# ហាន់ហ្គឹល

ចំពោះការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត សូមមើល ហាន់ហ្គឹល (អសង្ស័យកម្ម)។

**អក្ខរក្រមកូរ៉េ** ដែលគេស្គាល់ថ**ហាន់ហ្គឹលngul** ( English: / ˈ h ɑː n ɡ uː l / hahn**-gool* ) នៅកូរ៉េខាងត្បូង និង **ចូសន់ហ្គឹល** នៅកូរ៉េខាងជើង គឺជា បរព័ន្ធសរសេរ ផលូវការទំនើបសម្រាប់ ភសាកូរ៉េ ។ អក្សរសម្រាប់ ព្យញ្ជនៈ មូលដ្ឋានទាំងប្រាំឆ្លុះបញ្ចាំងពីរូបរាងនៃសរីរាង្គនៃការនិយាយដែលប្រើដើម្បីបញ្ចេញសំឡេង ហើយពួកវាត្រូវបានកែប្រែជាប្រព័ន្ធដើម្បីបង្ហាញពីលក្ខណៈ សូរសព្ទ ។ ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ អក្សរ ​ស្រៈ ​ត្រូវ​បាន​កែ​សម្រួល​ជា​ប្រព័ន្ធ​សម្រាប់​សំឡេង​ដែល​ទាក់ទង​គ្នា ធ្វើ​ឱ្យហាន់ហ្គឹល ជ ​រព័ន្ធ​សរសេរ​លក្ខណៈ​ពិសេស ។ វាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាអក្ខរក្រមព្យាង្គ ដូចដែលវារួមបញ្ចូលគ្នានូវលក្ខណៈពិសេសនៃប្រព័ន្ធសរសេរ អក្សរក្រម និង ព្យាង្គ ទោះបីជាវាមិនចាំបាច់ជ អាប៊ូគីដ ក៏ដោយ។

Hangul ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1443 នៃគ.ស.ដោយស្តេច Sejong the Great ក្នុងគោលបំណងបង្កើន អក្ខរកម្ម ដោយបម្រើជាការបំពេញបន្ថែម (ឬជំនួស) ទៅនឹង logographic Sino-Korean *Hanja* ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយជនជាតិកូរ៉េជាអក្សរចម្បងក្នុងការសរសេរភាសាកូរ៉េតាំងពី នៅដើមយុគសម័យ Gojoseon (មានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំ និងបញ្ចប់ប្រហែលឆ្នាំ 108 មុនគ.ស) រួមជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ ភាសាចិនបុរាណ ។ ជាលទ្ធផល Hangul ត្រូវបានបរិហារ និងមើលងាយពីថ្នាក់រៀនរបស់កូរ៉េដំបូង។ អក្សរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា **eonmun** ("ការ​សរសេរ ​ភាសា " 언문 ,諺文) ហើយបានក្លាយជាអក្សរកូរ៉េចម្បងតែក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍បន្ទាប់ពី ការឯករាជ្យរបស់ប្រទេសកូរ៉េពីប្រទេសជប៉ុន នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 20 ។

