Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Кооперация

**Кооперация** (лат. cooperatіo – ынтымақтастық) – 1) жеке тұлғалардың ұжымдық кәсіпкерлік үшін ерікті мүшелік негізінде құрылған бірлестігі; 2) бір не бірнеше елдегі шетелдік серіктестері қатысуымен бірлескен немесе өзара келісілген өндірісті ұйымдастырудың әмбебап нысаны. Ол өнім өндіруді бөлісуге, тәуекелдіктердің өзара кепілдігіне, инвестициялар мен өнеркәсіптік секторды ортақтасып қорғауға негізделген. 3)бір немесе бірнеше әлеуметтік топтардың өкілдері бір мақсатқа жету жолында бірігіп, ұйымдасқан түрде әрекет ету процесі.

## Ауыл шаруашылығы Кооперациясы

Aуыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер өздерінің экономикалық және өзгедей қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатымен құрған түрлі aуыл шаруашылығы кооперативтері мен олардың одақтарының жүйесі.

## Еңбек Кооперациясы

Бірыңғай еңбек процесінің түрлі операцияларын орындайтын көптеген жұмыскерлердің осы процеске бірлесіп қатысуы негізінде еңбекті ұйымдастыру, жұмыстарды орындау нысаны.

## Несие Кооперациясы

Ұсақ тауар өндірушілердің несиеге деген қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бірігуі.

## Тұтыну Кооперациясы

Үлес пұлшылардың ақшалай және материалдық жарналар есебінен өздерінің тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге деген қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатымен жарғы негізінде әрекет ететін ерікті қоғамдарының, олардың бірлестіктерінің жиынтығы. Ол өз мүшелерінің мүдделері үшін дайындау, сауда, өндірістік, делдалдық және Қазақстан заңнамасында тыйым салынбаған өзге де қызметтерді жүзеге асырады, әлеуметтік-тұрмыстық инфрақұрылымның дамуына барынша жәрдемдеседі, қайырымдылық қызметін жүргізеді, халықаралық кооператив қозғалысына қатысады.

## Дереккөздер
# Қайта сақтандыру

**Қайта сақтандыру** – экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл қатынастарға орай сақтандырушы тәуекелді істі сақтандыруға қабылдап алады да, сақтандыру қорын жасау және сақтандыру операцияларының тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін нақты сақтандыруға байланысты жауапкершіліктің бір бөлігін келісілген шарттармен басқа сақтандырушыға береді. Тікелей сақтандыру операцияларын жүргізбейтін, тек қайта сақтандырумен айналысатын және қайта сақтандырылған тәуекелдіктің бір бөлігін ретроцессияға бере алатын компания кәсіпқой қайта сақтандырушы деп аталады. Қайта сақтандырудың негізгі нысаны – облигаторлық қайта сақтандыру. *Біріншіден*, мұнда, белгілі бір елдің аумағында әрекет ететін барлық сақтандыру компаниялары қолданыстағы заңдарға сәйкес сақтандыруға қабылданатын тәуекелді істердің бәрін мемлекет не өзге қайта сақтандыру компанияларына табыстауға міндетті. Қайта сақтандырудың бұл түрі – валютаның қайта сақтандыру арналары бойынша шет елге ағылуының жолын кесу үшін елдің сақтандыру рыногінің сыйымдылығын барынша пайдалануды мақсат етеді. *Екіншіден*, облигаторлық қайта сақтандыру – қайта сақтандырудың шарты болып табылады. Бұл шартқа орай түпкілікті сақтандырушы (цедент) сақтандырудың осы түрі бойынша барлық тәуекелді істі қайта сақтандырушыға табыстауға, ал қайта сақтандырушы оларды қабылдауға тиіс.

## Дереккөздер
# Жалпы табыс

**Жалпы табыс** — кәсіпорынның, фирманың өндірілген өнімді, орындалған жұмыстарды, көрсетілген қызметтерді өткізуден түскен ақшалаң тұлғадағы жылдық жиынтық табысы. Жалпы табыс тауарларды сатудан түскен ақшалай түсім мен өндіріске жұмсалған материалдық шығынның арасындағы айырма ретінде айқындалады. Ол жалақы мен таза табыс (пайда) сомасына тең. Ауыл шаруашылығында жалпы өнімнің ағымдағы бағамен есептелген құны мен материалдық өндірістік шығынның айырмасы ретінде есептеледі.

