Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Үнді мұхитындағы Британия аймағы[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| **Үнді мұхитындағы Британия аймағы ағылш. *British Indian Ocean Territory |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Байрақ
 | Елтаңба
 |

 |
| Ұран: *«лат.* In tutela nostra Limuria*»* |
| Әнұран: *«God Save the Queen»* *(тыңдау )* |
|  |
| Мемлекеттік құрылымы |
| **Ресми тілдері** | Ағылшын тілі |
| **Елорда** | Диего-Гарсия |
| **Ірі қаласы** | Диего-Гарсия |
| **Үкімет түрі** | Конституциялық монархия, Британияның теңіздің арғы жағындағы аймақтары |
| **Патшайым Губернаторы Премьер-министрі** | II Елизавета Колин Робертс Джоанна Йидон
  |
| Географиясы |
| **Жер аумағы** • Барлығы • % су беті
  |  60 км² 0 |
| **Жұрты** • Сарап (2012) • Тығыздығы
 |  2800 адам 46,67 адам/км² |
| Экономикасы |
| **Валютасы** | АҚШ Доллары |
| Қосымша мәліметтер |
| **Интернет үйшігі** | .io |
| **ISO коды** | IO |
| **Телефон коды** | +246 |
| **Уақыт белдеулері** | +6 |

## Дереккөздер
# Бурбондар[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Француз бурбондары
**Бурбондар** (французша Bourbons, испанша Borbones, итальянша Borbonі) — көптеген Батыс Еуропа елдерінің корольдері шыққан ежелгі француз әулеті. Бурбондар 1589 — 1792, 1814 — 15, 1815 — 30 жылдары Францияда; 1700 — 1808, 1814 — 68, 1874 — 1931 жылдары Испанияда; 1735 — 1805, 1814 — 60 жылдары қос Сицилия корольдігінде (Неаполитанда); 1748 — 1802, 1847 — 59 жылдары Парм мен Пьяченц герцогтықтарда билік еткен. Бурбон — Орталық Франциядағы Бурбонне жерінің атауына байланысты шыққан. Бурбондар әулетінің түпкі атасы — 9 ғ-да барондық алған Адемар. Бурбонне 10 ғасырларда Франциядағы ең ірі барондық болған. 1242 жылы Агнесса Бурбон мен Иоанн Бургунның қызы Беатриса король Людовик ІХ-ның ұлы Робертке тұрмысқа шығады. Олардың ұлы Ақсақ Людовик І 1327 жылы Бурбон герцогы титулын алады. 1488 жылы Бурбондардың барлық иеліктерін граф Петр Боже өз қол астына біріктіреді. Ол Людовик ХІ-нің қарындасына үйленіп, Карл VІІІ-нің регенті болған. Ал Боженің қызы Сусанна Шарль де Монпансьеге тұрмысқа шығады. 1527 жылы ол қайтыс болған соң, Бурбондар әулетінің бір тармағы өмір сүруін тоқтатты. Бурбондардың корольдік шежіресі (Вандом) [Ақсақ Людовик І|Ақсақ Людовик І-нің екінші ұлы Яков Бурбоннан (граф Де Ла Марш) басталады. Оның төртінші ұрпағы Людовик (герцог Вандом) Бурбондар король үйі мен Конде, Конти және Монпансье секілді отбасының ұйытқысы болған. Бұл әулеттен алғаш корольдік билікке қол жеткізген — Антуан Бурбон. Ол Наварра тағының мұрагері Жанна д' Альбреге үйленіп, 1554 жылы сол елдің королі болған. Олардың ұлы Генрих ІV 1589 — 1610 жылдары Франция тағына отырып, абсолюттік монархияны қалыптастырды да, 1610 — 43 жылдары Людовик ХІІІ, 1643 — 1715 жылдары Людовик ХІV, 1715 — 74 жылы Людовик ХV оны одан әрі күшейткен. 1792 жылы Ұлы француз революциясы Бурбондарды тақтан тайдырған соң, Бурбондар әулетінен шыққан Людовик ХVІІІ (1814 — 15, 1815 — 24) бен Карл Х ғана (1824 — 30) Франция тағын қайта иемденеді. 1883 жылы Франция тағынан үміткер Генрих V (граф Шамбо) қайтыс болған соң, әулеттің корольдік шежіресі үзіледі. Бурбондардың кіші орлеан шежіресі герцог Филипп Орлеаннан басталады. Әулеттен шыққан Людовик ХІІ 1498 — 1515 жылдары, Луи Филипп 1830 — 48 жылдары Франция тағына отырады. Қазіргі уақытта осы әулет өкілі герцог Филипп Орлеан монархиялық орлеаншылдар партиясын басқарып, билік үшін күрес жүргізуде. Бурбондардың неополитан шежіресін бастаушы — Карл ІІІ 1759 жылы баласы Фердинанд І-нің пайдасы үшін тақтан бас тартады. Фердинанд ІІ қос Сицилия корольдігін (Неополитан) Италияға қосылғанға (1860) дейін басқарған. Бурбондар Парм мен Пьяченцте 1859 — 60 жылдарға дейін билік құрды. Олар Бурбондар әулетінің испан тармағынан тарайды. Бұл тармақтың алғашқы өкілі Филипп V Анжуй таққа 1700 ж. отырды. Оның ұрпақтары әлі де (арада азын-аулақ үзілістер болған) Испания тағын (Альфонс ХІІІ) басқаруда. Қазіргі таңдағы ұрпағының бірі Испания королі Хуан Карлос І зайыбымен Қазақстан Республикасына ресми сапармен келіп (1997), екі ел арасындағы достық қарым-қатынасты нығайтуға негіз салды.

