Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Аддис-Абеба

|  |
| --- |
| Қала |
| Аддис-Абеба |
| амх. አዲስ አበባ |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ЭфиопияЭфиопия |
| Статусы |
Астана
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 8°59′36″ с. е. 38°43′37″ ш. б.﻿ / ﻿8.993335° с. е. 38.726911° ш. б.﻿ / 8.993335; 38.726911    |
| Құрылған уақыты |
1886
 |
| Алғашқы дерек |
1886 жыл
 |
| Бұрынғы атаулары |
Финфин
 |
| Жер аумағы |
526,99 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
2400 м
 |
| Климаты |
субэкватор
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+3
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | ▲ 3 041 002 адам (2012) |
| Тығыздығы |
5770,5 адам/км²
 |
| Ұлттық құрамы |
амхара, оромо және басқалары
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
+2511
 |
| Пошта индексі |
1000
 |
| web.archive.org/web/20140724161217/ |
| Аддис-Абеба |
| Аддис-Абеба шекарасы

 |
|

**Аддис-Абеба** (амхарша - "жаңа гүл") — Эфиопияның астанасы, ірі сауда-финанс, мәдени орталығы.

## Географиясы

Ефиопия таулы қыратының орталық бөлігінде, теңіз деңгейінен 2400 м биіктікте. Аэропорт, тас жол торабы, темір жол арқылы Аден шығанағындағы Жибути портымен байланысады.

Халқы — 3 041 002 тұрғын (2012ж. мәліметі).

## Экономикасы

Аддис-абебада жеңіл (мата тоқу, тері илеу, аяқ киім тігу), тамақ (астық тарту, май шайқау, ет-сүт өімдері шығару), ағаш өндеу және құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпорындар шоғырланған. Тоқыма, тері, металл, ағаш бұйымдары жасайтын майдагерлік кәсіпшілік дамыған.

Аддис-абеба арқылы шетке кофе, мал терісі, астық, балауыз шығарылады.

Университет, ұлттық кітапхана, тарихи-этнографиялық мұражай, ұлттық театр, ефиопистика интституты бар.

1958 жылдан бері БҰҰ-ның Африка істерімен шұғылданатын экономикалық комиссияның және 1963 жылдан Африка бірлігі ұйымының тұрақты резиденциясы.

## Қаланың әсем көріністері

*
*
*
*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Addis Abeba |

*  Мұрағатталған 24 шілденің 2014 жылы.
*  Мұрағатталған 7 маусымның 2007 жылы.
*  сілтеме)
*  Мұрағатталған 9 ақпанның 2007 жылы.
*  Мұрағатталған 15 маусымның 2012 жылы.
*
*  Мұрағатталған 9 желтоқсанның 2008 жылы.
*
# Карабин

**Карабин** (фр. *carabine*) — ұңғысы қысқа, винтовканың жеңіл түрі. Жай винтовкадан ұңғысының қысқалығымен ерекшеленеді, осыған орай карабиннің баллистикалық қасиеттері мен оғының бастапқы жылдамдығы да төмен. Карабин алғаш 15 ғасырда шыққан. Алғашында бір зарядты ұңғысында тұзу ойыктары бар карабиңдер болса, кейінірек бұрама ойықты және тегіс ұңғылы карабиндер пайда болды. 19 ғасырдын аяғында оқжатарлы (көп зарядты) карабиндер шығарылды. Онымен көбінде атты әскер мен артиллерияның жеке құрамы қаруланды. Кеңес Армиясында 1891/30 үлгідегі винтовка негізінде жасалған 7,62 ммлік карабин, сондай-ақ 7,62 мм өздігінен зарядталатын Симонов жүйесінде жасалған карабин пайдаланылды. Кейбір елдердің армияларында қазір автоматты карабиндер қолданылады.

