Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# បាក់តេរីសាស្ដ្រ

**បាក់តេរីសាស្ដ្រ** (អង់គ្លេស: Bacteriology) ជាសាខាមួយនៃជីវវិទ្យា ដែលសិក្សាផ្លូវរូបសាស្ដ្រ បរិស្ថានវិទ្យា ពន្ធុវិទ្យានិងជីវគីមីសាស្រ្តរបស់បាក់តេរី ។ បាក់តេរីវិទ្យាគឺជាផ្នែកមួយនៃអតិសុខុមជីវសាស្ដ្រដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ ប្រភេទបាក់តេរីនីមួយ ៗ ។
# វឺជីល

វឺជីល
**ភូប្ល៊ិអ៊ុស វែរហ្គ៊ីលីអ៊ុស ម៉ារ៉ូ** (ឡាតាំង: *Pvblivs Vergilivs Maro*) ឬ **វឺជីល** (អង់គ្លេស: Virgil, Vergil; ១៥ តុលា ៧០ ឆ្នាំមុន គ.ស. - ២១ កញ្ញា ១៩ ឆ្នាំមុន គ.ស.) គឺជាអ្នកនិពន្ធកំណាព្យជនជាតិរ៉ូមបុរាណ កំណាព្យដែលគាត់បាននិពន្ធនឹងជាអំពីព្រះជាម្ចាស់និងទេវកថា ។ ការសរសេរដ៏ល្បីរបស់គាត់គឺ *អេក្លូហ្គស៍* (*Eclogues*), *ហ្សកហ្ស៊ីកស៍* (*Georgics*) និងវិរកថា *អេណេអ៊ិត* (*Aeneid*)
# ប៊ែរឡាំង

| ទីក្រុងប៊ែរឡាំង |
| --- |
| រដ្ឋធានី និងជារដ្ឋ |
|  |
| ពីក្រោមទៅលើនិងពីឆ្វេងទៅស្តាំ៖ សភារ៉ៃស្តាត (Reichstag), ខ្លោងទ្វារប្រិនដិនប៊ឺក (Brandenburger Tor), វិមានឆាឡតថេនប៊ឺក (Schloss Charlottenburg), មហាវិហារប៊ែរឡាំង (Berliner Dom), ផតស៍ដាមឺរផ្លាតស៍ (Potsdamer Platz) និងអាល់ត៍ណេសិនណាលហ្កាឡឺរី (Alte Nationalgalerie)ពីក្រោមទៅលើនិងពីឆ្វេងទៅស្តាំ៖ សភារ៉ៃស្តាត (Reichstag), ខ្លោងទ្វារប្រិនដិនប៊ឺក (Brandenburger Tor), វិមានឆាឡតថេនប៊ឺក (Schloss Charlottenburg), មហាវិហារប៊ែរឡាំង (Berliner Dom), ផតស៍ដាមឺរផ្លាតស៍ (Potsdamer Platz) និងអាល់ត៍ណេសិនណាលហ្កាឡឺរី (Alte Nationalgalerie) |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **ទង់** |  **វរលញ្ឆករ** |

 |
| Location of ទីក្រុងប៊ែរឡាំង |
| ប្រទេស |  អាល្លឺម៉ង់ |
| រដ្ឋ | ប៊ែរឡាំង |
| រដ្ឋាភិបាល |
|  • Body | Abgeordnetenhaus of Berlin |
|  • អភិបាលក្រុង | Michael Müller (គបសអ) |
| ផ្ទៃក្រឡា |
|  • ទីក្រុង/រដ្ឋ | ៨៩១.១ គម2 (៣៤៤.១ ម៉ាយ ការ) |
| រយៈកំពស់ | ៣៤ m (១១២ ft) |
| ប្រជាជន (៣១ ធ្នូ ២០១៩) |
|  • ទីក្រុង/រដ្ឋ | ៣,៧៤៨,១៤៨ |
|  • Metro | ៦,០០៤,៨៥៧ |
| ល្វែងម៉ោង | CET (ម.ស.ស.+០១:០០) |
|  • រដូវក្តៅ (DST) | CEST (UTC+០២:០០) |
| ក្រមផ្ទៃដាល | 030 |
| ភូមិក្រម | NUTS Region: DE3 |
| ក្រមអ.ម.អ. ៣១៦៦ | DE-BE |
| ការចុះឈ្មោះយានយន្ត | B |
| ផតស (មធ្យម) | €១៤៨ / $១៤៧ ពាន់លាន (២០១៨) |
| ផតស ក្នុងម្នាក់ | €៤០,៦០០ / $៤៧,៩០០ (២០១៨) |
| គេហទំព័រ | berlin.de/en/ |

