# ЮНЕСКО

| Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы.  |
| --- |
|  ЮНЕСКО туы |
| Түрі | Халықаралық ұйым |
| Бас кеңсесі |  Париж, Франция |
| Ресми тілдері | Ағылшын тілі, Испан тілі, Орыс тілі, Француз тілі, Қытай тілі, Араб тілі |
| **Бас директор** |  Одри Азуле |
| **Атқарушы кеңесінің төрағасы** |  Син Сүй (Xing Qu) |
| Бас мекемесі | Штаб-пәтер |
| Туысты ұйымдары | Біріккен Ұлттар Ұйымы |
| Қызметкерлер саны | 2,341 (2022) |
| Ресми торабы | unesco.org |

UNESCO жалауы
**ЮНЕСКО** (**U**nited **N**ations **E**ducational, **S**cientific and **C**ultural **O**rganization — *UNESCO*) — Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы.

Ұйым 1945 жылы 16 қарашада құрылды. Штаб-пәтері Францияның Париж қаласында орналасқан. Ұйым құрамына әлемнің түкпір-түкпірінде орналасқан 67 бюро мен бөлімшелер кіреді. Қазіргі таңда ұйымның 193 мүше-мемлекеті және 2 қараушы-мемлекеті бар.

1972 жылы ЮНЕСКО Әлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау конвенциясын қабылдайды, қазір бұл конвенция 184 елде бекітілген.

XX ғасырда ЮНЕСКО-ның аса мәнді жобалары мыналар: II дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери әрекеттерден зардап шеккен кітапхана және мұражай қорларын қалпына келтіру; Азияда, Африкада, Латын Америкасында бастауыш білім беру жүйелерін дамыту; құнды еңбектерді аудару, тікелей байланыстар орнату арқылы Батыс пен Шығыстың арасында мәдени алмасуды дамыту; дамушы елдердегі сауатсыздықты жойып, "негізгі білім беру" жүйесін қалыптастыру (оқу орталықтары Камбоджада, Үндістанда, Таиландта, Оңтүстік Кореяда, Либерияда, Түркияда, сондай-ақ бірқатар, Латын американдық елдерде, Таяу Шығыс елдерінде); өркениет ескерткіштерін сақтау. 1959 ж. ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру бойынша Халықаралық комитет жұмыс істей бастады.

## Мақсаты

ЮНЕСКО негізгі мақсаты — бейбітшілік пен қауіпсіздікті елдердің білім, ғылым және мәдениет салаларындағы ынтымақтастығын БҰҰ Қаулысында айтылғандай жалпыға бірдей құрметпен қарап, әділеттілік пен заңдардың орындалуын, адам құқығы, әрі негізгі бостандықтар негізінде барлық елге, түрі-түсіне, жынысына, тілі мен дініне қарамастан қамтамасыз ету арқылы нығайту.

Мақсатына жету үшін ЮНЕСКО бес негізгі функцияларды жүзеге асырады:

* болашағы бар, келешекте адамзатқа керек білім, ғылым, мәдениет пен байланыс формаларын зерттеу;
* білімді ғылыми зерттеудің нәтижесіне сүйене отырып таныту, алмасу, таратумен айналысу;
* заңнамалық іскерлікпен: ұсыныстарды іске асыруға міндет болатын халықаралық актілерді дайындау және қабылдау;
* мүше-мемлекеттерге «техникалық ынтымақтастық» түрінде жобалар жасау мен дамыту салаларындағы саясатын анықтауда эксперттерінің қызметтерін ұсынады;
* арнайы ақпаратпен алмасуды жүзеге асырады.

## Мүше елдер

2009 жылдың қазан айына сәйкес ЮНЕСКО ұйымына 193 мемлекет мүше және 7 мемлекет серіктес мүше дәрежелеріне ие.

