Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Роман

**Роман** (11 — 12 ғасырларда роман тілдерінде жазылған әр түрлі шығармалар) — күрделі сюжетті, көбіне қара сөзбен, кейде өлеңмен жазылған кең көлемді эпикалық түр.

Романда өмір құбылыстары, адамдар арасындағы қарым-қатынастар молынан қамтылған, композициялық күрделі құрылымнан тұрады. Романда лирика мен драма жанрларының сипаттары да кірігіп отырады, әңгіме мен повеске қарағанда онда түрлі оқиғалар жүйесі, сюжеттік желі, қаһармандар қатары кеңірек қамтылады. Роман адамдар тағдырын, замана шындығын суреттеу арқылы дәуір мен қоғамды, салт пен сананы бейнелейді. Романның жекелеген нұсқалары ерте дәуірден белгілі. Дегенмен оның жаңалық сипаттары бертінде қалыптасты, 16 — 18 ғасырларда батыста ақсүйек серілердің бастан кешкендерін суреттейтін романдар дамыды. Бұған испан жазушысы Сервантестің “Дон Кихот”, француз жазушысы Лесаждың “Ақсақ шайтан” романдары мысал бола алады. 19 ғасырдан бастап роман жанры биік деңгейде дами түсті. Романның ерекше үлгілерін Францияда Г.Флобер, А.Стендаль, О.Бальзак, Ж.Занд (Ж.Санд), Англияда В.Скотт, Ч.Диккенс, Ресейде А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, И.С. Тургенев, Л.Н. Толстой, Ф.М. Достоевский, И.А. Гончаров, АҚШ-та М.Твен, Дж.Лондон, Германияда Т.Манн, Г.Манн, т.б. жасады. Орыс жазушылары Толстой мен Достаевский адам психологиясын, “мінез диалектикасын” ашудың тамаша үлгісін көрсетті. Кеңес заманында М.Горкий, А.Толстой, М.Шолохов, А.Фадеев секілді суреткерлер тудырған романдар әдебиеттің дамуына үлкен ықпал жасады. Қазақ әдебиеттанушысы А.Байтұрсынов “Әдебиет танытқышында” (1926, 2003) романды ұлы әңгіме деп атап, оған “тұрмыс сарынын түптеп, терең қарап әңгімелеп, түгел түрде суреттеп көрсететін шығармаларды” жатқызады. Ол “Ұлы әңгіме өңшең үлкен уақиғалардан болмай, ұсақ істерден де өнеге көрсетуге тырысады, оны жазушы көркем сөздің әуезе, толғау, айтыс — барша түрін де жұмсайды. Ұлы әңгіме жазуға үлкен шеберлік керек” деп атап көрсетеді. Қазақ әдебиетінде М.Дулатовтың “Бақытсыз Жамал”, Т.Жомартбаевтың “Қыз көрелік”, С.Көбеевтің “Қалың мал”, С.Торайғыровтың “Қамар сұлу” шығармаларынан бастау алған бұл жанр жан-жақты дамыды. Қазақ романын көркейтуде М.Әуезов, С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, Ғ.Мұстафин, Х.Есенжанов, Ә.Нұрпейісов, І.Есенберлин, Т.Ахтанов, М.Мағауин, т.б. жазушылардың еңбектерін атап айтуға болады. Қазіргі қазақ әдебиетінде романның психологиялық, тарихи, биографиялық, публицистикалық, т.б. түрлері қалыптасқан. Роман-эпопеялар жанр дамуының кең мүмкіндіктерін танытты. Әуезовтің “Абай жолы” эпопеясы әлемдік даңққа ие болды, ол қазақ әдебиетінің биік идеялық-көркемдік жетістігі саналады.

## Дереккөздер
# Бетон[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

*Бетон*.
**Бетон**, (фр. *béton*, лат. *bitumen* — тау шайыры), құйматас — жасанды тас материал; байластырғыш заттар (цемент, гипс, алебастр, әктас, т.б.), су (кейде сусыз) және толтырғыш материалдар *(құм, малтатас, қиыршықтас*, т.б.), кейде арнайы үстеме заттар қоспасының қатаюы нәтижесінде алынады; маңызды құрылыс материалы. Қоспа қалыпқа құйылғанға дейін бетон қоспасы деп аталады.

