Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# តារាវិទ្យា

**តារាសាស្ត្រ** គឺជាវិទ្យា​សា​ស្រ្ត​ធម្មជាតិដែលសិក្សាអំពីផ្កាយនិងវត្ថុតារាសាស្ត្រផ្សេងទៀត្រ រួមទាំងបាតុភូតធម្មជាតិដែលកើតឡើងដោយរបស់ទាំងនេះ។ ឧទាហរណ៍ជា៖ ចន្ទ​រ​កាស, ផ្កាយដុះកន្ទុយ, អាចម៍ផ្កាយ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

## អត្ថបទពិសេស

* បញ្ជីកញ្ចុំផ្កាយ
# ត្រូពិច

ផែនទីពិភពលោកជាមួយនឹងតំបន់អន្តរត្រូពិចត្រូវបានបន្លិចជា ពណ៌ក្រហម
 តំបន់នៃពិភពលោកដែលមាន អាកាសធាតុត្រូពិច
**តំបន់ត្រូពិច** គឺជាតំបន់នៃផែនដីជុំវិញ អេក្វាទ័រ ។ ពួកវាត្រូវបានកំណត់ក្នុងរយៈទទឹង ដោយ ត្រូពិចកក្កដានិវត្តន៍ នៅអឌ្ឍគោលខាងជើង នៅ 23°26′09.9″ (ឬ 23.43609°) N និង ត្រូពិចរាសីសេះ នៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូង នៅ 23°26′09.9″ (ឬ 23.43609°) SS។ តំបន់ត្រូពិចក៏ត្រូវបានគេសំដៅផងដែរថាជា **តំបន់ត្រូពិចស្ងួត** និង តំបន់ត្រូពិចក្ដៅ (សូមមើល តំបន់ភូមិសាស្ត្រ )។

បើនិយាយពីអាកាសធាតុ តំបន់ត្រូពិចទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យដោយផ្ទាល់ជាងផែនដីទាំងមូល ហើយជាទូទៅគឺក្តៅជាង និងសើម ដោយសារពួកវាមិនរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដូច រដូវកាលព្រះអាទិត្យ ។ ពាក្យថា "ត្រូពិច" ជួនកាលសំដៅទៅលើប្រភេទអាកាសធាតុនេះនៅក្នុងតំបន់ ជាជាងទៅតំបន់ភូមិសាស្រ្តខ្លួនឯង។ តំបន់ត្រូពិចរួមមានវាលខ្សាច់ និងភ្នំដែលគ្របដណ្តប់ដោយព្រិល ដែលមិនមែនជាតំបន់ត្រូពិចក្នុងន័យអាកាសធាតុ។ តំបន់ត្រូពិចត្រូវបានសម្គាល់ពីតំបន់អាកាសធាតុ និងជីវម៉ាទិកផ្សេងទៀតនៃផែនដី ដែលជា តំបន់រយៈទទឹងកណ្តាល និង តំបន់ប៉ូល នៅផ្នែកម្ខាងនៃតំបន់អេក្វាទ័រ។

តំបន់ត្រូពិចបង្កើតបាន ៣៩.៨% នៃផ្ទៃផែនដី និងមាន ៣៦% នៃផ្ទៃដីរបស់ផែនដី។ ព័ត៌មានគិតត្រឹម 2014 តំបន់នេះក៏ជាផ្ទះសម្រាប់ ៤០% នៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោកផងដែរ ហើយតួលេខនេះត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងឈានដល់ ៥០% នៅឆ្នាំ ២០៥០។ ដោយសារ ការឡើងកម្ដៅផែនដី លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៃតំបន់ត្រូពិចកំពុងពង្រីកជាមួយនឹងតំបន់នៅ តំបន់ត្រូពិច មានព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុខ្លាំងបន្ថែមទៀតដូចជារលកកំដៅ និងព្យុះខ្លាំងជាង។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុទាំងនេះ អាចធ្វើឱ្យផ្នែកខ្លះនៃតំបន់ត្រូពិចមិនអាចរស់នៅបាន។

## និរុត្តិសាស្ត្រ

ពាក្យ "ត្រូពិក" មកពី ឡាតាំងពី ក្រិកបុរាណ τροπή ( tropē ) មានន័យថា "ងាក" ឬ "ផ្លាស់ប្តូរទិសដៅ" ។

## និយមន័យតារាសាស្ត្រ

 ទំនាក់ទំនងនៃទំនោរអ័ក្ស (ε) របស់ផែនដីទៅនឹងរង្វង់ត្រូពិច និងប៉ូល៖ ត្រូពិចនៃមហារីកគឺជាចំណុចរងនៃព្រះអាទិត្យតែមួយគត់នៅ ខែមិថុនា ហើយត្រូពិចនៃ Capricorn គឺមានតែនៅធ្នូ
តំបន់ត្រូពិចត្រូវបានកំណត់ថាជាតំបន់រវាង តំបន់ត្រូពិកកក្កដានិវត្តន៍ នៅ នៅ 23°26′09.9″ (ឬ 23.43609°) N និង ត្រូពិចរាសីសេះនៅ អឌ្ឍគោលខាងត្បូង នៅ 23°26′09.9″ (ឬ 23.43609°) S; រយៈទទឹងទាំងនេះត្រូវគ្នាទៅនឹង ការទ្រេតអ័ក្សនៃផែនដី ។

