# ចន្ទគតិ

**ចន្ទគតិ**មានន័យថា ដំណើរព្rរះចន្ទ។

## ប្រតិទិនចន្ទគតិ

ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍| លេខរៀង | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ |
| ថ្ងៃ | អាទិត្យ | ចន្ទ | អង្គារ | ពុធ | ព្រហស្បតិ៍ | សុក្រ | សៅរ៍ | ចក្រវាឡ |

ខែតាមចន្ទគតិទាំងអស់មាន ១២ខែ ៖

ខែតាមចន្ទគតិនិងខែតាមសុរិយគតិ| លេខរៀង | ខែចន្ទគតិ | ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ | ចំនួនថ្ងៃ | លេខរៀង | ខែសុរិយគតិ | ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ | ចំនួនថ្ងៃ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ១ | មិគសិរ | ពិធីបង្ហោះខ្លែង | ២៩ | ១២ | ធ្នូ |  |
| ២ | បុស្ស | ពិធីលេងកូនគោល បញ្ចុះសីមា ពិធីប្លុងក្រឡាន | ៣០ | ១ | មករា |  |
| ៣ | មាឃ | ពិធីបុណ្យមាឃបូជា | ២៩ | ២ | កុម្ភៈ |  |
| ៤ | ផល្គុន | ពិធីបញ្ជាន់ត្រុដិ | ៣០ | ៣ | មីនា |  |
| ៥ | ចេត្រ | ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខែ្មរ | ២៩ | ៤ | មេសា |  |
| ៦ | ពិសាខ | ពិធីឡើងអ្នកតា ពិសាខបូជា និងច្រត់ព្រះនង្គ័ល | ៣០ | ៥ | ឧសភា |  |
| ៧ | ជេស្ឋ |  | ២៩ | ៦ | មិថុនា |  |
| ៨ | អាសាឍ | ចូលព្រះវស្សា | ៣០ | ៧ | កក្កដា |  |
| ៩ | ស្រាពណ៍ |  | ២៩ | ៨ | សីហា |  |
| ១០ | ភទ្របទ |  | ៣០ | ៩ | កញ្ញា |  |
| ១១ | អស្សុជ | កាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌ | ២៩ | ១០ | តុលា |  |
| ១២ | កត្តិក | ចេញវស្សា និងកឋិនទាន | ៣០ | ១១ | វិច្ឆិកា |  |
| ១៣ |  | អកអំបុក សំពះព្រះខែ និងលយប្រទីប |  | ១៣ | បារមី | មិនមែនជាឈ្មោះខែនុះទេគ្រាន់តែដាក់ឈ្មោះឱ្យមាននៅក្នុងចំណុចទី១៣ដែលនៅទំនេរតែប៉ុណ្ណោះ។ |

ឆ្នាំទាំង១២| លេខរៀង | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ | ៩ | ១០ | ១១ | ១២ | ១៣ |
| ឆ្នាំ | ជូត | ឆ្លូវ | ខាល | ថោះ | រោង | ម្សាញ់ | មមី | មមែ | វក | រកា | ច | កុរ | ពិសេស |
| ធាតុ | ធាតុទឹក | ធាតុដី | ធាតុឈើ | ធាតុឈើ | ធាតុមា​ស | ធាតុភ្លើង | ធាតុភ្លើង | ធាតុមាស | ធាតុដែក | ធាតុដែក | ធាតុដី | ធាតុទឹក | ធាតុខ្យល់ |

ស័ក៖ លំដាប់ឆ្នាំ ពីស័កទី១ ដល់ស័កទី១០ ៖ ឯកស័ក, ទោស័ក, ត្រីស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក។

សករាជ៖ ពុទ្ធសករាជ ដែលសរសេរជាអក្សរកាត់ថា ព.ស។

បើគិតតាមចន្ទគតិដំណើរនៃព្រះចន្ទមានខ្នើតមានរនោច ។ ការរាប់ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមរាប់ពីថ្ងៃ ១កើត ដល់ ១៥កើត បន្ទាប់មកថ្ងៃ ១រោច ដល់ ១៤រោចក្នុងខែសេស ឬ ១៥រោចក្នុងខែគូ ។