Бетон құрамындағы байластырғыш түріне қарай: *органикалық емес байластырғыштармен алынған бетон* (цементті бетон, гипсбетон, силикатты бетон, т.б. арнайы бетондар) және *органикалық байластырғыш заттармен алынған бетон* (асфальтбетон, полимербетон) болып жіктеледі. Орташа тығыздығына (көлемі бойынша) байланысты аса ауыр (2500 кг/м3-ден жоғары), ауыр (1800 — 2500 кг/м3), жеңіл (1800 — 500 кг/м3), өте жеңіл (500 кг/м3-ден төмен) болып бөлінеді.

Қолдану түріне қарай құралымдық, құралымдық-жылу оқшаулағыш, жылу оқшаулағыш және арнайы жасалған бетондар (отқа төзімді, қышқылға төзімді, жолға төсеуге арналған, т.б.) болып ажыратылады.

Бетонның ең басты қасиеті оның беріктілігінде. Беріктілігі негізінен байластырғыш материалдардың түрі мен сапасына, бетонның орташа тығыздығына байланысты. Сондай-ақ, ол бетон бұйымдарының маркасымен (сығымға беріктілік шегімен, осьтік созылуымен немесе иілу кезіндегі созылуымен) сипатталады.

 *Цемент және құм*.
Бетонды алғаш рет ертедегі римдіктер күмбез, арка сияқты әсемдік-сәндік құрылыстарда пайдаланған. Рим империясының күйреуімен бетонды пайдалану тоқтап, тек 18 ғасырда Батыс Еуропа елдерінде қайта қолданылды. 20 ғасырдың 40-жылдарынан бастап құрылыстың қарқынды дамуына байланысты Қазақстанда бетон кеңінен пайдаланыла басталды. Қазіргі уақытта Теміртау мен Павлодарда *кеуек бетон*, Астана, Алматы, Семей, Шымкент, Атбасар қалаларында *керамзит бетон*, ал Теміртау қаласында *отқа төзімді бетон* өндіріледі.

Бетон технологиясы бойынша зерттеулер 20 ғасырдың 50-жылдары Қазақстанның Архитектура, құрылыс және құрылыс материалдары институтында (1965 жылдан Алматы құрылыс материалдары ғылыми-зерттеулер және жобалау институты) басталды.

* Институтта бетонның суға төзімділігі зерттелді (А.И. Минас).
* Бетон қоспасының қатаюын тездету, үстеме қоспалар қосудың әдістері табылды (Ө.А. Аяпов).
* Жеңіл кеуек бетон түрлерін дала шпаты құмдарынан алу технологиясы жасалды (Қ.Қ. Қуатбаев, П.А. Ройзман).
* Бетон алу жұмыстарында бетон құрамына өндіріс қалдықтарын (шлак, күл, т.б.) қосу арқылы олардың сапасын арттыруға болатындығы анықталды (Ө.А. Аяпов, т.б.). Қазір бетон жасау технологиясын жетілдіру және оның сапасы мен тиімділігін арттыру жөнінен көптеген ғылыми зерттеулер (Алматы, Қарағанды, Өскемен, Шымкент, т.б.) жүргізілуде.

**Бетон** - гравийдің, қиыршықтастың, малтатастың, қиынды тастың цемент немесе басқадай тұткыр материал ертіндісімен араластырып жасаған, тез қатаятын қоспасы. Бетон түрлері:

* тез қататын бетон;
* су өткізбейтін бетон;
* ауа өткізбейтін бетон;
* беріктігі жоғары бетон;
* жеңіл бетон; ауыр бетон;
* кеуекті бетон.

## Дереккөздер
# Антисемитизм

**Антисемитизм** - *[Ӏнжілдегі Сим - Нүқ пайғамбардың ұлдарының бірінің атымен байланысты]* — еврейлерге қатысты жауласқан өшпенділіктің, ұлттық санаспаушылықтың түрі. Антисемитизм түп-тамыры Таяу Шығыстағы мемлекеттер мен халықтардың өзара жауыққан сонау ежелгі Ӏнжіл заманынан бастау алады. Кейіннен Еуропаға және басқа елдерге тараған еврейлер ұлттық және діни кемсітушілікке ұрынды.