## Дереккөздер
# Ақпан

**Жыл айлары**| Қаңтар |
| Ақпан |
| Наурыз |
| Сәуір |
| Мамыр |
| Маусым |
| Шілде |
| Тамыз |
| Қыркүйек |
| Қазан |
| Қараша |
| Желтоқсан |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы ақпан** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| **MMXXVI** |

 |

**Ақпан** — қазіргі Григориан күнтізбесіндегі 2-ші келетін феурал айына сай қазақша атауы.

Қазақ халқының азаматтық күнтізбесіндегі 12-ай, 30 күндік, қаңтардан соң, наурыздан бұрын келеді. Ақпан аты “Ақ ықпа” (боран) сөзінен шыққан. Ауа райының қатал болатынына қарай ақ басқын мен ақ ықпа екі ағайынды деп те аталған. Ақпан ескі санат бойынша 2 Ақпаннан 3-наурызға, ал жаңа санат бойынша 14 Ақпаннан 16-наурызға дейінгі аралық. Ақпан — Григорий күнтізбесінің 2-айы, қыстың 3-айы. Бұл айды ежелгі түркілер “Кічік ай”, хакастар “Кічік қырлас ай” дейді.

## Аталып өтілетін күндер

* 1 ақпан — азаматтық авиация жұмыскерлері күні
* 2 ақпан — ұлттық баспа күні

## Түсініктемелер

## Тағы қараңыз

* Қазақ күнтізбесі
* Григориан күнтізбесі

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Мозамбик бұғазы

|  |
| --- |
|  Мозамбик бұғазы  |
|  |
| Бұғаз көк түспен белгіленген |
| Сипаттамасы |
| Ені | 422−925 км |
| Ұзындығы | 1760 км |
| Тереңдігі | 3292 м |
| Орналасуы |
| 16°42′04″ о. е. 42°08′32″ ш. б.﻿ / ﻿16.7011° о. е. 42.1422° ш. б.﻿ / -16.7011; 42.1422    |
| Өзінен жоғары акватория | Үнді мұхиты |
| Елдер |  Мозамбик  Мадагаскар |
| Арасын бөліп тұр | Африка құрлығы мен Мадагаскар аралын  |
| Мозамбик бұғазы |
|  **Мозамбик бұғазы** Ортаққорда |

**Мозамбик бұғазы** – Үнді мұхитындағы Мадагаскар аралы мен Африка аралығындағы бұғаз. Ұзындығы 1670 км, ені 422 – 925 км. Тереңдігі орталық бөлігінде 2400 м, солтүстік мен оңтүстік жағында 3000 метрден астам. Мозамбик бұғазындағы Мозамбик жылы су ағысы солтүстіктен оңтүстікке қарай ағады. Бұғазда Еуропа аралы бар. Ірі порттары: Бейра, Накала, Келимане.
# Online Computer Library Center[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Online Computer Library Center (OCLC) |
| OCLC, Inc. |
|  |
| Мүшелік: |
100-ден астам елдегі 30 000+ кітапхана
 |
| Бас кеңсесі: |
Дублин, Огайо, АҚШ
 |
| Басшылары |
| Ұйым түрі: |
бейкоммерциялық ұйым
 |
| Ресми тілі: |
ағылшын
 |
| Президент әрі бас директор (CEO) |
Скип Причард
 |
| Негізін салушы |
Фред Килгур
 |
| Ohio College Library Center ретінде |
5 шілде, 1967
 |
| 40°06′09″ с. е. 83°07′37″ б. б.﻿ / ﻿40.1025° с. е. 83.1269° б. б.﻿ / 40.1025; -83.1269    |
| Ортаққордағы **Online Computer Library Center** |

**Online Computer Library Center, Inc.** (**OCLC**) — америкалық бейкоммерциялық кооперативтік және ғылыми-зерттеу ұйымы. Оның басты мақсаты — «дүниежүзіндегі кітапханаларда сақталған ақпаратқа қолжетімділікті жақсарту және өзара ынтымақтастық арқылы кітапхана шығындарын азайту жолдарын табу». Бұл құрылымның негізі 1967 жылы 6 шілдеде **Ohio College Library Center** ретінде қаланған болатын.
2017 жылы ұйым атауы ресми түрде OCLC, Inc. болып өзгерді. OCLC пен оған мүше мыңдаған кітапхана бірлесе отырып, әлемдегі ең ірі ашық электронды каталог — WorldCat жүйесін жүргізеді әрі дамытып отырады. Бұл бейкоммерциялық құрылым негізінен өзі ұсынатын сан алуан қызметтер үшін кітапханалар төлейтін жарналар есебінен қаржыландырылады. Аталған жарналардың жалпы сомасы 2021 жылғы мәлімет бойынша жылына шамамен 217,8 миллион долларды құрады.

