# Басты бет

# **Уикипедияға қош келдіңіз!**

Бұл кез келген адам еркін өңдей алатын
ашық әрі тегін энциклопедия.

Қазір қазақ тілінде **244 288** мақала бар.

* **Мақала бастау Порталдар
* Танысу
* Санаттар
* Елшілік / Embassy

Таңдаулы мақала## Жұлдыз

ЖұлдызЖұлдыз
**Жұлдыз** — массасы ерекше ауыр, өзегіндегі термоядролық реакция арқылы айналасына тұрақты жарық шығаратын, плазмалық газ және плазма күйдегі аспан денесі. Жұлдыздарды арнаулы түрде Жұлдыз астрономиясы ғылымы зерттейді.

Астрономдар жұлдыздардың спектрін, жарық шамасын, кеңістіктегі қозғалысын өлшеу арқылы оның салмағын, жасын, құрамындағы металл мөлшерін және басқа да қасиеттерін таниды. Жұлдыздың жалпы сапасы оның өзгерісі мен кейінгі тағдырының маңызды көрсеткіші. Басқа қасиеттері, мысалы диаметрі, өз осьінде айналуы, қозғалысы мен температурасы қатарлылар оның тарихи өзгерісі барысында ұқсамайды. Жұлдыз температурасының жарық шамасына байланысты суреті әдетте "HR диаграммасы" деп аталады. Ол арқылы жұлдыздың жасы мен өзгеріс сатысы айқындалады.

Жұлдыздар ғарышқа біркелкі шашылған емес. Олардың көбі тартылыс күш әсерінде ұйысып екіден көп қос жұлдыздарға біріксе, тіпті неше миллиард жұлдыздар топтасып алып жұлдыздар шоғырыдарға айналады. Екі жұлдыздың орбитасы оларды жақындатқанда олардағы өзгеріс тездейді.

* Оқу
* Барлық таңдаулы мақала

* Үміткерлер

*Алдыңғылар:*
* Эрнест Хемингуэй
* Қымыз
* Қара құрдым

Жақсы мақала## Биология

*Escherichia coli**Escherichia coli*
**Биология** (көне грекше: βιολογία; βίος – өмір + λόγος – ғылым) — тірі ағзаларды және олардың тіршілік ету процестерін зерттейтін ғылым. Жаратылыстану ғылымдарының бір саласы.

Ол тіршілік құбылыстарының бәрін, тірі ағзалардың құрылысы мен қызметін, олардың табиғи бірлестіктерін, таралуын, эволюциясын, өзара бір-бірімен және өлі табиғатпен байланысын зерттейді. Биологияның негізгі міндеті — бүкіл органикалық дүниенің (жануарлардың, өсімдіктердің, саңырауқұлақтардың, бактериялардың, вирустардың) қасиеттерін, пайда болуы мен даму заңдылықтарын зерттеу арқылы жалпы тіршіліктің мәнін анықтау, оны басқару, мақсатқа сай өзгерту әдістерін табу.

Биологияның жалпы халық шаруашылығында, әсіресе медицина мен ауыл шаруашылығында маңызы аса зор.

* Оқу
* Барлық жақсы мақала

* Үміткерлер

*Алдыңғылар:*
* Бауыржан Момышұлы
* Қымыз
* Үйде жалғыз қалғанда

## Тәулік суреті

Үлгі:Potd/2026-07-15 (kk)

* Үлгіні көру
* Сипаттама жазу

## Уикимедиа қорының басқа да жобалары

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ортаққор | **Ортаққор** Ашық файлдар қоры |  | Уикисөздік | **Уикисөздік** Ашық сөздікқор |
| Уикидерек | **Уикидерек** Ашық дерек базасы |  | Уикикітап | **Уикикітап** Ашық кітап пен оқулық қоры |
| Уикидәйек | **Уикидәйек** Дәйексөз жинағы |
| Уикиқайнар | **Уикиқайнар** Ашық кітапхана |  | Уикитүрлер | **Уикитүрлер** Түрлер тізімдемесі |
| Уикисабақ | **Уикисабақ** Білім қоры |  | Уикисаяхат | **Уикисаяхат** Жиһанкез нұсқаулығы |
| MetaWiki | **MetaWiki** Жобаларды үйлестіру |  | МедиаУики | **МедиаУики** Уики бағдарламалық жасақтама |  |

## Жаңалықтар

**Ағымдағы оқиғалар:** Футболдан әлем біріншілігі • Ирандағы соғыс • Ауғанстан–Пәкістан соғысы • Газа соғысы • Судандағы азамат соғысы • Ресейдің Украинаға басып кіруі (хронологиясы)