Cover page of Marr's *The Way to Victory of Germanicism over Judaism*, 1880 edition Антисемитизм күрт қарқынды дамуы XX ғасырдағы реакциялық әлеуметтік-саяси күштердің ұлтшылдықтың бұл түрін бейбітшілікпен, демократиямен және дамумен күрес үшін қолдануында. Антисемитизм жабайы, тұрпайы, бұқаралық түрлері (геноцид, қырып-жою) "бүкіләлемдік еврейлердің сыбайластығы" желеуімен фашистік Германия 6 млн, II дүниежүзілік соғыс кезінде кеңестік 3 млн-дай еврейлердің қырғынға ұшырағаны белгілі. Антисемитизм түрлері соғыстан кейінгі жылдарда көптеген ел¬дерде жалғасын тапты (Франциядағы лепеневшілер, АҚШ-тағы жекелеген фа-шистік ұйымдардың іс-әрекеттері, КСРО-дағы қолдан жасалған "кісі өлтіруші дәрігерлер ісі", қазіргі Ресейдегі "Память" ұйымы және т.б.). Антисемитизм сионизмнің отына май құйып, сырттай ұлттық санаспаушылықтың қарама-қарсы бағытын дамытып, әлемнің түкпір-түкпіріндегі еврейлердің Израильге жаппай көшуіне түрткі болады.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Antisemitism |

## Дереккөздер
# Мурсия[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Мурсия |
| Murcia |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ту | Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ИспанияИспания |
| Автономиялық қауым |
Мурсия
 |
| Провинция |
Мурсия
 |
| Мэр |
Джозеф Баллеста
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 37°59′ с. е. 1°08′ б. б.﻿ / ﻿37.983° с. е. 1.133° б. б.﻿ / 37.983; -1.133    |
| Қала статусы |
825
 |
| Жер аумағы |
881,9 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
43 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 399 980 000 € адам (2015) |
| Ресми тілі |
Испан тілі
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
+34 968 / +34 868
 |
| Пошта индекстері |
30001-30012
 |
| ayto-murcia.es  (исп.) |
| Мурсия |
| Мурсия шекарасы

 |
|

**Мурсия** (Murcia)- Испанияның оңтүстік-шығысындағы автономды облыс, халық саны - 399 980 000  адам (2015), провинция және тарихи аймақ.. Ауданы 11 314 шаршы шақырым, астанасы Мурсия қаласы.

1243 жылы Кастилия басып алғанға дейін тәуелсіз мавритан корольдігі болған. 1982 жылы автономды облыс құрылды. Мерсияның орталық бөлігі арқылы Сегура өзені ағады, оның суын өңделетін шұрайлы жерлерді және жеміс-жидек бақшаларын суару үшін пайдаланады.

Су жағалауында кеме қатынасы мен тау ісінің дамуына байланысты Картахен, Масаррон және Агилас айлақтары пайда болды. Негізгі дақылдары – дәнді дақылдар, зәйтүн, жүзім және қауын.

## Дереккөздер
# Жеке басқа табыну[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Жеке басқа табыну** — *саяси немесе діни билік иерархиясындағы жоғары мәртебелі (лауазымды) адамды асыра дәріптеу, оның атқаратын рөлі мен міндетті қызметін шектен тыс жоғары бағалау*. Саяси кайраткерге тәнірдей табынып, шектен тыс ұлықтау.

Жеке басқа табыну, көбінесе, авторитарлық және тоталитарлық жүйедегі мемлекеттерге тән, әйтсе де аракідік демократиялық мемлекеттерде де кездеседі (мысалы, Шарль де Голь басқарған шақтағы Франция). Авторитарлық және тоталитарлық мемлекеттерде жеке басқа табыну жалпыға бірдей ортақ, “бірден-бір ақиқат” идеология арқылы жүзеге асырылады. Мұндай идеологияның көсемдеріне пайғамбарлар мен көріпкелдерге тән қасиеттер таңылады.

