# ជប៉ុន

ជប៉ុន| 日本国 (ភាសាជប៉ុន) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិព្រះលញ្ឆករ** |
| **ភ្លេងជាតិ君が代* "ព្រះចៅអធិរាជទ្រង់គ្រង"  |
| **ត្រារដ្ឋាភិបាល**  |
| ទីតាំងប្រទេសជប៉ុន (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រាជធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | តូក្យូ ﻿ / ﻿ |
| ភាសាជាតិ | ភាសាជប៉ុន |
| រដ្ឋាភិបាល | រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញសភាតំណាងឯកភូត |
| - អធិរាជ | ណារ៉ុហ៊ីតូ |
| - នាយករដ្ឋមន្ត្រី | សាណាអិ តាកាអ៊ិឈិ |
| នីតិបញ្ញត្តិ | រដ្ឋសភា |
| - សភាជាន់ខ្ពស់ | រាជមន្ត្រីសភា |
| - សភាជាន់ទាប | សភាតំណាងរាស្ត្រ |
| និម្មិតកម្ម |
| - រាជវង្សអធិរាជនិម្មិតឡើង | ១១ កុម្ភៈ ៦៦០ មុន គ.ស. |
| - រដ្ឋធម្មនុញ្ញម៉ីជី | ២៩ វិច្ឆិកា ១៨៩០ |
| - រដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន | ៣ ឧសភា ១៩៤៧ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ៣៧៧,៩៤៤ គ.ម២   (ទី៦២) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ១.៤ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥) |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២) |  ១២៥,៤៤០,០០០ (ទី១១) |
| - ជំរឿន (ឆ្នាំ ២០២០) | ១២៦,២២៦,៥៦៨ |
| - ដង់ស៊ីតេ | ៣៣២ នាក់/គ.ម២   (ទី២៤) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២១) |
| - សរុប |  ៥.៥៨៦ ទ្រីលានដុល្លារ (ទី៤) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៤៤,៥៨៥ ដុល្លារ (ទី២៧) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២១) |
| - សរុប | ៥.៣៧៨ ទ្រីលានដុល្លារ (ទី៣) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៤២,៩២៨ ដុល្លារ (ទី២៣) |
| ជីនី (២០១៨) |  ៣៣.៤ មធ្យម · ទី៧៨ |
| HDI (២០១៩) |  ០.៩១៩ ខ្ពស់ណាស់ · ទី១៩ |
| រូបិយវត្ថុ | យេនជប៉ុន (¥) (JPY) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+០៩:០០ (JST) |
| ទិសបើកបរ | ឆ្វេង |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៨១ |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .jp |

**ប្រទេសជប៉ុន** (ភាសាជប៉ុន៖ 日本国 ឬ 日本​​​)​ គឺជា​ប្រទេស​កោះមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅប៉ែកពាយព្យនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ភាគខាងលិចសមុទ្រជប៉ុន សមុទ្រអុកហុតស្គ៍នៅភាគខាងជើង និងសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅភាគខាងត្បូង។ ​ជប៉ុន​ជាកម្រងកោះ​ផ្សំឡើងពីកោះចំនួន ៦,៨៥២ ដែលស្មើនឹងផ្ទៃដីសរុប ៣៧៧,៩៧៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានកោះធំៗចំនួនប្រាំ​គឺ ហុងស្ស៊ូ ហុកកៃដូ ឃ្យូស្ស៊ូ ស្ស៊ីកុគឹ និងអូគីណាវ៉ា។ ទីក្រុងតូក្យូគឺជារាជធានីជាតិ និងត្រូវជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស ចំណែកឯទីក្រុងធំៗបន្ទាប់រួមមាន៖ យ៉ូកូហាម៉ា អូសាកា ណាហ្គោយ៉ា សាប់ប៉ូរ៉ូ ហ្វុគូអូកា កូបេ និងក្យូតុជាដើម។

ជប៉ុន​មានសក្ដានុពលយោធាយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅចុងស.វទី១៩និងដើមស.វទី២០ ដោយបានពង្រីកទឹកដីតាមរយៈការឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី១ សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-ជប៉ុន និង សង្គ្រាមលោកលើកទី១។ សង្គ្រាមចិនជប៉ុនលើកទី២ នៅឆ្នាំ១៩៣៧ បានរីកដាលជាសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលបានបញ្ចប់ដោយ​ការទំលាក់គ្រាប់បែកបរមាណូនៅហ៊ីរ៉ូស្ស៊ីម៉ា និងណាហ្កាសាគី។ ចាប់ពីការប្រកាន់យក​រដ្ឋធម្មនុញ្ញកែប្រែហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៧ ជប៉ុនប្រកាន់យក​របបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញតែមួយ ដោយមានព្រះចៅអធិរាជមួយអង្គ​ជាតំណាងឯកភាពជាតិ និងរដ្ឋសភាមួយដែលបានដោយការបោះឆ្នោត​សំរាប់តាក់តែងច្បាប់។

