# ន័រវែស

ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស| ឈ្មោះផ្លូវការផ្សេងៗ *Kongeriket Norge* (បុកម័ល) *Kongeriket Noreg* (នីនុស) *Norgga gonagasriika* (សាមីខាងជើង) *Vuona gånågisrijkka* (សាមីលូលេ) *Nöörjen gånkarïjhke* (សាមីខាងត្បូង) *Norjan kuninkhaanvaltakunta* (កេវិន) |
| --- |
|
**ទង់ជាតិវរលញ្ឆករ** |
| **ភ្លេងជាតិJa, vi elsker dette landet* ("នឹងហើយ យើងស្រឡាញ់ប្រទេសមួយនេះ")

---

**ព្រះរាជភ្លេង:Kongesangen* ("ចម្រៀងព្រះមហាក្សត្រ") |
| ទីតាំងប្រទេសន័រវែស (ក្រហម) នៅលើភូគោល |
| រាជធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត | អូស្លូ ﻿ / ﻿ |
| ភាសាផ្លូវការ | ភាសាន័រវែស ភាសាសាមី |
| ភាសាជាតិ | ភាសាកេវិន • ភាសារ៉ូម៉ានី • ភាសាស្កង់ដូរ៉ូម៉ានី |
| ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ ២០២១) | * ៨១.៥% ជនជាតិន័រវែស
* ១៨.៥% មិនមែនជនជាតិន័រវែស
 |
| សាសនា (ឆ្នាំ ២០១៩) | * ៧៥.៦% គ្រិស្តសាសនា —៦៨.៧% ព្រះសហគមន៍ន័រវែស —៦.៩% និកាយគ្រិស្តផ្សេងៗទៀត
* ២០.២% គ្មានជំនឿសាសនា
* ៣.៤% ឥស្លាមសាសនា
* ០.៨% សាសនាផ្សេងៗ
 |
| រដ្ឋាភិបាល | រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាស្រ័យសភាឯកភូត |
| - ព្រះមហាក្សត្រ | ហារ៉ាល់ទី៥ |
| - នាយករដ្ឋមន្ត្រី | ចូណាស ហ្ការ ស្ទ័រ |
| - ប្រធានសភាស្តតទីង | ម៉ាស៊ូដ ហ្ការ៉ាក់ហានី |
| នីតិបញ្ញត្តិ | ស្តតទីង |
| ប្រវត្តិសាស្ត្រ |
| - បង្រួបបង្រួម | ៨៧២ |
| - ន័រវែសបុរាណ (វិសាលភាពកំពូល) | ១២៦៣ |
| - សហភាពកាល់ម៉ារ | ១៣៩៧ |
| - ដាណឺម៉ាក-ន័រវែស | ១៥២៤ |
| - រដ្ឋបង្កើតឡើងជាថ្មី | ២៥ កុម្ភៈ ១៨១៤ |
| - ប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ | ១៧ ឧសភា ១៨១៤ |
| - ស៊ុយអែត-ន័រវែស | ៤ វិច្ឆិកា ១៨១៤ |
| - សហភាពស៊ុយអែត-ន័រវែសត្រូវរំលាយ | ៧ មិថុនា ១៩០៥ |
| ក្រឡាផ្ទៃ |
| - ផ្ទៃសរុប | ៣៨៥,២០៧ គ.ម២   (ទី៦៧) |
| - ផ្ទៃទឹក (%) | ៥.៣២ (២០១៥) |
| ប្រជាជន |
| - ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៦) |  ៥,៦២៧,៤០០ (ទី១១៨) |
| - ដង់ស៊ីតេ | ១៤.៦ នាក់/គ.ម២   (ទី២១៣) |
| GDP (PPP) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |
| - សរុប | ៣៥០ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៤៩) |
| - ក្នុងម្នាក់ | ៦៤,៨៥៦ ដុល្លារ (ទី៦) |
| GDP (ចារឹក) | ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០) |
| - សរុប | ៣៦៦ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៣៣) |
| - ក្នុងម្នាក់ | ៦៧,៩៨៧ ដុល្លារ (ទី៤) |
| ជីនី (២០១៩) |  ២៥.៤ ទាប |
| HDI (២០២២) |  ០.៩៦៦ ខ្ពស់ណាស់ · ២ |
| រូបិយវត្ថុ | ក្រូនន័រវែស (NOK) |
| ល្វែងម៉ោង | UTC+១ (CET) |
| - រដូវក្តៅ (DST) | UTC+២ (CEST) |
| ទម្រង់កាលបរិច្ឆេទ | dd.mm.yyyy |
| ទិសបើកបរ | ស្ដាំ |
| កូដហៅទូរស័ព្ទ | +៤៧ |
| ដែនកម្រិតខ្ពស់ | .no |

**ប្រទេសន័រវែស** ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា **ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស** គឺជាប្រទេសន័រឌិកមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងជើង។ ទឹកដីគោកប្រទេសន័រវែសរួមមានផ្នែកខាងលិច និងខាងជើងបំផុតនៃឧបទ្វីបស្កង់ដាណាវី។ ចំណែកឯទឹកដីក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសនេះមានដូចជា កោះអាកទិកហានម៉ាយិន និងប្រជុំកោះស្វាល់បាដ។
ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុប ៣៨៥,២០៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនចំនួន ៥,៣៨៥,៣០០ នាក់គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០។ ន័រវែសមានព្រំដែនខាងកើតប្រវែង ១,៦១៩ គម ជាប់នឹងប្រទេសស៊ុយអែត រីឯព្រំប្រទល់ប៉ែកឦសានគឺជាប់នឹងប្រទេសហ្វាំងឡង់និងរុស្ស៊ី ហើយច្រកសមុទ្រស្កាហ្កេរ៉ាក់នៅភាគខាងត្បូង ដោយមានប្រទេសដាណឺម៉ាក និងសហរាជាណាចក្រស្ថិតនៅផ្នែកម្ខាងទៀត។ ន័រវែសមានឆ្នេរធំទូលាយនៅជាប់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងសមុទ្របារ៉ែន។ អូស្លូគឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសនេះ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ

វត្តមានមនុស្សដំបូងលើទឹកដីនេះគឺ Ahrensburg ក្នុងសហវត្សទី១១ ទៅទី១០ មុនគ.ស។ របសកគំហើញសម្ភារដែលគេរកឃើញគឺ ឧបការណ៍អំពីថ្មដែលមានអាយុកាលពី ៩៥០០ ទៅ ៦០០០ មុនគ.ស។

នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសនេះ មានមនុស្សមកតាំងលំនៅតាំងពី ៥០០០ឆ្នាំមុនគ.ស។ ពីតម្រុយទាំងនេះ គេដឹងថាមនុស្សទាំងនេះជាអ្នកប្រមាញ់ និងអ្នកនេសាទ។ ឧបករណ៍ទាំងដែលគេប្រើមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នាហើយភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើដោយដុំថ្មផ្សេងៗគ្នា។ រយៈពេលក្រោយៗត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ឡើងៗ។

សតវត្សទី 14 ត្រូវបានត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាប្រទេសន័រវែសមានសន្តិភាពនិងការរីកចម្រើនផ្នែកពាណិជ្ជកម្មជាពិសេសជាមួយអង់គ្លេស ទោះបីជាអាឡឺម៉ង់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងឡើងនៅចុងសតវត្សនេះ។ ពេញមួយសតវត្សនេះ ព្រះមហាក្សត្របានបង្កើតន័រវេសជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ជាមួយរដ្ឋបាលកណ្តាលនិងរដ្ឋបាលតំណាងក្នុងតំបន់។

### សង្គ្រាមលោកលើកទី១ និងទី២

Scenes from the Norwegian Campaign in 1940
Bombing of Kristiansund. The German invasion resulted in 24 towns being bombed in the spring of 1940.
នៅសង្រ្គាមលោកលើកទីមួយ ន័រវែសជាគោលការណ៍អព្យាក្រឹត្យ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយន័រវែសត្រូវបានដាក់សម្ពាធដោយចក្រភពអង់គ្លេសឱ្យប្រគល់ផ្នែកដ៏ធំនៃកងនាវាធំ ៗ របស់ខ្លួនទៅកាន់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងអត្រាទាបក៏ដូចជាចូលរួមទប់ស្កាត់ពាណិជ្ជកម្មប្រឆាំងនឹងអាល្លឺម៉ង់។

ន័រវ៉េក៏បានប្រកាសអព្យាក្រឹត្យភាពរបស់ខ្លួនក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរដែរប៉ុន្តែបើទោះបីជានេះក៍ដោយ វាត្រូវបានលុកលុយដោយកងកម្លាំងអាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី 9 ខែមេសាឆ្នាំ 1940 ។ ទោះបីជាន័រវែសមិនបានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលរបស់អាល្លឺម៉ង់ក៍ដោយ កម្លាំងយោធានិងកងទ័ពជើងទឹកបានតស៊ូបានរយៈពេលពីរខែ។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធន័រវេសនៅភាគខាងជើងបានចាប់ផ្ដើមការវាយលុកប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងអាឡឺម៉ង់នៅក្នុងសមរភូមិ Narvik រហូតដល់ពួកគេត្រូវបង្ខំឱ្យចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី 10 ខែមិថុនាបន្ទាប់ពីការបាត់បង់ការគាំទ្ររបស់អង់គ្លេស និងបានបង្វែរទៅប្រទេសបារាំងកំឡុងការលុកលុយរបស់អាឡឺម៉ង់លើបារាំង។

ជនជាតិន័រវែសនិងប្រជាជនន័រវែសជាច្រើនបានចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ 1940 ក្រុមតូចមួយបានចាកចេញពីប្រទេសន័រវេសបន្ទាប់ពីចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្រុមនេះរួមមាននាវាចំនួន 13 គ្រឿងយន្ដហោះ 5 គ្រឿងនិងបុរស 500 នាក់មកពីកងទ័ពជើងទឹកជាតិន័រវែស។

## ភូមិសាស្ត្រ

A satellite image of continental Norway in winter
ប្រទេសនេះស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុប និងជាភាគខាងជើងបង្អស់នៃតំបន់Scandinavia។

### អាកាសធាតុ

Sandefjord is a resort town which has Norway's highest number of annual cloud-free days.
Langeby Beach, 1966.
តំបន់ភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងលិចនៃប្រទេសន័រវេស ដែលបានទទួលឥទ្ថីពលយ៉ាងពេញទំហឹងពីព្យុះត្រូពិចអាត្លង់ទិចដែលមានភ្លៀងធ្លាក់កាន់តែច្រើនហើយមានរដូវត្រជាក់ជាងតំបន់ភាគខាងកើតនិងឆ្ងាយនៅភាគខាងជើង។ តំបន់នៅភាគខាងកើតនៃឆ្នេរសមុទ្រស្ថិតនៅក្នុងស្រមោលភ្លៀងហើយមានភ្លៀងធ្លាក់ទាបនិងមានព្រិលធ្លាក់ទាបជាងភាគខាងលិច។ តំបន់ទំនាបនៅជុំវិញក្រុងអូស្លូមានរដូវក្តៅដែលមានសីតុណ្ហភាពក្តៅបំផុតនិងមានពន្លឺព្រះអាទិត្យប៉ុន្តែអាកាសធាតុត្រជាក់និងព្រិលនៅរដូវរងា។