Жеке басқа табынудың негізгі тірегі — мемлекет басшысын ұлттың асыраушысы ретінде қабылдайтын патриархалдық сана және “әділ патшаға” үміт артуға негізделген бодандық саяси мәдениет болып саналады. Жеке басқа табынудың пайда болуының басты себебі қоғамдағы билік тармақтарының түгелімен бір адамның қолына шоғырлануы, сол арқылы адамдар тағдырының өз іс-әрекетінен гөрі басшылықтың оң қабақ көрсетуіне (қайырымдылығына) тәуелділігі. Саяси тұлғаға жан-жақты тәуелділік қалың бұқара санасына сіңісті болып, жүйелі түрде идеологиялық өңдеуден өте келе *“құдіреті күшті”* басшының алдында халықты құлдық сезімде ұстап, жарамсақтық, жағымпаздық психология қалыптастырады.

Жеке адамдардың азаматтық құқықтары аяққа тапталып, халықтың өзін-өзі басқару мүмкіндігі ескерусіз қалады. Мысалы, бұрынғы КСРО-да осындай жағдай қалыптасты. Жеке басқа табынудың соңы әр түрлі ауыр зардаптар әкелетіндігіне қарамастан, оның белгілері кейбір дамушы мемлекеттерде (Ирак, Солтүстік Корея, Куба, т.б.) әлі күнге дейін сақталып отыр.

## Дереккөздер
# 11 қазан[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы қазан** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **MMXXVI** |

 |

**Қазанның 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 284-ші күні (кібісе жылдарда 285-ші). Жылдың аяғына 81 күн қалады.

#### Мейрамдар

* Молдова, Шарап күні
* Панама, Көтеріліс күні

#### Оқиғалар

#### Туғандар

* 1758 — Генрих Вильгельм Маттеус Ольберс, неміс астрономы, дәрігер және физик.
* 1783 — Юлиус Клапрот, неміс шығыстанушы және саяхатшы.
* 1884 — Фридрих Бергиус, неміс химигі, 1931 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1885 — Франсуа Мориак (1970), француз жазушысы және ақыны, 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Жеңілдетілген иероглифтер[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Иероглифтерді жеңілдету** (қыт. жеңіл. 简化字) — Қытай жазуын жеңілдету мақсатында Қытай және басқа елдердегі жазудың жаңа қағидаларын өңдеу және енгізу үдерісі. Реформа аясында ең қиын жазуға ие 2235 иероглифтің жазылуы өзгертілген болатын.

## Дереккөздер
# Шаш[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Шаш** — қорғайтын жамылғының құрама бөлiгi, негiзiнен, қасында сүтқоректi, филогенез түкшелердi қабықтың туындыларымен болып табылады. Қабадай түктiң малдарында терiмен немесе жүнмен деп аталады. Сонымен бiрге (трихомдар ) шаштар деп аталатын өсiмдiктердiң әр түрлi органдарына кездеседi.

## Сүрiктiң қабатты Құрылысының схемасы

Қылтықты бадана белгiлелген.

Сыртқы шаш қабығы таңылу бiр-бiрiне кератин қабыршақтарымен құрастырылған. Көрнектi Шаштың бiр бөлiгi сырықпен деп аталады. Терi болатын Шаштың бiр бөлiгi (немесе қылтықты баданамен) қыл түбiрiмен деп аталады. Бадана қыл қалтасымен қоршаған - фолликүлмен. Фолликүлдiң формалары Шаш түрiне тәуелдi болады: сүмбiл шаштар дөңгелек фолликүлдерден өседi - сопақ, бұйра - бүршiк сияқты сәл ирелең.

Әрбiр Шаш үш жiктерден тұрады. Сыртқы жiк немесе кутикула, қорғайтын функцияны орындайды және бiр-бiрлерiн қайта жабады төбенiң черепицасына тәрiздi қабыршақтарсымақтардың нәзiк торшаларымен құрастырылған болып келеді. Кутикуланың қабыршақтары қашан тығыздап жатады, ұқыпты қайта жаба, Шаштар жалтыр жiбектей, жұмсақ. Егер кутикуланың торшалары физикалық немесе химиялық жолмен зиян жасаса, Шаштар жалтыраулар айрылып қалады, және оңай шатасатын сынғақ болып қалыптасады.
# Үштік[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Қасиетті Үштік** – Құдай үш бейнеде (ипостасияда) деген сенімге негізделген христиан догматы.