ជប៉ុនជាប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលេខ៣លើលោក (គិតតាមអត្រា GDP) ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ អសប និង WHO ជប៉ុនជាប្រទេសដែលមានអាយុសង្ឃឹមវែងជាងគេលើលោក ។

## និរុត្តិសាស្ត្រ

ឈ្មោះជប៉ុនសរសេរជាអក្សរខាន់ជិ «日本​​​» បកប្រែត្រង់ថា «ព្រះអាទិត្យ+ដើមកំណើត» ដែលមានន័យថា «ដែនដីដែលព្រះអាទិត្យរះចេញ» ។

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត

មនុស្សនាសម័យុគថ្មរំលីងបានមករស់នៅប្រទេសជប៉ុនដំបូងបំផុត កាលពីប្រមាណ១០០០០ឆ្នាំមុន។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង អធិរាជដំបូងបំផុតរបស់ប្រទេសជប៉ុន គឺ​ជីមមឹ(Jimmu, 神武)ដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសនៅឆ្នាំ៦៦០មុនគ្រឹស្តសករាជ។ អធិរាជត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអទិទេព ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ៨០០មក អ្នកគ្រប់គ្រងពិតប្រាកដគឺ គ្រួសារអភិជនហ្វឹជិវ៉ារ៉ា(Fujiwara, 藤原)។

នៅឆ្នាំ១១៨៥ ប្រទេសនេះមានការច្បាំងគ្នា។ ពានិជ្ជករអឺរ៉ុបបានមកដល់ប្រទេសនេះនៅសតវត្សទី១៦ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ១៦៣៧ អ្នកគ្រប់គ្រងប្រទេសឈ្មោះសូហ្គឺន(Shogun)ជាមេបញ្ជាការកងទ័ព បានហាមស្ទើតែទាំងអស់នៃពាណិជ្ជកម្មបរទេស មិនឱ្យរកស៊ីនៅប្រទេសរបស់ខ្លួន។ ប្រទេសជប៉ុនបានរក្សាភាពឯកោរបស់ខ្លួនរហូតដល់ឆ្នាំ១៨៥៤ ជា​ពេល​ដែល​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​ជើងទឹក​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិកឈ្មោះម៉ាត់ធូ ភែរី( Matthew Perry) បង្ខំឱ្យជប៉ុនបើកកំពុងផែរបស់ខ្លួនម្តងទៀត។

សូហ្គឹនបានក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងអសម្ថភាព។​ ដូច្នេះ នៅឆ្នាំ១៨៦៧ អធិរាជមឹត្ស៊ឹហ៊ិតុ (Mutsuhito (Meiji)) បានទម្លាក់អំណាចរបស់សូហ្គឹន​ហើយគ្រប់គ្រងប្រទេស ដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់។ ជប៉ុន​បាន​បង្កើត​​ឧស្សាហកម្ម ហើយនិងកងទ័ពយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅក្នុងសង្គ្រាមចន្លោះពីឆ្នាំ១៨៩៤ដល់ឆ្នាំ១៩៣៧ ជប៉ុនបានចូលទៅគ្រប់គ្រង​កូរេ​ តៃវាន់ ហើយនិងមួយភាគធំនៃប្រទេសចិន។

នៅឆ្នាំ១៩៣៩ សង្រ្គាមលោកលើកទី២បានផ្ទុះឡើងនៅអឺរ៉ុប។ ជប៉ុនបានចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទៅលើអាណានិគមអឺរ៉ុបនៅអាស៊ី ត្រឹមតែរយះពេលប្រមាណ៥ខែប៉ុណ្ណោះ ជប៉ុន​បាន​វាយ​យក​បាន​អាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយភាគធំ។ កងទ័ព​របស់​ជប៉ុន​ក៏​បាន​បំផ្ទុះ​មូលដ្ឋាន​ទ័ពជើង​ទឹក​របស់​អាមេរិក​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ភើលហាប៊ើ (Pearl Harbor) ក្នុងរដ្ឋហាវ៉ៃ (Hawaii) ពេលនោះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​អាមេរិក​ឈាន​ជើង​ចូល​ក្នុង​ភ្លើងសង្គ្រាម។ ជប៉ុនបានចុះចាញ់សង្រ្គាម បន្ទាប់ពីអាមេរិកបានទំលាក់គ្រាប់បែកបរិមាណូនៅទីក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា (Hiroshima 広島) និង​ណាហ្កាសាគី (Nagasaki 長崎)។

