Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# អាហារ

ការបង្ហាញអាហារផ្សេងៗ
**អាហារ** គឺជាសារធាតុដែលប្រើប្រាស់ដោយសារពាង្គកាយ សម្រាប់ជំនួយអាហារូបត្ថម្ភ ។ អាហារជាធម្មតាមានប្រភពដើមពីរុក្ខជាតិ សត្វ ឬ ផ្សិត និងមានសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗដូចជា កាបូអ៊ីដ្រាត ខ្លាញ់ ប្រូតេអ៊ីន វីតាមីន ឬ សារធាតុរ៉ែ ។ សារធាតុនេះត្រូវបានបញ្ចូល ដោយសារពាង្គកាយមួយ ហើយត្រូវបានបញ្ចូលដោយ កោសិកា របស់សារពាង្គកាយ ដើម្បីផ្តល់ថាមពល រក្សាជីវិត ឬជំរុញការលូតលាស់។ ប្រភេទសត្វផ្សេងៗគ្នាមាន ឥរិយាបថផ្តល់ចំណី ខុសៗគ្នាដែលបំពេញតម្រូវការនៃការរំលាយអាហារ របស់ពួកគេ ហើយបានវិវត្តន៍ដើម្បីបំពេញ តំបន់អេកូឡូស៊ី ជាក់លាក់មួយនៅក្នុងបរិបទភូមិសាស្រ្តជាក់លាក់។

សព្វគ្រប់ គឺជាមនុស្សដែលអាចសម្របខ្លួនបានខ្ពស់ និងបានសម្របខ្លួនដើម្បីទទួលបានអាហារនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ មនុស្សជាទូទៅប្រើការចម្អិនអាហារ ដើម្បីរៀបចំអាហារសម្រាប់ប្រើប្រាស់។ ភាគច្រើននៃថាមពលអាហារ ដែលត្រូវការគឺត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ដោយ ឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ ឧស្សាហកម្ម ដែលផលិតអាហារតាមរយៈ កសិកម្មដែលពឹងផ្អែកខ្លាំង ហើយចែកចាយវាតាមរយៈ ប្រព័ន្ធកែច្នៃអាហារ ស្មុគស្មាញ និងប្រព័ន្ធចែកចាយអាហារ ។ ប្រព័ន្ធកសិកម្មសាមញ្ញនេះពឹងផ្អែកខ្លាំងលើ ឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ដែលមានន័យថា ប្រព័ន្ធអាហារ និងកសិកម្មគឺជា អ្នករួមចំណែកដ៏សំខាន់មួយចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលស្មើនឹង ៣៧% នៃការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សរុប។

ប្រព័ន្ធស្បៀងអាហារមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងសំខាន់ទៅលើបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយជាច្រើនផ្សេងទៀត រួមមាន និរន្តរភាព ភាពសម្បូរបែបនៃជីវសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច កំណើនប្រជាជន ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និង សន្តិសុខស្បៀង ។ សុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខស្បៀង ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិដូចជា សមាគមអន្តរជាតិសម្រាប់ការការពារស្បៀង វិទ្យាស្ថានធនធានពិភពលោក កម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្ម និង ក្រុមប្រឹក្សាព័ត៌មានអាហារអន្តរជាតិ ។

## ឯកសារយោង
# សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន

Dominican Republic| *República Dominicana* (Spanish) *Dominican Republic* (English) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **បាវចនា** "Dios, Patria, Libertad" (Spanish) "God, Homeland, Freedom" |
| **ភ្លេងជាតិQuisqueyanos valientes* *Valiant Quisqueyans*  |
|  |
| ធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | សាន់តូដូមីងហ្គោ ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាអេស្ប៉ាញ |
| Other languages | *See below* |
| ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ 2022) | * ៧១,៧២% ចម្រុះ
* ១៨.៧០% ស្បែកស
* ៧.៤៥% ស្បែកខ្មៅ
* ០,៣៣% អាស៊ីខាងកើត
* ០,៣៧% ផ្សេងទៀត
* ១,៤៣% គ្មានចម្លើយ
 |
| សាសនា (ឆ្នាំ ឆ្នាំ ២០២០) | * + ៧៤.៦% គ្រិស្តសាសនា
		- ៥២.៥% សាសនាកាតូលិក
		- ២១.០% សាសនាប្រូតេស្តង់
		- ១.១% គ្រិស្តសាសនិក ផ្សេងទៀត
* ២២.០% គ្មានសាសនា
* ១.៤% ផ្សេងទៀត
* ២.០% មិនបានបញ្ជាក់
 |
| រដ្ឋាភិបាល | ឯកភាព សាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតី |
| - ប្រធានាធិបតី | ល្វីស អាប៊ីណាឌើរ |
| - អនុប្រធាន | រ៉ាឃ្វេល ប៉េណា ដឺ អង់ទូណា |
| នីតិបញ្ញត្តិ | សភា |
| - សភាជាន់ខ្ពស់ | ព្រឹទ្ធសភា |
| - សភាជាន់ទាប | សភាតំណាងរាស្ត្រ |
| ការបង្កើត |
| - សាធារណរដ្ឋទីមួយ | ១៨៤៤–១៨៦១ |
| -  សាធារណរដ្ឋទីពីរ | ១៨៦៥–១៩១៦ |
| -  សាធារណរដ្ឋទីបី | ១៩២៤–១៩៦៥ |
| - សាធារណរដ្ឋទីបួន | ១៩៦៦–បច្ចុប្បន្ន |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប |  គ.ម២   (ទី ១២៨) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ០.៧ |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៥) |  11,532,151 (ទី៨៨) |
| - ដង់ស៊ីតេ | ២២០ នាក់/គ.ម២   (ទី៦៥) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៥) |
| - សរុប |  ៣៣៤,២៩២ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៦៤) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ៣០,៧១០ដុល្លារ (ទី៦៧) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៥) |
| - សរុប |  ១៣៥,៥៤៥ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៦៤) |
| - ក្នុងម្នាក់ |  ១២,៤៥២ ដុល្លារ (ទី៧៤) |
| ជីនី (២០២២) |  ៣៧ មធ្យម |
| HDI (២០២៣) |  ០.៧៧៦ ខ្ពស់ · ទី៨៩ |
| រូបិយវត្ថុ | ប៉េសូដូមីនីកែន (DOP) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC-04:00 (AST) |
| ទម្រង់កាលបរិច្ឆេទ | dd/mm/yyyy or dd-mm-yyyy |
| ទិសបើកបរ | right |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +1 |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .do |

**សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន** គឺជាប្រទេសមួយនៅក្នុងតំបន់ការ៉ាប៊ីន ដែលមានទីតាំងនៅលើកោះហ៊ីស្ប៉ានីអូឡា ក្នុង តំបន់អង់ទីលធំ នៃ សមុទ្រការ៉ាប៊ីន ក្នុង មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង។

## ឯកសារយោង
# រ៉ូម

**ទីក្រុងរ៉ូម**គឺជាទីក្រុងមួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។​ ទីក្រុងរ៉ូមគឺជារាជធានីនៃ​ ប្រទេសអ៊ីតាលី​ ព្រមទាំងខែត្ត ឡាស៊ីអូ។ ទីក្រុងរ៉ូម មានប្រជាជន ២.៨លាននាក់រស់នៅក្នុង ១,២៨៥.៣ គីឡូម៉ែត្រការេ(៤៩៦.៣ sq mi), វាផងដែលគឹជាប្រទេសដែលធំជាងគេព្រមទាំងមានមនុស្សរស់នៅជាច្រើ​ន ហើយគឺជាទីក្រុងមួយដែលមានប្រជាជនច្រើនជាង មួយភាគបួន នៅក្នុងប្រទេសអឺរ៉ុបតែប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានកំហិតកំណត់។ រវាង ៣.២ និង ៣.៨ លាននាក់នៃប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម​​ ព្រមទាំងតំបន់ ទីក្រុងធំៗ។

ការតាំងទីក្រុងនៅកណ្កាលភាគខាងលិចជាចំនែកមួយនៃឧបទ្វីបប្រទេស អ៊ីតាលី,ដែលមានទីបេនៅក្នុងតំបន់ឡាស៊ីអូនៃប្រទេសអ៊ីតាលី។​ រ៉ូមគឺជាទីក្រុងធំជាងគេបង្អស់,កវី និង អ្នកនិពន្ឋជនជាតិរ៉ូមបុរាណបានបញ្ជក់ប្រាប់អំពីសញ្ញាណ។