## Дереккөздер

“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
# Банда теңізі

|  |
| --- |
|  Банда теңізі  |
|  |
| Сипаттамасы |
| Ауданы | 714 000 км² |
| Тереңдігі | 7440 м |
| Орналасуы |
| 5°27′26″ о. е. 127°23′12″ ш. б.﻿ / ﻿5.4572° о. е. 127.3867° ш. б.﻿ / -5.4572; 127.3867    |
| Банда теңізі |
|  **Банда теңізі** Ортаққорда |

**Банда теңізі** — Тынық мұхиттағы Серам, Оңтүстік-Шығыс, Ветар т.б. аралдарды қоршап жатқан теңіз.

Аумағы - 714 мың км², Солтүстіктен оңтүстікке 500 км-ға, ал шығыстан батысқа қарай 1000 км-ге созылған. Тереңідігі 7440 м (Вебер шұқыры). Судың жылдық орташа температурасы 27 °С, тұздылығы 33,0-34,5. Маржан рифтар бар. Маңызды порты Амбон қаласы. Солтүстікте Бірі мен Серам аралдарымен шектеледі, оңтүстік-батыста - Тимор аралымен, ал шығысында - Танимар мен Ару аралдарымен. Құрамына Банда архипелагы кіреді.

Банда теңізінде ұшқыш балықтар, акула, тунец т.б. балықтар бар.

## Дереккөздер
# Жаңаша ойлау[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Жаңаша ойлау (ЖО)** - 1980-ші жылдары КСРО-да қайта құру саясатының негізі болған әлеуметтік-философиялық және моральдық-саяси катергория.

Ұғым алғаш рет Рассел - Эйнштейннің "Манифестінде" (1955) қолданылған, онда ядролық қару адамзат баласын мәңгілігінен айырғандығы жайлы сөз етілді. С. Горбачев бұл ұғымды 1984 жылы Маргарет Тэтчермен әңгіме барысында қолданып, жаңа әлемдік саясат орнату қажеттігін меңзеді. Алайда, бұл ұғым халықаралық саяси лексиконда Горбачевтың "Қайта құру және біздің еліміз бен әлем үшін жаңаша ойлау" (М., 1987) еңбегі жарық кәргеннен кейін ғана кеңінен қолданыла бастады. Содан бері саяси ортада, публицистикада және қоғамдық ғылымда бұл ұғымды Горбачевтың іс-әрекетіндегі реформаторлық, бітімгершілік тәсілдерді атауда қолданады.