កងទ័ព​​អាមេរិក​និង​កងទ័ពសម្ព័នមិត្តដទៃទៀតបានកាន់កាប់ជប៉ុនរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥២។ ចាប់ពីពេលនោះមក​ ជប៉ុនបានយកការគ្រប់គ្រងប្រទេសតាមបែប លទ្ធិប្រជាធិប្បតេយ្យ​ ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេសដែលមានឧស្សាហកម្មរីកចំរើនមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ជប៉ុននៅតែមានកិច្ចសន្យា មិនអាចអភិវឌ្ឈកងទ័ពរបស់ខ្លួនបានទេ។

## ភូមិសាស្ត្រ

ផែនទីប្រទេសជប៉ុន
ភ្នំហ្វឹជី គឺជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅប្រទេសជប៉ុន(៣៧៧៦ម)
ប្រទេសជប៉ុន គឺជា​ប្រទេសកោះស្ថិតនៅ អាស៊ីខាងកើត និង​ ស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃ មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។​ ទឹកដីនៃ ប្រទេសជប៉ុន កើតឡើងពីកោះសរុបសំនួន៦៨៥២កោះ ដែលនៅ ក្នុងនោះមានកោះ​ធំៗ​​សំខាន់ៗ ​៤គឺ៖ កោះហុងស្ស៊ូ កោះហុកកៃដូ កោះឃ្យូស្ស៊ូ និងកោះស្ស៊ីកុគឹ។ ប្រទេសជប៉ុន ហ៊ុមព័ទ្ធដោយសមុទ្រដូចជា៖ សមុទ្រជប៉ុន សមុទ្រចិនខាងកើត សមុទ្រហ្វីលីពីន និង សមុទ្រអុកហុតស្គ៍។ ប្រទេសជប៉ុន​ គ្មានប្រទេសជាប់ព្រំដែនគោកទេ។ ប្រទេស នៅជិតខាងមាន សហព័ន្ធរុស្ស៊ី សហភាពប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ (កូរ៉េខាងជើង) សាធារណ​រដ្ឋកូរ៉េ​ (កូរ៉េខាងត្បូង) សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត ចិន កោះតៃវ៉ាន់ និងសាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន។

ប្រទេសជប៉ុន មានរាងជាធ្នូ កើតឡើងពី កោះចំនួន ៦៨៥២ និងមានផ្ទៃក្រលាប្រមាណ ៣៧៨០០០គ.ម២។ ៧០% នៃផ្ទៃដីសរុបគឹជាភ្នំ និងផ្ទៃដីព្រៃ ៦៧%។​​ តំបន់ឈឺប៊ឹ (តំបន់កណ្តាល) ស្ថិតនៅភាគកណ្តាលនៃ កោះហុងស្សឺ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ដំបូលនៃ​ប្រទេសជប៉ុន** ព្រោះជាតំបន់ភ្នំខ្ពស់ៗ ដែលមានកំពស់ខ្ពស់ជាង ៣០០០ម។ ភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅ ប្រទេសជប៉ុន គឺ ភ្នំហ្វឹជី (៣៧៧៦ម) ស្ថិតនៅលើព្រំប្រទល់ ខេត្តយ៉ាម៉ាណាស្ស៊ី និង ខេត្តស្ស៊ីស្សឹអុកា។ ភ្នំខ្ពស់លំដាប់ទី ២ ឈ្មោះ ភ្នំឃីតាដាកិ (៣១៩២ម) ក្នុងខេត្តយ៉ាម៉ាណាស្ស៊ី។ ភ្នំខ្ពស់លំដាប់ទី ៣ ឈ្មោះ ភ្នំហុតាកាដាកិ (៣១៩០ម) នៅព្រំប្រទល់ ខេត្តណាហ្គាណុ និង ខេត្តហ្គីហ្វឹ។

ផ្អែកលើស្ថានភាពសណ្ឋានដី កំរងកោះជប៉ុនចែកចេញជា២ផ្នែកធំៗគឺ **ជប៉ុនខាងកើតនិងខាងជើង** និង **ជប៉ុនខាងលិចនិងខាងត្បូង**។ ព្រំដែន​ខ័ណ្ឌ​ផ្នែក​ទាំង២​នេះ​ស្ថិត​នៅ​កោះហុងស្សូ​ភាគ​កណ្ដាល គឺ **ខ្សែតិកតូនិកអ៊ីតុអ៊ីហ្គាវ៉ាស៊ីស្សឹអុកា**។ កំរងកោះជប៉ុនស្ថិតនៅទីប្រសព្វ​នៃផ្លាកធំ៤មាន៖ ផ្លាកអឺរ៉ាស៊ី ផ្លាកសមុទ្រហ្វីលីពីន ផ្លាកប៉ាស៊ីហ្វិក និង ផ្លាកអាមេរិកខាងជើង។ វា​ជា​ផ្នែក​មួយ​របស់​ខ្សែក្រវ៉ាត់ភ្នំភ្លើងនិងរញ្ជួយដីប៉ាស៊ីហ្វិក។ ហេតុនេះហើយទើបប្រទេសនេះសំបូររញ្ជូយដី (១០%ទៅ២០%នៃរញ្ជូយដីពិភពលោកកើតឡើងនៅម្ដុំប្រទេសជប៉ុន)។ រញ្ជូយដី​ថ្នាក់ទី១​និង​ទី២ មានកើតនៅប្រទេសជប៉ុនជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ គុណភាពដីប្រទេសជប៉ុនមានជីវជាតិល្អ ព្រោះជាដីបានមកពីសកម្មភាពភ្នំភ្លើង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រការដែលប្រទេសជប៉ុនសំបូរអុនសេន ក៏​ជា​អំណោយផល​ពីភ្នំភ្លើងផងដែរ។ ក្នុងនោះភ្នំភ្លើង វាជាភោគផលយ៉ាងប្រណិតក្នុងការអនុគ្រោះដល់ការធ្វើកសិកម្ម។