1. Аустралия, ұйымға қосылу күні - қарашаның 4, 1946
2. Аустрия - тамыздың 13, 1948
3. Албания - қазанның 16, 1958
4. Алжир - қазанның 15, 1962
5. Америка Құрама Штаттары - қазанның 1, 2003
6. Андорра - қазанның 20, 1993
7. Ангола - наурыздың 11, 1977
8. Антигуа және Барбуда - шілденің 15, 1982
9. Аргентина - қыркүйектің 15, 1948
10. Армения - маусымның 9, 1992
11. Ауғанстан - мамырдың 4, 1948
12. Әзербайжан - маусымның 3, 1992
13. Багам аралдары - сәуірдің 23, 1981
14. Бангладеш - қазанның 27, 1972
15. Барбадос - қазанның 24, 1968
16. Бахрейн - қаңтардың 18, 1972
17. Беларусь - мамырдың 12, 1954
18. Бельгия - қарашаның 29, 1946
19. Белиз - мамырдың 10, 1982
20. Бенин - қазанның 18, 1960
21. Болгария - мамырдың 17, 1956
22. Боливия - қарашаның 13, 1946
23. Босния және Герцеговина - маусымның 2, 1993
24. Ботсвана - қаңтардың 16, 1980
25. Бразилия - қарашаның 4, 1946
26. Бруней - наурыздың 17, 2005
27. Біріккен Араб Әмірліктері - сәуірдің 20, 1972
28. Буркина-Фасо - қарашаның 14, 1960
29. Бурунди - қарашаның 16, 1962
30. Бутан - сәуірдің 13, 1982
31. Вануату - ақпанның 10, 1994
32. Мажарстан - қыркүйектің 14, 1948
33. Венесуэла - қарашаның 25, 1946
34. Вьетнам - шілденің 6, 1951
35. Габон - қарашаның 16, 1960
36. Гаити - қарашаның 18, 1946
37. Гайана - наурыздың 21, 1967
38. Гамбия - тамыздың 1, 1973
39. Гана - сәуірдің 11, 1958
40. Гватемала - қаңтардың 2, 1950
41. Гвинея - ақпанның 2, 1960
42. Гвинея-Бисау - қарашаның 1, 1974
43. Германия - шілденің 11, 1951
44. Грекия - қарашаның 4, 1946
45. Гренада - ақпанның 17, 1975
46. Гондурас - желтоқсанның 16, 1947
47. Грузия - қазанның 7, 1992
48. Дания - қарашаның 4, 1946
49. Джибути - тамыздың 31, 1989
50. Доминика - қаңтардың 9, 1979
51. Доминикан Республикасы - қарашаның 4, 1946
52. Мысыр - қарашаның 4, 1946
53. Жаңа Зеландия - қарашаның 4, 1946
54. Жапония - шілденің 2, 1951
55. Замбия - қарашаның 9, 1964
56. Зимбабве - қыркүйектің 22, 1980
57. Израиль - қыркүектің 16, 1949
58. Индонезия - мамырдың 27, 1950
59. Иордания - маусымның 14, 1950
60. Иран - қыркүйектің 6, 1948
61. Ирак - қазанның 21, 1948
62. Ирландия - қазанның 3, 1961
63. Исландия - маусымның 8, 1964
64. Испания - қаңтардың 30, 1953
65. Италия - қаңтардың 27, 1948
66. Йемен - сәуірдің 2, 1962
67. Камбоджа - шілденің 3, 1951
68. Камерун - қарашаның 11, 1960
69. Канада - қарашаның 4, 1946
70. Кабо-Верде - ақпанның 15, 1978
71. Катар - қаңтардың 27, 1972
72. Кения - сәуірдің 7, 1964
73. Кипр - ақпанның 6, 1961
74. Кирибати - қазанның 24, 1989
75. Колумбия - қазанның 31, 1947
76. Комор аралдары - наурыздың 22, 1977
77. Конго - қазанның 24, 1960
78. Конго Демократиялық Республикасы - қарашаның 25, 1960
79. Солтүстік Корея - қазанның 18, 1974
80. Корея Республикасы - маусымның 14, 1950
81. Коста-Рика - мамырдың 19, 1950
82. Кот-д’Ивуар - қазанның 27, 1960
83. Куба - тамыздың 29, 1947
84. Кувейт - қарашаның 18, 1960
85. Кук аралдары - қазанның 25, 1989
86. **Қазақстан** - наурыздың 2, 1992
87. Қырғызстан - маусымның 2, 1992
88. Қытай - қарашаның 4, 1946
89. Лаос - шілденің 9, 1951
90. Латвия - қазанның 14, 1991
91. Ливан - қарашаның 4, 1946
92. Лесото - қыркүйектің 29, 1967
93. Либерия - наурыздың 6, 1947
94. Ливия - маусымның 27, 1953
95. Литва - қазанның 7, 1991
96. Люксембург - қазанның 27, 1947
97. Маврикий - қазанның 25, 1968
98. Мавритания - қаңтардың 10, 1962
99. Мадагаскар - қарашаның 10, 1960
100. Македония Республикасы - маусымның 28, 1993
101. Малави - қазанның 27, 1964
102. Малайзия - маусымның 16, 1958
103. Мали - қарашаның 7, 1960
104. Мальдивтер - шілденің 18, 1980
105. Мальта - ақпанның 10, 1965
106. Маршалл аралдары - маусымның 30, 1995
107. Мексика - қарашаның 4, 1946