## Дереккөздер
# Испан тілі

|  |
| --- |
| Испан тілі |
|       Ресми, бірақ көп қолданылмайтын     20%-дан астам халық қолданады |
| Өз атауы: |
español, castellano
 |
| Айтылуы: |
espa'ɲol, kaste'ʎano
 |
| Елдер: |
Испания, Латын Америкасы
 |
| Ресми күйі: |
Испания, бүкіл Латын Америкасы (Бразилияны қоспағанда)
 |
| Реттейтін мекеме: |
Испан тілі академияларының ассоциациясы (Real Academia Española және өзге де 22 ұлттық испан тілі академиялары) |
| Сөйлеушілер саны: |
600 миллион адам (2023)
 |
| Рейтинг: |
4
 |
| Күйі: |
Қауіпсіздікте
 |
| Классификация |
| Санаты: |
Еуразия тілдері
 |
|
Үнді-Еуропа әулеті
италик тармағы
роман тобы
иберо-роман топ тармағы |
| Жазуы: |
латиница
 |
| Тіл коды |
| МЕСТ 7.75–97: |
исп 230
 |
| ISO 639-1: |
es
 |
| ISO 639-2: |
spa
 |
| ISO 639-3: |
spa
 |
| Тағы қараңыз: Жоба:Лингвистика |

**Испан тілі** (ис. *idioma español*), немесе **кастиль тілі** (ис. *castellano*) — Испания, Оңтүстік, Орталық Америка (Гаити, Гайана, Суринам, Кіші Антиль аралдарын қоспағанда) мен Мексиканың, Кубаның (барлығы 20 елдің) әдеби және ресми тілі. Сондай-ақ, испан тілі Перуде (кечуа тілімен қатар), Боливияда (кечуа және аймара тілдерімен қатар), Пуэрто-Рикода (ағылшын тілімен қатар) ресми тіл болып саналады. Үнді-Еуропа тілдері шоғырының роман тілдері тобына жатады. Испан тілі Испанияның бұрынғы отарлары – Танжерде (Марокко), Филиппин аралдарында (тагил тілімен қатар) қолданылады. Балқан түбегінде және Орта Шығыста көне испан тілі кездеседі. Испан тілі екі диалектілік топқа (солтүстік және оңтүстік) бөлінеді. Латын Америкасы тұрғындары тілінің лексикасы мен сөздерінің айтылуында өзгешелік бар. Испан тілі Пиреней түбегіне 2-Пуни соғысы кезінде (б.з.б. 218 – 201) римдіктердің келуіне байланысты тарады. Испан әдеби тілінің қалыптасуына кастиль диалектісі негіз болғандықтан, ол көп уақыт кастиль тілі деп аталды. Қазіргі испан тілінде 5 дауысты, 18 дауыссыз (16 қатаң, 2 ұяң) дыбыс бар. Зат есім, сын есім есептелмейді. Етістік формалары өте күрделі. Жазуда латын әліпбиін қолданады. Испан тілінде дүние жүзі бойынша 600 млн-ға жуық адам сөйлейді.

## Дереккөздер
# Ақ түлкі[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

| Ақ түлкі |
| --- |
|   |
| Амандық күйі |
|  Least Concern
(IUCN)  |
| Ғылыми топтастыруы |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дүниесі: | Жануарлар  |
| Жамағаты: | Хордалылар  |
| Табы: | Сүтқоректілер  |
| Сабы: | Жыртқыштар  |
| Тұқымдасы: | Иттер тұқымдасы  |
| Тегі: | *Vulpes*  |
| Түрі: | V. lagopus  |

 |
| Екі-есімді атауы |
| Vulpes lagopus Linnaeus, 1758 |
|  Ареал |
| Синонимдері |
| *Alopex lagopus Canis lagopus* |