Қасиетті Үштік догматы бойынша Құдай әке, Құдай ұл, киелі рух Құдайы бар. Осы үшеуі Қасиетті Үштікті құрайды деп біледі.
Христиандық Қасиетті Үштік сенімі бойынша:

* Құдай әке – тумаған да, туылмаған да. Ол көзге көрінетін, көрінбейтін әлемді жоқтан жаратып, Адам мен Еваны жаратты.
* Құдай ұл – Қасиетті Үштіктің Иисус Христос адам бейнесіндегі екінші тұлғасы.
* Үшінші ипостасиясы – Киелі рух, ол алдыңғы екеуімен бірге адам баласының рухани өмірін туғызды, даналық пен таным дарытты деп білді.

## Дереккөздер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Holy Trinity |
# Хэнань[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Хэнань** – Қытай орталық бөлігінің шығыс аумағындағы провинция.
Жер аумағы – 166 310 км². 2010 жылы жүргізілген санақ бойынша халық саны 94 023 567 адамды құрайды. Халық тығыздығы - 565,35 адам/км²

## Әкімшілік-аумақтық бөлініс

Провинция 17 қалалық округ, 5 қосалқы деңгейлі қала мен 6 провинциялық бағыныстағы уездерден тұрады.

| Карта |
| --- |
|  |
| # | Қазақша атауы | Қытайша атауы | Пінин |
| 1 | Чжэнчжоу | 郑州市 | Zhèngzhōu shì |
| 2 | Аньян | 安阳市 | Ānyáng shì |
| 3 | Хэби | 鹤壁市 | Hèbì shì |
| 4 | Цзяоцзо | 焦作市 | Jiāozuò shì |
| 5 | Кайфэн | 开封市 | Kāifēng shì |
| 6 | Лохэ | 漯河市 | Luòhé shì |
| 7 | Лоян | 洛阳市 | Luòyáng shì |
| 8 | Наньян | 南阳市 | Nányáng shì |
| 9 | Пиндиншань | 平顶山市 | Píngdǐngshān shì |
| 10 | Пуян | 濮阳市 | Púyáng shì |
| 11 | Саньмэнься | 三门峡市 | Sānménxiá shì |
| 12 | Шанцю | 商丘市 | Shāngqiū shì |
| 13 | Синьсян | 新乡市 | Xīnxiāng shì |
| 14 | Синьян | 信阳市 | Xìnyáng shì |
| 15 | Сюйчан | 许昌市 | Xǔchāng shì |
| 16 | Чжоукоу | 周口市 | Zhōukǒu shì |
| 17 | Чжумадянь | 驻马店市 | Zhùmǎdiàn shì |
| 18 | Цзиюань | 济源市 | Jǐyuán shì |
| 19 | Ланькао | 兰考县 | Lánkǎo xiàn |
| 20 | Жучжоу | 汝州市 | Rǔzhōu shì |
| 21 | Гунъи | 巩义市 | Gǒngyì shì |
| 22 | Дэнчжоу | 邓州市 | Dèngzhōu shì |
| 23 | Юнчэн | 永城市 | Yǒngchéng shì |
| 24 | Хуасянь | 滑县 | Huá xiàn |
| 25 | Чанъюань | 长垣县 | Chángyuán xiàn |
| 26 | Гуши | 固始县 | Gùshǐ xiàn |
| 27 | Луи | 鹿邑县 | Lùyì xiàn |
| 28 | Синьцай | 新蔡县 | Xīncài xiàn |
# Star Trek[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Жұлдызды жол Star Trek |
| Жанры | ғылыми фантастика |
| Идея авторы | Джин Родденберри |
| Мемлекет |  |
| Тілі | ағылшын |
| Таратылым кезеңі |   |
| өңдеу  |

**«Жұлдызды жол»** (ағылш. *Star Trek*) — танымал ғылыми фантастикалық медиафраншиза. Алты телевизиялық сериалдан, 12 толықметражды фильмнен, жүздеген кітаптар мен әңгімелер желісінен, компьютерлік ойындардан тұрады. Киноэпопея желісі бойынша көптеген фан-арт жасалған."Жұлдызды жол" америкалық бұқаралық мәдениетке үлкен әсер етті және жаңа субмәдениет тудырды.