Қазіргі таңда әлемнің 170 елі мен аймағындағы 72 мыңнан астам кітапхана түрлі материалдарды іздеу, сатып алу, каталогтау, өзара алмасу және сақтау үшін OCLC қызметтеріне жүгінеді. Негізін Фред Килгур салған бұл ұйымның бас кеңсесі АҚШ-тың Огайо штатындағы Дублин қаласында орналасқан.

## Қызметтері

OCLC кез келген қолданушыға библиографиялық мәліметтерді, аннотацияларды және мақалалардың толық мәтіндерін ұсынады.

Ұйым өз мүшелерімен бірлесе отырып, әлемдегі ең ірі жиынтық электронды каталог — WorldCat (OCLC Online Union Catalog) жүйесін жүргізеді және дамытады. Бұл дерекқорда дүниежүзіндегі мемлекеттік және жекеменшік кітапханалардың қорлары туралы мәліметтер жинақталған.

1988 жылы Forest Press баспасын сатып алу арқылы OCLC Дьюи ондық жіктеу жүйесіне (Dewey Decimal Classification) тиесілі тауар белгісі мен авторлық құқықтарды иеленді. Кітаптарды осы жүйе бойынша іздеуге мүмкіндік беретін арнайы браузер 2013 жылдың шілдесіне дейін жұмыс істеп, кейін оның орнын Classify Service қызметі басты.

2009 жылдың тамызында Backstage Library Works компаниясына сатылғанға дейін, OCLC құрамында құжаттарды микрофильмдеу және цифрландырумен айналысатын Preservation Service Center орталығы (бас кеңсесі Бетлехемде, Пенсильвания) жұмыс істеді.

Ұйым 1971 жылдан бастап ортақ электронды каталогпен қатар мүше кітапханалар үшін дәстүрлі каталог карточкаларын басып шығаруды қолға алды. Мұндай соңғы қағаз карточкалар 2015 жылдың 1 қазанында басылып шықты.

Әлем кітапханаларының бірлесуімен пайдаланушыларға тәулік бойы анықтамалық көмек көрсететін QuestionPoint қызметін 2019 жылы Springshare компаниясы сатып алып, оны өзінің LibAnswers платформасына көшірді.

## Дереккөздер
# Таксономия (биология)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Өсімдіктер мен хайуанаттардың таксономиялық санаттары
**Таксономия** (ағылш. *Taxonomy*) — қазіргі заманда өмір сүріп жатқан және бұрын өмір сүрген, бірақ жойылып кеткен тірі ағзалардың жіктелу жүйесі.

Ғалымдар жердегі тірі ағзалардың шамамен 1,75 млн түрін анықтады. Бұл түрлерге бір жасушалы эукариотты ағзалардан бастап көк китке дейін кіреді. Таксономия тірі ағзаларды, олардың құрылымы немесе шығу тегі, және де басқа ерекшеліктеріне қарай топтарға бөлетін жіктеу ғылымы болып табылады.

## Тіршілік

## Домен

Тірі ағзалар өздерінің генетикалық ұқсастықтарына байланысты домендер деп аталатын үш топқа бөлінеді:

1. Архебактериялар - өте ежелгі бактериялар
2. Бактериялар - біршама жетілген прокариот текті микробтар
3. Эукариоттар - эукариотты жасушасы бар барлық тірі ағзалар, оған жануарлар да, өсімдіктер де кіреді.

## Патшалық

* Бір жасушалылар
* Қарапайымдылар
* Саңырауқұлақтар
* Жануарлар
* Өсімдіктер

## Тип

## Класс

## Жасақ

## Тұқымдас

## Туыс

## Түр

## Дереккөздер
# 1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| 1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары |
|  |
| Ұйымдастырушы қала |  Кортина д Ампеццо
 |
| Қатысушы елдер |
22
 |
| Атлеттер саны |
924
 |
| Ашылу салтанаты |
26 қаңтар
 |
| Жабылу салтанаты |
5 ақпан
 |
| 19521960 |