បរិយាកាសតំបន់ឆ្នេររបស់ន័រវែសគឺស្រាលបន្តិចបើប្រៀបធៀបទៅនឹងតំបន់ដែលស្រដៀងគ្នានៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកដោយចរន្តទឹករបស់ឈូងសមុទ្រឈូងសមុទ្រឆ្លងកាត់ដោយផ្ទាល់នៅឯតំបន់ភាគខាងជើងនៃឆ្នេរសមុទ្រអាត្លង់ទិចដែលបន្តបោកបក់តំបន់នេះក្នុងរដូវរងារ។

| ទិន្នន័យអាកាសធាតុសំរាប់ Oslo-Blindern (Köppen Dfb) (1961–1990), Norway |
| --- |
| ខែ | មករ | កុម | មីន | មេស | ឧសភ | មិថ | កក្ក | សីហ | កញ្ញ | តុល | វិច | ធ្នូ | ឆ្នាំ |
| កំណត់ត្រា ខ្ពស់ °C (°F) | 12.5 (54.5) | 12.8 (55) | 17.0 (62.6) | 21.8 (71.2) | 27.7 (81.9) | 32.2 (90) | 30.5 (86.9) | 34.2 (93.6) | 24.9 (76.8) | 21.0 (69.8) | 14.4 (57.9) | 12.4 (54.3) | 34.2 (93.6) |
| មធ្យមភាគ ខ្ពស់ °C (°F) | −1.8 (28.8) | −0.9 (30.4) | 3.5 (38.3) | 9.1 (48.4) | 15.8 (60.4) | 20.4 (68.7) | 21.5 (70.7) | 20.1 (68.2) | 15.1 (59.2) | 9.3 (48.7) | 3.2 (37.8) | −0.5 (31.1) | 9.57 (49.22) |
| មធ្យម ប្រចាំថ្ងៃ °C (°F) | −4.3 (24.3) | −4.0 (24.8) | −0.2 (31.6) | 4.5 (40.1) | 10.8 (51.4) | 15.2 (59.4) | 16.4 (61.5) | 15.2 (59.4) | 10.8 (51.4) | 6.3 (43.3) | 0.7 (33.3) | −3.1 (26.4) | 5.69 (42.24) |
| មធ្យមភាគទាប °C (°F) | −6.8 (19.8) | −6.8 (19.8) | −3.3 (26.1) | 0.8 (33.4) | 6.5 (43.7) | 10.6 (51.1) | 12.2 (54) | 11.3 (52.3) | 7.5 (45.5) | 3.8 (38.8) | −1.5 (29.3) | −5.6 (21.9) | 2.39 (36.31) |
| កំណត់ត្រា ទាប °C (°F) | −24.3 (−11.7) | −24.9 (−12.8) | −20.2 (−4.4) | −9.8 (14.4) | −2.7 (27.1) | 1.4 (34.5) | 5.0 (41) | 3.7 (38.7) | −2 (28) | −7.4 (18.7) | −16 (3) | −20.8 (−5.4) | −24.9 (−12.8) |
| Average precipitation mm (inches) | 49 (1.93) | 36 (1.42) | 47 (1.85) | 41 (1.61) | 53 (2.09) | 65 (2.56) | 81 (3.19) | 89 (3.5) | 90 (3.54) | 84 (3.31) | 73 (2.87) | 55 (2.17) | 763 (30.04) |
| Average precipitation days | 6 | 4 | 6 | 5 | 5 | 7 | 7 | 8 | 7 | 8 | 8 | 6 | 77 |
| មធ្យមប្រចាំខែ ម៉ោងមានពន្លឺថ្ងៃ | 40 | 76 | 126 | 178 | 220 | 250 | 246 | 216 | 144 | 86 | 51 | 35 | ១៦៦៨ |
| ប្រភព #១: Norwegian Meteorological Institute eklima.met.no |
| ប្រភព #២: Met.no (precipitation > 3 mm) |