### អាកាសធាតុ

លក្ខណៈចំបងនៃអាកាសធាតុនៅ ប្រទេសជប៉ុនគឺភាពខុសគ្នានៃសីតុណ្ហភាពរបស់រដូវទាំង៤។​ នៅរដូវរងារ វាទទួលឥទ្ធិពលពីខ្យល់រដូវដែលបក់ពីស៊ីបិរី ហើយនៅរដូវក្ដៅ វា​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ខ្យល់​​រដូវ​ដែលបក់ពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប្រទេសជប៉ុនលាតសន្ធឹងពីជើងទៅត្បូង គ្របដណ្តប់លើរយៈទទឹងចំនួន២៥ដឺក្រេ ជាហេតុធ្វើអោយ​មាន​ភាព​ខុសគ្នា​ខ្លាំង​នៃ​សីតុណ្ហភាព​ទៅ​តាម​តំបន់នីមួយៗ​។
យោង​តាមសេចក្តីរាយការមួយពី ថ្ងៃទី ១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៧ បានអោយដឹងថា សីតុណ្ហភាព ក្តៅបំផុតនៅ ប្រទេស​ ជប៉ុន គឺ ៤០,៩ °C (អង្សារសេ) ។​ ជប៉ុន ជាប្រទេស ដែលមាន បួន រដូវ គឺ រដូវផ្ការីក រដូវក្តៅ រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ និង រដូវរងារ។ រដូវនីមួយៗ ដើរតួនាទី សំខាន់ណាស់ នៅក្នុង ជីវភាពរស់នៅ របស់ប្រជាជន ជប៉ុន។

#### និទាឃរដូវ (រដូវផ្ការីក)

រដូវផ្ការីកមានរយៈពេល៣ខែគឺខែ មីនា​ មេសា និង ឧសភា។

#### រដូវក្តៅ

បន្ទាប់ពី រដូរភ្លៀវបញ្ចប់ទៅ នៅពាក់កណ្តាល ខែកក្តដា ព្រះអាទិត្យបញ្ចេញកំដៅ កាន់តែក្តៅឡើងៗ សីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាង ៣០ ℃។​ នៅភូមិភាគ (តំបន់) ខ្ជឺសឺ រដូរក្តៅមាន រយះពេលប្រហែល ២ខែ នៅទីក្រុង តូក្យូប្រហែល ៤៥ ថ្ងៃ ទីក្រុង ក្យូតុប្រហែល ៦៨ថ្ងៃ។

#### សរទៈរដូវ (រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ)

នៅចុងខែសីហា សីតុណ្ហភាពចាប់ថយចុះ។

#### សិសិររដូវ(រដូវរងារ)

នៅពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកា ព្រិលធ្លាក់ដំបូងនៅ ប៉ែកខាង សមុទ្រជប៉ុន។ លក្ខណះនៃរដូវរងារនៅ ប្រទេសជប៉ុនគឺ៖ នៅប៉ែកខាង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ខ្យល់មាន លក្ខណះស្ងួត ហើយត្រជាក់ ថ្ងៃដែលមានអាកាសធាតុល្អ មានច្រើន។ រីឯខាងប៉ែកសមុទ្រជប៉ុនវិញ ព្រិលធ្លាក់កាន់តែច្រើនឡើងៗ ។ នៅអាណាខេត្តតុយ៉ាមា តំបន់ដែលមាន ព្រិលច្រើន កកមានកំពស់ខ្ពស់ជាង ២ ម៉ែត្រ នៅពេលនោះការកាយ ទំលាក់ព្រិលដែលកកនៅលើ ដំបូលផ្ទះក៏ក្លាយជាការងារ ដ៏សំខាន់។ ពួកយុវជនក្មេងៗ នាំគ្នាប្រមូលផ្តុំគ្នា​ នៅទីក្រុង និងទីប្រជុំជននានា។យោងតាមប្រភពពីវិបសាយជាភាសាអង់គ្លេស អាកាសធាតុ ទីក្រុង តូក្យូ បង្ហាញដូចតារាងខាងក្រោម៖