អក្ខរក្រម Hangul សម័យទំនើបប្រើ 24 អក្សរជាមូលដ្ឋាន: 14 ព្យញ្ជនៈអក្សរ និង 10 អក្សរស្រៈ។ ក៏មានអក្សរស្មុគស្មាញចំនួន 27 ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការបញ្ចូលគ្នានៃអក្សរជាមូលដ្ឋាន: 5 អក្សរព្យញ្ជនៈតានតឹង 11 អក្សរព្យញ្ជនៈស្មុគស្មាញ និង 11 អក្សរស្រៈស្មុគស្មាញ។ អក្សរជាមូលដ្ឋានចំនួនបួននៅក្នុងអក្ខរក្រមដើមមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ទៀតទេ៖ 1 អក្សរស្រៈ និង 3 អក្សរព្យញ្ជនៈ។ អក្សរកូរ៉េត្រូវបានសរសេរជាប្លុក ព្យាង្គ ជាមួយនឹងអក្សរអក្ខរក្រមដែលត្រូវបានរៀបចំជាពីរវិមាត្រ។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យកូរ៉េសម្រាប់ "ទឹកឃ្មុំ" ( kkulbeol ) ត្រូវបានសរសេរជា 꿀벌 មិនមែន ㄲㅜㄹㅂㅓㄹ . ព្យាង្គ​ចាប់​ផ្ដើម​ដោយ​ព្យញ្ជនៈ បន្ទាប់​មក​ជា​អក្សរ​ស្រៈ ហើយ​បន្ទាប់​មក​មាន​សក្ដានុពល​អក្សរ​ព្យញ្ជនៈ​មួយ​ទៀត​ហៅ​ថា *បាចីម* ( កូរ៉េ: 받침 ) ប្រសិនបើព្យាង្គចាប់ផ្តើមដោយសំឡេងស្រៈ ព្យញ្ជនៈ ㅇ (ង) ដើរតួជាអ្នកដាក់ស្ងៀម។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែល ㅇ ចាប់ផ្តើមប្រយោគ ឬត្រូវបានដាក់បន្ទាប់ពីការផ្អាកយូរ វាបង្ហាញពី ការបញ្ឈប់ យ៉ាងខ្លាំង។

ព្យាង្គអាចចាប់ផ្តើមដោយព្យញ្ជនៈមូលដ្ឋាន ឬតានតឹង ប៉ុន្តែមិនស្មុគស្មាញទេ។ ស្រៈអាចជាមូលដ្ឋាន ឬស្មុគ្រស្មាញ ហើយព្យញ្ជនៈទីពីរអាចជាមូលដ្ឋាន ស្មុគស្មាញ ឬចំនួនមានកំណត់នៃព្យញ្ជនៈតានតឹង។ របៀប​ដែល​ព្យាង្គ​ត្រូវ​បាន​រចនា​ឡើង​គឺ​អាស្រ័យ​ប្រសិនបើ​បន្ទាត់​មូលដ្ឋាន​នៃ​និមិត្តសញ្ញា​ស្រៈ​គឺ​ផ្ដេក ឬ​បញ្ឈរ។ ប្រសិនបើបន្ទាត់គោលគឺបញ្ឈរ ព្យញ្ជនៈ និងស្រៈទីមួយត្រូវបានសរសេរនៅពីលើព្យញ្ជនៈទីពីរ (ប្រសិនបើមាន) ប៉ុន្តែសមាសធាតុទាំងអស់ត្រូវបានសរសេរជាលក្ខណៈបុគ្គលពីកំពូលទៅបាត ក្នុងករណីបន្ទាត់គោលផ្ដេក។

ដូចនៅក្នុងការសរសេរបែបប្រពៃណី ចិន និង ជប៉ុន ក៏ដូចជាអត្ថបទជាច្រើនទៀតនៅអាស៊ីបូព៌ា អត្ថបទកូរ៉េត្រូវបានសរសេរតាមបែបប្រពៃណីពីលើចុះក្រោម ពីស្តាំទៅឆ្វេង ដូចពេលខ្លះនៅតែជាមធ្យោបាយសម្រាប់រចនាបទ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាសាកូរ៉េឥឡូវនេះត្រូវបានសរសេរជាធម្មតាពីឆ្វេងទៅស្តាំដោយមាន ចន្លោះ រវាងពាក្យដែលបម្រើជា ការបែងចែក មិនដូចភាសាជប៉ុន និងចិនទេ។ Hangul គឺជាប្រព័ន្ធសរសេរផ្លូវការនៅទូទាំង ប្រទេសកូរ៉េ ទាំងខាងជើង និងខាងត្បូង។ វា​គឺ​ជា​ប្រព័ន្ធ​សហ​ការ​សរសេរ​ផ្លូវការ​នៅ​ក្នុង ​ខេត្ត​ស្វយ័ត Yanbian កូរ៉េ និង​ស្រុក ​ស្វយ័ត​កូរ៉េ Changbai ក្នុង ​ខេត្ត Jilin ប្រទេស ​ចិន ។ Hangul ក៏​បាន​ឃើញ​ការ​ប្រើ​មាន​កម្រិត​ក្នុង ​ភាសា Cia-Cia ។

### ឯកសារយោង