| ទិន្នន័យអាកាសធាតុសំរាប់ Bergen (Köppen Cfb), 1961–1990 |
| --- |
| ខែ | មករ | កុម | មីន | មេស | ឧសភ | មិថ | កក្ក | សីហ | កញ្ញ | តុល | វិច | ធ្នូ | ឆ្នាំ |
| កំណត់ត្រា ខ្ពស់ °C (°F) | 16.9 (62.4) | 13.2 (55.8) | 17.2 (63) | 22.5 (72.5) | 27.6 (81.7) | 29.9 (85.8) | 31.8 (89.2) | 31.0 (87.8) | 27.1 (80.8) | 23.1 (73.6) | 17.9 (64.2) | 13.9 (57) | 31.8 (89.2) |
| មធ្យមភាគ ខ្ពស់ °C (°F) | 4.4 (39.9) | 4.8 (40.6) | 7.1 (44.8) | 11.5 (52.7) | 14.9 (58.8) | 18.0 (64.4) | 20.7 (69.3) | 19.4 (66.9) | 15.9 (60.6) | 12.2 (54) | 8.2 (46.8) | 4.9 (40.8) | 11.83 (53.3) |
| មធ្យម ប្រចាំថ្ងៃ °C (°F) | 2.2 (36) | 2.1 (35.8) | 3.8 (38.8) | 7.4 (45.3) | 10.6 (51.1) | 13.5 (56.3) | 16.4 (61.5) | 15.3 (59.5) | 12.5 (54.5) | 9.1 (48.4) | 5.7 (42.3) | 2.7 (36.9) | 8.44 (47.2) |
| មធ្យមភាគទាប °C (°F) | 0.1 (32.2) | −0.1 (31.8) | 1.1 (34) | 4.0 (39.2) | 6.9 (44.4) | 9.9 (49.8) | 13.2 (55.8) | 12.4 (54.3) | 9.9 (49.8) | 6.5 (43.7) | 3.6 (38.5) | 0.5 (32.9) | 5.67 (42.2) |
| កំណត់ត្រា ទាប °C (°F) | −16.3 (2.7) | −13.4 (7.9) | −11.3 (11.7) | −0.5 (31.1) | −0.1 (31.8) | 0.8 (33.4) | 2.5 (36.5) | 2.5 (36.5) | 0.0 (32) | −5.5 (22.1) | −10 (14) | −13 (9) | −16.3 (2.7) |
| Average precipitation mm (inches) | 190 (7.48) | 152 (5.98) | 170 (6.69) | 114 (4.49) | 106 (4.17) | 132 (5.2) | 148 (5.83) | 190 (7.48) | 283 (11.14) | 271 (10.67) | 259 (10.2) | 235 (9.25) | ២២៥០ (៨៨.៥៨) |
| មធ្យមភាគថ្ងៃមានភ្លៀង (≥ 1 mm) | 20 | 15 | 17 | 13 | 14 | 11 | 15 | 17 | 20 | 22 | 17 | 21 | 202 |
| មធ្យមភាគ សំណើមសាបេក្ខៈ (%) | 78 | 76 | 73 | 72 | 72 | 76 | 77 | 78 | 79 | 79 | 78 | 79 | 76.4 |
| មធ្យមប្រចាំខែ ម៉ោងមានពន្លឺថ្ងៃ | 19 | 56 | 94 | 147 | 186 | 189 | 167 | 144 | 86 | 60 | 27 | 12 | ១១៨៧ |
| ប្រភព #១: *  (high and low temperatures), NOAA (all else, except extremes) |
| ប្រភព #២: Voodoo Skies for extremes |

| ទិន្នន័យអាកាសធាតុសំរាប់ Brønnøysund (Köppen Cfc), 1960–1990 |
| --- |
| ខែ | មករ | កុម | មីន | មេស | ឧសភ | មិថ | កក្ក | សីហ | កញ្ញ | តុល | វិច | ធ្នូ | ឆ្នាំ |
| មធ្យម ប្រចាំថ្ងៃ °C (°F) | −1.1 (30) | −0.6 (30.9) | 0.9 (33.6) | 3.7 (38.7) | 8.4 (47.1) | 11.2 (52.2) | 13.1 (55.6) | 13.0 (55.4) | 9.8 (49.6) | 6.6 (43.9) | 2.2 (36) | −0.1 (31.8) | 5.6 (42.1) |
| Average precipitation mm (inches) | 138 (5.43) | 102 (4.02) | 114 (4.49) | 97 (3.82) | 66 (2.6) | 83 (3.27) | 123 (4.84) | 113 (4.45) | 180 (7.09) | 192 (7.56) | 145 (5.71) | 157 (6.18) | ១៥១០ (៥៩.៤៥) |
| Source: Meteorologisk Institutt |

| ទិន្នន័យអាកាសធាតុសំរាប់ Rena-Haugedalen (Köppen Dfc) (1961–1990), Norway |
| --- |
| ខែ | មករ | កុម | មីន | មេស | ឧសភ | មិថ | កក្ក | សីហ | កញ្ញ | តុល | វិច | ធ្នូ | ឆ្នាំ |
| មធ្យមភាគ ខ្ពស់ °C (°F) | −7.1 (19.2) | −4.4 (24.1) | 2.4 (36.3) | 7.8 (46) | 15.2 (59.4) | 20.2 (68.4) | 20.9 (69.6) | 18.9 (66) | 13.3 (55.9) | 6.6 (43.9) | −1 (30) | −5.7 (21.7) | 7.26 (45.04) |
| មធ្យម ប្រចាំថ្ងៃ °C (°F) | −11.2 (11.8) | −9.6 (14.7) | −3.7 (25.3) | 1.7 (35.1) | 8.2 (46.8) | 13.2 (55.8) | 14.4 (57.9) | 12.5 (54.5) | 7.7 (45.9) | 2.9 (37.2) | −4.3 (24.3) | −9.3 (15.3) | 1.88 (35.38) |
| មធ្យមភាគទាប °C (°F) | −15.6 (3.9) | −14.6 (5.7) | −9.6 (14.7) | −4 (25) | 1.0 (33.8) | 5.9 (42.6) | 7.6 (45.7) | 6.3 (43.3) | 2.9 (37.2) | −0.6 (30.9) | −7.7 (18.1) | −13.4 (7.9) | −3.48 (25.73) |
| Average precipitation mm (inches) | 50 (1.97) | 38 (1.5) | 40 (1.57) | 42 (1.65) | 62 (2.44) | 78 (3.07) | 90 (3.54) | 79 (3.11) | 85 (3.35) | 80 (3.15) | 67 (2.64) | 55 (2.17) | 766 (30.16) |
| Source:  |