## Дереккөздер
# Сайлау[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Сайлау** — сайланбалы мемлекеттік лауазымдарға адам таңдау науқаны. Азаматтардың саясат пен мемлекеттік басқаруға атсалысуының ең көлемді әрі нақты нысаны болып табылады. Демократиялық қоғамда сайлау мынадай міндет атқарады: мемлекеттік жүйенің тиімділігін арттырады; саяси элита мен жетекшілерді іріктейді; үкімет пен басқарушы саяси партияның саясатын бағалайды; мемлекеттің қызметіне қоғамның бақылау жасауына мүмкіндік береді; саяси жанжалдың алдын алады. Осы міндеттер атқарылу үшін сайлау жалпыға бірдей, тең, төте (жанама сайлаудың демократиялығы төмен), жарыспалы, ерікті түрде өтуге тиіс.

## Дереккөздер:
# Лоббизм[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Лоббизм** - (ағылш. '**lobby'** - мәжілістен тыс жерлердегі күңкіл сөздер) - билік институттары ресми қызметінен тысқары жүзеге асырылатын, ықпалды іскерлер мен саясаткерлердің - лоббистердің - нақтылы бір топтардың мүдделерін қорғайтын заңжобасын жақтап, талап етілетін үкімет шешімін қабылдауға немесе өздеріне пайдалы мемлекеттік тапсырысты алу үшін талаптануы. Осы мақсатпен жеке кездесулер, байланыстар, келіссөздер ұйымдастырылады, ғылыми зерттеулердің нәтижесі баяндалған, қоғамдық пікірді зерттеу қорытындылары көрсетілген хат және телеграммалар табысталады. Әдетте, лоббистер өз мақсаттарына жету жолында ештеңеден тайынбайды: "ауыз бастырық", пара беру, қызмет көрсету, қоқан-лоқы жасау, арандату және т.б. әрекеттерге дейін барады.

Лоббизм АҚШ саяси өміріне анағұрлым жақын. Алайда, мұнда лоббизм - тек мәжілістен тыс жерлерде уағдаласу (ол да кеңінен таралған) ғана емес, сонымен қатар, заң жобаларын, биліктік-нұсқаулық актілерді сарапшылар, кеңесшілер ретінде дайындап, қабылдауға қатысудан көрініс табады. Лоббизмді заңды және заңсыз деп бөлуге болады. Екеуінің аражігін ажырату қиынға соғатындықтан, оған саяси құбылыс ретінде қарау да біржақты емес. Лоббизмге екі тәсіл қолдану қалыптасқан: тыйым салушы және құқықтық-реттеушілік. Бірінші тәсілді жақтаушылар лоббизмді қылмыстық әрекетпен теңестіреді және осы негізде заңнамалық санкциялар енгізу арқылы оны жоюға талпынады. Екінші тәсілдің жақтаушылары лоббистік белсенділікті құқықтық шеңбермен шектеуді ұсынады. Мысалы, Францияда лоббистік әрекет заңсыз болып танылса, Үндістанда сыбайлас жемқорлыққа теңдестірілген, АҚШ пен Канадада заңмен реттеледі.

Парламент депутаттарына, үкімет мүшелеріне әлдебір не басқа әлеуметтік немесе саяси күштердің пайдасы үшін әлдебір не басқа шешімдердің пайдасына (ресми емес кездесулер, пікір алмасулар, құлағдар қоғамдық аялардағы ресми емес әңгімелер мәжіліс залынан тыс жерде) ұйымдастырылған қысым көрсетулер тобы. Кәсіподақтардың, соғысқа қарсы қозғалыстардың, кәсіпорын директорларының, экономиканың аграрлық секторы өкілдерінің және т.б. парламентте өз лоббилары болуы мүмкін; осы топтардың агенттері— лоббистер.

## Дереккөздер
# Салық жеңілдігі[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Салық жеңілдігі** — салық төлеушілердің кейбір санаттарына басқаға қарағанда салықты аз мөлшерде төлеу мүмкіндігінің берілуі. Салық жеңілдігі қолданыстағы заңнамаға сәйкес беріледі. Салық жеңілдігін мемлекет: ғылыми-техникалық прогресті ынталандыру, өндірістің келешегі зор салаларының дамуын жеделдету; экологиялық талаптарды сақтау қажеттігіне байланысты кәсіпорынға түсетін туынды қаржы ауыртпалығын жеңілдету; қоғамның ауқаты төмен жіктерін әлеуметтік қорғау; белгілі бір демографиялық саясатты жүргізу мақсаттарына пайдаланады. Қазақстан Республикасының Салық кодексінде жеке сипаттағы салық жеңілдігін беруге тыйым салынған; салық жеңілдігін беру кезінде іскерлік және өндірістік қызметті көтермелеу көзделеді; салық жеңілдігі өтеулі, мерзімді және мәлімделмелі сипатта болады. Cалық жеңілдігін беру нысандары: салық негізін немесе салық сомасын азайту, салық мөлшерін төмендету; салық несиесін қамтитын мақсатты салық жеңілдігі маңызды салық жеңілдігінің бірі — салық салынбайтын минимум (салық объектісінің салықтан босатылатын ең төменгі мөлшері). Салық несиесі — кәсіпорынның инвестициялық жобаны іске асыруына, мемлекеттік билік тарапынан ұсынылатын белгілі бір талаптарды іске асыруға байланысты салық төлемінің мерзімін ұзартатын жеңілдік. Салық қызметімен немесе мемлекеттік әкімшілікпен несие келісімін жасасу нысанында беріледі; онда салық несиесінің мөлшері мен оны беру мерзімі, оның қайтарылу шарттары, несие бойынша пайыз мөлшерлемесінің көлемі келісіледі.