ត្រូពិកនៃមហារីកគឺជារយៈទទឹងខាងជើងបំផុត ដែល ព្រះអាទិត្យ អាចមើលឃើញដោយផ្ទាល់ពីលើ ហើយត្រូពិចរាសីសេះ គឺជាតំបន់ភាគខាងត្បូងបំផុត។ នេះមានន័យថា តំបន់ត្រូពិចរួមបញ្ចូលគ្រប់ទីកន្លែងនៅលើផែនដី ដែលជា ចំណុចក្រោមពន្លឺព្រះអាទិត្យ យ៉ាងហោចណាស់ម្តងក្នុងកំឡុង ឆ្នាំព្រះអាទិត្យ ។ ដូច្នេះរយៈទទឹងអតិបរមានៃតំបន់ត្រូពិចមានចម្ងាយស្មើគ្នាពីអេក្វាទ័រនៅសងខាង។ ដូចគ្នានេះដែរ ពួកវាប្រហាក់ប្រហែលនឹងមុំនៃទំនោរអ័ក្សរបស់ផែនដី។ មុំនេះមិនត្រូវបានជួសជុលយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះនោះទេ ភាគច្រើនដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃព្រះច័ន្ទ ប៉ុន្តែដែនកំណត់នៃតំបន់ត្រូពិចគឺជាអនុសញ្ញាភូមិសាស្ត្រ ហើយភាពខុសគ្នារបស់វាពីរយៈទទឹងពិតគឺតូចណាស់។

## ឯកសារយោង
# ភាសាអាយឡែន

អក្សរ អាយ ឡែន សម័យបុរាណ
**ភាសាអាយឡែន** គឺជាភាសាមួយដែលមានមកពីតំបន់ប៉ែកខាងជើង គឺជាភាសាដែលគេប្រើនៅប្រទេសអាយ ឡែន ។ វាមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិងហ្វារ៉ូស (Faroese)ហើយដែលប្រាកដនោះគឺមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិង ន័រវីហ្គាន់ (Norwegian) ដែលជាគ្រាមភាសាដែលមានដូ​ចជា[citation needed] [[តេឡេម៉ាក (Telemark)[]]citation needed] ហើយនិង សុខណាម៉ា (Sognamå)l[citation needed].

ក្នុងរយៈពេលខ្លីមួយដែលភាសាអឺរ៉ុបខាងលិចភាគច្រើន បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័ស។ ចំពោះលក្ខណៈពិសេសរបស់ភាសា អាយ ឡែនគឺវាអាចប្រៀបធៀបបានទៅនិងភាសាឡាតាំង (សមាជិករបស់ក្រុម ភាសាផ្តេក ឬ ជ្រៀង ជាភាសាដែលបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងអ៊ីនឌូ-អឺរ៉ុប) ឬក៏មានភាសាផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដែលបានប្រើប្រាស់នៅបណ្តាប្រទេសចាស់ចាស់ដូចជា ន័ហ្ស និងប្រទេសអង់គ្លេស ។
# ភាសាអាល្លឺម៉ង់

| ភាសាអាល្លឺម៉ង់ |
| --- |
| Deutsch |
| ការបញ្ចេញសំឡេង | [ˈdɔʏtʃ] |
| ដើមកំណើតនៅ | អាល្លឺម៉ង់ |
| តំបន់ | primarily German-speaking Europe, also in the worldwide German diaspora |
| អ្នកនិយាយដើមកំណើត |  L2 speakers: 10–15 million (2014) |
| អំបូរភាសា | Indo-European
* Germanic
	+ West Germanic
		- High German
			* **ភាសាអាល្លឺម៉ង់**
 |
| ទម្រង់ស្តង់ដារ | * German Standard German
* Swiss Standard German
* Austrian Standard German
 |
| ប្រព័ន្ធសរសេរ | Latin (German alphabet) German Braille |
| ទម្រង់ដែលបានចុះហត្ថលេខា | Signed German, LBG *(*Lautsprachbegleitende* / *Lautbegleitende Gebärden*)* |
| ស្ថានភាពផ្លូវការ |
| ភាសាផ្លូវការនៅក្នុង |
6 countries
* Austria
* Belgium
* Germany
* Liechtenstein
* Luxembourg
* Switzerland

3 dependencies
* Italy (South Tyrol)
* 31 communes in Poland
* 9 municipalities in Brazil

 Several international institutions |
| ភាសាជនជាតិភាគតិច ត្រូវបានទទួលស្គាល់ |
13 countries (minority/cultural/national language)* Brazil (Espírito Santo) Bosnia and Herzegovina Czech Republic Denmark Hungary Italy (Friuli-Venezia Giulia, Trentino, Piedmont & Valle d'Aosta) Kazakhstan Namibia Poland Romania Russia (Azov German National District) Slovakia Ukraine
 |
| គ្រប់គ្រងដោយ | *No official regulation*
(German orthography regulated by the Council for German Orthography). |
| កូដភាសា |
| ISO 639-1 | `de` |
| ISO 639-2 | `ger (B)` `deu (T)` |
| ISO 639-3 | Variously: deu – German gmh – Middle High German goh – Old High German gct – Colonia Tovar German bar – Bavarian cim – Cimbrian geh – Hutterite German ksh – Kölsch nds – Low German sli – Lower Silesian ltz – Luxembourgish vmf – Mainfränkisch mhn – Mócheno pfl – Palatinate German pdc – Pennsylvania German pdt – Plautdietsch swg – Swabian German gsw – Swiss German uln – Unserdeutsch sxu – Upper Saxon wae – Walser German wep – Westphalian hrx – Riograndenser Hunsrückisch yec – Yenish |
| ហ្គ្រតតូឡក | `high1287`  High Franconian `uppe1397`  Upper German |
| Linguasphere | `further information52-AC (Continental West Germanic) > 52-ACB (Deutsch & Dutch) > 52-ACB-d (Central German incl. 52-ACB–dl & -dm Standard/Generalised High German) + 52-ACB-e & -f (Upper German & Swiss German) + 52-ACB-h (émigré German varieties incl. 52-ACB-hc Hutterite German & 52-ACB-he Pennsylvania German etc.) + 52-ACB-i (Yenish); Totalling 285 varieties: 52-ACB-daa to 52-ACB-i` |
|
  (Co-)Official and majority language
  Co-official, but not majority language
  Statutory minority/cultural language
  Non-statutory minority language
 |
|