### ជីវចម្រុះ

The Arctic fox has its habitat in high elevation ranges on the mainland as well as on Svalbard.Muskox in the low alpine tundra at Dovrefjell National Park.
ជីវចម្រុះក្នុងប្រទេសនេះមាន សត្វល្អិតចំនួន ១៦០០០ ប្រភេទ ដង្កូវចំនួន ២០០០០ ប្រភេទ បក្សីចំនួន ៤៥០ ប្រភេទ ថនិកសត្វចំនួន ៩០ ប្រភេទ ត្រីទឹកសាបចំនួន ៤៥ ប្រភេទ ត្រីទឹកប្រៃចំនួន ១០០០ ប្រភេទ ។ល។ About 40,000 of these species have been described by science. The red list of 2010 encompasses 4,599 species.

### បរិស្ថាន

ទេសភាពគួរឱ្យទាក់ទាញនិងអស្ចារ្យត្រូវបានគេរកឃើញទូទាំងប្រទេសន័រវែស។ឆ្នេរភាគខាងលិចនៃភាគខាងត្បូងប្រទេសន័រវេសនិងឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងប្រទេសណ័រវេសបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពឆ្នេរសមុទ្រដ៏គួរអោយចាប់អារម្មណ៍បំផុតនៅលើពិភពលោក។ National Geographic Society បានចុំបញ្ជី Norwegian fjords ជាកន្លែងដែលទាក់ទាញបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ ប្រទេសនេះក៏ជាលំនៅឋាននៃបាតុភូតធម្មជាតិនៃព្រះអាទិត្យកណ្តាលយប់ (ក្នុងរដូវក្ដៅ) ក៏ដូចជា Aurora ដែលគេហៅថាពន្លឺខាងជើង។

## នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល

The Royal Palace in Oslo.
ប្រទេសន័រវេសត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រជាធិបតេយ្យដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនបំផុតនិងនៅលើពិភពលោក។

យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញន័រវែសដែលត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី 17 ខែឧសភាឆ្នាំ 1814
ន័រវែសគឺជារដ្ឋមួយរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយប្រព័ន្ធសភា នៃរដ្ឋាភិបាលដែលព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសន័រវេស គឺជា ប្រមុខរដ្ឋ ហើយនាយករដ្ឋមន្ដ្រីន័រវេសគឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។ អំណាចត្រូវបានញែកចេញពីស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ និងតុលាការនៃរដ្ឋាភិបាល ដូចដែលបានកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជាឯកសារច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេស។

តំណែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសន័រវែសត្រូវបានបម្រុងទុកសម្រាប់សមាជិកសភាដែលអាចទទួលបាននូវទំនុកចិត្តនៃសំឡេងភាគច្រើននៅក្នុងសភាដែលជាមេដឹកនាំបច្ចុប្បន្ននៃគណបក្សនយោបាយធំបំផុតឬកាន់តែមានប្រសិទ្ធិភាពតាមរយៈគណបក្សចម្រុះ។ ជាទូទៅគណបក្សតែមួយមិនមានអំណាចនយោបាយគ្រប់គ្រាន់ក្នុងចំនួនអាសនៈដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដោយខ្លួនឯង។ ន័រវែសជាញឹកញាប់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលភាគតិច។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីតែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្ដ្រីដែលត្រូវបានរើសចេញពីសមាជិកគណបក្សនយោបាយ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានរៀបចំរដ្ឋាភិបាលប្រតិបត្តិនិងអនុវត្តអំណាចរបស់ខ្លួនតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

### បំណែងចែករដ្ឋបាល

រដ្ឋបាលរបស់ន័រវែសមាន

County (fylke) 2024

| # | County 2024 | Administrative center |
| --- | --- | --- |
| 3 |  Oslo | Oslo |
| 11 |  Rogaland | Stavanger |
| 15 |  Møre og Romsdal | Molde |
| 18 |  Nordland | Bodø |
| 31 |  Østfold | Sarpsborg |
| 32 |  Akershus | Oslo |
| 33 |  Buskerud | Drammen |
| 34 |  Innlandet | Hamar |
| 39 |  Vestfold | Tønsberg |
| 40 |  Telemark | Skien |
| 42 |  Agder | Kristiansand |
| 46 |  Vestland | Bergen |
| 50 |  Trøndelag | Steinkjer |
| 55 |  Troms | Tromsø |
| 56 |  Finnmark | Vadsø |

| County (fylke) 2017 | Administrative centre | Most populous municipality | Geographical region |
| --- | --- | --- | --- |
|  Østfold | Sarpsborg | Fredrikstad | Eastern Norway |
|  Akershus | Oslo | Bærum | Eastern Norway |
|  Oslo | City of Oslo | Oslo | Eastern Norway |
|  Hedmark | Hamar | Ringsaker | Eastern Norway |
|  Oppland | Lillehammer | Gjøvik | Eastern Norway |
|  Buskerud | Drammen | Drammen | Eastern Norway |
|  Vestfold | Tønsberg | Sandefjord | Eastern Norway |
|  Telemark | Skien | Skien | Eastern Norway |
|  Aust-Agder | Arendal | Arendal | Southern Norway |
|  Vest-Agder | Kristiansand | Kristiansand | Southern Norway |
|  Rogaland | Stavanger | Stavanger | Western Norway |
|  Hordaland | Bergen | Bergen | Western Norway |
|  Sogn og Fjordane | Hermansverk | Førde | Western Norway |
|  Møre og Romsdal | Molde | Ålesund | Western Norway |
|  Trøndelag | Steinkjer | Trondheim | Trøndelag |
|  Nordland | Bodø | Bodø | Northern Norway |
|  Troms | Tromsø | Tromsø | Northern Norway |
|  Finnmark | Vadsø | Alta | Northern Norway |