**Ақ түлкі**  (лат. *Vulpes lagopus*) – иттер тұқымдасына жататын жыртқыш аң.

Ақ түлкілер Солтүстік Америка мен Еуразияның орманды тундрасында, тундрада және Солтүстік Мұзды мұхиттың аралдары мен Командор, Алеут, Прибылов аралдарында таралған. Дене тұрқы 45 – 75 см, құйрығы 25 – 52 см, салмағы 2 – 9 кг. Сыртқы пішіні қызыл түлкіге ұқсас, бірақ тұмсығы мен құлағы қысқа келеді. Терісінің түсіне қарай ақ және көгілдір болып бөлінеді. Ақ түлкі жылына 2 рет түлейді. Қыста жүні ұзын қалың, жұмсақ және біркелкі ақ, ал жазда ақсары бурыл болады. Көгілдір түлкі түлемейді. Ақпан – наурызда ұйығып, 52 күннен кейін 3 – 15, кейде 22 күшік табады. Күшігін баулып жетілдіргенше інінен ешқайда кетпейді. Күз – қыс айларында тамақ іздеп кезіп жүреді. Тамақ талғамайды. Олар көбіне тышқантәрізді кеміргіштер – леммингтер мен және тоқалтістермен, құстармен қоректенеді. Қолда бағылып та көбейтіледі. Ақ түлкі – терісі өте бағалы аң, сол үшін ауланады.

## Дереккөздер
# Нева

Нева өзенінің жағалауы
**Нева** – Ресейдің Ленинград облысындағы өзен. Ұзындығы 74 км, алабының ауданы 281 мың км². Бастауын Ладога көлінен алып, Фин шығанағының Нева кірмесіне құяды. Төменгі ағысында кең атырау жасап, бірнеше тарамдарға бөлінеді; аралдарында және Нева бойы ойпатында Санкт-Петербург қаласы орналасқан. Орташа су ағымы Новосаратовка ауылы тұсында 2520 м3/с. Оңтүстік-батыс және батыс желдерінің әсерінен Фин шығанағында және Неваның төменгі ағысында су деңгейі көтеріліп, кейде Санкт-Петербург су тасқынына ұшырайды. 1990 жылдың аяғында өзен жағалауларына дамбалар салынды. Желтоқсанның аяғынан бастап сәуірге дейін мұз құрсанып жатады. Салалары – Охта (оң), Ижора, Тосна, Мга (сол). Нева Ақ теңіз – Балтық және Волга – Балтық су жолдары жүйесіне кіреді.

## Сілтемелер

* Ресей
* Санкт-Петербург

## Дереккөздер
# Йіншүй

**Йіншүй** – Қытай тарихындағы Шаң әулеті дәуірінің соңғы кезеңіндегі астаналық қаланың жұрты.

Йіншүй – Қытайдың тарихи жазбалары мен археологиялық қазбалар арқылы нақты айғақталып дәлелденген ең бірінші көне астаналық жұрты саналады, оның тарихи, ғылыми, өнер мен мәдени құндылығы – жалпы адамзат өркениетінің тарихындағы ғаламат, жарқын, шұғылалы беттерінің бірі.
Олардың ағылшын тіліндегі ресми атауы – Yin Xu.

Қазіргі ҚХР-дың Хынан провинциясындағы Аняң қаласының солтүстік-батысындағы Хуанхы өзенінің екі жағалауына орналасқан. 3300 жылдық тарихы бар елордада сегіз әулеттен шыққан 12 патша билік құрған.

Қала жұртының бөлінуі:

* орда;
* патша ғибадатханасы;
* патша кесенелері;
* кәдімгі қабірстан;
* сүйек-сауыт үңгірлері;
* мыс қорыту орны;
* нефрит және сүйек бұйымдарын жасау шеберханасы;
* тұрғындар және құлдар мекендеген тұрақ.

## Дереккөздер
# Юй

**Ұлы Юй** – Қытайдың аызға айнплған ежелгі патшарының бірі. Өзінің дарыны мен күш-қабілетін ол император Яоның билігі кезінде көрсетті. Оның есімі Қытайдың шет аймағын басып қалған су тасқыны кезінде суды кері қайтара алуымен әйгіленді.
Осыдан кейін оған Қытай жерін тоғыз провинцияға бөлу жұмысы тапсырылды. Б.з.д. 2278 жылы Юй бұл тапсырманы сәтті орындап шықты.
Аңызға сенсек, император Яоның тұсында Қытай елінде су тасқыны жиі орын алған. Соның салдарынан егіс алқаптары су астына қалып, үйлер қирап, халық үнемі көшіп-қонумен болған. Яо бұл істі Юйдің әкесі – Гуньге тапсырады. Гунь тоғыз жыл бойы су тасқынымен алысады, бірақ тасқын одан әрі күшейіп, дес бермей кетеді. Яодан кейінгі император – Шунь Гуньді дарға асып, су тасқынымен күресуді оның ұлы Юйге тапсырады. Юй каналдар салғызып, өзен арналарын тазартып, судың теңізге қарай ағуын қамтамасыз етті. Осылайша, Юйдің 13 жыл бойғы еңбегінің арқасында су тасқыны басылып, су теңізге ағатын болды. Халық қайтадан егіншілікпен айналыса бастады
Юй таққа б.з.д. 2205 жылы отырып, Ся әулетінің негізін қалады. Сөйтіп Қытай б.з.д. 1766 жылға дейін басқарады.