**ភាសាអាល្លឺម៉ង** (**Deutsch**) គឺជាភាសាខាងលិច ដែលជាប់ទាក់ទងទៅនឹងភាសាអង់គ្លេស និងភាសាហូឡង់។ វាគឺជាភាសាមួយដែលគេនិយមប្រើលើកដំបូង នៅក្នុងសហគមន៍អឺរ៉ុប។ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ប្រមាណ ១២០ លាននិយាយភាសារបស់គេ និងមាន៨០លាននិយាភាសាអាល្លឺម៉ង់ដែលមិនមែន
ជាជនជាតិនេះ។ភាសានេះជាភាសាអន្តរជាតិដែលត្រូវគេប្រើនៅក្នុង សាលារៀន សកសវិទ្យាល័យ និងមជ្ឈមណ្ឌុលនានាក្នុងពិភពលោក។

## ឯកសារយោង

Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding `<references group="lower-alpha"/>` tag was found.
# ភាសាស៊ុយអែត

| ស៊ុយអែត |
| --- |
| *Svenska* |
| ការបញ្ចេញសំឡេង | ទំព័រគំរូ:IPA-sv |
| ដើមកំណើតនៅ | ស៊ុយអែត, ហ្វាំងឡង់, ពីមុន អេស្តូនី |
| ជាតិពន្ធុ​ ​(ជនជាតិ) | ស៊ុយអែត |
| អ្នកនិយាយ | e25 L2 speakers: ទំព័រគំរូ:Sigfig million |
| អំបូរភាសា | ឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប* អាល្លឺម៉ង់
	+ ភាសាអាឡឺម៉ង់ខាងជើង
		- ស្កែនឌីណាវខាងកើត
			* **ស៊ុយអែត**
 |
| ទម្រង់ដើម | ន័រស្សចាស់
* ន័រស្សខាងកើតចាស់
	+ ស៊ុយអែតចាស់
 |
| ប្រព័ន្ធសរសេរ | ឡាតាំង (អក្ខរក្រមស៊ុយអែត) អក្សរស្ទាបស៊ុយអែត |
| ទម្រង់ដែលបានចុះហត្ថលេខា | Tecknad svenska (falling out of use) |
| ស្ថានភាពផ្លូវការ |
| ភាសាផ្លូវការនៅក្នុង | Finland Sweden Åland *European Union* *Nordic Council* |
| គ្រប់គ្រងដោយ | Swedish Language Council (in Sweden) Swedish Academy (in Sweden) Institute for the Languages of Finland (in Finland) |
| កូដភាសា |
| ISO 639-1 | `sv` |
| ISO 639-2 | `swe` |
| ISO 639-3 | `swe` |
| Linguasphere | `52-AAA-ck to -cw` |
|      Regions where Swedish is an official language spoken by the majority of the population (Sweden, Åland, Western Finland)      Regions where Swedish is an official language spoken by a minority of the population (Finland) |
|

**ស៊ុយអែត** ( *svenska* [ˈsvɛ̂nːska]) គឺជាភាសាអាឡឺម៉ង់ខាងជើង ដែលនិយាយភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសស៊ុយអែត និងផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសហ្វាំងឡង់ ។ វាមានអ្នកនិយាយដើមយ៉ាងហោចណាស់ ១០លាននាក់ ដែលជាភាសាអាឡឺម៉ង់និយាយច្រើនជាងគេទីបួន និងជាភាសាទីមួយក្នុងចំណោមប្រភេទផ្សេងទៀតរបស់វានៅក្នុងប្រទេសន័រឌិក (ន័រវែស) ទាំងមូល។

ស៊ុយអែត ដូចជា ភាសាន័រឌិកផ្សេងទៀត គឺជាកូនចៅរបស់ន័រស្សចាស់ ដែលជាភាសាសាមញ្ញរបស់ប្រជាជនអាល្លឺម៉ង់ដែលរស់នៅក្នុងស្កាតឌីណាវី ក្នុងកំឡុង សម័យវីឃីង ។ វាមានភាពវៃឆ្លាតទៅវិញទៅមកយ៉ាងទូលំទូលាយជាមួយ ន័រវែស និង ដាណឺម៉ាក ទោះបីជាកម្រិតនៃភាពវៃឆ្លាតទៅវិញទៅមកគឺពឹងផ្អែកភាគច្រើនលើគ្រាមភាសា និងការសង្កត់សំឡេងរបស់អ្នកនិយាយ។ ភាសាន័រវេស និងដាណឺម៉ាក ជាធម្មតាត្រូវបានយល់យ៉ាងងាយស្រួលដោយអ្នកនិយាយស៊ុយអែតជាជាងភាសានិយាយ ដោយសារភាពខុសគ្នានៃ សម្លេងការបញ្ចេញសំឡេង និង ការបញ្ចេញសំឡេង ។

ភាសាស៊ុយអែតស្តង់ដារ ដែលនិយាយដោយជនជាតិស៊ុយអែតភាគច្រើន គឺជាភាសាជាតិដែលបានវិវត្តចេញពីគ្រាមភាសាស៊ុយអែតកណ្តាលក្នុងសតវត្សទី១៩ ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងល្អនៅដើមសតវត្សទី២០ ។ ខណៈ​ដែល​ពូជ ​ប្រចាំ​តំបន់ និង​គ្រាមភាសា​នៅ​តាម​ជនបទ​នៅ​តែ​មាន ភាសា​សរសេរ​គឺ​មាន​លក្ខណៈ​ឯកសណ្ឋាន និង ​មាន​ស្តង់ដារ ។ ស៊ុយអែត​ជាភាសាទីពីរ ​ដែល​គេ​និយាយ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​បំផុត​នៅ​ហ្វាំងឡង់​ដែល​វា​មាន​ឋានៈ​ជាភាសាសហការផ្លូវការ ។