### ទំនាក់ទំនងការបរទេស

Royal Norwegian Navy *Fridtjof Nansen* class frigate
ន័រវែសមានស្ថានទូតនៅក្នុងប្រទេសចំនួន ៨២ ។ ប្រទេសចំនួន 60 កំពុងមានស្ថានទូតនៅន័រវែស។ ស្ថានទូតទាំងអស់នោះស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងអូស្លូ។

ន័រវែសគឺជាសមាជិកស្ថាបនិករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការណាតូ ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប និងសមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប (EFTA) ។

## សេដ្ឋកិច្ច

GDP and GDP growth
រដ្ឋមានមុខតំណែងជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិធំ ៗ នៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗដូចជាវិស័យប្រេងឧស្ម័ន (Statoil), ផលិតកម្មថាមពលវារីអគ្គិសនី (Statkraft), ផលិតកម្មអាលុយមីញ៉ូម (Norsk Hydro), ធនាគារន័រវែសធំជាងគេ (DNB) និងអ្នកផ្តល់សេវាទូរគមនាគមន៍ (Telenor) ។តាមរយៈក្រុមហ៊ុនធំ ៗ នេះរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងតម្លៃភាគហ៊ុនប្រមាណ 30% នៅផ្សារហ៊ុនអូស្លូ។ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនមិនចុះបញ្ជីត្រូវ បានបញ្ចូលរដ្ឋមានភាគហ៊ុនកាន់តែខ្ពស់នៅក្នុងកម្មសិទ្ធិ (ដែលភាគច្រើនមកពីកម្មសិទ្ធអាជ្ញាប័ណ្ណប្រេងដោយផ្ទាល់) ។ ប្រទេសន័រវែសគឺជាប្រទេសដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់មួយហើយមានកងនាវាធំបំផុតលំដាប់ទី 6 នៅលើពិភពលោកដែលមាននាវាដឹកទំនិញពាណិជ្ជកម្មចំនួន 1412 គ្រឿង។

ប្រទេសនេះសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិរួមមានប្រេងឥន្ធនៈ វារីអគ្គីសនី ត្រី និងរ៉ែ។ ការបម្រុងទុកប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិធំៗ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅទសវត្សឆ្នាំ 1960 ដែលនាំឱ្យមានការរីកចម្រើននៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។

ន័រវ៉េគឺជាប្រទេសដំបូងគេដែលបានហាមឃាត់ការកាប់បំផ្លាញដើមឈើដើម្បីបង្ការកុំឱ្យបាត់បង់ព្រៃទឹកភ្លៀង។ ប្រទេសនេះបានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ 2014 រួមជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស និងអាល្លឺម៉ង់។

### ការដឹកជញ្ជូន

Årumkrysset on European route E6 in Årum, Fredrikstad.
ដោយសារតែដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាប ឆ្នេរខ្សាច់វែងនៃប្រទេសន័រវែស ការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរបស់ប្រទេសនេះមិនសូវអភិវឌ្ឍន៍ជាងនៅបណ្តាប្រទេសអ៊ឺរ៉ុបជាពិសេសនៅក្រៅទីក្រុងធំៗ។ ប្រទេសនេះមានប្រពៃណីដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹកទឹកយូរអង្វែង ប៉ុន្តែក្រសួងដឹកជញ្ជូននិងទូរគមនាគមន៍នៅន័រវែសកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះបានអនុវត្តការដឹកជញ្ជូនផ្លូវដែកនិងផ្លូវអាកាសតាមរយៈក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធជាច្រើនដើម្បីអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេស។ ក្រៅពីនេះ គេកំពុងពិភាក្សាគ្នាពីការសាងសង់ប្រព័ន្ធផ្លូវដែកល្បឿនលឿនរវាងទីក្រុងធំៗ។

ច្រកទ្វារសំខាន់ទៅកាន់ប្រទេសន័រវែសតាមអាកាសគឺអាកាសយានដ្ឋានអូស្លូ Gardermoen។

### ភាសា

The map shows the division of the Norwegian dialects within the main groups.
ន័រវេនិងស៉្យីគឺជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ន័រវែស។

នៅសតវត្សទី 19 និងទី 20 ភាសាន័រវែសបានទទួលរងនូវវិវាទនយោបាយនិងវប្បធម៌ខ្លាំង។ នេះបាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន័រវែសនៅក្នុងសតវត្សទី 19 និងការបង្កើតនូវស្តង់ដារអក្ខរាវិរុទ្ធជំនួសនៅសតវត្សទី 20 ។