ប្រវត្ដិសាស្រ្ដទីក្រុងរ៉ូមគ្របដណ្ដប់លើជាងពីរនិងពាក់កណ្កាលមួយពាន់ឆ្នាំ,​តាំងពីមានការស្ថាបនានៅក្នុងឆ្នាំ ៧៥៣ BC។ វាគឺជាទីក្រុងមួយដែលចាស់បំផុតនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។ នៅលើពិភពលោកទីក្រុងដែលចំនាស់ វាគឺជារាជធានីនៃទីក្រុងរបស់ព្រះរាជអាណាចក្ររ៉ូម៉ាំងដែលមានបន្ដមក, សាធារាណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំង ហើយនឹង ចក្រភពរ៉ូម៉ាំង,ហើយគឺជាការគោរពដល់អរិយធម៏កំណើតនាឧបទ្វីបខាងលិច។ ចាប់តាំងពីសតវត្សន៍ទី​ ១ មកប្រទេសរ៉ូមបានក្ដោបក្ដាប់កិច្ចមួយដ៏ធំហើយនៅសតវត្សន៏ទី ៨ វាបានក្លាយទៅជារាជធានីនៃរដ្ឋ​ប៉ាប,រយះពេលចុងក្រោយរហូតដល់ ឆ្នាំ ១៨៧០។ នៅក្នុង ឆ្នាំ១៨២ឲ៧១ រ៉ូមបានក្លាយទៅជារាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រនៃប្រទេសអ៊ីតាលី, ហើយនៅ ឆ្នាំ ១៩៤៦គឺជាសាធារាណះរដ្ឋប្រជាមានិតនៃប្រទេសអ៊ីតាលី។
បន្ទាប់ពីមានវ័យកណ្ដាល,រ៉ូមគឺបានអនុវត្ថន៏ច្បាប់ថ្មីដោយ​**សម្ដេចប៉ាប​ អាឡិចសេនត្រាទី៦** និង **សម្ដេចប៉ាប លេអូទី១០**,​ ដែលបានបង្កើតចក្រភពថ្មីផ្លាស់ប្ដូរទីក្រុងទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលធំៗនៅក្នុង​ប្រទេសអ៊ីតាលី។

វិចិត្រករ និង និម្មាបនិកល្បីៗ,ប្រាមាន(Bramante),បៀនីនី(Bernini),រាភៀល(Raphael) ដែលជាកន្លែងសំណាក់លំហែកាយនៅក្នុងរ៉ូម, ការនាំអោយវាមានសកម្មភាពជាថ្មី ហើយមានស្ថាបត្យករយ៉ាងប្លែក។
ទីក្រុងរ៉ូមបានទទួលដំណែង ហ្គាដាប់ប៊ូលស៊ី នៅក្នុងាឆ្នាំ ២០១០ជាទីក្រុងបែតានៃពិភពលោក,​នៅក្នុងសតវត្សទី ២៨ សារះសំខាន់បំផុតគឺការរួបរួមទីក្រុងតែមួយ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៧,រ៉ូមគឺជាទីក្រុងទី​​ឋ ១១ដែលមានការធ្វើទស្សនះកិច្ចច្រើននៅលើពិភពលោក , ការធ្វើទស្សនះកិច្ចលើកទី៣ នៅសហភាពអឺរ៉ុប,ហើយវាមានប្រជាប្រិយភាពទាក់ទាញបំផុតចំពោះអ្នកទស្សនានៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។ ទីក្រុងមួយរបស់អឺរ៉ុប និងជាផ្នែកមួយនៃពិភពលោក