ភាសាស៊ុយអែតត្រូវបាននិយាយជាយូរមកហើយនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃអេស្តូនី ទោះបីជាស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នរបស់អ្នកនិយាយស៊ុយអែតអេស្តូនី ស្ទើរតែផុតពូជក៏ដោយ។ វាត្រូវបានគេប្រើផងដែរនៅក្នុងជនភៀសខ្លួនស៊ុយអែត ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតនៅ ទីក្រុងអូស្លូ ប្រទេសន័រវេស ដែលមានប្រជាជនស៊ុយអែតជាង ៥០ ០០០ នាក់។

## ឯកសារយោង
# ខ្សែបណ្ដោយ

ខ្សែបណ្ដោយគោលកាត់តាមហ្គ្រីនវីច,​អង់គ្លេស
**ខ្សែបណ្ដោយ** ឬខ្សែមេរីឌីយាង (Meridian) គឺជាងអ័ក្សប្រឌិតនៅលើផ្ទៃផែនដី ដែលតភ្ជាប់ប៉ូលខាងជើងនិងប៉ូលខាងត្បូង កាត់តាមរយៈបណ្ដោយកំនត់មួយ។ ទីតាំងរបស់ចំនុចមួយនៅលើខ្សែបណ្ដោយកំនត់ដោយរយៈទទឹងរបស់វា។ គ្រប់ខ្សែបណ្ដោយទាំងអស់កែងទៅនឹងគ្រប់ខ្សែស្របនៅរាល់ចំនុចកាត់គ្នា។ ខ្សែបណ្ដោយទាំងអស់មានប្រវែង ២០ ០០៣,៩៣គ.ម ស្មើៗគ្នា គឺស្មើនឹងពាក់កណ្ដាលបរិមាត្រផែនដី។

ខ្សែបណ្ដោយដែលកាត់តាមមជ្ឍមណ្ឌលហ្គ្រីនវីច (អង់គ្លេស) ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាគោល(រយៈបណ្ដោយ0o និងត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា**ខ្សែបណ្ដោយហ្គ្រីនវីច**។ ខ្សែបណ្ដោយដទៃទៀតកំនត់ដោយមុំដែលមានកំពូលនៅផ្ចិតផែនដី និងមានរង្វាស់មុំ(តាមអេក្វាទ័រ)ធៀបទៅខ្សែបណ្ដោយហ្គ្រីនវីច។ ដោយមួយជុំមាន 360o ខ្សែបណ្ដោយដែលនៅម្ខាងទៀតនៃខ្សែបណ្ដោយហ្គ្រីនវីចមានរយៈបណ្ដោយ 180o ។ខ្សែបណ្ដោយដែលនៅចន្លោះពី 0oទៅ180o ក្នុងរយៈទទឹងខាងលិចស្ថិតនៅក្នុងអឌ្ឍគោលខាងលិច (ខាងលិចខ្សែបណ្ដោយហ្គ្រីនវីច) ហើយ ខ្សែបណ្ដោយដែលនៅចន្លោះពី 0oទៅ180o ក្នុងរយៈទទឹងខាងកើតស្ថិតនៅក្នុងអឌ្ឍគោលខាងកើត (ខាងកើតខ្សែបណ្ដោយហ្គ្រីនវីច)។
# ពុធ (ភព)

**ពុធ
Mercury**  |  |
| លក្ខណៈទូទៅនៃគន្លងគោចរ |
|  |

ភពពុធគឺជាភពតូចបំផុតនិងជិតបំផុតទៅនឹងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ ក្នុងនាមជាភពជិតវាតែងតែនៅជិតព្រះអាទិត្យសម្រាប់អ្នកអង្កេតផែនដីដែលជាហេតុធ្វើឱ្យពិបាកសង្កេត។ ទោះបីជាបែបនេះក៏ដោយវាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ភពដែលអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេហើយត្រូវបានគេស្គាល់រួចហើយនៅសម័យបុរាណ។ វាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញតែមុនពេលថ្ងៃរះឬបន្ទាប់ពីថ្ងៃលិច។

ទ្រង់ទ្រាយផ្ទៃរបស់បារតប្រហាក់ប្រហែលនឹងព្រះចន្ទៈវាមានរណ្ដៅដែលមានឥទ្ធិពលជាច្រើនហើយស្ទើរតែគ្មានបរិយាកាស។ សីតុណ្ហភាពផ្ទៃខាងលើមានចាប់ពី ១៧៣ អង្សាសេដល់ ៤២៧ អង្សាសេ។ ទោះយ៉ាងណាមិនដូចព្រះចន្ទភពផែនដីមានស្នូលដែកដ៏ធំមួយបង្កើតវាលម៉ាញេទិកខ្សោយជាងផែនដីជាងមួយរយដង។ ទំហំនៃស្នូលមានន័យថាបារតមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងចំណោមភពនានានៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ [៥] (ផែនដីមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងបន្តិច) ។ បារតមិនមានផ្កាយរណបធម្មជាតិទេ។

ឯកសារសង្កេតដំបូងរបស់បារតមានតាំងពីជំនាន់សហវត្សរ៍មុនគ។ ស។ ក្រិកបុរាណដំបូងគិតថាពួកគេជាសាកសពសេឡេស្ទាលពីរ: ទីមួយអាចមើលឃើញមុនពេលថ្ងៃរះ (ពួកគេហៅថាអាប៉ូឡូ) ដែលអាចមើលឃើញទីពីរបន្ទាប់ពីថ្ងៃលិច (ពួកគេបានហៅពួកគេថាហ៊ឺមេស) [6] ។ ប្រជាជនអេហ្ស៊ីបបុរាណខាល់ដេនិងក្រោយមកតារាវិទូក្រិកដឹងថាបារតអាចមើលឃើញនៅពេលព្រឹកនិងពេលល្ងាចគឺជាភពតែមួយ។ រឿងនេះត្រូវបានគេដឹងចំពោះប្រជាជនអេហ្ស៊ីបនៅប្រហែលឆ្នាំ ១១៥០ មុនគ។ ស។ ដោយសារតែចលនានៃភពផែនដីយ៉ាងលឿនដែលបណ្តាលមកពីគន្លងដ៏ខ្លីរបស់វារ៉ូម៉ាំងបានដាក់ឈ្មោះឱ្យភពនេះជាកិត្តិយសដល់អ្នកនាំសាររបស់ព្រះនិងម្ចាស់ហាងពាណិជ្ជករ - បារត។ និមិត្តសញ្ញាតារាវិទូរបស់ភពផែនដីគឺជាកំណែទាន់សម័យនៃទ្រឹស្ដីហិមរុស [៧] ។