ខែសេស (មិគសិរ មាឃ ចេត្រ ជេស្ឋ ស្រាពណ៍ និងអស្សុជ) មានតែ២៩ថ្ងៃ ឯខែគូ (បុស្ស ផល្គុន ពិសាខ អាសាឍ ភទ្របទ និងកត្តិក) មាន៣០ថ្ងៃ ។

ខែសេសមាន២៩ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងខ្វះ១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ខែគូមាន៣០ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងលើស១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ១ឆ្នាំតាមចន្ទគតិមានចំនួន ៣៥៤ថ្ងៃ ឯសុរិយគតិមានចំនួន ៣៦៥ថ្ងៃ គឺតិចជាងសុរិយគតិ១១ថ្ងៃក្នុង១ឆ្នាំ។ នៅពេលគ្រប់៣ឆ្នាំ ខាងចន្ទគតិក៏សន្សំថ្ងៃបាន ៣៣ថ្ងៃ ។ នៅឆ្នាំដែលមាន៣៣ថ្ងៃនោះឯងទើបត្រូវបន្ថែមមួយខែទៀតត្រង់ខែអាសាឍ គឺ **បឋមាសាឍ**មាន៣០ថ្ងៃ និង **ទុតិយាសាឍ**មាន៣០ថ្ងៃ ។ ក្នុងឆ្នាំដែលបន្ថែមខែអាសាឍ២ដងនោះ មាន១៣ខែ ហៅថា **ឆ្នាំអធិកមាស** មាន៣៨៤ថ្ងៃ ហេតុនោះ ទើបមានគោលសម្រាប់ថែមខែអាសាឍ គឺ ៣៣៣២៣៣២ បានដល់ ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ ។

ឆ្នាំខាងចន្ទគតិចែកជា៣ គឺ **ឆ្នាំបកតិមាស បកតិវារៈ** ១ឆ្នាំមាន១២ខែ = ៣៥៤ថ្ងៃ, **ឆ្នាំអធិកមាស បកតិវារៈ** ១ឆ្នាំមាន១៣ខែ(អាសាឍ២ដង) = ៣៨៤ថ្ងៃ, **ឆ្នាំបកតិមាស អធិកវារៈ** ១ឆ្នាំមាន១២ខែ ដោយខែជេស្ឋមាន៣០ថ្ងៃ = ៣៥៥ថ្ងៃ ។

ការធៀបខែខាងចន្ទគតិ និង ខែខាងសុរិយគតិ គឺ មិគសិរ=ធ្នូ, បុស្ស=មករា, មាឃ=កុម្ភៈ, ផល្គុន=មីនា, ចេត្រ=មេសា, ពិសាខ=ឧសភា, ជេស្ឋ=មិថុនា, អាសាឍ=កក្កដា, ស្រាពណ៍=សីហា,ភទ្របទ=កញ្ញា, អស្សុជ=តុលា, កត្តិក=វិច្ឆិកា ។

### របៀបសរសេរកាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិ

កាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិអាចសរសេរបាន២បែប គឺសរសេរជាអក្សរ ឬសរសេរជាលេខ។
*ឧទាហរណ៍៖* «ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២0១៧»
ជាអក្សរ ៖ «ថ្ងៃអាទិត្យ ១៥កើត ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក ព.ស ២៥៦១» ឬ
ជាលេខ ៖ «ថ្ងៃ ១ ᧯ ១ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក ព.ស ២៥៦១»
(តាមលំដាប់ មានន័យថា៖ ១=ថ្ងៃអាទិត្យ ᧯ =១៥កើត ១=ខែមិគសិរ)
ឯថ្ងៃរោច ត្រូវសរសេរសញ្ញាខណ្ឌនៅពីលើលេខវិញ ដូចជា ᧱ = ១រោច។