**VІІ қысқы олимпиялық ойындар** 1956 жылы 26 қаңтар мен 5 ақпанның аралығында Италиядағы Кортина д Ампеццо деген жерде етті. Бұл ойындарға 22 мемлекеттен 924 (146-сы әйелдер) спортшы қатысты. Осы жолы қысқы Олимпиялық ойындар КСРО-ның құрама командасы алғаш рет сынға түсті. Олар 7 алтын, 3 күміс, 6 қола медальмен 103 ұпай жинады да, коман далық есепте бірінші орынға шықты. Австриялықтар 66 ұпаймен екінші, финдер 57 ұпай мен үшінші орынға ие болды. КСРО командасының қысқы Олимпиялық ойындарға қатысуы қысқы спорт түрлерінен күштің арасалмағын көрсетті. Осы ойындарда КСРО құрамасының сапында қазақстанның өкілі Александра Артеменко тау шаңғысынан өнер көрсетті. Ол шаңғымен шапшаң түсуде 1.51.1 мин.уақыт көрсетіп 14-інші орынға ие болды. Ойындардың ең үздік спортшысы атағын тау шаңғысының барлық түрлері бойынша 3 алтын медальды жеңіп алған австриялық А.Зайлер иеленді.

## Медальдар

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| № | Елдер | Алтын | Күміс | Қола | Бары |
| 1 | КСРО | 7 | 3 | 6 | 16 |
| 2 | Аустрия | 4 | 3 | 4 | 11 |
| 3 | Финляндия | 3 | 3 | 1 | 7 |
| 4 | Швейцария | 3 | 2 | 1 | 6 |
| 5 | Швеция | 2 | 4 | 4 | 10 |
| 6 | АҚШ | 2 | 3 | 2 | 7 |
| 7 | Норвегия | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 8 | Италия | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 9 | Біріккен Германия | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 10 | Канада | 0 | 1 | 2 | 3 |

## Дереккөздер
# Amazon.com[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Amazon.com, Inc. |
|  |
| Түрі |
қоғамдық компания
 |
| Биржадағы листингі | NASDAQ: **AMZN** |
| Компанияның ұраны |
…and you’re done (…және бәрі де дайын)
 |
| Құрылды |
1995
 |
| Орналасуы |
АҚШ, Сиэтл (Вашингтон штаты)
 |
| Басты адамдары |
Джефф Безос (директордар кеңесінің төрағасы) Томас Шкутэк (қаржы директоры)
 |
| Саласы |
хостинг, бөлшектік сауда
 |
| Өнімі |
Amazon.com Amazon Kindle Amazon S3 Amazon Web Services Alexa Internet IMDb және т.б.
 |
| Айналым | ▲ $48,077 млрд (2011 жыл)
 |
| Таза табыс | ▲ $631 млн (2011 ж.)
 |
| Қызметкерлер саны |
56 200 (2012 жыл)
 |
| Сайты |
amazon.com
 |

**Amazon.com, Inc.** (NASDAQ: **AMZN**) — АҚШ-тың Вашингтон штатында орналасқан халықаралық электрондық саудамен айналысатын компания. Бұл команания әлемнің ең ірі онлайн бөлшектеп сату компаниясы болып табылады. Компания өнімдеріне электроника тауарлары кіреді — Amazon Kindle электронды кітап және Kindle Fire компьютер таблеті, соңғы уақытта клауд компютинг қызметтерін көрсете бастады.

## Дереккөздер
# Норман (Оклахома)

|  |
| --- |
| Қала |
| Норман |
| ағылш. *Norman* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Оклахома
 |
| Округі |
Cleveland
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 35°13′ с. е. 97°25′ б. б.﻿ / ﻿35.217° с. е. 97.417° б. б.﻿ / 35.217; -97.417    |
| Жер аумағы |
490.8 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-6, жазда UTC-5
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 110 925 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
40-52500
 |
| Норман
Норман |
| Норман шекарасы

 |

**Норман** (ағылш. *Norman*) — Оклахома штатының Cleveland округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 110 925 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 490.8 км² шамасында. FIPS коды — 40-52500.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Оклахома штаты
# Канал

Ирландиядағы канал
**Канал(латынша:canalis – құбыр, науа)*, арна –гидротехникада, су ағыны арынсыз жасанды арна. Негізінен, грунтта қазылады.