1966 жылы 8 қыркүйекте шыққан "Жұлдызды жол" және "Жұлдызды жол: Түпнұсқалық сериалар" идеяларының авторы Джин Родденберри. Қазіргі уақытта франшиза CBS және Paramount иелігінде. Ең бірінші сериалар, кейін "Түпнұсқалық сериалар" деп аталған, 1966 жылы NBC-де басталып, үш маусымға созылды. Оқиға желісінде Джейс Т.Кирк және Энтерпрайз кемесі экипажының бастан кешкені баяндалады. Жұлдыздар арасында ұшатын зерттеу кемесі "Ғаламшарлардың Біріккен Федерациясына" тиесілі.

## Тарихы

### Басталуы

Star Trek-ті ойлап тапқан, продюсер және жазушы Джин Родденберри
1964 жылы Джин Родденберри Star Trek аталуы керек ғылыми-фантастикалық сериал идеясын дайындайды. Star Trek-тегі оқиғалардың негізгі желісі Жұлдызды флотта қызмет ететін адамдар мен өзге ғаламшарлықтар аясында өрбиді.

## Телевизиялық сериалдар

Жұлдызды флот эмблемасыStar Trek негізінде 6 телевизиялық сериал шығарылған: Түпнұсқалық сериалар (The Original Series), Анимациялық сериалар (The Animated Series), Келесі ұрпақ (The Next Generation), Терең космос (Deep Space Nine), Вояджер (Voyager) және Энтерпрайз (Enterprise). Бүкіл сериалдар 726 эпизод, 30 маусымнан тұрады.

### *Түпнұсқалық сериалар* (1966–69)

*Түпнұсқалық сериалар* логосы, барлық франшизаларда бірдей.
*Жұлдызды жол: Түпнұсқалық сериалар* немесе "*TOS*" классикалық "Жұлдызды жол" ретінде қарастырылады. Сериал ең алғаш 8 қыркүйек 1966 жылы АҚШ-та NBC арнасында көрсетілді.

### *Анимациялық сериалар* (1973–74)

*Жұлдызды жол: анимациялық сериалдар* екі сезоны 1973 және 1974 жылдары көрсетілген. Анимациялық кейіпкерлерді "Түпнұсқалық сериалардағы" актерлер дыбыстаған.

## Мәдени ықпалы

## Тағы қараңыз

* Memory Alpha: Star Trek уикиі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* startrek.com  Star Trek — ресми сайты
* Memory Alpha: Star Trek wiki
# Аксиома

**Аксиома(көне грекше: ἀξίωμα* — лайықты қабылданған қағида) — нанымдылығы ақиқат (шындық) болғандықтан логикалық дәлелдеусіз алынатын қағида; теорияның ақиқат (шындық) ең бастапқы қағидасы. “Аксиома” термині Ертедегі Грекияда пайда болған. Ол алғаш рет Аристотельдің (біздің заманымыздан бұрын 384 — 322 жылдары) еңбектерінде кездеседі. Ал Евклид (біздің заманымыздан бұрын III ғасырда) аксиомалық жүйені пайдалана отырып өзінің басты еңбегі — “Негіздерді” жазды.

Математикалық теорияның негізі болып табылатын аксиомалар жүйесі де аксиомалар сияқты үнемі өзгертіліп әрі жетілдіріліп отырады. Аксиомалар жүйесіне оның қайшылықсыздығы, тәуелсіздігі және толықтығы сияқты негізгі талаптар қойылады. Аксиомалық тәсілдер геометрияда, арифметикада, ықтималдықтар теориясында тағы басқа салаларда кеңінен қолданылады. Қазақша аксиомалық әдіс.