## Дереккөздер
# Сиань

**Сиа́н (Сиа́нь)** (қыт.西安, пінин : Xī'ān) - Қытайдағы қала , қысқаша аталуы Хау (镐 [Hào], Чжоу патшалығының алғашқы кезеңінде осылай аталған), Қытай Республикасы кезеңінде Ан (安 [Ān], ал ескі атауы Чаң-ан (长安 [Cháng ān], Батыс Хан (Хань) , Суй ,
Таң патшалықтардың астанасы кезінде), Джиң чжау (京兆 [Jīngzhào], ауызекі тілде "елорда", "елорда округі" деп аталған. Қытайдың ішкі құрлықтық өңіріндегі Шэньси провинциясының басқару орталығы.

Сиан қаласы Қытай тарихында ықпалы зор. Қала тарихы 6000 жылдан астам. 1200 жылдан астам мерзімде
Қытайдың 13 патшалығының (династиясының), Чжоу, Чин (Цинь), Хан (Хань), Суй және Таң дәуірінде де орталығы саналған. Әдетте патшалықтардың орталықтары казірігі Сиан орталығынан алшақта, әр жерлерде орналасқан.
Сиан қаласы Жібек жолының Қытайға тармақталған бөлігінде керуендердің тұрағы болған. Қала төңірегінде патшалық қорғандар,
Чин шыхуаң (秦始皇 [Qín shǐ huáng] - "Чиннің бірінші императоры") кесенесі (мавзолейі), терракота (күлгін түсті саздан жасалған) жауынгерлер армиясы (兵马俑 [bīngmǎyǒng] - биңмайоң) мүсіндері де осы жерден табылған.

Сиан - Қытайдың әйгілі тарихи және мәдени орталықтарының бірі. Қытай рухани өркениетінің мекені, Қытай халқының бесігі, Қытай мәдениетінің көрнекті өкілі.

Қазіргі таңда Сиан қаласы - Қытайдың жеті үлкен өңірлік орталықтарының бірі. 2009 жылы ҚХР мемлекеттік кеңесінде экономикалық даму жоспарына сәйкес мемлекеттік маңызды ғылыми-технологиялық зерттеу және дамыту орталығы, аймақтық сауда, мәслихат орталығы, аймақтық қаржы орталығы, халықаралық туризм орны, тұтас мемлекеттік маңызы бар жоғары технология өндірісі және озық өңдеуші өндіріс базасы, каланы жаһанданудағы талпынысы ерекше аталды. ҚХР-дың орталық және солтүстік өңірлерінде Сиан маңызды мәдени-ағарту, өндіріс орталығына айналды.
# Хань Юй

**Хань Юй** (қыт. 韓愈, пиньинь Hán Yù, 768-824) – қытай философы, тарихшы, жазушы, ақын, каллиграф. Буддизм мен даосизмге қарсы шыққандығымен тарихқа енген. 768 жылы Хэян уезінде дүниеге келген. 3 жасқа толғанда ата-анасынан айырылып, үлкен ағасының тәрбиесінде өседі. 792 жылы император емтиханынан өткен. Хань Юйдің идеялары ХІ ғасырдағы Сун әулетінің император кеңесшісі болған Оуян Сюдің реформаторлық қызметіне ықпал жасап отырған. Оның туындылары: «Юаньдао», «Юаньсинь», «Юй Мэн шаншу шу», «Цзянь ин фогу бяо». Эссе, өмірді сипаттау, философиялық лирика сынды жанрларда жазған. 824 жылы қайтыс болған.