## Каналдардың түрлері

Ірі порттардың кеме жүретін жерін тереңдету үшін су астында қазылатын гидротехтикалық құрылысты да канал деп атайды. Пайдалану мақсатына қарай каналдар әр түрлі болады:

* кеме қатынасы каналдары (Суэц, Панама, Волга-Дон каналдары, тағы басқа),
* энергетикалық (деривациялық) каналдар,
* өнеркәсіп орындарына, елді мекендерге, жайылымдарға су беру үшін қазылған жерді суландырғыш каналдар (Ертіс – Қарағанды каналы, Есіл су құбыры, тағы басқа),
* ирригациялық каналдар (Арыс – Түркістан каналы, Үлкен Ферғана каналы, тағы басқа),
* жиналған артық суларды ағызып жіберу және жерді құрғату үшін қазылған дренаждық каналдар, балық өтіп тұруға және ағаш ағызуға арналған каналдар, тағы басқа. Ал кешенді каналдар бір мезгілде бірнеше мақсатты су шаруашылық мәселелерін шешуге арналған.

## Пайдаланылған әдебиет:
# Трир

|  |
| --- |
| Қала |
| Трир |
| нем. *Trier*
лат. *Augusta Treverorum* |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ГерманияГермания |
| Аймақ |
Рейнланд-Пфальц
 |
| Обербургомистр |
Клаус Ензен (Германияның Социал-демократитиялық партиясы )
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 49°45′24″ с. е. 6°38′29″ ш. б.﻿ / ﻿49.75667° с. е. 6.64139° ш. б.﻿ / 49.75667; 6.64139    |
| Алғашқы дерек |
б.з.д. 15 ж.
 |
| Бұрынғы атаулары |
Августа Треворум
 |
| Жер аумағы |
117,14 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
124 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 105260 адам (2010) |
| Ұлттық құрамы |
немістер
 |
| Ресми тілі |
[[неміс тілі]]
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
0651
 |
| Пошта индексі |
54290, 54292, 54293, 54294, 54295, 54296
 |
| Автомобиль коды |
TR
 |
| [[]] |
07 2 11 000
 |
| trier.de  (нем.) |
| Трир
Трир |
| Трир шекарасы

 |

**Трир** (нем. *Trier*, лат. *Augusta Treverorum*) - Германияның батыс жағында Рейнланд-Пфальц аймағында орналасқан қала. Қаланың екінші аты бар - «Солтүстік Рим». Себебі б.з.б. 15 ж. рим императоры Октавиан Август қаланың негізін салған. Сол себепті қаланың алғашқы аты «Августа Треворум» болған. Қалада тарихи маңызды, көрнекті жерлер өте көп. Трир қаласы - дүниежүзілік мәдениет мұралары тізіміне кіріп, ЮНЕСКО-ның бақылауында тұр.

## Қаланың әкімшілік бөлінуі

Қазіргі Трир 19 әкімшілік ауданға бөлінеді:

* Орталық Трир
* Солтүстік Трир
* Оңтүстік Трир
* Трир-Эранг/Квинт
* Трир-Пфальцель
* Трир-Бивер
* Трир-Рувер/Айтельсбах
* Батыс Трир/Паллиен
* Трир-Ойрен
* Трир-Цевен
* Трир-Олевиг
* Трир-Кюренц
* Трир-Тарфорст
* Трир-Фильш
* Трир-Ирш
* Трир-Керншайд
* Трир-Файен/Вайсмарк
* Трир-Хайлигкройц
* Трир-Марияхоф

## Атақты тұрғындары

Трир қаласы - Карл Маркстың туған жері.

Адольф Гитлер - Трирдің құрметті азаматы.

## Галерея

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

## Дереккөздер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Trier |
# Луизиана

|  |
| --- |
| АҚШ штаты |
| **Луизиана** ағылш. *Louisiana*  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Луизиана туы | Луизиана мөрі |