* 7 шілде — Халықаралық Олимпиада комитеті **Ресей Олимпиада комитетіне** қойылған шектеулерді уақытша алып тастады.
* 22 маусым — **Венесуэладағы** жер сілкінуі себебінен 1450-ден астам адам қайтыс болды.
* 22 маусым — Ұлыбритания премьер-министрі **Кир Стармер** (*суретте*) жуырдағы отставкасын жариялады.
* 11 маусым — Солтүстік Америкада **Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі** басталды.
* 31 мамыр — Будапешттің Пушкаш стадионында франциялық Пари Сен-Жермен футбол клубы **2026 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының** чемпионы атанды.
* 29 мамыр — ресейлік дрон НАТО мен Еуропа одағы мүше-мемлекетінің әуе шекарасын бұзып өтіп, Румыния аумағындағы көпқабатты үйге құлады.

* **Жақында қайтыс болғандар:** Оливер Три • Бернадетт Ширак • Төленді Ахметжанов • Тед Тёрнер • Бақыт Түменова • Мұхтар Шаханов • Есмұхан Обаев

* Қарау

## Білгенге маржан

* Еврей халқы бір бірімен Шалом алейхем деп амандасады, мағынасы «сізге тыныштық болсын»!
* Балаға ата-анасының гені 50/50% бірдей бөлініп беріледі. Бұл еркектер әйелдерден артық, еркектер әйелдерден бір саты жоғары тұру керек деген аңызды (миф) толықтай жоққа шығаруға жеткілікті. Бұл еркек пен әйелдің теңдігінің бір дәлелі.
* Адамда ДНҚ спиралдарынан тұратын барлығы 46 хромосома бар оның тең жартысы жыныстық мүшелерде сақталады.
* Apple компаниясының алғашқы логотипінде Исаак Ньютонның суреті болған.
* American Airlines жолаушыларға берілетін салаттың құрамынан зәйтүнді алып тастап, 40 000$ үнемдеген.
* 1939–1946 жылдары туғандара арасында **Амангелді аты, ал 1945 жылы туғандар арасында Жеңіс** аты ең көп қойылған.
* Лазерлік принтердің алғашқы істейтін прототипі 1972 жылы жасалды.
* Третьяков галереясының ішінде де бір киіз үй бар.
* Гармония тынысын радиодан да естіп алуға болады.
* Хамелеондардың түс өзгерте алуы меланосомалардың әрекетіне байланысты.

* Ұсыну

* Мұрағат

Күндерек## 15 шілде

Рембрандт
* Ботсвана, Президент күні.
* Бруней, Сұлтан күні

#### Оқиғалар

* 1795 — «Марсельеза» ресми түрде Францияның әнұраны болып жарияланды
* 1776 — Милан қаласында «Ла Скала» театры ашылды
* 1912 — Англияда Ұлттық медициналық сақтандыру туралы заң күшіне енді
* 1923 — Италия парламенті жаңа конституцияны қабылдады
* 1934 — Германияда ағылшын газеттеріне тиым салынды.
* 1963 — КСРО мен Израиль арасында дипломатиялық карым-қатынастардың басталуы

#### Дүниеге келгендер

* 1606 — Рембрандт Харменс ван Рейн (1669), әйгілі голланд суретшісі, Голландия тарихындағы аса ірі тұлға
* 1638 — Джованни Вивиани (Giovanni Buonaventura Viviani) (1692), итальяндық композитор.
* 1865 — Альфред Хармсвор, (1922), ағылшын қоғам қайраткері, «Дейли мейл» ( en: Daily Mail) газетінің негізін салушы.
* 1892 — Вальтер Беньямин (1940) — неміс философы, жазушы және аудармашы.
* 1921 — Роберт Брюс Меррифилд (2006), американдық биохимик, химиядан 1984 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1922 — Леон Макс Ледерман, американдық физик, 1988 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1953 — Жан-Бертран Аристид, Гаити президенті (1991, 1994-1996 және 2001-2004 жж.)

#### Қайтыс болғандар

* 1291 — Рудольф I, Германия королі
* 1828 — Жан-Антуан Гудон, француз мүсіншісі
* 1890 — Готфрид Келлер (1819), швейцар жазушысы
* 1904 — Антон Павлович Чехов, орыс жазушысы және драматург
* 1997 — Джанни Версаче (1946), италияндық сәнгер

Қазір 7:57 pm, Сәрсенбі, 15 шілде, 2026 (UTC+5) – Бетті жаңалау

 Қарау

 14 шілде
 16 шілде
 Жыл күндерінің тізімі

## Шілде
 айына ортақ жұмыс

Таңдалмаған. Оны сіз де жасай аласыз!

* Осы айдың бітуіне **16** күн қалды. — Бетті жаңалау

* Үміткерлер
* Мұрағат