| ខែ | មករា | កុម្ភះ | មីនា | មេសា | ឧសភា | មិថុនា | កក្តដា | សីហា | កញ្ញា | តុលា | វិច្ឆិកា | ធ្នូ | ប្រចាំឆ្នាំ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| សីតុណ្ហភាពមធ្យមអតិបរមា (°C) | ៩ | ៩ | ១៣ | ១៨ | ២២ | ២៥ | ២៩ | ៣១ | ២៧ | ២១ | ១៦ | ១២ | ១៩,៣ |
| សីតុណ្ហភាពមធ្យមអប្បបរមា (°C) | -១ | ០ | ៣ | ៩ | ១៣ | ១៨ | ២២ | ២៣ | ២០ | ១៣ | ៧ | ២ | ១០,៧ |
| កំរិតទឹកភ្លៀង (មីលីម៉ែត្រ) | ៥១ | ៦៩ | ១០៨ | ១២៨ | ១៤៣ | ១៧២ | ១៤១ | ១៤៩ | ២១៦ | ១៩២ | ៩៦ | ៥៣ | ១៥១៨ |

### ល្វែងម៉ោង

ល្វែងម៉ោង នៅជប៉ុន គឺ UTC+៩ ។ ម៉ោងនៅជប៉ុន​ លឿនជាង ម៉ោងនៅប្រទេសកម្ពុជា ២ម៉ោង។

| **តារាងម៉ោងនៅ ជប៉ុន(UTC +៩) និង នៅ កម្ពុជា(UTC +៧)** |
| --- |
| ម៉ោងនៅជប៉ុន | 0 | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ | ៩ | ១០ | ១១ | ១២ | ១៣ | ១៤ | ១៥ | ១៦ | ១៧ | ១៨ | ១៩ | ២០ | ២១ | ២២ | ២៣ |
| ម៉ោងនៅខ្មែរ | ២២ | ២៣ | ០ | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ | ៩ | ១០ | ១១ | ១២ | ១៣ | ១៤ | ១៥ | ១៦ | ១៧ | ១៨ | ១៩ | ២០ | ២១ |

## នយោបាយ

រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនដឹកនាំប្រទេសដោយផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទេសជប៉ុន។

### បំណែងចែករដ្ឋបាល

ប្រទេស ជប៉ុន មានអាណាខេត្ត និង​ក្រុង ទាំងអស់ ចំនួន ៤៧។​​

ទំព័រគំរូ:អាណាខេត្ត និង​ក្រុងនៃប្រទេសជប៉ុន

#### ភូមិភាគ

ប្រទេស ជប៉ុន ចែកជា ៩ ភូមិភាគ​(តំបន់) ៖

| ល.រ | ឈ្មោះតំបន់ | ឈ្មោះឡាតាំង | 地方 |
| --- | --- | --- | --- |
| ១ |    ហុកកៃដូ | Hokkaido | 北海道 |
| ២ |    តូហុកគឹ | Tohoku | 東北 |
| ៣ |    ខាន់តូ | Kanto | 関東 |
| ៤ |    ឈឺប៊ឹ | Chubu | 中部 |
| ៥ |    កាន់សៃ | Kansai | 関西 |
| ៦ |    ជឺហ្គុគឹ | Chugoku | 中国 |
| ៧ |    ស៊ីកុគឹ | Shikoku | 四国 |
| ៨ |    ឃ្ជឺស្សឺ | Kyushu | 九州 |
| ៩ |    អូគីណាវ៉ា | Okinawa | 沖縄 |

### ទំនាក់ទំនងបរទេស

## សេដ្ឋកិច្ច

ធន់ធានមនុស្សនៅប្រទេសជប៉ុន
ឧស្សាហកម្មរថយន្ត និងម៉ូតូ គឺជាចំណុចកណ្តាលនៃឧស្សាហកម្មរបស់ប្រទេសជប៉ុន។

រថយន្តស្ព័រលំដាប់កំពូលរបស់ក្រុមហ៊ុន Nissan Motor គឺ "GT-R" និងម៉ូតូទំនើបលំដាប់កំពូលរបស់ក្រុមហ៊ុន Yamaha Motor គឺ "YZF-R1"។

## ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

### គមនាគមដឹកជញ្ជូន

#### ផ្លូវអាកាស

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរធំៗមាន ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជប៉ុន​ (JAL: Japan Airlines) និង ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ANA (All Nippon Airways) ។ JAL ចាប់ផ្តើមហោះហើរ ក្នុងនិងក្រៅប្រទេស​នៅទសវត្ស៥០។ ANA​​ ធ្វើការហោះហើរតែក្នុងប្រទេសរហូតដល់ទសវត្ស៨០ ដែលក្រោយមកបានបើកផ្លូវអន្តរជាតិរបស់ខ្លូន។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ដទៃមាន ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ស្កាយម៉ាក (Skymark) ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ស្កាយណេតអាស៊ី (Skynet Asia) -ល-។