 |
|  |
| **Штат ұраны** | «Одақ, әділеттілік, сенім» (лат. *Union, Justice, Confidence*) |
| **Штат әні** | «Give Me Louisiana» «You Are My Sunshine» |
| **Штат лақапаты** | *«Пеликан Штаты» (ағылш.* Pelican State*)* |
| **Астанасы** | Батон-Руж |
| **Ең ірі қаласы** | Жаңа Орлеан |
| **Ірі қалалары** | Батон-Руж Жаңа Орлеан Шривпорт Лафейетт |
| **Тұрғыны** | 4 661 468 (2020 жыл) 25−орын (АҚШ б-ша) |
| - тығыздығы  | 41,3 адам/км² |  |
| **Ауданы** | 31−орын |
|  |
| - барлығы  | 134 649 км²  |
| - су беті  | 22 764 км² (17 %) |
| - ендік  | 29°0' с. е. бойынша 33° с. е., 210 км  |
| - бойлық | 89°0' б. б. бойынша 94°0' б. б., 610 км  |  |
| **Теңіз деңгейінен биіктігі** |  |
| - максимал биіктігі | 163 м  |
| - орташа биіктігі | 30 м  |
| - минимал биіктігі  | -2,5 м |  |
| **Штат статусын иеленуі** | 30 сәуір 1812 жыл 18 ретпен |
| - штат болмай тұрып  | Орлеан территориясы |  |
| **Губернаторы** | Джон Эдвардс |
| **Вице-губернаторы** | Билли Нангессер |
| **Заң шығару органы** | Луизиана Легислатурасы |
| - жоғарғы палатасы | Луизиана сенаты  |
| - төменгі палатасы | Луизиана өкілдер палатасы |  |
| **Сенат мүшелері** | Билл Кэссиди Джон Н. Кеннеди |
| **Уақыт белдеуі** | Тынық мұхиты уақыты: UTC−6 жазда UTC−5 |
| **Ресми сайты:** | louisiana.gov |
|  Ортаққордағы санаты: **Луизиана** |

**Луизиана** (ағылш. *Lousiana*; фр. *Louisiane*) — АҚШ-тың оңтүстігінде орналасқан штат. Луизиананың астанасы - Батон-Руж қаласы болса, штаттағы ең үлкен қаласы Жаңа Орлеан. Жер көлемі- 135 382 км². Халық саны- 4 601 893 (2012 жыл). Луизиана батысында Техаспен, солтүстігінде Арканзаспен, шығысында Миссисипи штатымен және оңтүстігінде Мексика шығанағымен шектеседі.

## Экономика

Луизиана - индустриалды-аграрлық штат. Луизиана Құрама Штаттарда өндірілетін мұнай мен табиғи газдың көп бөлігін қамтамасыз етеді. Мұнай өңдеу, химия, алюминий, мұнай-химия өнеркәсібі дамыған.

### Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығында өндірілетін өнімнің жартысы егіншіліктен келеді. Негізгі дақылдар: күріш, мақта, қант қамысы. Ірі қара, шошқа өсіріледі.

## Дереккөздер
# Биотоп

**Биотоп** (био... және грек. tоpos — орын) — Жер бетінің (құрлықтың не суқойманың);жануар және өсімдіктер тобы өмір сүретін ортақ жер. Екі мағынада қолданылады: 1) нақтылы, экологиялық жағдаймен сипатталатын, нақтылы биоценоз түрлері мекендейтін аймақ; 2) нақтылы организмдердің немесе олардың қауымдарының тіршілік етуіне барынша ыңғайлы қоршаған орта факторларының жиынтығы.Биоценоздың рельефі, климаттық жағдайы шамамен біркелкі болып келетін құрлықтағы немесе судағы алатын орны. Биотоп өзінің табиғи және тарихи қалыптасқан геогр. орны мен фауна, флора және абиотикалық фактор жиынтығымен ерекшеленеді. Биотоп экожүйелердің немесе биогеоценоздардың анорганик. құрылымдарынан тұрады. Биотоп — биоценоздың бөлінбейтін құрамдас бөлігі. Биотоп пен биоценоз бірігіп, ірі бірлестік — биогеоценоз құрайды.

## Дереккөздер
# Моль

**Моль** (моль, *mol*) – халықаралық бірлік жүйесіндегі (ХБЖ) зат мөлшерінің өлшем бірлігі. Заттың 1 моліндегі молекулалар (атомдар, иондар немесе қандайда бір басқа заттың құрылымдық элементтері) саны 0,012 кг С12 (атомдық массасы 12-ге тең көміртегі нуклиді) құрамындағы атомдар санына, яғни 6,02\*10²³-не тең:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Тағы қараңыз

* Авогадро заңы.