## Дереккөздер
# Ашыту[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Ашу, ашыту** — органикалық заттардың ферментті тотығу-тотықсыздану процесі. Оның нәтижесінде организмдер өмір суруге қажет энергия алады. Ашу организмдер дамуының ерте сатысына тән және ол энергия алудың тиімсіз түрі болып есептеледі. Ашу процесі жануарларда, өсімдіктерде және көптеген микроорганизмдерде жүріп жатады. Кейбір бактериялар, саңырауқұлақтар, қарапайымдылар тек Ашудан алынатын энергия арқылы өсіп-өнеді. спирттер, органик. қышқылдар, аминқышқылдар, пуриндер, әсіресе, көмірсулар Ашуы мүмкін.

Ашитын заттың құрамына және оның метаболизміне байланысты ашыту нәтижесінде спирттер (этанол т.б.), органик. қышқылдар (сүт, май т.б.), ацетон, кейбір органик. заттар, көмір қышқыл газы, ал кейде сутек те түзіледі. Осы процестен түзілетін заттарға байланысты Ашу спиртті, сүт қышқылды, ацетонды т.б. болып бөлінеді. Ашу процесінің ашытқылардың қатысымен жүретінін 1837 жылы Каньяр Дела Тур, ал Ашу. табиғатын 1857 жылы Л. Пастер сынды француз зерттеушілері дәлелдеген, 1897 жылы неміс химигі Э. Бухнер қанттың Ашуы ашытқы клеткаларынан алынған сөлдердің әсерімен де жүретінін көрсеткен. Бұл көптеген ферменттерді бөліп алуға мүмкіндік берді. Ашу табиғаттағы зат алмасу процесінде (әсіресе целлюлозаның ыдырауында) маңызды орын алады. Ашудың көптеген түрлері өнеркәсіпте: спиртті Ашу — шарап және сыра өндіруде және сүт қышқылын өндіруде, жем сүрлеуде; пропион қышқылды Ашу — сыр өндірісінде, ацетон-бутилді Ашу — еріткіштер алуда кеңінен қолданылады.

## Дереккөздер
# Наан (тағам)

|  |
| --- |
| Наан |
|
«Шива» үнді мейрамханасынан наан |
|  |

**Наан** (хинди नान, **نان** парсы тілінен *nān*) — бидайдан жасалған торт, үнді ұлттық тағамдарының тағамы. Сонымен қатар, тағам Ауғанстанда, Иранда, Непалда, Пәкістанда, Тәжікстанда, Өзбекстанда және оған жақын аймақтарда кеңінен қолданылады. Түркі тілдерінде (мысалы, қазақ, қырғыз, өзбек, ұйғыр, т. б.) нан *наан* (парсы тілінен алынған) деп аталады.

Торттың негізі — ашытқы бидай қамыры. Толтыру ретінде әртүрлі қоспаларды қолдануға болады, мысалы, тартылған қой еті, көкөністер, ірімшік немесе картоп. Дәмдеуіштер мен дәмдеуіштерден зире, сарымсақ, кевра, мейіз қолданылады.

Наан сорпалармен, шайлармен немесе негізгі тағам ретінде тұтынылады.

|  Сыртқы медиафайлдар |
| --- |
|  | Хайдарабадтың Кулчасы / Наан / Ширмаалды пісіру суреттерінің слайд-шоуы. Flickr сайтында жарияланған |

## Сорттары

### Индонезия

Индонезияда наан индонезиялық және араб индонезиялық қауымдастықтарында, сондай-ақ малай, ацех және минангкабау — роти-чанай сияқты басқа роти нұсқаларымен танымал. Әдетте роти наан немесе роти нан деп аталатын бұл тағам жергілікті дәмдеуіштермен сарымсақ сияқты индонезиялық дәмдеуіштерді пайдалана отырып дайындалады.