បើប្រៀបធៀបទៅនឹងភពផ្សេងទៀតនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យយើងមិនសូវស្គាល់អំពីបារតទេ។ ដោយសារតែបញ្ហាបច្ចេកទេសមានតែការស៊ើបអង្កេតចំនួនពីរប៉ុណ្ណោះដែលបានពិនិត្យវារហូតមកដល់ពេលនេះ។ ដំបូងនៃការទាំងនេះ - ម៉ារីន ១០ - ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤–១៩៧៥ បានហោះឆ្លងកាត់បារតចំនួន ៣ ដងនិងធ្វើផែនទី ៤៥ ភាគរយនៃផ្ទៃដី។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ និង ២០០៩ យានអវកាស MESSENGER បានធ្វើការហោះហើរចំនួន ៣ លើកឆ្លងកាត់ភពផែនដីហើយបន្ទាប់មកបានរុករកវាពីគន្លងជាផ្កាយរណបសិប្បនិម្មិតមួយក្នុងឆ្នាំ ២០១១-២០១៥ ។ ត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ ២០១៨ យានអវកាស BepiColombo ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងធ្វើដំណើរជុំវិញគន្លងបារតក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ។

## មើលផងដែរ

* ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ
# ញូតុន

**ញូតុន** (និមិត្តសញ្ញា៖ N) ជាខ្នាតរបស់កំលាំង ប្រើក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមរូបវិទូអង់គ្លេសឈ្មោះ អ៊ីសាក់ ញូតុន ជាកិត្តិយសដល់ស្នាដៃរបស់គាត់នៅក្នុងមេកានិចក្លាស់សិច។

## និយមន័យ

ញូតុនជាខ្នាតកំលាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ ១ញូតុន​ជាបរិមាណកំលាំងចាំបាច់សំរាប់ផ្ដល់សំទុះ មួយម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីការ៉េ ទៅអោយអង្គធាតុមានម៉ាស់ មួយគីឡូក្រាម។

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
ឧទាហរណ៍៖ កំលាំងទំនាញផែនដីដែលមានអំពើលើផ្លែប៉ោមតូចមួយ(ម៉ាស់ប្រហែល ១០២ក្រាម) មានតំលៃប្រហែល១ញូតុន។
# ភាពយន្តភ័យរន្ធត់

**ភាពយន្តភ័យរន្ធត់** (អង់គ្លេស: Horror film) ជាភាពយន្តដែលផ្ដោតលើការធ្វើឱ្យទស្សនិកជនមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ស្រៀវស្រើប និងរន្ធត់។ ខ្សែភាពយន្ដទាំងនេះច្រើនតែប្រើឈុតឆាករន្ធត់។ ដោយប្រើវត្ថុដែលទាក់ទងនឹង សេចក្តីស្លាប់ ឬវត្ថុអរូបី។ ដូច្នេះហើយ ជាញឹកញាប់មានការត្រួតស៊ីគ្នារវាង ការស្រមើស្រមៃ និង ការប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ ភាពភ័យរន្ធត់ទាំងនេះក៏ប្រើសារធាតុរំញោចដូចជាតន្ត្រី ដើម្បីបង្កើតភាពរំភើប និងតក់ស្លុត

ខ្សែភាពយន្ដភ័យរន្ធត់ជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង សុបិន អាក្រក់របស់អ្នកមើល ភាពភ័យខ្លាចលាក់កំបាំង ការស្អប់ និងការភ័យខ្លាចចំពោះមនុស្សដែលមិនស្គាល់។ ថ្វីត្បិតតែការដោះស្រាយរឿងទាំងនេះត្រូវបានធ្វើដោយអព្ភូតហេតុក្នុងរឿងក៏ដោយ។ ប្រសិនបើវានិយាយអំពីជំងឺ ឃាតករសម្លាប់រង្គាល ជំងឺរាតត្បាត និង លទ្ធិលើសពីការពិត ។ វាប្រហែលជាអាចកំណត់រឿងទាំងនេះថាជារឿងភ័យរន្ធត់ផងដែរ

## យោង

## សៀវភៅអានបន្ថែម

* Dixon, Wheeler Winston. *A History of Horror.* (Rutgers University Press; 2010), ISBN 978-0813547961 ។
* Steffen Hantke, ed. *American Horror Film: The Genre at the Turn of the Millennium* (University Press of Mississippi; 2010) 253 pages. Topics include the subgenres of the teenage-horror, serial-killer, zombie, and spiritual-horror film.
* Dracula's Daughter, by Philip J. Riley. Albany, 2009. BearManor Media. ISBN 1-59393-475-0 ។
* *Dario Argento* by James Gracey, Kamera Books, 2010, ISBN 978-1-84243-318-8
* *John Carpenter*, by Colin Odell & Michelle Le Blanc, Kamera Books, 2010, ISBN 978-1-84243-338-6
* *George A. Romero*, by Tom Fallows & Curtis Owen, Pocket Essential, 2008, ISBN 978-1-84243-282-2

## ឯកសារផ្សេងទៀត។

* IMDb Entry on Best/Worst "Horror" Titles Archived 2012-07-21 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. </link>
* គន្ថនិទ្ទេសភាពយន្តភ័យរន្ធត់ (តាមរយៈ UC Berkeley) Archived 2018-10-03 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.
* Archived 2010-05-24 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. ភាពយន្តភ័យរន្ធត់ចិន </link>
* ភាពយន្តរន្ធត់អង់គ្លេស
* Archived 2021-03-08 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. ភាពយន្តភ័យរន្ធត់ </link>
* HorrorElite.com ស្វែងរកអ្វីគ្រប់យ៉ាងអំពី Horror Archived 2010-11-29 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. </link>
# កាតូលិក

