# ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន

**ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន** (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **នាគអាស៊ីបួន** ឬ **នាគតូចបួន** នៅក្នុង ភាសាចិន និង កូរ៉េ ) គឺជាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីបូព៌ាដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍នៃ ទីក្រុងហុងកុង សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និង តៃវ៉ាន់ ។ នៅចន្លោះដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ១៩៩០ ពួកគេបានឆ្លងកាត់ឧស្សាហូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងរក្សាបាននូវអត្រាកំណើនខ្ពស់ពិសេសជាង ៧ ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំ។

នៅដើមសតវត្សទី២១ សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះបានអភិវឌ្ឍទៅជាសេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ដែលមានឯកទេសលើផ្នែកដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែង។ ហុងកុង និងសិង្ហបុរីបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ អន្តរជាតិឈានមុខគេ ចំណែកកូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់គឺជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការផលិតគ្រឿងបន្លាស់ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក ។ ស្ថាប័នធំៗបានជំរុញឱ្យមានពួកគេធ្វើជាគំរូសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាច្រើន ជាពិសេសក្រុមហ៊ុនសេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា នៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

រដ្ឋខ្លាអាស៊ីទាំងបួនដែលមានទង់ប្រទេស។
ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក *The East Asian Miracle* បានផ្តល់កិត្តិយសដល់គោលនយោបាយ លទ្ធិនិយមសេរីថ្មី ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងការថែរក្សា គោលនយោបាយតម្រង់ទិសនាំចេញ ពន្ធទាប និង រដ្ឋដែលមានសុខុមាលភាពតិចតួច។ ការវិភាគតាមស្ថាប័នបានរកឃើញថា កម្រិតខ្លះនៃអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋត្រូវបានចូលរួម។ អ្នកវិភាគមួយចំនួនបានអះអាងថា គោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម និងអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកដែលបានស្នើ។

## ទិដ្ឋភាពទូទៅ

 កំណើនជីឌីភី សម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចខ្លារវាងឆ្នាំ១៩៦០ និង២០១៤
មុន វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ ការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ចខ្លាអាស៊ីទាំងបួន (ជាទូទៅគេហៅថា "អព្ភូតហេតុអាស៊ី") ត្រូវបានសន្មតថាជាគោលនយោបាយតម្រង់ទិសនាំចេញ និងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ខ្លាំង។ លក្ខណៈពិសេសសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះគឺកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័សប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកម្រិតខ្ពស់នៃការចែកចាយប្រាក់ចំណូលស្មើៗគ្នា។ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកបង្ហាញអំពីគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ចំនួនពីរក្នុងចំណោមប្រភពផ្សេងទៀតសម្រាប់អព្ភូតហេតុអាស៊ី៖ ការប្រមូលផ្តុំកត្តា និងការគ្រប់គ្រងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។

សេដ្ឋកិច្ចហុងកុងគឺជាប្រទេសដំបូងគេក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងបួនដែលឆ្លងកាត់ឧស្សាហូបនីយកម្មជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មវាយនភ័ណ្ឌក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ការផលិតនៅក្នុងអាណានិគមអង់គ្លេសបានពង្រីក និងធ្វើពិពិធកម្មដើម្បីរួមបញ្ចូលសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងប្លាស្ទិកសម្រាប់ការតម្រង់ទិសនាំចេញ ។ បន្ទាប់ពីការឯករាជ្យរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរីពី ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច បានបង្កើត និងអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ចជាតិដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យផលិតកម្មរបស់ប្រទេស។ រោងចក្រឧស្សាហកម្ម ត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយការវិនិយោគពីបរទេសត្រូវបានទាក់ទាញមកប្រទេសជាមួយនឹងការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ តៃវ៉ាន់ និងកូរ៉េខាងត្បូងបានចាប់ផ្តើមធ្វើឧស្សាហូបនីយកម្មនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដោយមានការចូលរួមពីរដ្ឋាភិបាលយ៉ាងខ្លាំង រួមទាំងគំនិតផ្តួចផ្តើម និងគោលនយោបាយ។ ប្រទេសទាំងពីរបានបន្តឧស្សាហូបនីយកម្មតម្រង់ទិសនាំចេញដូចនៅហុងកុង និងសិង្ហបុរី។ ប្រទេសទាំងបួនត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយជោគជ័យជាក់ស្តែងរបស់ប្រទេសជប៉ុន ហើយពួកគេបានបន្តគោលដៅដូចគ្នាដោយការវិនិយោគលើប្រភេទដូចគ្នា៖ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការអប់រំ។ ពួកគេក៏ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីអត្ថប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មបរទេសដែលកំណត់ពួកគេខុសពីប្រទេសផ្សេងទៀត ដែលភាគច្រើនបំផុតគឺការគាំទ្រផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ ផ្នែកមួយនៃការនេះត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងការរីកសាយនៃផលិតផលអេឡិចត្រូនិករបស់អាមេរិកនៅក្នុងគ្រួសារទូទៅនៃ ខ្លាទាំងបួន។

នៅចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ កម្រិតនៃ ធនធានរូបវន្ត និងធនធានមនុស្ស នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចទាំង ៤ បានលើសពីប្រទេសដទៃទៀតក្នុងកម្រិតនៃការអភិវឌ្ឍន៍ស្រដៀងគ្នា។ ជាបន្តបន្ទាប់នេះនាំឱ្យមានកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃកម្រិតប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់។ ខណៈពេលដែលការវិនិយោគខ្ពស់មានសារៈសំខាន់ចំពោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ តួនាទីនៃមូលធនមនុស្សក៏សំខាន់ផងដែរ។ ជាពិសេសការអប់រំត្រូវបានលើកឡើងថាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី។ កម្រិតនៃការចុះឈ្មោះចូលរៀននៅក្នុងក្រុមខ្លាអាស៊ីទាំងបួនគឺខ្ពស់ជាងការព្យាករណ៍ដោយសារកម្រិតនៃប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។ នៅឆ្នាំ១៩៦៥ ប្រទេសទាំងបួនបានទទួលការអប់រំបឋមសិក្សាជាសកល។ ជាពិសេសប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានសម្រេចអត្រាចុះឈ្មោះចូលរៀនមធ្យមសិក្សាចំនួន៨៨% ត្រឹមឆ្នាំ១៩៨៧។ វាក៏មានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងគម្លាតរវាងការចុះឈ្មោះជាបុរស និងស្ត្រីក្នុងអំឡុងពេលអព្ភូតហេតុអាស៊ី។ សរុបមក ភាពជឿនលឿនក្នុងវិស័យអប់រំទាំងនេះ បានអនុញ្ញាតឱ្យមានកម្រិតអក្ខរកម្ម និងជំនាញយល់ដឹងខ្ពស់។

ការបង្កើតបរិយាកាស ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ដែលមានស្ថិរភាពគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដែលអព្ភូតហេតុអាស៊ីត្រូវបានបង្កើតឡើង។ រដ្ឋនីមួយៗនៃក្រុមខ្លាអាស៊ីទាំងបួនបានគ្រប់គ្រងដល់កម្រិតផ្សេងៗនៃភាពជោគជ័យ អថេរចំនួនបីនៅក្នុង៖ ឱនភាពថវិកា បំណុលខាងក្រៅ និង អត្រាប្តូរប្រាក់ ។ ឱនភាពថវិការបស់ប្រទេសខ្លានីមួយៗត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងដែនកំណត់នៃដែនកំណត់ហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ ដើម្បីមិនធ្វើឱ្យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចមានអស្ថិរភាព។ ជាពិសេសកូរ៉េខាងត្បូងមានឱនភាពទាបជាងមធ្យមភាគ អូអ៊ីស៊ីដេ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ បំណុលខាងក្រៅគឺមិនមានសម្រាប់ហុងកុង សិង្ហបុរី និងតៃវ៉ាន់ទេ ដោយសារពួកគេមិនខ្ចីពីបរទេស។ ទោះបីជាប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងជាករណីលើកលែងចំពោះបញ្ហានេះក៏ដោយ - សមាមាត្របំណុលរបស់ខ្លួនចំពោះ ជីអេនភី គឺខ្ពស់ណាស់ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៨០-១៩៨៥ វាត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយកម្រិតខ្ពស់នៃការនាំចេញរបស់ប្រទេស។ អត្រាប្តូរប្រាក់នៅក្នុងប្រទេសខ្លាអាស៊ីទាំងបួនត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីរបបអត្រាថេររយៈពេលវែងទៅជារបបអត្រាថេរប៉ុន្តែអាចកែតម្រូវបានជាមួយនឹងការវាយតំលៃយ៉ាងខ្លាំងម្តងម្កាលនៃរបបអត្រាអណ្តែតទឹកដែលបានគ្រប់គ្រង។ ការគ្រប់គ្រងអត្រាប្តូរប្រាក់សកម្មនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យសេដ្ឋកិច្ចខ្លាទាំងបួនជៀសវាងការឡើងថ្លៃនៃអត្រាប្តូរប្រាក់ និងរក្សាបាននូវស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់ពិតប្រាកដ។

គោលនយោបាយនាំចេញគឺជាហេតុផលជាក់ស្តែងសម្រាប់ការកើនឡើងនៃសេដ្ឋកិច្ចខ្លាអាស៊ីទាំងបួននេះ។ វិធីសាស្រ្តដែលបានធ្វើឡើងមានភាពខុសគ្នាក្នុងចំណោមប្រជាជាតិទាំងបួន។ ហុងកុង និងសឹង្ហបុរីបានណែនាំរបបពាណិជ្ជកម្មដែលមានលក្ខណៈលទ្ធិនិយមសេរីថ្មី និងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានពាណិជ្ជកម្មសេរី ខណៈពេលដែលកូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់បានទទួលយករបបចម្រុះដែលសម្រួលដល់ឧស្សាហកម្មនាំចេញរបស់ខ្លួន។ នៅហុងកុង និងសិង្ហបុរី ដោយសារទីផ្សារក្នុងស្រុកតិចតួច តម្លៃក្នុងស្រុកត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងតម្លៃអន្តរជាតិ។ កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង និង​តៃវ៉ាន់​បាន​ដាក់​ចេញ​នូវ​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ការ​នាំ​ចេញ​សម្រាប់​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទំនិញ។ រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសសិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់ក៏បានធ្វើការដើម្បីលើកកម្ពស់ឧស្សាហកម្មនាំចេញជាក់លាក់ ដែលត្រូវបានគេហៅថាជាយុទ្ធសាស្ត្រជំរុញការនាំចេញ។ គោលនយោបាយទាំងអស់នេះបានជួយប្រទេសទាំងបួននេះឱ្យសម្រេចបាននូវកំណើនជាមធ្យម ៧.៥% ក្នុងមួយឆ្នាំសម្រាប់រយៈពេល ៣ទសវត្សរ៍ ហើយពួកគេសម្រេចបាននូវឋានៈជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ។

ដានី រ៉ូឌ្រីក សេដ្ឋវិទូនៅសាលារដ្ឋាភិបាលចញ អេសកេណឺឌី នៅសកលវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ មានការសិក្សាជាច្រើនបានអះអាងថា អន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងអព្ភូតហេតុកំណើនអាស៊ីបូព៌ា។ លោកបានប្រកែកថា "វាមិនអាចទៅរួចទេក្នុងការយល់ពីអព្ភូតហេតុនៃកំណើនអាស៊ីបូព៌ាដោយមិនពេញចិត្តចំពោះតួនាទីសំខាន់ដែលគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលបានដើរតួក្នុងការជំរុញការវិនិយោគឯកជន" ។

## ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP)

 តំបន់ពិភពលោកដោយទ្រព្យសម្បត្តិសរុប (គិតជាពាន់ពាន់លានដុល្លារ) ឆ្នាំ២០១៨
 ចង្វាក់ផលិតកម្មជីឌីភី សម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួនពីឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ២០១៨ ។
ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ សេដ្ឋកិច្ចរួមបញ្ចូលគ្នានៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួនបង្កើតបាន ៣.៤៦% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកជាមួយនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ជីឌីភី) សរុប ២៩៣២ ។ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ ជីឌីភី នៅហុងកុង សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់ មានតម្លៃ ៣៦៣.០៣ ពាន់លាន, ៣៦១.១ ពាន់លាន ១៦១៩.៤២ ពាន់លាន និង ៥៨៩.៣៩ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិករៀងៗខ្លួនក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ដែលតំណាងឱ្យ ០.៤២៨%, ០.៤២៦%, ១.៩១១% និង០.៦៩៦% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ជាមួយគ្នានេះ សេដ្ឋកិច្ចរួមបញ្ចូលគ្នារបស់ពួកគេបានលើស ជីឌីភី របស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំនួន ៣.៣៤% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១០ ។ នៅឆ្នាំ២០២១ ជីឌីភីរបស់ខ្លាអាស៊ីទាំងបួនក្នុងមនុស្សម្នាក់ (បន្ទាប់បន្សំ) លើសពី $៣០,០០០ យោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ IMF ។

## ការអប់រំ និងបច្ចេកវិទ្យា

ប្រទេសទាំងបួននេះបានផ្តោតលើការវិនិយោគយ៉ាងច្រើននៅក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពួកគេ ក៏ដូចជាការអប់រំ ដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសរបស់ពួកគេតាមរយៈកម្មករជំនាញ និងការងារកម្រិតខ្ពស់ដូចជាវិស្វករ និងវេជ្ជបណ្ឌិត។ គោលនយោបាយនេះបានទទួលជោគជ័យជាទូទៅ និងបានជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសឱ្យទៅជា ប្រទេស អភិវឌ្ឍន៍ដែល មានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និង រីកចម្រើន។ ជាឧទាហរណ៍ ប្រទេសទាំងបួនបានក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំសកលជាមួយនឹងប្រទេសសិង្ហបុរី តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង និងសិស្សវិទ្យាល័យហុងកុងដែលដាក់ពិន្ទុបានល្អលើការប្រឡងគណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចជា ការប្រឡងកម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃនិស្សិតអន្តរជាតិ ជាដើម។ និងជាមួយសិស្សតៃវ៉ាន់ឈ្នះមេដាយជាច្រើនក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកអន្តរជាតិ។

ទាក់ទងទៅនឹងការអប់រំកម្រិតខ្ពស់ មានមហាវិទ្យាល័យល្បី ៗ ជាច្រើនដូចជានៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន។ នៅក្នុង ចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យឃ្យូសអេស ឆ្នាំ២០២៣ សាកលវិទ្យាល័យកំពូលទាំង១០០ នៅលើពិភពលោករួមមាន ៥សាកលវិទ្យាល័យមកពីហុងកុង ៦ សាកលវិទ្យាល័យមកពីកូរ៉េខាងត្បូង ២ ពីសិង្ហបុរី និង ១ពីតៃវ៉ាន់។ ថ្វីបើមានចំនួនប្រជាជនតិចតួច និងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លីនៃសាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសទាំងបួនក៏ដោយ ក៏ពួកគេរួមគ្នាមានចំនួនមួយភាគបួននៃសាកលវិទ្យាល័យកំពូលទាំង១០០ដែលមានទីតាំងនៅក្រៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ឬ ចក្រភពអង់គ្លេស ។ សាលាល្បីៗរួមមាន សាកលវិទ្យាល័យជាតិតៃវ៉ាន់ សាកលវិទ្យាល័យចិនហុងកុង សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាហុងកុង សាកលវិទ្យាល័យជាតិសេអ៊ូល សាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាណានយ៉ាង និង សាកលវិទ្យាល័យហុងកុង ។ ទីក្រុងហុងកុង សិង្ហបូរី និងសេអ៊ូល គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏លេចធ្លោក្នុងការអប់រំឧត្តមសិក្សា

## ឯកសារយោង