## Галерея

* Үнді шелпектер *наан*
* Ауған наан
* Пәкістанның Карачи қаласындағы тандырда жаңа піскен наан
* Ірімшік наан
* *Наан пая* сорпамен (қой етімен), кейде Мьянмада таңғы асқа беріледі
* Қашғардағы ұйғыр наан
* Толтырылған тандыр наан
* Ирандағы наан
* Ирандағы *варбар* наан
* Ирандағы сангак
* Ирандағы *тафтан* наан
* Наан, Кабул, Ауғанстан
* Мазари-Шарифтегі наан, Ауғанстан
* Үнді наан
* Сары май мен сарымсақ қосылған наан
* Бирма наан бия

## Тағы қараңыз

* Нан
* Тандыр нан
* Бәтір нан

## Дереккөздер
# Халықаралық валюта қоры[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| **ағылш. *International Monetary FundХалықаралық пұл қоры** |
|

|  |
| --- |
|  |
| IMF member states in green

  |

 |
| Орналасуы | Вашингтон, АҚШ |
| Managing Director | Домини́к Стросс-Кан |
| Валюта | Special Drawing Rights |
| ISO 4217 Code | XDR |
| Пайыздық мөлшерлеме | 3.49% for SDRsExchange Rate Archives by Month |
| Сайты | www.imf.org |

**Халықаралық пұл қоры** (ағылш. *Іnternatіonal Monetary Fund (ІMF)*) — әлемдік қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатысты туындайтын түйткілдерді зерттейтін және қажет болған жағдайда мүше елдерге қаржылық және техникалық қолдау ұсынатын халықаралық ұйым. Оның штаб-пәтері АҚШ астанасы Вашингтонда орналасқан. Құрамына 184 мемлекет кіреді.ХВҚ — мүше мемлекеттер арасындағы валюта несие қатынастарын реттейтін, төлем теңгерімінің тапшылығынан валюталық қиындықтар туындаған кезде оларға шет ел валютасымен қысқа және орта мерзімді несие беру жолымен қаржы көмегін көрсететін халықар. ұйым. Брет-Будстағы конференцияның (АҚШ‚ 1944) шешіміне сәйкес құрылған. Оған БҰҰ-ның мамандандырылған мекемесі мәртебесі берілген. Ресми мақсаты — валюта-қаржы саласындағы халықар. ынтымақтастыққа және дүниежүз. сауданы дамытуға жәрдемдесу. Қордың активтері, көбінесе қатысушы мемлекеттердің жарналары (үлестері) есебінен құралады

## Сыртқы сілтемелер

* Халықаралық Валюта Қоры торбеті
* Finance & Development - ХВҚ Тоқсандық журналы
* Annual Reports of the Executive Board
* World Economic Outlook Reports
* IMF Publications
* IMF Fiscal Affairs Department (FAD)
* August Review - Global Banking: The IMF
* Kenneth Rogoff - The sisters at 60
* How the IMF Props Up the Dollar System Мұрағатталған 5 наурыздың 2005 жылы.
* *IMF’s Origins as a Blueprint for Its Future*, Anna J. Schwartz, National Bureau of Economic Research Мұрағатталған 1 мамырдың 2005 жылы.
* Center for International Finance & Development Мұрағатталған 15 қыркүйектің 2010 жылы. University of Iowa research center, includes a 300 page E-book on the IMF and World Bank.
* Political Forecasting? The IMF’s Flawed Growth Projections for Argentina and Venezuela by David Rosnick and Mark Weisbrot, Center for Economic and Policy Research
* What's the difference between the IMF and the World Bank? Мұрағатталған 23 қаңтардың 2009 жылы. by economist Arthur MacEwan, in Dollars & Sense magazine
* *"Monetary Freedom Act"* HR 391, by Congressman Ron Paul, 1981

## Дереккөздер
# Темір жол стансасы

Петропавл темір жол стансасы
**Темір жол стансасы** – темір жол көлігі аялдайтын, темір жол көлігіне және жолаушыларға түрлі қызметтер: жүктерді қабылдайтын, жүк тиеу-түсіру, сақтау және жеткізу жұмыстары жүргізілетін, локомотивтер мен вагондар құрастырылатын, тағы басқа техникалық қызмет көрсетілетін, тасымал үдерісін басқаратын кәсіпорын. Ол жұмыс сипатына қарай тораптық, аралық, бөліктік, сұрыптау, жүк және жолаушыларға арналған темір жол стансасына, атқарылатын жұмыстың көлемі мен сипатына қарай жоғары және 1 – 5 сыныпты темір жол стансасынана бөлінеді. Қазақстандағы ірі темір жол стансалары – Арыс, Шымкент, Тараз, Шу, Алматы-1, Семей, Защита, Петропавл тағы басқа.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Темір жол стансасы |