## Дереккөздер:
# The Washington Post

**«The Washington Post»** (қаз. *«Вашингто́н по́ст»*)(АҚШ басылымы) – ежелгі газеттер қатарына енетін АҚШ астанасындағы ірі басылым. Вашингтон қаласында жарық көреді. Газеттің негізін 1877 жылы Стилсон Хатчинс қалаған болатын. «Вашингон Пост» өз кезегінде Ақ Үйдегі, Конгресстегі, сондай-ақ америка федеральді үкіметіндегі саяси оқиғаларды жариялайтын басылым ретінде төрткүл дүниеге танымал. 2005 жылдың қазан айындағы мәлімет бойынша газет оқырмандарының орташа саны жұмыс күндері 715 181 болса, демалыс күндері 983 243-ке жетті. 2006 жылы басылым журналистері 22 Пулитцер сыйлығын, 18 Ниман стипендиясын, сонымен қатар Ақ Үй фотографтары Ассоциацияның 368 сыйлығын жеңіп алды. Басылым құрамына көптеген медиа- және басқа да компаниялар кіретін «Washington Post Company» компаниясының қарамағында.

## Дереккөздер

* Газет торабы (ағыл.)
* Бизнес тематикасына арналған газет торабы (ағыл.)
* Washington Post тарихы Мұрағатталған 11 маусымның 2008 жылы. (ағыл.)
# АҚШ Сенаты

| АҚШ Сенаты ағылш. *US Senate* |
| --- |
|  |
| АҚШ Сенатының мөрі |
|  |
| АҚШ Сенатының туы |
|  |
| Жалпы мағлұмат |
| Мемлекет |  АҚШ |
| Жоғары тұрған мекеме | АҚШ Конгресі |
| Штаб-пәтері | Капитолий, Вашингтон, АҚШ |
| Сенаттың президенті | Камала Харрис (D) 21 қаңтар, 2021 жылдан бастап |
| Сенаттың уақытша президенті | Патрик Лихи (D) 21 қаңтар, 2021 жылдан бастап |
| Орын саны | 100 |
| Сайлану мерзімі | 6 жыл |
| Ресми сайты |
| senate.gov |

**АҚШ 117-ші Конгресі Сенатының құрамы:Көпшілік:** (50)
\*      Демократиялық (48)
\*      Партиясыз (2)
**Азшылық:** (50)
\*      Республикалық (50)
**Америка Құрама Штаттарының Сенаты** (ағылш. *Unites States Senate*) — АҚШ Конгресінің жоғарғы палатасы, АҚШ уәкілдер палатасымен бірге АҚШ-тың екіпалаталы заң шығарушы орган құрайды.

Сенат сенаторлардан тұрады, олардың әрқайсысы тұтастай бір штаттың атынан сайланады. Әрбір штаттың тең дәрежеде алты жыл мерзімге қызмет ететін екі сенаторлары бар. Қазіргі уақытта 50 штаттың атынан 100 сенатор бар. Америка Құрама Штаттары Сенатының палатасы Капитолий ғимараты, Вашингтонда орналасқан.

## Дереккөздер
# Уикиқайнар

|  |
| --- |
| Уикиқайнар ағылш. *Wikisource* |
|
Уикиқайнар логотипі |
| URL | www.wikisource.org |
| Коммерциялық |
жоқ
 |
| Сайттың түрі |
электрондық кітапхана
 |
| Тіркелу |
міндетті емес
 |
| Сервердің орналасқан жері |
Майами
 |
| Иесі |
Уикимедиа қоры
 |
| Авторы |
Қатысушылар
 |

**Уикиқайнар** (ағылш. *Wikisource*) — ашық кітапхана — «Уикимедиа» қорының коммерциялық емес жобасы. Бұл жобаның *мақсаты* барлық тілдерде қолжетімді мәтіндерді қамтамасыз ететін, әрдайым толықтырылып отыратын электрондық кітапхана құру. Жоба өз жұмысын 2003 жыл маусымның 20 бастап атқаруда.