## ឯកសារយោង
# ឡងប៊ិច (កាលីផ្វនញ៉ា)

ឡងប៊ិច
**ឡងប៊ិច** គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងកាលីផ្វនញ៉ា(California) តាមឆ្នេរប៉ាស៊ីភ្វិកនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ។ ទីក្រុងនេះគឺជាទីក្រុងធំបំផុតទី៣៩ក្នុងប្រទេស និងក៏ជាទីក្រុងធំបំផុតទី៧ក្នុងកាលីផ្វនញ៉ា ។ កាលពីឆ្នាំ២០១០ អត្រាប្រជាជនមានដល់ទៅ​៤៦២,២៥៧នាក់ ។ លើសពីនេះ ឡងប៊ិចគឺជាទីក្រុងធំបំផុតទីពីរក្នុងតំបន់ទីរួមក្រុង ឡស អ៊ែនជេលែស ហើយនិងជាទីក្រុងសំខាន់នៃច្រាំងទន្លេ ឡង ប៊ិច ឡស អ៊ែនជេលែស បញ្ចូលជាតំបន់ស្ថិតិ ។

* សាលាសាមគ្គីភាពស្រុកឡងប៊ិច

## តំនភ្ជាប់ក្រៅ

វិគីមេឌា Commons មានមេឌា​ដែលបានទាក់ទងនឹង:
 Long Beach, California City of Long Beach Web Site Archived 2007-10-12 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន. (អង់គ្លេស)
* Long Beach Wiki (អង់គ្លេស)
# សាសនា

## និយមន័យសាសនា

សាសនាគឺជាពាក្យបណ្តាំ។ លទ្ធិសាសនាពុំស្ថិតនៅត្រង់ជំនឿ ឬបញ្ញាតិ សីលធម៌នៃការគោរពប្រណិបតន៍ប៉ុណ្ណោះទេគឺត្រូវមានអង្គការពិសេសមួយ សម្រាប់ទ្រទ្រង់ថែរក្សាលទ្ធិសាសនាឱ្យមានស្ថិរភាពតាំងនៅជាស្ថាពរវែងឆ្ងាយតរៀងមក។ ពាក្យសាសនា(Religion)ក្លាយមកពីពាក្យឡាតាំង *Religiō*ប្រែថាកិច្ចសន្យារវាងមនុស្សនឹងអាទិទេព ការស្តាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់សួគ៌ ការឥតសន្ស័យលើអាទិទេព។ បើប្រគល់ជំនឿ ឬភក្តីភាពចំពោះអាទិទេព។

## ប្រភេទសាសនា

សាសនាមានច្រើននៅក្នុងលោកដូចជា ព្រហ្មញ្ញសាសនានិងព្រះពុទ្ធសាសនា មានកំណើតពីប្រទេសឥណ្ឌា។ គ្រិស្តសាសនាមានប្រភពពីប្រទេសស៊ីរី អ៊ីស្លាមសាសនាមានកំណើតពីប្រទេសអារ៉ាប់ តៅសាសនាមានប្រភពពីប្រទេសចិន សិនតូសាសនាមានប្រភពពីប្រទេសជប៉ុន អ្នកតាមាប្រភពមកពីណា

## ជំនឿ

ប្រជាជនខ្មែរដើមឡើយមានជំនឿលើធម្មជាតិដោយយល់ថា ធម្មជាតិទាំងឡាយសុទ្ធតែមានព្រលឹង និងមានកម្លាំងសក្តិសិទ្ធិ ដែលយើងមើលពុំឃើញ។ គេបានយកដុំថ្មជាតំណាងកម្លាំងធម្មជាតិដែលគេគោរព ហើយគេហៅដុំថ្មនោះថាអ្នកតាដូចជាអ្នកតាដី អ្នកតាទឹក អ្នកតាខ្យល់ អ្នកតាភ្លើង អ្នកតាព្រៃភ្នំជាដើម។ ក្រៅពីអ្នកតាតំណាងធម្មជាតិមានអ្នកតាតំណាងមេបា ឬបុព្វបុរសដែលបានស្លាប់ទៅហើយ ហើយនៅចាំថែរក្សា និងផ្តល់សេចក្តីសុខដល់អ្នកស្រុកដូចជាអ្នកតាដូចជា អ្នកតាដំបងដែក អ្នកតាក្រហមក អ្នកតាជំទាវម៉ៅ។ សាសនាអ្នកតានេះមិនសូវមានការលូតលាស់ទេពុំមានអត្តបទ ដែលកត់ត្រាទស្សនៈ ទ្រឹស្តីដូចសាសនាដទៃ។

## ឯកសារយោងសាសនានិងសីលធម៌