ភាសាបរទេសចម្បងដែលបានបង្រៀននៅក្នុងសាលារៀននៅន័រវែសគឺជាភាសាអង់គ្លេសដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាអន្តរជាតិតាំងពីសម័យក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ ភាគច្រើននៃប្រជាជនមានភាពស្ទាត់ជំនាញក្នុងភាសាអង់គ្លេសជាពិសេសអ្នកដែលកើតក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 ។ ភាសាអាឡឺម៉ង់ បារាំង និងអេស្ប៉ាញក៏ត្រូវបានគេបង្រៀនជាទូទៅជាភាសាទីពីរឬជាញឹកញាប់ភាសាទីបី។ ភាសារុស្ស៊ី ជប៉ុន អ៊ីតាលី ឡាតាំង ហើយពេលខ្លះ ចិនកុកងឺ ត្រូវបានគេផ្តល់ជូននៅតាមសាលារៀនមួយចំនួនដែលភាគច្រើននៅតាមទីក្រុង។ ជាប្រពៃណី ភាសាអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ និងបារាំងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាបរទេសសំខាន់នៅក្នុងប្រទេសន័រវេស។ ឧទាហរណ៍ភាសាទាំងនេះត្រូវបានគេប្រើនៅលើលិខិតឆ្លងដែនន័រវេសរហូតដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ហើយនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យមានសិទិ្ធទូទៅក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសាទាំងនេះនៅពេលដាក់ពាក្យសុំរបស់ពួកគេ។

### ប្រជាសាស្ត្រ

| ប្រវត្តិនៃចំនួនប្រជាជន |
| --- |
| ឆ្នាំ | ចំនួនប្រជាជន | %± |
| 1500 | ១៤០០០០ | — |
| 1665 | ៤៤០០០០ | 214.3% |
| 1735 | ៦១៦១០៩ | 40.0% |
| 1801 | ៨៨៣៦០៣ | 43.4% |
| 1855 | ១៤៩០០៤៧ | 68.6% |
| 1900 | ២២៤០០៣២ | 50.3% |
| 1950 | ៣២៧៨៥៤៦ | 46.4% |
| 2000 | ៤៤៧៨៤៩៧ | 36.6% |
| 2010 | ៤៨៥៨១៩៩ | 8.5% |
| 2013 | ៥០៩៦៣០០ | 4.9% |
| 2060 (projected) | ៧០៣២៦៨៧ | 38.0% |
| **Source**: Statistics Norway. |

ប្រជាជនន័រវេសមានចំនួន 5,096,300 នាក់នៅខែតុលាឆ្នាំ 2013 ។ ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី 20 ន័រវែសបានទាក់ទាញជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីភាគខាងត្បូងនិងកណ្តាលអឺរ៉ុប មជ្ឈឹមបូពា៌ អាហ្វ្រិក អាស៊ីនិងតំបន់ឆ្ងាយជាងនេះទៀតក៏មាន។

### អន្តោប្រវេសន៍

Minneapolis–Saint Paul has the largest concentration of ethnic Norwegians outside Norway, at 470,000.
ជាពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី 19 នៅពេលដែលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមានការលំបាកនៅន័រវែសមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកនិងកាណាដាដែលពួកគេអាចធ្វើការនិងទិញដីនៅតំបន់ព្រំដែន។ មនុស្សជាច្រើនបានទៅភាគខាងលិចមហាសមុទ្រភាគខាងលិចនិងប៉ាស៊ីហ្វិកភាគពាយព្យ។នៅក្នុងឆ្នាំ 2006 យោងទៅតាមការិយាល័យជំរឿនស្ថិតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមនុស្សជិត 4,7 លាននាក់បានកំណត់ថាជា ន័រវែសអាមេរិចដែលមានចំនួនច្រើនជាងចំនួនជនជាតិន័រវែសនៅក្នុងន័រវែសដោយខ្លួនឯង។នៅក្នុងជំរឿនប្រជាជនកាណាដាឆ្នាំ 2011 ពលរដ្ឋកាណាដាចំនួន 452.705 នាក់ត្រូវបានកំណត់ថាមានពូជពង្សន័រវែស។

Largest immigrant groups
(1st and 2nd generation):| National background | ចំនួនប្រជាជន |
| --- | --- |
| ប៉ូឡូញ | 97,196 |
| លីទុយអានី | 37,638 |
| ស៊ុយអែត | 36,315 |
| សូម៉ាលី | 28,696 |
| អាល្លឺម៉ង់ | 24,601 |
| អ៊ីរ៉ាក់ | 22,493 |
| ស៊ីរី | 20,823 |
| ហ្វីលីពីន | 20,537 |
| ប៉ាគីស្ថាន | 19,973 |
| អេរីទ្រេ | 19,957 |

នៅឆ្នាំ 2012 សហគមន៍ជនអន្តោប្រវេសន៍ (ដែលរួមបញ្ចូលជនអន្តោប្រវេសន៍និងកូនក្មេងដែលកើតនៅក្នុងប្រទេសន័រវែសនៃឪពុកម្តាយអន្តោប្រវេសន៍) បានកើនឡើងចំនួន 55,300 ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ អន្តោប្រវេសន៍សុទ្ធមកពីបរទេសបានកើនឡើងដល់ 47.300 នាក់ (300 នាក់ខ្ពស់ជាងឆ្នាំ 2011) ខណៈដែលអន្តោប្រវេសន៍មានចំនួន 72% នៃកំណើនប្រជាជនរបស់ន័រវែស។17% នៃកុមារដែលទើបនឹងកើតបានកើតមកពីឪពុកម្តាយជាជនអន្តោប្រវេសន៍។
កូនកើតពីឪពុកម្តាយជាជណជាតិ ប៉ាគីស្ថាន សូម៉ាលីនិងវៀតណាម គឺជាក្រុមធំបំផុតនៃជនជាតិន័រវែសទាំងអស់ដែលកើតមកឪពុកម្តាយអន្តោប្រវេសន៍។