## Уикиқайнардың қазіргі кездегі көлемі

Жобаның статистика бетінде көрсетілген ақпарат бойынша, 2013 жылдың 31 мамыр айында 48 тілдік бөлім болды, олардың ішінде ең көлемдісі болғандары:

1. Орыс тіліндегі бөлім — 251 427 мақала,
2. Ағылшын тіліндегі бөлім — 226 519 мақала,
3. Француз тіліндегі бөлім — 100 314 мақала,
4. Португал тіліндегі бөлім — 88 624 мақала,
5. Неміс тіліндегі бөлім — 74 001 мақала.

Ал мета-уики ақпаратты бойынша, 2013 жылдың 5 шілдесінде Уикиқайнардың 63 тілдік бөлімі болды және алғашқы бестікке келесі бөлімдер еңді:

1. Француз тіліндегі бөлім — 1 376 760 мақала,
2. Ағылшын тіліндегі бөлім — 956 868 мақала,
3. Неміс тіліндегі бөлім — 303 359 мақала,
4. Орыс тіліндегі бөлім — 259 120 мақала,
5. Итальян тіліндегі бөлім — 140 339 мақала.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Анықтама «Уикиқайнар деген не?»
* Нұсқама «Уикиқайнар неден тұрады»
* Статистика Мұрағатталған 11 наурыздың 2013 жылы.
# 28 маусым

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

 |

**Маусымның 28** — Григориан күнтізбесінде жылдың 179-шы күні (кібісе жылдарда 180-ші). Жылдың аяғына 186 күн қалады.

## Мерекелер

* Қазақстан: Бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлері күні
* Қазақстанда Журналистер күні. Соңғы жылдардан бастап аталмыш мереке маусым айының соңғы жексенбісінде аталып өтілетін болды.

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Корпорация[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Корпорация** (лат. *corporatіo* – бірлестік) — 1) бірлестік, қоғамдастық, одақ; 2) меншіктің акционерлік нысаны‚ меншікті (капиталды) ұжымдасып иелену‚ кәсіпорынды басқару міндеттерін кәсіпқой басқарушылардың (менеджерлердің) жоғары тұрған буындарының қолына шоғырландыру; заңға қайшы келмейтін мақсатқа қол жеткізу үшін кәсіптік және басқа мүдделер сәйкестігі бойынша біріккен қоғам‚ одақ‚ тұлғалар тобы. Корпорация банкрот болған немесе төлем төлеуге қабілетсіз болған жағдайда өз міндеттемелері бойынша қатысушылардың мүлкімен емес‚ тек өз мүлкімен (Корпорация мүлкімен) ғана жауап береді.

## Дереккөздер
# Меншік құқығы

**Меншік құқығы** — субъектінің заң құжаттары арқылы танылатын және қорғалатын өзіне тиесілі мүлікті өз қалауынша иелену, пайдалану және оған билік ету құқығы.

Меншік құқығы мәміле жасалған кезде болған барлық жүктемелерімен басқа адамға беріледі. Меншік иесінің өз мүлкін иелену құқығы, пайдалану құқығы және оған билік ету құқығы болады. Меншік құқығының мерзімі шексіз.

1. Мүлікті меншіктенуге қатысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалар жүйесі;
2. Заңнамалық тұрғыдан жан-жақты қамтамасыз етіліп, меншігіне бекітілген мүлікті меншіктенушінің өз қалауы мен мүддесіне орай иелену, пайдалану және оған билік ету мүмкіндігі, сондай-ақ өз шаруашылығының үстемдік аясына өзгелердің араласуына жол бермеу мүмкіндігі.

Бұл мүмкіндіктер заңға қайшы келмейтін және өзгелердің заңды құқықтары мен мүдделерін таптамайтын кез келген әрекет арқылы жүзеге асады. Бұл тұрғыда меншік құқығы үш түрлі бөліктен тұрады:

1. *Иелену хақысы* – меншіктенушінің мүлікке деген шаруашылық үстемдігі. Яғни, мүліктің иесіне заң жүзінде бекітілуі;
2. *Пайдалану хақысы* – мүлікті іске асырып, пайдаға жарату;
3. *Билік ету хақысы* – құқықтық әрекеттер жасау арқылы мүліктің тағдырын белгілеу.

Мысалы, үйдің иесі оны сатса да, жалға берсе де немесе өзі тұрса да өзі біледі. