូដ)

## ប្រភព

ប្រភពដើមរបស់កាតាកាណាពីអក្សរចិន តួអក្សរកាតាកាណាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅយុគសម័យហេអាំង ដកស្រង់ចេញពីផ្នែកមួយរបស់តួអក្សរកាន់ជិដែលបង្កើតឡើងពីអក្សរចិនដែលប្រើដោយព្រះភិក្ខុដើម្បីបង្ហាញការបញ្ចេញសំឡេងអក្សរចិនដែលត្រឹមត្រូវប្រហែលឆ្នាំ 857 ពេល​ចាប់ផ្តើមមាននិមិត្តសញ្ញាជាច្រើនដែលបង្ហាញសំឡេងដូចគ្នា ប៉ុន្តែយូរ ៗ ទៅ អក្សរត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងប្រហែលឆ្នាំ 1357 មាននិមិត្តសញ្ញា 1 តួ ក្នុង 1 ព្យាង្គតែប៉ុណ្ណោះ ពាក្យថា កាតាកាណា មានន័យថាអក្សរព្យាង្គដែលគឺជាផ្នែក (របស់កាន់ជិ)

## តារាងកាតាកាណា

|  |  |
| --- | --- |
| ស្រៈនិងព្យញ្ជនៈ | yōon |
| ア *អៈ, អា* | イ *អ៊ិ* | ウ *អ៊ុ, អ៊ឹ* | エ *អេ, អិ* | オ *អុ* | ャ យ៉ៈ, យ៉ា | ュ យុ, យឹ | ョ យ៉ុ |
|  |
| カ *ខៈ, ខា, កៈ, កា* | キ *ឃិ,​ គិ* | ク *ឃុ, ឃឹ, គុ, គឹ* | ケ *ខេ, ខិ, កេ, កិ* | コ *ខុ, កុ* | キャ *ខ្យា, ក្យា* | キュ *ឃ្យុ, ឃ្យឹ, គ្យុ, គ្យឹ* | キョ *ខ្យុ, ក្យុ* |
| サ *សៈ, សា* | シ *ស៊ិ* | ス *ស៊ុ, ស៊ឹ* | セ *សេ, សិ* | ソ *សុ* | シャ *ស្សា​ (សា)* | シュ *ស្ស៊ុ​ (ស៊ុ), ស្ស៊ឹ​ (ស៊ឹ)* | ショ *ស្សុ (សុ)* |
| タ *ថៈ, ថា, តៈ, តា* | チ *ឈិ, ជិ* | ツ *ត្ស៊ឹ, ត្ស៊ុ, ស៊ឹ, ស៊ុ* | テ *ថេ, ថិ, តេ, តិ* | ト *ថុ, តុ* | チャ *ឆា, ចា* | チュ *ឈុ, ឈឹ, ជុ, ជឹ* | チョ *ឆុ, ចុ* |
| ナ *ណៈ, ណា* | ニ *និ* | ヌ *នុ, នឹ* | ネ *នេ, ណិ* | ノ *ណុ* | ニャ *ណ្យា, ញ៉ា* | ニュ *ន្យុ, ន្យឹ, ញុ, ញឹ* | ニョ *ណ្យុ, ញ៉ុ* |
| ハ *ហៈ, ហា* | ヒ *ហ៊ិ* | フ *ហ៊្វុ, ហ៊្វឹ, ហ៊ុ, ហ៊ឹ*
(ឬ *ហ្វុ, ហ្វឹ*) | ヘ *ហេ, ហិ* | ホ *ហុ* | ヒャ *ហ្យា* | ヒュ *ហ៊្យុ, ហ៊្យឹ* | ヒョ *ហ្យុ* |
| マ *ម៉ៈ, ម៉ា* | ミ *មិ* | ム *មុ, មឹ* | メ *មេ, ម៉ិ* | モ *ម៉ុ* | ミャ *ម្យ៉ា* | ミュ *ម្យុ, ម្យឹ* | ミョ *ម្យ៉ុ* |
| ヤ *យ៉ៈ, យ៉ា* |  *យិ*1 | ユ *យុ, យឹ* |  *យេ, យ៉ិ*1 | ヨ *យ៉ុ* |  |  |  |