#### ផ្លូវដែក

សេវ៉ាកម្មផ្លូវដែកសំរាប់ដឹកអ្នកដំណើរចាប់ដំណើរការ​ពីឆ្នាំ ១៨៧២ ដោយប្រើក្បាលរថភ្លើងប្រើចំហាយទឹក ដែលតភ្ជាប់ស្ថានីយ៍ ស៊ីមបាស៊ី (តូក្យូ) និងទីក្រុងយ៉ូកូហាម៉ា។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ រថភ្លើង​ល្បឿនលឿនឈ្មោះថា ស៊ិងកានសេន ដំបូងគេនៅលើពិភពលោក ត្រូវបានដាក់អោយប្រើប្រាស់ដោយក្រុមហ៊ុនផ្លូវដែកជាតិ​ (សព្វថ្ងៃត្រូវបានឯកជនភាវូបនីយកម្មជា​ក្រុមហ៊ុនផ្លូវដែកជប៉ុនJR Japan Railway) ដើម្បីតភ្ជាប់ទីក្រុងធំៗ។ រហូតមកទល់ឆ្នាំ ១៩៧០ ទាំងផ្លូវដែកឯកជន និង​ រដ្ឋ រថភ្លើងស្ទើរទាំងអស់ត្រូវបានប្តូរទៅជា រថភ្លើងប្រើអគ្គីសនី។ បច្ចុប្បន្ន នៅទីក្រុងធំៗ បណ្តាញផ្លូវដែកថ្មីៗ ដូចជា បណ្តាញផ្លូវដែកក្រោមដី និង បណ្តាញផ្លួវដែករថភ្លើងផ្លូវមួយ (Monorail) ត្រូវបានស្ថាបនាជាបន្តបន្ទាប់។ ចាប់ពីខែសីហា ២០០៣​ មក គ្រប់ខេត្តក្រុងទាំងអស់ រាប់បញ្ចូលទាំងកោះអូគីណាវ៉ា សុទ្ធតែមានរថភ្លើងរត់។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០០៤ ប្រវែងផ្លូវដែកទាំងអស់គឺ ២៣ ៥៧៧ គ.ម។

## ប្រជាសាស្ត្រ

* ១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់ យោងតាមលទ្ធផលនៃការ​ធ្វើជំរឿនប្រជាជន នៅថ្ងៃទី ១ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០៦។
* ប្រហែល ១២៧ ៧២៤ ០០០ នាក់ យោងតាមលទ្ធផល របស់ការិយាល័យក្រសួងទំនាក់ទំនង និងកិច្ចការផ្ទៃក្នុង នៅ ថ្ងៃទី ១ ខែមិនា ឆ្នាំ ២០០៧។
* ១២៧ ៤៣៣ ៤៩៤ នាក់ នៅខែកក្តដា ឆ្នាំ២០០៧
* ប្រហែល ១២៨ ១០០ ០០០ នាក់ (នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧)
* ១២៧ ០៦៦ ១៧៨ នាក់ (ខែកក្កដា ២០០៨)
* ភាគរយអ្នកដែលមានសញ្ជាតិជប៉ុន ៩៨,៨% (២០០៣)

បច្ចុប្បន្ន​ជប៉ុនមានការបារម្ភអំពីការថយចុះចំនួនប្រជាជន។ ការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាកំនើត​និង​កំនើនជនចាស់ជរា ជាកង្វល់ដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងប្រឹងប្រែងដោះស្រាយ។

### សាសនា

សាសនាធំៗនៅប្រទេសជប៉ុនគឺ សាសនាស៊ិនតូ សាសនាព្រះពុទ្ធ និងសាសនាគ្រឹស្ត។

### ការអប់រំ

* អក្ខរភាព៖ ៩៩,៨% (បុរស ៩៩,៩% និង ស្ត្រី ៩៩, ៧%) (ស្ថិតិឆ្នាំ១៩៩០)
* កាតព្វកិច្ចអប់រំ៖ ក្មេងពី​អាយុ ៦ឆ្នាំ ដល់ ១៥ឆ្នាំ​ត្រូវ​ចូលរៀន​នៅ​សាលា​ជាចាំបាច់​រយៈពេល​៩ឆ្នាំគឺនៅបឋមសិក្សា៦ឆ្នាំ និង អនុវិទ្យាល័យ៣ឆ្នាំ។ សិស្សានុសិស្សចប់អនុវិទ្យាល័យ​ចំនួន៩៦%​បន្តការសិក្សាទៅវិទ្យាល័យ។