**ប៊ែរឡាំង** (ភាសាអង់គ្លេស៖ Berlin) គឺជារដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ គិតទាំងតំបន់និងចំនួនប្រជាជន។ ទីក្រុងនេះមានមនុស្សរស់នៅចំនួន ៣,៧៦៩,៤៩៥ នាក់គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងចំណោមទីក្រុងនៃប្រទេសទាំងអស់ក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។ ប៊ែរឡាំងត្រូវបានបែងចែកដោយសម្ព័ន្ធមិត្តបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ហើយបានបែងចែកទៅជាខាងលិចនិងខាងកើតប៊ែកឡាំង។ ប៊ែរឡាំងខាងលិចគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច (សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់) ហើយប៊ែរឡាំងខាងកើតគឺជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត (សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាល្លឺម៉ង់) ។ ចាប់តាំងពីការបង្រួបបង្រួមក្នុងឆ្នាំ 1990 ទីក្រុងប៊ែកឡាំងបានក្លាយជាទីក្រុងម្តងទៀត ហើយថ្ងៃទី 3 ខែតុលា គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈចាប់តាំងពីពេលនោះមក "ទិវានៃឯកភាពអាល្លឺម៉ង់" ។

## ឯកសារយោង

### អាគតដ្ឋាន
# URL

**URL** (យូអាអេល) នៅភាសាអង់គ្លេសជា Uniform Resource Locator គឺជាឈ្មោះអាសយដ្ឋានរបស់គេហទំព័រ។ Locator មានន័យថា «រកឃើញ» Resource គឺ«ទ្រព្យ» Uniform ដែលមិនផ្លាស់ប្ដូ​រទេ ដូច្នេះ នៅអ៊ីនធើណែតជាក្រមអន្ដរជាតិ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យ ប្រសេរ្រ (Browser) រកឃើញគេហទំព័រមួយ។ របៀបសង់ក្រមនេះជា
# សូក្រាត

## ជីវប្រវត្តិ

សូក្រាតជាអ្នកទស្សនវិទូជនជាតិក្រិចដែលនៅកើតនៅឆ្នាំ៤៧០មុនគ.សនិងបានស្លាប់ក្នុងឆ្នាំ៣៩៩មុនគ.ស។ សូក្រាតគឺជាទស្សនវិទូជនជាតិក្រិចបុរាណដែលត្រូវបានគេជឿថាជាស្ថាបនិកម្នាក់នៃទស្សនវិទូលោកខាងលិចហើយជាទស្សនវិទូខាងសីលធម៌ដំបូងគេ។ ស្នាដៃ និងទស្សនៈរបស់លោកភាគច្រើនគេស្គាល់តាមរយៈៈឯកសារនៃការសរសេរអ្នកនិពន្ធបុរាណរបស់កូនសិស្សរបស់គាត់គឺ ផ្លងតុងនិងស៊ីណូហ្វុន។ ការសន្ទនារបស់លោកផ្លាតូគឺស្ថិតក្នុងចំណោមកំណត់ត្រាដ៏ទូលំទូលាយបំផុតរបស់សូក្រាតដើម្បីរស់រានពីអតីតកាលទោះបីជាវាមិនច្បាស់លាស់អំពីកម្រិតដែលសូក្រាតខ្លួនឯងត្រូវបានលាក់នៅពីក្រោយ សិស្សដ៏ឆ្នើមបំផុតរបស់គាត់។

## ឯកសារយោង
# វេលស៍

ម៉ាកដាកឃឺហ្វរដ្ឋមន្រ្តីទីមួយនៃ វេលសភា; ឧសភា ២០២១
**វ៉ែល** (ភាសាអង់គ្លេស​៖ Wales) គឺជា​ប្រទេស​មួយ​នៃ "សហរាជាណាចក្រ"​។ វ៉ែល​មាន​ព្រំប្រទល់​ខាងកើត​ជាប់នឹង​ប្រទេស​អង់គ្លេស, ខាងលិច​ជាប់នឹង​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និង​សមុទ្រ​អៀរឡង់​។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ជ្រើស​ជា​តំបន់​នៃ "សហភាពអឺរ៉ុប" ផង​ដែរ​។ តាមរយៈ​ការព្យាករ វ៉ែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​មាន​ប្រជាជន​ប្រហែល បី​លាន​នាក់ និង​ជា​ប្រទេស​ទ្វេភាសា ដែល​មាន​ភាសាអង់គ្លេស និង ភាសាវ៉ែល មាន​តម្លៃ​ប៉ុនគ្នា​។
# មេគុណជីនី

ផែនទី​ផ្សេង​គ្នា​ដែល​បង្ហាញ​មេគុណជីនី ទ្រព្យសម្បត្តិ​ក្នុង​ប្រទេស​សម្រាប់​ឆ្នាំ 2019
 ចំណែកនៃប្រាក់ចំណូលកំពូល១% សម្រាប់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលបានជ្រើសរើស ពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ២០១៥
នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច**មេគុណជីនី** ( /ˈ dʒ iː n i / jee**-nee* ) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **សន្ទស្សន៍ជីនី** ឬ **សមាមាត្រជីនី** គឺជារង្វាស់នៃការបែកខ្ញែកតាមស្ថិតិ ដែលមានបំណងតំណាងឱ្យវិសមភាពប្រាក់ចំណូល វិសមភាពទ្រព្យសម្បត្តិ ឬ វិសមភាពការប្រើប្រាស់ ។ ក្នុងប្រទេសមួយ ឬ ក្រុមសង្គមមួយ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ អ្នកស្ថិតិអ៊ីតាលី និង សង្គមវិទូ ខ័ររ៉ាដូ ជីនី ។

មេគុណជីនី វាស់វែងវិសមភាពក្នុងចំណោមតម្លៃនៃការចែកចាយជាញឹកញាប់ដូចជាកម្រិតនៃប្រាក់ចំណូល ។ មេគុណជីនីនៃ០ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសមភាពដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដែលតម្លៃប្រាក់ចំណូល ឬទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់គឺដូចគ្នា ខណៈពេលដែលមេគុណជីនីនៃ១ (ឬ១០០%) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិសមភាពអតិបរមាក្នុងចំណោមតម្លៃ ដែលជាស្ថានភាពដែលបុគ្គលតែមួយមានប្រាក់ចំណូលទាំងអស់ ខណៈដែលអ្នកផ្សេងទៀតមាន គ្មាន។

មេគុណជីនី ត្រូវបានស្នើឡើងដោយលោក ខ័ររ៉ាដូ ជីនី ជារង្វាស់នៃវិសមភាពនៃ ប្រាក់ចំណូល ឬ ទ្រព្យសម្បត្តិ ។ សម្រាប់ប្រទេសអង្គការសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍន៍ (OECD) នៅចុងសតវត្សរ៍ទី២០ ដោយពិចារណាលើឥទ្ធិពលនៃ ពន្ធ និង ការផ្ទេរប្រាក់ មេគុណជីនី មានចន្លោះពី ០.២៤ និង ០.៤៩ ដោយស្លូវ៉ាគីទាបបំផុត និង ម៉ិកស៊ិកខ្ពស់បំផុត។ ប្រទេសអាហ្រ្វិកមានមេគុណមុនបង់ពន្ធខ្ពស់បំផុតក្នុងឆ្នាំ២០០៨-២០០៩ ដោយប្រទេសអាហ្រ្វិកខាងត្បូង មានកម្រិតខ្ពស់បំផុតរបស់ពិភពលោកដែលត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានពី ០.៦៣ ទៅ ០.៧។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តួលេខនេះធ្លាក់ចុះដល់ ០.៥២ បន្ទាប់ពីជំនួយសង្គមត្រូវបានយកមកពិចារណា ហើយធ្លាក់ចុះម្តងទៀតទៅ ០.៤៧ បន្ទាប់ពីការបង់ពន្ធ។ ប្រទេសដែលមានមេគុណជីនីទាបបំផុតគឺប្រទេសស្លូវ៉ាគី ដែលមានមេគុណជីនី ០.២៣២។ មេគុណជីនីនៃប្រាក់ចំណូលសកលក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចន្លោះពី ០.៦១ និង ០.៦៨ ដោយប្រភពផ្សេងៗ។

មាន​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ការ​បក​ស្រាយ​មេគុណជីនី ព្រោះ​តម្លៃ​ដូច​គ្នា​អាច​បណ្ដាល​មក​ពី​ខ្សែ​កោង​ការ​ចែកចាយ​ខុស​គ្នា​ជា​ច្រើន។ ដើម្បីកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ រចនាសម្ព័ន្ធប្រជាសាស្រ្តគួរតែត្រូវបានយកមកពិចារណា។ ប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់ ឬអ្នកដែលមានអត្រាកំណើតកើនឡើង ជួបប្រទះនឹងការកើនឡើងនៃមេគុណជីនី មុនការបង់ពន្ធ បើទោះបីជាការបែងចែកប្រាក់ចំណូលពិតប្រាកដសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យធ្វើការនៅតែថេរក៏ដោយ។ អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានបង្កើតនូវវ៉ារ្យ៉ង់ជាច្រើននៃមេគុណជីនី ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

មេគុណជីនី ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​អ្នក​ស្ថិតិ​អ៊ីតាលី ខ័ររ៉ាដូ ជីនី ហើយ​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ឆ្នាំ១៩១២ របស់​គាត់ *Variabilità e mutabilità* ( អង់គ្លេស: variability and mutability ) ការកសាងលើការងាររបស់សេដ្ឋវិទូអាមេរិក ម៉ាក្ស ឡូរ៉េន លោកជីនី បានស្នើថា ភាពខុសគ្នារវាងបន្ទាត់ត្រង់សម្មតិកម្មដែលបង្ហាញពីសមភាពល្អឥតខ្ចោះ និងបន្ទាត់ជាក់ស្តែងដែលពណ៌នាពីប្រាក់ចំណូលរបស់មនុស្ស ត្រូវបានប្រើជារង្វាស់នៃវិសមភាព។

 មេគុណជីនី គឺស្មើនឹងផ្ទៃដីដែលបានសម្គាល់ *A* បែងចែកដោយផ្ទៃដីសរុបនៃ *A* និង *B* ពោលគឺ WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 . អ័ក្សរត់ពី 0 ទៅ 1 ដូច្នេះ *A* និង *B* បង្កើតជាត្រីកោណនៃផ្ទៃ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 និង WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 .
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
 *អ្នក* មានបំផុតនៃប្រជាជន (ក្រហម) ស្មើភាពគ្នា *f* នៃប្រាក់ចំណូល ឬទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់; អ្នកផ្សេងទៀត (បៃតង) ស្មើគ្នាចំណែកដែលនៅសល់៖ *G* = *f* − *u* ។ ការចែកចាយដោយរលូន (ពណ៌ខៀវ) ដែលមាន *u* និង *f* ដូចគ្នាតែងតែមាន *G* > *f* − *u* ។
## ឯកសារយោង
# បាល់ទាត់

ស្វីសនិងអាល់បានីកំពុងលេងបាល់ទាត់
វាលបាល់ទាត់មួយ ។
**បាល់ទាត់** (អង់គ្លេស:  association football ឬ soccer) គឺជាកីឡាមួយប្រភេទដែលលេង-ប្រកួតរវាងក្រុម ២ ។ នៅភាសាអង់គ្លេស វាត្រូវបានហៅថា **football** ជាធម្មតា ប៉ុន្តែនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក វាត្រូវបានហៅថា **soccer** ។ នៅជប៉ុន នូវែលសេឡង់ អា​ព្រិច​ខាងត្បូង អូស្ត្រាលី កាណាដា និងសាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ ពាក្យទាំងពីរត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅ ។

ក្រុមនីមួយ ៗ មានកីឡាករចំនួន១១នាក់ ដែលចូលលេងលើទីលានប្រកួត ដែលក្នុងចំណោមនោះ មានម្នាក់ជាអ្នកចាំទី ហើយកីឡាករដទៃទាំង ១០ នាក់ទៀតជា "កីឡាករក្រៅស្រុក" (outfield players) ។ ល្បែងនេះត្រូវបានលេងដោយទាត់បាល់ចូលទៅក្នុងគ្រាប់បាល់របស់គូប្រជែង ។ ការប្រកួតមួយមានរយៈពេល ៩០ នាទីនៃការលេង និងពេលសម្រាក ១៥ នាទីនៅកណ្តាល ។ សម្រាកនៅកណ្តាលត្រូវបានគេហៅថា "ពាក់កណ្ដាលពេល" ។

## ការប្រកួតប្រឡងប្រជែង

វាមានការប្រកួតជាច្រើនសម្រាប់កីឡាបាល់ទាត់ សម្រាប់ក្លឹបបាល់ទាត់និងប្រទេសនានា ។ ក្លឹបបាល់ទាត់តែងតែលេងក្រុមផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេដោយមានករណីលើកលែងមួយចំនួន ។ ឧទាហរណ៍ជា ៖ ក្លឹប​បាល់ទាត់ទីក្រុងហ្កាត៊ីហ្វពីវេលស៍ លេងក្នុងលីកអង់គ្លេសនិងក្នុង FA Cup អង់គ្លេស។

ក្រុមមួយចំនួន ដូចជាយូហ្វានិងហ្វីហ្វារៀបចំការប្រកួតប្រជែងអន្តរជាតិរវាងក្លឹបនិងប្រទេស ។ ក្លិបដែលលេងនៅក្នុងការប្រកួត ដូចជា UEFA Champions League ឬ UEFA Cup និងប្រទេសនានាដែលលេងសម្រាប់ពានរង្វាន់​ពិភពលោក ឬពានរង្វាន់កម្រិតទ្វីប ដូចជាពានរង្វាន់អ៊ឺរ៉ុប ។

FIFA World Cup ធ្វើឡើងរៀងរាល់បួនឆ្នាំម្តងរវាងក្រុមជម្រើសជាតិ និងជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាពេញនិយមបំផុតរបស់ពិភពលោក និងមានប្រជាប្រិយភាពជាងហ្គេមអូឡាំពិក ។ នៅក្នុងបាល់ទាត់ មានការប្រកួតពីរប្រភេទសំខាន់ៗ ។នៅក្នុង "លីក" រាល់ក្រុមទាំងអស់លេងហ្គេមដូចគ្នានឹងការប្រកួត ប៉ុន្តែក្រុម "ពានរង្វាន់" នឹងចាកចេញពីការប្រកួតនៅពេលពួកគេចាញ់ រហូតដល់ក្រុមទាំងពីរចុងក្រោយលេងគ្នាដើម្បីសម្រេចអ្នកឈ្នះ ។

ប្រសិនបើហ្គេមមួយត្រូវបានចងបន្ទាប់ពី ៩០ នាទី ហ្គេមនោះនឹងបន្តទៅពេលវេលាបន្ថែម ។ ពេលវេលាបន្ថែមអាចមានរយៈពេលអតិបរមា ៣០ នាទី មុនពេលការបាញ់ប្រហារកើតឡើង ។

## តើអ្នកណាលេងបាល់ទាត់

កីឡាបាល់ទាត់គឺជាកីឡាពេញនិយមបំផុតរបស់ពិភពលោក ។ វាត្រូវបានលេងនៅក្នុងប្រទេសនានាជាងល្បែងដទៃទៀត ។ នៅក្នុងការពិត FIFA (the Federation Internationale de Football Association) មានសមាជិកច្រើនជាងអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ វាត្រូវបានលេងដោយទាំងបុរសនិងស្ត្រី ។

នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ការប្រកួតប្រជែងដ៏សំខាន់ដែលប្រកួតប្រជែងដើម្បីក្លាយជាកីឡាករល្អបំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបគឺក្របខ័ណ្ឌ Champions League សម្រាប់ក្រុមកំពូល ៗ មកពីលីកកំពូលនៅក្នុងប្រទេសនីមួយ ៗ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ។ បន្ទាប់មកមាន UEFA Europa League ដែលជាក្រុមដ៏ល្អបំផុតបន្ទាប់ពីសមាជិកនីមួយ ៗ នៃ UEFA ។

ក្លឹបទទួលបានជោគជ័យបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺ Rangers F.C. ពីស្កុតឡែន ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់សំខាន់ ៗ ច្រើនជាងក្រុមណាមួយផ្សេងទៀតនៅក្នុងពិភពលោក ។ ពួកគេបានឈ្នះរង្វាន់លីករបស់ប្រទេស ៥១ ដង ដែលជាកំណត់​ត្រា​ពិភព​លោក ។ ក្លឹបទទួលជោគជ័យផ្សេងទៀតគឺ Real Madrid និង FC Barcelona ពីអេស្ប៉ាញ Portuguesa de Desportos ពីប្រេស៊ីល ឬ Manchester United F.C. ពីអង់គ្លេស ។

## វិន័យក្នុងការប្រកួត

* អ្នកលេងមិនអាចប្រើដៃ (លើកដៃ) លើកលែងតែអ្នកចាំទីដែលអាចប្រើវានៅក្នុង*តំបន់ពិន័យផ្ទាល់*របស់គេ (*តំបន់ពិន័យផ្ទាល់*នៅពីមុខគោលដៅទាំងពីរ) ។
* អ្នកលេងមិនអាចរុញគ្នា (ជា*កំហុសវិជ្ជាជីវៈ (បាល់ទាត់)*មួយ) ។

## ឯកសារយោង

វិគីមេឌា Commons មានមេឌា​ដែលបានទាក់ទងនឹង:
 បាល់ទាត់
# ឡុងដ៍

**ទីក្រុងឡុងដ៍** ជាទីក្រុងរាជធានីរបស់ប្រទេសអង់គ្លេស និងចក្រភពអង់គ្លេស ហើយជាទីក្រុងមួយដ៏ធំនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប ។ ទីក្រុងនេះគឺជា មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ដ៏ធំបំផុត នៅលើពិភពលោក ។ ទីក្រុងឡុងដ៍ គឺជា មជ្ឈមណ្ឌល ដ៏សំខាន់សម្រាប់ អាជីវកម្ម ជាប្រវត្តិសាស្រ្ត នយោបាយនិងវប្បធម៌ នៃពិភពលោក ។ ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ហិរញ្ញវត្ថុ ការទំនាក់ទំនង នយោបាយ ការកំសាន្ត ម៉ូត និងសិល្បៈ ដែលជាអតីតរាជធានីនៃពិភពលោក ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានរីកលូតលាស់នៅក្នុងពិភពលោកចាប់ពីពេលកន្លងមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ទីក្រុងនេះមានឥទ្ធិពលនៅទូទាំងពិភពលោក ។ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ទីក្រុងឡុងដ៍ ១៩,៥ភាគរយនៃប្រទេសអង់គ្លេស ។ ទីក្រុងឡុងដ៍មានប្រជាជនប្រហែល ៧,៥លាននាក់ (ក្នុងឆ្នាំ២០០៦) និងប្រមាណ១២-១៤លាននាក់ ប្រសិនបើសរុបទីក្រុងឡុងដ៍ និងតំបន់ជាយក្រុងទីក្រុងឡុងដ៍ ជាទីក្រុងដ៏ធំមួយ មានប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃវប្បធម៌ សាសនា និងភាសា ដែលបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានជាង ៣០០ភាសា ។
ទីក្រុងឡុងដ៍ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៅកម្រិតអន្ដរជាតិនិង ដំណើរទស្សនកិច្ចក្នុងទីក្រុងមួយនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ។ ព្រលានយន្តហោះHeathrow ទីក្រុងឡុងដ៍ ធំជាងគេបំផុត ។

*
*
*
*
# យន្តហោះ

**យន្តហោះ** គឺជាយានជំនិះដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីហោះហើរទៅតាមអាកាស មានយន្តហោះជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំង យន្តហោះ ឧទ្ធម្ភាគចក្រ ប៉ាឡុង។ល។ ជាធម្មតា យន្តហោះត្រូវបានបំពាក់ដោយគ្រឿងម៉ាស៊ីន ។ យន្តហោះគឺជាប្រភេទយន្តហោះដឹកជញ្ជូនទូទៅបំផុត ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់គោលបំណងជាច្រើន រួមទាំងការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាស ប្រតិបត្តិការយោធា និងការដឹកជញ្ជូនជាឯកជន។ ជាធម្មតាត្រូវបានបំពាក់ដោយម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ឬម៉ាស៊ីនរុញ ហើយអាចមានទំហំចាប់ពីយន្តហោះម៉ាស៊ីនតែមួយតូចរហូតដល់យន្តហោះពាណិជ្ជកម្មធំ។

យន្តហោះកម្ពុជាដោយក្រុមហ៊ុមខេមបូឌាអែម
នៅពេលចាប់ផ្ដើមឡើង និងនៅពេលចុះ យន្តហោះត្រូវប៉ះជាមួយនឹងបរិយាកាសក្រាស់ៗដែលនៅជិតផែនដីបំផុត ដូច្នេះវាចាំបាច់វាត្រូវប្រើកម្លាំងថាមពលខ្លាំង ដើម្បីឡើងឱ្យផុតផ្ទៃពពក ឬចុះឱ្យដល់ដី ទើបធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនរបស់វាមានលក្ខណៈដំឡើងសំឡេង និងកម្លាំងរោទ៍ខ្លាំង។យន្តហោះត្រូវហោះហើរក្នុងរយៈកម្ពស់ខ្ពស់បំផុត គឺប្រហែលជាង១១ គីឡូម៉ែត្រពីដី។ ការហោះហើរនៅកម្ពស់បែបនេះ គឺដោយសារមូលហេតុចំនួន៣ រួមមាន៖ ការសន្សំសំចៃប្រេងសាំង បង្កើនល្បឿន និងការគេចចេញពីឧបសគ្គអាក្រក់ដែលកើតមានឡើង។ នៅពេលយន្តហោះហោះហើរក្នុងរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ផុតពីពពក វាមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ថាមពលម៉ាស៊ីនខ្លាំងនោះឡើយ មានន័យថា នៅពេលវាហោះឡើងដល់រយៈកម្ពស់ជាង១០ គីឡូម៉ែត្រផុតពីផ្ទៃពពកហើយ នោះវានឹងគ្មានឧបសគ្គមករំខានធ្វើឱ្យយន្តហោះប្រឹងដំឡើងថាមពល និងចំណាយប្រេងសាំងច្រើននោះឡើយ។ នៅតំបន់ខាងលើផ្ទៃពពកនេះទៀតសោតក៏មិនសូវមានខ្យល់បោកបក់ខ្លាំងដែរ ដែលស្ថានភាពនេះគឺពិតជាល្អណាស់សម្រាប់ធ្វើឱ្យយន្តហោះហោះហើរបានក្នុងល្បឿនលឿន។ ជាមធ្យមវាអាចហោះបានល្បឿន ១,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោងឯណោះ។ មូលហេតុចម្បងមួយទៀត គឺការជៀសពីគ្រោះថ្នាក់ដោយសារធម្មជាតិ ដូចជា ខ្យល់ព្យុះ ដុំពពកក្រាស់ៗ ភ្នំខ្ពស់ៗ និងបក្សីធំៗជាដើម។ ត្រង់់ចំណុចនេះ លោកអ្នកប្រហែលជាបានដឹងហើយថា យន្តហោះភាគច្រើនមានគ្រោះថ្នាក់នៅក្នុងកំលុងពេលចាប់ផ្ដើមឡើង និងពេលចុះ។

## សូមមើលផងដែរ

• ការហោះហើរ

• ប៉ាឡុង

• ពពក

## ឯកសារយោង