### សុខាភិបាល

ន័រវែសទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ 1 តាមសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (HDI) សម្រាប់ឆ្នាំ 2013 ។. ផ្ទុយមកវិញ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ភាពក្រីក្រនិងជំងឺឆ្លងបានគ្របដណ្តប់នៅន័រវែសរួមជាមួយទុរ្ភិក្សនិងរោគរាតត្បាត។ តាំងពីទសវត្សឆ្នាំ 1900 ការរីកចម្រើនផ្នែកសុខភាពសាធារណៈបានកើតមានឡើងដោយសារការអភិវឌ្ឍន៍លើវិស័យជាច្រើនដូចជាស្ថានភាពសង្គមនិងជីវភាព ការរីករាលដាលផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រការបង្កើតប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពនិងការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ។ ការចាក់ថ្នាំបង្ការនិងការកើនឡើងនូវឱកាសព្យាបាលជាមួយថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចនាំឱ្យមានការរីកចម្រើនយ៉ាងធំធេងក្នុងចំណោមប្រជាជនន័រវែស។
ការលើកកម្ពស់អនាម័យខ្លួនប្រាណនិងអាហារូបត្ថម្ភល្អប្រសើរជាងមុនគឺជាកត្តាដែលបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យសុខភាពប្រសើរឡើង។

### ការអប់រំ

The main building of the Norwegian University of Science and Technology in Trondheim
ឧត្តមសិក្សានៅន័រវែសត្រូវបានផ្តល់ដោយសាកលវិទ្យាល័យចំនួន៧ មហាវិទ្យាល័យឯកទេសចំនួន៥ មហាវិទ្យាល័យចំនួន២៥ និងមហាវិទ្យាល័យឯកជនជាច្រើនទៀត។

ការអប់រំសាធារណៈគឺមិនគិតថ្លៃ ដោយមិនគិតពីសញ្ជាតិ។
ឆ្នាំសិក្សាមានពីរឆមាស, ចាប់ពីខែសីហាដល់ខែធ្នូនិងពីខែមករាដល់ខែមិថុនា។ ការទទួលខុសត្រូវចុងក្រោយសម្រាប់ការអប់រំគឺស្ថិតនៅក្រសួងអប់រំនិងស្រាវជ្រាវន័រវែស។

## វប្បធម៌

{{Main|វប្បធម៌ន័រវែស]]

Traditional Norwegian farmer's costumes, known as *folkedrakt*, and modern costumes inspired by those costumes, known as *bunad*, are widely used on special occasions.

វប្បធម៌កសិកម្មន័រវែសនៅតែបន្តដើរតួនាទីក្នុងវប្បធម៌ន័រវែសហសម័យ។

### ភាពយន្ត

ភាពយន្តន័រវេបានទទួលការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។

ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 មកឧស្សាហកម្មខ្សែភាពយន្តបានរីកចម្រើនដោយផលិតបានរហូតដល់ 20 ខ្សែភាពយន្តជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

### ការស្រាវជ្រាវ

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជនជាតិន័រវេសដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរួមមានអ្នកគណិតវិទូ Sophos Lie និង Atle Selberg គីមីវិទូ Lars Onsager រូបវិទូ Ivar Giaever អ្នកគីមីវិទ្យា សេស Hassel, Peter Waage និង Cato Maximilian Guldberg។

### កីឡា

Skier Marit Bjørgen from Norway is the most successful Winter Olympian of all time, with 15 medals
កីឡាគឺជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌ន័រវេហើយកីឡាដែលពេញនិយមរួមមានកីឡាបាល់ទាត់ កីឡាបាល់បោះ ជិះស្គីលើទឹកកក...។

### ទេសចរណ៍

នៅឆ្នាំ 2008 ន័រវែសជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៧ នៅក្នុង របាយការណ៍នៃការប្រកួតប្រជែងទេសចរណ៍និងទេសចរណ៍ នៃវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។ វិស័យទេសចរណ៍នៅន័រវែសបានរួមចំណែកដល់ 4.2% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបដូចដែលបានរាយការណ៍នៅក្នុងឆ្នាំ 2016 ។ មានមនុស្សម្នាក់ក្នុង 15 នាក់នៅទូទាំងប្រទេសធ្វើការនៅក្នុងឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍។ ភ្ញៀវទេសចរជាងពាក់កណ្តាលនៃភ្ញៀវទេសចរសរុបបានមកលេងនៅចន្លោះខែឧសភានិងខែសីហា។

## កំណត់សម្គាល់

## ឯកសារយោង

## គន្ថនិទ្ទេស

* Larsen, Karen (1948). *A History of Norway*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ

  មគ្គុទេសន៍ការធ្វើដំណើរន័រវែសពី វិគីធ្វើដំណើរ
ទំព័រគំរូ:Wikinews
ទំព័រគំរូ:NIE Poster

* Norway.no, Norway's official portal
* ទំព័រគំរូ:DMOZ
* Statistics Norway
* State of the Environment Norway
* Norway ច្រកចូលនៅក្នុង *សៀវភៅការពិតពិភពលោក*
* Norway entry at *Encyclopædia Britannica*
* Norway from *UCB Libraries GovPubs*
* Norway profile from the BBC News
* Norway.info, official foreign portal of the Norwegian Ministry of Foreign Affairs
* សៀវភៅផែនទីវិគីមីឌាNorway
* Geographic data related to ន័រវែស at OpenStreetMap
* Official facts about Norway
* VisitNorway.com, official travel guide to Norway.
* National Anthem of Norway on YouTube
* Key Development Forecasts for Norway from International Futures
* World Bank Summary Trade Statistics Norway