## Дереккөздер

* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
# Спектакль

**Спектакль** (фр. *spectacle*, лат. spectaculum – ойын-сауық) – театр өнерінің туындысы. Осы заманғы театрда режиссер-қоюшының басшылығы арқылы театр ұжымы күшімен (актерлер, суретші, композитор, т.б.) жүзеге асырылады. Спектакльді әзірлеп, қою процесі ең әуелі қалың көрермендер қауымының рухани талабы мен эстетикалық талғамына және театр ұжымының шығармашылық мүмкіншілігі мен ұстанған мақсат-мұратына орай пьесаны таңдау жұмысынан басталады. Осыдан кейін пьесаны сахнаға қоюшы-режиссердің актерлермен жұмыс істеуі, болашақ сахналық туындыға қажетті декорация жасау-жиїаздар мен музыкалық шығармамен эмоциялық жағынан байытып, көркемдеу ісімен айналысатын театр суретшісі, композитор, балетмейстер, дирижер, т.б. шығармашылық қызметкерлермен тығыз байланыста жұмыс істеу процесі де қатар жүргізіліп отырады. Спектакль алғашқы сәттен-ақ театр сахнасына қоюға таңдалып алынған пьеса мазмұнын айқындайтын идеялық түпкі ой-мақсатқа негізделеді. Сахналық туындылар жанрына қарай драмматикалық және музыкалық спектакльдерге бөлінеді. Мысалы, драмматикалық спектакльдің негізі пьеса болса, музыкалық спектакль опера либреттосы немесе балет сценарийіне құрылады. Театр шығармашылығының ерекшелігіне байланысты әрбір спектакль қаншама алдын ала ұқыпты дайындалғанымен ол бір-біріне ұқсамайтын әрі қайталанбайтын сахналық туынды болып қалады; қараныз Театр, Режиссерлік өнер.

## Дереккөздер
# Аньхой

Аньхой
**Аньхой** – Қытай Халық Республикасының Аньхой провинциясындағы қалалық аймақ.

Жер аумағы – 15.398 км². Халық саны – 5,59 млн адам.

Аньцин қалалық аймағы 3 ауданға (Дагуань, Исю және Инцзян аудандары), 1 қалалық уезге (Тунчэн қалалық уезі), 7 уезге (Ванцзян, Сусун, Тайху, Хуайнин, Цзуньян, Цяньшань және Юэси уездері) бөлінеді.

Қалалық аймақты *Сяо Чаоин* басқарады. Қала қарқынды даму үстінде.

| Карта | № | Русское название | Китайское название | Пиньинь |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| 1 | Хэфэй | 合肥市 | Héféi Shì |
| 2 | Аньцин | 安庆市 | Ānqìng Shì |
| 3 | Бэнбу | 蚌埠市 | Bèngbù Shì |
| 4 | Бочжоу | 亳州市 | Bózhōu Shì |
| 5 | Уху | 巢湖市 | Wuhú Shì |
| 6 | Чичжоу | 池州市 | Chízhōu Shì |
| 7 | Чучжоу | 滁州市 | Chúzhōu Shì |
| 8 | Фуян | 阜阳市 | Fǔyáng Shì |
| 9 | Хуайбэй | 淮北市 | Huáiběi Shì |
| 10 | Хуайнань | 淮南市 | Huáinán Shì |
| 11 | Хуаншань | 黄山市 | Huángshān Shì |
| 12 | Луань | 六安市 | Lù'ān Shì |
| 13 | Мааньшань | 马鞍山市 | Mǎ'ānshān Shì |
| 14 | Сучжоу | 宿州市 | Sùzhōu Shì |
| 15 | Тунлин | 铜陵市 | Tónglíng Shì |
| 16 | Чаоху | 芜湖市 | Cháohú Shì |
| 17 | Сюаньчэн | 宣城市 | Xuānchéng Shì |

## Дереккөздер