#### 1 аксиома

Түзу қандай болса да, оның бойында жататын және оның бойында жатпайтын нүктелер табылады. Әрбір екі нүкте арқылы бір ғана түзу жүргізуге болады.

#### 2 аксиома

Түзу бойындағы үш нүктенің тек біреуі ғана қалған екеуінің арасында жатады.

#### 3 аксиома

а) Әрбір кесіндінің нөлден үлкен ұзындығы бар.

ә) Кесіндінің ұзындығы оның әрбір нүктесі мен бөліктерінің қосындысына тең.

#### 4 аксиома

Түзу жазықтықты екі жарты жазықтыққа бөледі.

#### 5 аксиома

а) Әрбір бұрыштың нөлден үлкен градустық өлшемі болады.

ә) Бұрыштың градустық өлшемі осы бұрыштың қабырғаларының арасы арқылы өтетін кез келген сәулемен бөлінетін бөліктерінің қосындысына тең.

#### 6 аксиома

Кез келген сәуле бойынан оның бастапқы нүктесінен бастап, ұзындығы берілген кесіндіні өлшеп салуға болады және ол жалғыз болады.

#### 7 аксиома

Кез келген сәуле бойынан берілген жарты жазықтықта градустық өлшемі берілген бұрышты өлшеп салуға болады және ол жалғыз болады.

## Дереккөздер
# Миклош Хорти

Хорти Надьбаньян
**Хорти Миклош Надьбаньян**(**Horthy Nagybanyai,венгрша vitéz nagybányai Horthy Miklós, немісше Nikolaus von Horthy und Nagybánya**)(18.06.1868,Кендереш-09.02.1957,Эшторил)Венгрияның 1920-44 жылдардағы фашистік диктаторы. 1918 жылы контр - адмирал, австрия - венгрия флотының бас қолбасшысы. Венгр кеңес республикасына (1919 жылы наурыз-1 щілде) қарсы контрреволюциялық күштерді ұйымдастырушылардың бірі. Хорти ірі жер иелері мен финанс олигархиясының өкімет билігіндегі өкілі болды, 1933 жылдан Венгрияны фашистік Германиямен тығыз байланыстырды. 1941 жылы Венгрияны гитлерлік Германия жағына КСРО - ға қарсы соғысқа килктірді. 1944 жылы қазанда эмиграицяға кетті. Эшторилде (Лиссабон маңы, Португалия) қайтыс болды.

## Қолданылған әдебиет

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 50 бет
# Металлургия пеші

*Металлургия*.
**Металлургия пеші** — жылуды басқа энергия түрлерінен алып, оны өңделетін затқа беретін, сыртқы ортадан оқшауланған құрылым.

Металлургия пешіне металл бұйымдарды термиялық және химия-термиялық өңдеу үшін (қыздыратын және салқындататын) пайдаланылатын күрделі агрегаттар жатады. Өнеркәсіптік пештердің дымқыл заттарды (*кендерді, шикіқұрамды, концентратты, т.б*.) кептіруге (кептіру пеші), ерітінділерді буландыруға (буландыру пеші), материалдардың агрегаттық күйін өзгертпестен қыздыруға (қыздыру пеші), заттардың механикалық қасиеттерін өзгертуге (күйдіру пеші), металдарды сұйық күйге ауыстыруға, яғни балқытуға арналған (балқыту пеші) түрлері бар. Өңделетін материалдарға жылу беру әдістеріне қарай пештер тікелей жылу бөлетін (жалынды және электр пеші), жанама әдістермен жылу бөлетін (муфель пеші), жылуы өңделетін материалдар ішінде бөлінетін (конвертер пеші) және электр энергиясын пеш ішінде жылуға айналдыратын (индукциялық пеш) пештерге бөлінеді. Бұл пештерден басқа арнайы әдістермен қыздырылатын пештер де (*мыс, плазмалық, оптикалық, гелиопеш, автогенді*, т.б.) бар. Кейбір пештерге оларды жасаушы өнертапқыштардың есімдері берілген (*Мартен, Ванюков пештері*).

## Дереккөздер