108. Микронезия Федерациялық Штаттары - қазанның 19, 1999
109. Мозамбик - қазанның 11, 1976
110. Молдова Республикасы - мамырдың 27, 1992
111. Монако - шілденің 6, 1949
112. Моңғолия - қарашаның 1, 1962
113. Марокко - қарашаның 7, 1956
114. Мьянма - маусымның 27, 1949
115. Намибия - қарашаның 2, 1978
116. Науру - қазанның 17, 1996
117. Нидерланд - қаңтардың 1, 1947
118. Непал - мамырдың 1, 1953
119. Никарагуа - ақпанның 22, 1952
120. Нигер - қарашаның 10, 1960
121. Нигерия - қарашаның 14, 1960
122. Ниуэ - қазанның 26, 1993
123. Норвегия - қарашаның 4, 1946
124. Оман - ақпанның 10, 1972
125. Орталық Африка Республикасы - қарашаның 11, 1960
126. Оңтүстік Африка - желтоқсанның 12, 1994
127. Өзбекстан - қазанның 26, 1993
128. Палау - қыркүйектің 20, 1999
129. Панама - қаңтардың 10, 1950
130. Папуа — Жаңа Гвинея - қазанның 4, 1976
131. Парагвай - маусымның 20, 1955
132. Пәкістан - қыркүйектің 14, 1949
133. Перу - қарашаның 21, 1946
134. Польша - қарашаның 6, 1946
135. Португалия - қыркүйектің 11, 1974
136. Ресей - сәуірдің 21, 1954
137. Руанда - қарашаның 7, 1962
138. Румыния - шілденің 27, 1956
139. Самоа - сәуірдің 3, 1981
140. Сан-Марино - қарашаның 12, 1974
141. Сан-Томе мен Принсипи - қаңтардың 22, 1980
142. Сауд Арабиясы - қарашаның 4, 1946
143. Эсватини - қаңтардың 25, 1978
144. Сейнт Винсент және Гренадинес - қаңтардың 14, 1983
145. Сент Киттс және Невис - қазанның 26, 1983
146. Сейнт Люсия - наурыздың 6, 1980
147. Сейшель аралдары - қазанның 18, 1976
148. Сенегал - қарашаның 10, 1960
149. Сербия - желтоқсанның 20, 2000
150. Сингапур - қазанның 8, 2007
151. Сирия - қарашаның 16, 1946
152. Словакия - ақпанның 9, 1993
153. Словения - мамырдың 27, 1992
154. Соломон аралдары - қыркүйектің 7, 1993
155. Сомали - қарашаның 15, 1960
156. Судан - қарашаның 26, 1956
157. Суринам - шілденің 16, 1976
158. Съерра-Леоне - наурыздың 28, 1962
159. Тайланд - қаңтардың 1, 1949
160. Танзания - наурыздың 6, 1962
161. Тәжікстан - сәуірдің 6, 1993
162. Того - қарашаның 17, 1960
163. Тонга - қыркүйектің 29, 1980
164. Тринидад және Тобаго - қарашаның 2, 1962
165. Тунис - қарашаның 8, 1956
166. Түркия Республикасы - қарашаның 4, 1946
167. Түрікменстан - тамыздың 17, 1993
168. Тувалу - қазанның 21, 1991
169. Уганда - қарашаның 9, 1962
170. Украина - мамырдың 12, 1954
171. Уругвай - қарашаның 8, 1947
172. Үндістан - қарашаның 4, 1946
173. Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы - шілденің 1, 1997
174. Фиджи - шілденің 14, 1983
175. Филиппин - қарашаның 21, 1946
176. Финляндия - қазанның 10, 1956
177. Франция - қарашаның 4, 1946
178. Хорватия - маусымның 1, 1992
179. Чад - желтоқсанның 19, 1960
180. Черногория - наурыздың 1, 2007
181. Чехия - ақпанның 22, 1993
182. Чили - шілденің 7, 1953
183. Швеция - қаңтардың 23, 1950
184. Швейцария - қаңтардың 28, 1949
185. Шри Ланка - қарашаның 14, 1949
186. Шығыс Тимор - маусымның 5, 2003
187. Эквадор - қаңтардың 22, 1947
188. Экваторлық Гвинея - қарашаның 29, 1979
189. Сальвадор - сәуірдің 28, 1948
190. Эритрея - қыркүйектің 2, 1993
191. Эстония - қазанның 14, 1991
192. Эфиопия - шілденің 1, 1955
193. Ямайка - қарашаның 7, 1962

### Серіктес мүше елдер

* Аруба - қазанның 20, 1987
* Британдық Виргиния аралдары - қарашаның 24, 1983
* Кайман аралдары - қазанның 30, 1999
* Макао, Қытай - қазанның 25, 1995
* Нидерландықтардың Антиллері - қазанның 26, 1983
* Токелау - қазанның 15, 2001
* Фарер аралдары - қазанның 12, 2009

### Бақылаушы елдер

* Израиль
* Ватикан

## Сыртқы сілтемелер

* UNESCO-Қазақстан Мұрағатталған 17 ақпанның 2010 жылы.
* Ресми торабы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз

* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* Әлемдік мұра