## Дереккөздер

##
# Қытай Халық Республикасының төрағасы[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қытай Халық Республикасының Төрағасы қыт. 中华人民共和国主席 |
|  **Лауазымды иеленуші** Си Цзиньпин 14 наурыз 2013 жыл  |
| Ресми резиденциясы |
Чжуннаньхай (неофициальная)
 |
| Тағайындайды |
Бүкілқытайлық халық өкілдерінің жиналысында тағайындалады.
 |
| Өкілеттігінің мерзімі |
5 жыл
 |
| Лауазым пайда болды |
1954
 |
| Алғашқысы |
Мао Цзэдун
 |
| Сайты |

 |

**Қытай Халық Республикасының Төрағасы** (қыт. дәст. 中華人民共和國主席, жеңілд. 中华人民共和国主席, пиньинь: *Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Zhǔxí*, палл.: *Жұңxуа Жэньминь Гунхэго Жуси*) — КХР елбасы. Ол БХӨЖ ТК-мен бірігіп жоғарғы мемлекеттік билікті жүзеге асырады. КХР Төрағасы БХӨЖ немесе оның ТК шешіміне негізделе отырып, заңдарды жариялайды, Мемлекеттік Кеңес ұжымында тағайындаулар жүргізеді, жарлықтар шығарады; КХР атынан мемлекеттік істерді атқарады, шет ел дипломатиялық өкілдерін қабылдайды, шет елдермен тұрғызылған келісімдер мен маңызды бітімдерді бекітеді және бұзады. Қазіргі таңда КХР Төрағасының қызметін Си Цзиньпин орындауда.

## Термин

主席 «жуси» қытай сөзінің қазақ тіліндегі баламасы «Төраға» болып табылады. 1982 жылға дейін бұл сөздің ағылшын тіліндегі баламасы да «Төраға» (ағылш. *chairman*) болып келген, алайда сол жылы оны ресми түрде «КХР президенті» (ағылш. *president*) деп аударды. Дегенмен басқа мәнмәтіндерде «жуси» сөзі әлі де «chairman» деп аударылады, ал басқа елдердің президенттерінің лауазымдарын қытай тілінде «цзунтун» (қыт. дәст. 總統, жеңілд. 总统, пиньинь: *zǒngtǒng*) деп аударады.

## ҚХР қолбасшылары

### Орталық ҚХР халықтық үкіметінің Төрағасы

1949 жылдың 1 қазанынан бастап 1954 жылдың 27 қыркүйегіне дейін мемлекет басшысы Орталық ҚХР халықтық үкіметінің Төрағасы Мао Зыдоң болды.

### ҚХР Төрағалары

ҚХР Төрағасы лауазымы 1954 жылы ҚХР конституциясының қабылдануымен бекітілді.

* Мао Цзэдун (27 қыркүйек 1954 — 27 сәуір 1959)
* Лю Шаоци (27 сәуір 1959 — 31 қазан 1968)

Лю Шаоцидің отставкасынан кейін 1968—1975 жылдар аралығында лауазым бос болды, тек келесі екі орынбасарларға болды:

* Дун Биу (31 қазан 1968 — 17 қаңтар 1975) и
* Сун Цинлин (31 қазан 1968 — 24 ақпан 1972).

### БХӨЖ Тұрақты комитетінің Төрағалары

1975 жылы ҚХР Төрағасы лауазымы таратылады, елбасының қызметтері БХӨЖ Тұрақты комитетінің Төрағаларына өтті.

* Чжу Дэ (17 қаңтар 1975 — 6 шілде 1976; лауазымында қайтыс болды)

1976 жылдың 6 шілдесінен 1978 жылдың 5 наурызна дейін лауазым бос болды, міндетті қызметтерді 20 орынбасар атқарды.

* Е Цзяньин (5 наурыз 1978 — 18 маусым 1983)

16 мамыр 1981 Сун Цинлин, алайда 29 мамыр қайтыс болды.

### ҚХР Төрағалары

1982 жылы жаңа ҚХР конституциясының қабылдануымен ҚХР Төрағасы лауазымы қайтадан бекітілді.

* Ли Сяньнянь (18 маусым 1983 — 8 сәуір 1988)
* Ян Шанкунь (8 сәуір 1988 — 27 наурыз 1993)
* Цзян Цзэминь (27 наурыз 1993 — 15 наурыз 2003)
* Ху Цзиньтао (15 наурыз 2003 — 14 наурыз 2013)
* Си Цзиньпин (с 14 наурыз 2013)

## ҚКП ОК бас хатшысылары

* Чжан Вэньтянь, 1931—1943
* Мао Цзэдун, 1943—1976
* Хуа Гофэн, 1976—1981
* Дэн Сяопин, 1981—1989
* Цзян Цзэминь, 1989—2004
* Ху Цзиньтао, 2004—2012
* Си Цзиньпин, с 15 қараша 2012