នៅប្រទេសជប៉ុន​ គេបង្កើតអោយមាន​សាលាមុនបឋមសិក្សា​សំរាប់ក្មេងៗ​ចាប់ពីអាយុ​៣ឆ្នាំ។ ការអប់រំជាចំបាច់​ចាប់ផ្ដើម​នៅអាយុ​៦ឆ្នាំ ដោយក្មេងៗចូលរៀននៅបឋមសិក្សារយៈពេល៦ឆ្នាំ និងនៅអនុវិទ្យាល័យរយៈពេល​៣ឆ្នាំ។ សិស្សានុសិស្សដែលមានបំនងបន្តការសិក្សា ត្រូវធ្វើការប្រលង រួចចូលរៀនវិទ្យាល័យរយៈពេល៣ឆ្នាំ មហាវិទ្យាល័យរយៈពេល៤ឆ្នាំ (២ឆ្នាំសំរាប់មហាវិទ្យាល័យវគ្គខ្លី) និងថ្នាក់ក្រោយឧត្តមរយៈពេល៥ឆ្នាំ។ បវេសនកាលចាប់ផ្ដើមនៅខែមេសា និងចប់នៅខែមិនាឆ្នាំបន្ទាប់។ ឆ្នាំសិក្សាចែកចេញជា៣ចតុមាស (២ឆមាស សំរាប់មហាវិទ្យាល័យ) ដោយនៅចន្លោះរវាងចតុមាសនីមួយមាន វិស្សមកាលរដូវក្ដៅ (ជាទូទៅរយៈពេល៦សប្តាហ៍) វិស្សមកាលរដូវរងារ (ជាទូទៅរយៈពេល២សប្តាហ៍) និង វិស្សមកាលរដូវផ្ការីក (ជាទូទៅរយៈពេល៣សប្តាហ៍)។ ស្ថាប័នអប់រំចែកចេញជា៣ផ្នែកធំៗអាស្រ័យតាមអ្នកគ្រប់គ្រង គឺ រដ្ឋ សាធារណៈ(ខេត្តឬសង្គមស៊ីវិល) និង ឯកជន។

កាតព្វកិច្ចអប់រំនៅប្រទេសជប៉ុនមានរយៈពេល៩ឆ្នាំ។ ការអប់រំនៅក្នុងរយៈពេលនេះ (បូករួមទាំងសៀវភៅសិក្សា) ត្រូវបានផ្ដល់ដោយឥតគិតថ្លៃ។ សិស្សានុសិស្ស​ត្រូវបង់ការចំនាយផ្សេងៗទៀត​រួមមាន​សំភារៈសិក្សាបន្ថែម​និងដំនើរកំសាន្តចាត់ចែងដោយសាលា ដោយខ្លួនឯង។ ​នៅពេលបញ្ចប់ការសិក្សាជាកាតព្វកិច្ច សិស្សានុសិស្សអាចជ្រើសរើសបន្តការសិក្សាទៅ​វិទ្យាល័យ​បើពួកគេចង់។

### សុខភាព

យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក​(WHO)អាយុសង្ឃឹមមធ្យម​របស់ប្រជាជនជប៉ុន​វែងជាងគេនៅលើពិភពលោក។​ អាយុសង្ឃឹមរបស់បុរស​ជាមធ្យម​៧៨,៤ឆ្នាំ​ស្ត្រី​ជាមធ្យម​៨៥,៣​ឆ្នាំ​(ស្ថិតិឆ្នាំ២០០១)។

## វប្បធម៌

បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ១១ និងបេតិកភណ្ឌធម្មជាតិ ៣ របស់ជប៉ុនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។

### បេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងប្រទេស ជប៉ុន

* ប្រាសាទហូរ្យឺ
* ប្រាសាទស្យឹរី
* ប្រាសាទថូជិ
* ប្រាសាទឃីយុមីស្ស៊ឹ
* ប្រាសាទប្យ៉ូដូអ៊ិន
* ភូមិប្ររត្តិសាស្រ្ត ស៊ីរ៉ាកាវ៉ាហ្គុ និង ហ្គុកាយ៉ាម៉ា
* អាគារ រំលឹកសន្តិភាព ហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា
* ប្រាសាទអ៊ីកឹស្សឹស៊ីម៉ា
* ប្រាសាទថូដៃជិ
* ប្រាសាទហ៊ីមេជី

### កីឡា

ប្រជាជនជប៉ុនគ្រប់វ័យចូលចិត្តសកម្មភាពកីឡា មិនថាតែកាលចូលរួមក៏ដូចជាការទស្សនា។ នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនកីឡាត្រូវបានគេចាត់ទុកជាការកំសាន្តដើម្បីសុខភាព​ និងផ្តល់នូវសីលធម៌ល្អ។​