និកាយរ៉ូម៉ាំងកាតូលិក គឺជានិកាយដែលមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងចំណោមនិកាយគ្រិស្តសាសនាទាំងឡាយ។ ព្រះសហគមន៍ រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក​​ គឺសម្ដេចប៉ាបដែលជាអភិបាលក្រុងរ៉ូម។​ សម្ដេចប៉ាបមានតួនាទីគ្រប់គ្រង ដឹកនាំ និងបង្រួបបង្រួមគ្រិស្តបរិស័ទកាតូលិកគ្រប់ប្រទេសទាំអស់ឱ្យមានឯកភាពគ្នាជាធ្លុងមួយក្នុងការប្រតិបត្តិជំនឿ។

          នៅតាមព្រះវិហារនីមួយៗតែងមានបព្វជិតម្នាក់ គេនិយមហៅថាបូជាចារ្យ ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការអប់រំជំនឿ​ និងផ្ដល់ដំបូន្មានផ្សេងៗដល់គ្រិស្តបរិស័ទទាំងការរស់នៅ ទាំងការឱ្យចេះរួបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយក្នុងឋានៈខ្លួនជាគ្រិស្តបរិស័ទ​ ហើយក៏ជាអ្នកធ្វើអធិបតីភាពក្នុងពិធីបុណ្យប្រពៃណីសាសនា ។​ ដើម្បីបួសជាបូជាចារ្យនៅក្នុងនិកាយរ៉ូម៉ាំងកាតូលិក បេក្ខសមណៈត្រូវមានអាយុយ៉ាងតិច២៥ ឆ្នាំឡើងទៅ ហើយត្រូវតែសិក្សាមុខវិជ្ជាទេវវិទ្យានៅមហាវិទ្យាល័យ ដែលមានរយៈពេល៤ ឆ្នាំ។ មុខវិជ្ជាដែលត្រូវសិក្សាមានព្រះគម្ពី​រ បរិសុទ្ធ ទេវវិទ្យាមូលដ្ធាន ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះវិហារ ការគ្រប់គ្រង ។ល។

          ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សា បេក្ខសមណៈ​ ត្រូវចូលបម្រើក្នុងព្រះវិហារក្នុងនាមជាអ្នកស្ម័គចិត្ត ដើម្បីប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាអ្នកដាក់ជំនឿនិងទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះជាម្ចាស់​ ដោយបួងសួងនិងធ្វើសមាធិ។

ការចូលខ្លួនបម្រើក្នុងព្រះវិហាររបស់បេក្ខសមណៈ ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការសង្កេតឃ្លាំមើលជាប្រចាំពីសំណាក់បូជាចារ្យចាស់ទុំរយៈពេល៣ឆ្នាំ។ ក្រោយពីការសង្កេតឃើញថា បេក្ខសមណៈមានលក្ខណៈសម្បត្តិត្រឹមត្រូវ​ ហើយមានអាកប្បកិរិយាសមរម្យជាបូជាចារ្យហើយ ទើបបូជាចារ្យចាស់ទុំប្រកាសអនុញ្ញាតឱ្យបេក្ខសមណៈចូលបួសជាបូជាចារ្យពេញសិទ្ធ។ ក្នុងជីវិតព្រះសហគមន៍កាតូលិក បូជាចារ្យគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់មានមុខងារចូលរួមចំណែកក្នុងការអប់រំដាវ័កក៏ដូចជាចូលរួមជួយសង្គ្រោះជនក្រីក្រអនាថាតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗ ។
# កម្មវិធីទូរទស្សន៍

**កម្មវិធីទូរទស្សន៍** គឺជាផ្នែកមួយនៃ ការគ្រងទុកសំរាប់ការផ្សាយក្នុង ទូរទស្សន៍.វាមើលទៅដូចជា កាផលិត
ឬក៏ជាផ្នែកមួយនៃបរិមណ្ឌល ប្រភពដែលមានតៗគ្នា. កម្មវិធីមួយដែលមានការបន្តជានិច្ចគេហៅថា ឧបកថា.
កម្មវិធីទូរទស្សន៍ដែលត្រូវបានគ្រោងទុក ប្រកបទៅដែលមានចំនួនកំណត់ នៃឧបកថាគឺជាធម្មតាត្រូវបានហៅថា រឿងខ្លី ឬក៏ រឿងមានតៗគ្នា. រឿងដែលមិនមាន ការសំរេចលទ្ធផលជាមុន ត្រូវបានរៀបរាប់ទាក់ទងទៅនឹង *ពេលវាលា*ឬក៏ *រយៈពេល*, មួយឆ្នាំម្តង ឬក៏ពីរឆ្នាំម្តងក្នុងការបញ្ខប់. នៅពេលដែលការកំនត់រយៈពេលមិនបានច្បាស់លាស់, ប្រតិបត្តកានៃការទោរទន់ទៅរក រយៈពេលកាន់យូជាងប្រទេសដ៏ទៃទៀត ។