| ラ *រ៉ៈ, រ៉ា, ឡៈ, ឡា* | リ *រិ, លិ* | ル *រុ, រឹ, លុ, លឹ* | レ *រេ, រ៉ិ, លេ, ឡេ, ឡិ* | ロ *រ៉ុ, ឡុ* | リャ *រ្យ៉ា, ល្យា* | リュ *រ្យុ, រ្យឹ, ល្យុ, ល្យឹ* | リョ *រ្យ៉ុ, ល្យ៉ុ* |
| ワ *វ៉ៈ, វ៉ា* | (ヰ) ウィ *វិ* |  *វុ, វឹ*1 | (ヱ) ウェ *វេ, វ៉ិ* | (ヲ) ウォ *វ៉ុ* |  |  |  |
|  |  |  |  | ン *-ន, -ង, -ម, -ំ* |  |  |  |
| ガ *ហ្កៈ, ហ្គា, ង៉ៈ, ង៉ា* | ギ *ហ្គិ, ងិ* | グ *ហ៊្គុ, ងុ, ហ្គឹ, ងឹ* | ゲ *ហ្គេ, ងេ, ង៉ិ* | ゴ *ហ្គុ, ហ្គោ, ង៉ុ* | ギャ *គ្យា, ង្យ៉ា* | ギュ *គ្យុ, គ្យឹ, ង្យុ, ង្យឹ* | ギョ *ក្យុ, ង្យ៉ុ* |
| ザ *ហ្សៈ, ហ្សា* | ジ *ជិ* | ズ *ហ្ស៊ុ, ហ្ស៊ឹ* | ゼ *ហ្សេ, ហ្សិ* | ゾ *ហ្សុ* | ジャ *ចា* | ジュ *ជុ, ជឹ* | ジョ *ចុ* |
| ダ *ដៈ, ដា* | ヂ *ជិ* | ヅ *ហ្ស៊ុ, ហ្ស៊ឹ* | デ *ដេ, ឌេ, ដិ* | ド *ដុ* |  |  |  |
| バ *បៈ, បា* | ビ *ប៊ិ* | ブ *ប៊ុ, ប៊ឹ* | ベ *បេ, បិ* | ボ *បុ* | ビャ *ប្យា* | ビュ *ប៊្យុ, ប៊្យឹ* | ビョ *ប្យុ* |
| パ *ផៈ, ផា, ប៉ៈ, ប៉ា* | ピ *ភិ, ពិ* | プ *ភុ, ភឹ, ពុ, ពឹ* | ペ *ផេ, ភេ, ផិ, ពេ, ប៉ិ* | ポ *ផុ, ប៉ុ* | ピャ *ផ្យា, ប៉្យា* | ピュ *ភ្យុ, ភ្យឹ, ព្យុ, ព្យឹ* | ピョ *ផ្យុ, ប៉្យុ* |
| (ヷ) ヴァ *va* *វ៉ាក់,* វ៉ា | (ヸ) ヴィ *vi* វិ | ヴ *vu* *វុ, វឹ* | (ヹ) ヴェ *ve* *វេ, វ៉ិ* | (ヺ) ヴォ *vo* *វ៉ុ* |  |  |  |
|  |  |  | ジェ *ចេ, ជេ, ចិ* |  |  |  |  |
|  |  |  | シェ *ស្សេ (សេ), ស្សិ (សិ)* |  |  |  |  |
|  |  |  | チェ *ឆេ, ឈេ, ឆិ, ចេ, ជេ, ចិ* |  |  |  |  |
|  | ティ *ធិ, ទិ* | トゥ *ធុ, ទុ, ធឹ, ទឹ* |  |  |  | テュ *ធ្យុ, ទ្យុ, ធ្យឹ, ទ្យឹ* |  |
|  | ディ *ឌិ* | ドゥ *ឌុ, ឌឹ* |  |  |  | デュ *ឌ្យុ, ឌ្យឹ* |  |
| ツァ *ត្សា* | ツィ *ត្ស៊ិ* |  | ツェ *ត្សេ* | ツォ *ត្សុ* |  |  |  |
| ファ *ហ្វា* | フィ *ហ្វី, ហ៊្វី* |  | フェ *ហ្វេ, ហ្វិ* | フォ *ហ្វុ* |  | フュ *ហ្វ៊ុ, ហ៊្វ្យុ* |  |

1 យុគសម័យមេជីដំបូងបានស្នើឱ្យប្រើអក្សរកាតាកាណា ​   ប៉ុន្តែការផ្តល់ជូនបានធ្លាក់ចុះ

## ឯកសារយោង