មុនពេលមានការនាំចូលនូវកីឡាបស្ចិមប្រទេស ជប៉ុន​មានកីឡាជាប្រពៃណីផ្ទាល់ខ្លួនឈ្មោះថា **ប៊ុដូ** (ទេពកោសល្យនៃការប្រយុទ្ធ) ដែលជាកីឡាពេញនិយមក្នុងចំនោមវណ្ណៈយុទ្ធជនតាំងពីសតវត្ស​ទី១២មកម្ល៉េះ។ កីឡា​​ ប៊ុដូ រួមមាន **យូដូ** តៃខ្វាន់ដូ **ខេងដូ** (កីឡាកាប់ដាវ) **ឃ្យូដូ** (កីឡាបាញ់ព្រួញ) ជាដើម។ បន្ទាប់ពីសករាជពន្លឺ**មេជិ** (១៨៦៨) កីឡាបស្ចិមប្រទេសត្រូវបាននាំចូលមក​ប្រទេសជប៉ុន ដូចជាកីឡាវាយបាល់(បេសបល) ត្រូវបាននាំចូលដោយជនជាតិអាមេរិកនៅឆ្នាំ១៨៧២។ កីឡាបាល់អោប​ (រ៉ាហ្គប៊ី) កីឡាបាល់ទាត់ កីឡាជិះស្គីលើទឹកកក ត្រូវបាននាំចូលមកក្នុងទសវត្ស៧០។

### សិល្បៈតន្ត្រី

### ថ្ងៃឈប់សម្រាក

តារាងខាងក្រោមបង្ហាញពី ថ្ងៃបុណ្យជាតិនៃ ប្រទេស ជប៉ុន។

| **ថ្ងៃបុណ្យឈប់សំរាកនៅ ប្រទេសជប៉ុន** |
| --- |
| ការបរិច្ឆេទ | ឈ្មោះថ្ងៃបុណ្យ |
|  ថ្ងៃទី១ ខែមករា  |  ថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំ  |
|  ថ្ងៃច័ន្ទលំដាប់ទី២នៃ ខែមករា  |  ពិធីបុណ្យពេញវ័យ  |
|  ថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភះ   |  ទិវាបុណ្យបង្កើតប្រទេស  |
|  ថ្ងៃ២១ ខែមិនា   |  Vernal Equinox Day   |
|  ថ្ងៃ២៩ ខែមេសា   |  Showa Day  |
|  ថ្ងៃ៣ ខែឧសភា   |  Constitution Day   |
|  ថ្ងៃ៤ ខែឧសភា   |  Greenery Day   |
|  ថ្ងៃ៥ ខែឧសភា  |  ទិវាកុមារ  |
|  ថ្ងៃច័ន្ទលំដាប់ទី៣​នៃ ខែកក្តដា   |  Marine Day  |
|  ថ្ងៃច័ន្ទលំដាប់ទី៣​នៃ ខែកញ្ញា   |  Respect-for-the-Aged Day   |
|  ថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា   |  Autumnal Equinox Day   |
|  ថ្ងៃច័ន្ទលំដាប់ទី២នៃ ខែតុលា  |  ថ្ងៃបុណ្យកីឡា  |
|  ថ្ងៃទី៣ ខែវិចិ្ឆកា   |  ទិវាវប្បធម៍  |
|  ថ្ងៃទី២៣ ខែវិចិ្ឆកា  |  Labor Thanksgiving Day  |
|  ថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ  |  ថ្ងៃបុណ្យចំរើនព្រះជន្មព្រះចៅអធិរាជ  |

* **ថ្ងៃទី១ ខែមករា** - ថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំ
* **ថ្ងៃច័ន្ទសប្តាហ៍ទី២នៃ ខែមករា** - ពិធីបុណ្យពេញវ័យ
* **ថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភះ** - ថ្ងៃបុណ្យបង្កើតប្រទេស
* **ថ្ងៃ២១ ខែមិនា** - Vernal Equinox Day
* **ថ្ងៃ២៩ ខែមេសា** - Showa Day
* **ថ្ងៃ៣ ខែឧសភា** - ថ្ងៃប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ
* **ថ្ងៃ៤ ខែឧសភា** - ថ្ងៃបុណ្យបៃតង
* **ថ្ងៃ៥ ខែឧសភា** - ថ្ងៃកុមារ
* **ថ្ងៃច័ន្ទសប្តាហ៍ទី៣​នៃ ខែកក្តដា** - Marine Day
* **ថ្ងៃច័ន្ទសប្តាហ៍ទី៣​នៃ ខែកញ្ញា** - ថ្ងៃគោរពការមានអាយុវ័យ
* **ថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា** - Autumnal Equinox Day
* **ថ្ងៃច័ន្ទសប្តាហ៍ទី២នៃ ខែតុលា** - ថ្ងៃបុណ្យកីឡា
* **ថ្ងៃទី៣ ខែវិចិ្ឆកា** - ថ្ងៃវប្បធម៍
* **ថ្ងៃទី២៣ ខែវិចិ្ឆកា** - ថ្ងៃបុណ្យពលកម្ម
* **ថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ** - ថ្ងៃបុណ្យចំរើនព្រះជន្មព្រះចៅអធិរាជ

## មើលផងដែរ

## ឯកសារយោង

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ

Japan Traval Guide