អតថបទ រឺ (Script ,Scenario, Screenplay) លត្បៀបបីដូចជាដផនទី សំរាប់លធវើដំល ើរ ឬ បលង់សាង សង់ ( Blueprint) ការសរលសរអតថបទ គឺជាសាច់លរឿងសំខាន់ មិនតិចជាង ឬ មិនលត្កាមការង្ហរលផេងៗ មុននឹងសរលសរ ឬ ដតងត្តូវពិភ្លកាត្សាវត្ជាវ រកឯកសារដដលពាក់ព័ននលផេងៗ លដើមផីលរៀបចំនិពនវលចញជា សាច់លរឿងលអាយសមរមយ លៅតាមសាច់លរឿងលនុះ ទាំងលភទ វ័យ សាទនភ្លពទំរង់ននកមាវិធីត្តូវលអមានអតថន័យ ខ្លឹមសារដដលលពារលពញលៅលោយអតថបទ ត្តូវកំ ត់នូវលសចកថីលំអិត លអាយបានត្តឹមត្តូវចាស់ោស់ ទាំង លកោ ៈទាំងរូបភ្លព និង សលមលងសភ្លពបរិោកាសកបុងឆ្លកកាយវិការ អារមា ៍របស់តួសំដដង លដើមផី បង្ហាញលអាយត្កុមការង្ហរយល់ដូចគ្នបល ើយយកលៅអនុវតថន៍បានោ៉ាងលអត្បលសើរ។
# ទីក្រុងសេចុង

| Sejong 세종 |
| --- |
| Special Self-Governing city |
| Sejong Special Self-Governing City |
|   |
|  • Korean | 세종특별자치시 |
|  • Hanja | 世宗特別自治市 |
|  |
|  |
| ឯកសារ:File:Hannuridaero and Bangchukcheon.jpg |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **ទង់** |  **Logo** |

 |
| រហស្សនាម: Bird |
| [[File:|250px|none|alt=|]] |
|

[[file:បាន​រក​ឃើញ​រង្វិលជុំ​របស់ទំព័រគំរូ​៖ ទំព័រគំរូ:Location map+|240px|ទីក្រុងសេចុង is located in បាន​រក​ឃើញ​រង្វិលជុំ​របស់ទំព័រគំរូ​៖ ទំព័រគំរូ:Location map+]]<div style="position: absolute; z-index: 2; top: **Expression error: Unexpected < operator.**%; left: **Expression error: Unexpected < operator.**%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;">[[File:

[[file:ទំព័រគំរូ:Location map mark|240px|ទីក្រុងសេចុង is located in ទំព័រគំរូ:Location map mark]]បាន​រក​ឃើញ​រង្វិលជុំ​របស់ទំព័រគំរូ​៖ ទំព័រគំរូ:Location map~
ទីក្រុងសេចុង (ទំព័រគំរូ:Location map mark)

|6x6px|Sejong|link=|alt=]]Sejong |
| Country | South Korea |
| Region | Hoseo |
| First settled | 2012 |
| Neighbourhood Town Townships | 12 1 9 |
| រដ្ឋាភិបាល |
|  • ប្រភេទ | Mayor–Council |
|  • Mayor | Tree |
|  • Body | Sejong City Council |
| ផ្ទៃក្រឡា |
|  • សរុប | ៤៦៥.២៣ គម2 (១៧៩.៦៣ ម៉ាយ ការ) |
| ប្រជាជន (October 2022) |
|  • សរុប | ៣៥១,០០៧ |
|  • សន្ទភាព | ៣៨២២៥៨/km2 (៩៩០.០៤/sq mi) |
|  • Dialect | Chungcheong |
| ក្រមផ្ទៃដាល | +82-44 |
| គេហទំព័រ | Official website (English) |

 ការដ្ឋានសំណង់នៅសេចុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៩
**សេចុង** ( Korean: [ˈsʰe̞ːd͡ʑoŋ] ( ស្ដាប់); កូរ៉េ: 세종; ហាន់ចា: 世宗 ), ជាផ្លូវការ **ទីក្រុងគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងពិសេសសេចុង** ( 세종특별자치시; 世宗特別自治市 ) គឺជាទីក្រុងគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងពិសេស និងជារដ្ឋធានីរដ្ឋបាលជាក់ស្តែងរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ។

សេចុង ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៧ គឺជារដ្ឋធានីដែលបានគ្រោងទុកថ្មីរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងពីផ្នែកជាច្រើននៃខេត្តឈុងឆងខាងត្បូង និងផ្នែកខ្លះនៃ ខេត្តឈុងឆងខាងជើង ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយការកកស្ទះនៅក្នុងរដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតរបស់កូរ៉េខាងត្បូងបច្ចុប្បន្នគឺសេអ៊ូលនិងជំរុញការវិនិយោគនៅក្នុងតំបន់កណ្តាលរបស់ប្រទេស។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មក រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង បានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងក្រសួង និងទីភ្នាក់ងារជាច្រើនទៅកាន់ទីក្រុងសេចុង ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើននៅតែរស់នៅក្នុងទីក្រុងផ្សេងទៀត ជាពិសេសទីក្រុងសេអ៊ូល ជាកន្លែងដែល រដ្ឋសភា និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលសំខាន់ៗជាច្រើននៅសល់។

សេចុង មានប្រជាជនចំនួន៣៥១ ០០៧ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ និងគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី៤៦៥.២៣គីឡូម៉ែត្រ 2 (១៧៩.៦៣ ម៉ាយញ៍ ) ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាផ្នែករដ្ឋបាល កម្រិតទីមួយដែលមានប្រជាជនតិចបំផុតនិងតូចបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ សេចុង មានទីតាំងនៅតំបន់ហូសុ ភាគខាងលិចដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តឈុងឆងខាងត្បូងនៅខាងលិច ទីក្រុងធំដែចន់នៅភាគខាងត្បូង និង ខេត្តឈុងឆងខាងជើងនៅខាងកើត។

ការ​សាងសង់​ទីក្រុង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ២០៣០។ មនុស្សប្រហែល៥០០ ០០០ នាក់ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរស់នៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ ២០៣០។
សេចុង ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថាជាកិត្តិយសរបស់ស្តេចមហាអធិរាជរាជសេចុង ដែលជាស្តេចទីបួននៃ រាជវង្សចូសន់ និងជាអ្នកបង្កើតអក្ខរក្រមកូរ៉េ ហាន់ហ្គឹល ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងស្រុកយន់គី ដែលជាស្រុកនៃខេត្តឈុងឆងខាងត្បូង ដែលភាគច្រើននៃទឹកដីរបស់ទីក្រុងត្រូវបានប្រគល់ឱ្យ និងស្រុកផ្សេងទៀត។

 ទេសភាពនៃទីក្រុងសេចុង ឆ្នាំ២០១៥
## ឯកសារយោង
# បង់ដាសេរីបេហ្គាវ៉ាន់

| បង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់ بندر سري بڬاوان‎ (ចាវី) |
| --- |
| រាជធានីនិងតំបន់ក្រុង |
|  |
| [[File:Omar Ali Saifuddien MosqueGadong commercial areaJame' Asr Hassanil Bolkiah MosqueKampong AyerThe Mall Gadong|250px|none|alt=|ជើងមេឃនៃបង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់]] |
|

|  |
| --- |
| ឯកសារ:Logo of the Bandar Seri Begawan municipal department.png **ត្រា** |

 |
| [[File:OpenStreetMap|250px|none|alt=|]] |
| <div style="position: absolute; z-index: 2; top: **Expression error: Missing operand for \*.**%; left: -7118.8%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;">បង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់ |
| ប្រទេស | ប្រ៊ុយណេ |
| ស្រុក | ប្រ៊ុយណេ-មួរ៉ា |
| ចក្រភពប្រ៊ុយណេ | សតវត្សទី៧-១៨ |
| តាំងទីលំនៅដោយចក្រភពអង់គ្លេស | សតវត្សរ៍ទី១៩ |
| ការអភិវឌ្ឍន៍ដីដោយជនជាតិអង់គ្លេស | ១៩០៦ |
| ការតាំងទីលំនៅថ្មីនៃមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ | ១៩០៩ |
| រដ្ឋាភិបាល |
|  • Body | Bandar Seri Begawan Municipal Department |
| ផ្ទៃក្រឡា |
|  • សរុប | ១០០.៣៦ គម2 (៣៨.៧៥ ម៉ាយ ការ) |
| ប្រជាជន  |
|  • Estimate (២០០៧) | ១០០៧០០ទំព័រគំរូ:Needs update |
| ល្វែងម៉ោង | BNT (ម.ស.ស.+៨) |
| ក្រមផ្ទៃដាល | +៦៧៣ ២ |
| គេហទំព័រ | bandaran-bsb.gov.bn/Theme/Home.aspx |

**បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់** (អក្សរកាត់: **BSB** , ចាវី: بندر سري بڬاوان‎) ជារាជធានីនិងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រ៊ុយណេ។ វាជា តំបន់ក្រុងជាផ្លូវការ ( *kawasan bandaran* ) ដែលមានផ្ទៃដី 100.36 square kilometres (38.75 sq mi) និងចំនួនប្រជាជនប៉ាន់ស្មាននៃ១០០,៧០០នាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៧។ វាគឺជាផ្នែកមួយនៃ ស្រុកប្រ៊ុយណេ-មួរ៉ា ដែលជាស្រុកតូចបំផុតដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតដែលជាកន្លែងរស់នៅជាង ៧០ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស។ វាជាមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេស និងជាទីក្រុងតែមួយគត់របស់ប្រទេស។ រដ្ឋធានីគឺជាកន្លែងសម្រាប់អាសនៈរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ក៏ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ផងដែរ។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ពីមុនថាជា **ទីក្រុងប្រ៊ុយណេ** រហូតដល់វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះនៅឆ្នាំ១៩៧០ ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ស្តេចស៊ុលតង់ អូម៉ារ អាលី សៃហ្វូដឌៀនទី៣ ដែលជាស្តេចស៊ុលតង់ទី២៨នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ និងជាបិតារបស់ ស្តេចស៊ុលតង់ហាសាណាល់ ប៊ូលគាហ៍ បច្ចុប្បន្ន។

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃបង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់ អាចត្រូវបានគេចងក្រងទៅនឹងការបង្កើតការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិម៉ាឡេ នៅលើទឹកនៃទន្លេប្រ៊ុយណេ ដែលបានក្លាយជាអ្នកកាន់តំណែងមុននៃកំពង់អាយឺ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ វាបានក្លាយជារាជធានីនៃស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ ចាប់ពីសតវត្សទី១៦តទៅ ក៏ដូចជានៅសតវត្សទី១៩ នៅពេលដែលវាបានក្លាយជាអាណាព្យាបាលរបស់អង់គ្លេស។ ការបង្កើតលំនៅដ្ឋានរបស់អង់គ្លេសនៅសតវត្សទី២០ បានឃើញការបង្កើតរដ្ឋបាលសម័យទំនើបនៅលើដីក៏ដូចជាការតាំងទីលំនៅថ្មីបន្តិចម្តង ៗ នៃអ្នករស់នៅតាមដងទន្លេទៅដី។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ រដ្ឋធានីត្រូវបានកាន់កាប់ដោយកងកម្លាំងជប៉ុន ពីឆ្នាំ១៩៤១ ហើយបានទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅឆ្នាំ១៩៤៥ តាមការរំដោះដោយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ឯករាជ្យភាពរបស់ប្រ៊ុយណេពីអង់គ្លេសត្រូវបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៤ នៅលើទីលានមួយនៅកណ្តាលទីក្រុង ។

បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់ គឺជាទីកន្លែងរបស់ អ៊ីស្តាណា នូរុល អ៊ីម៉ាន់ (Istana Nurul Iman) ដែលជាវិមានលំនៅដ្ឋានដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកដោយ កំណត់ត្រាពិភពលោកហ្គីណេស, និង វិហារអូម៉ា អាលី សៃហ្វូដឌៀន ដែលជាទីសំគាល់សំខាន់របស់ប្រទេសប្រ៊ុយណេ។ វាក៏ជាផ្ទះរបស់ កំពង់អាយឺ ដែលជា 'ភូមិទឹក' ដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក និងមានឈ្មោះហៅក្រៅថា វេនីសនាបូព៌ា ។ វាធ្លាប់ជាទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះនៃ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី២០ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ និងកិច្ចប្រជុំកំពូល APEC លើកទី៨ ក្នុងឆ្នាំ២០០០។

## ឯកសារយោង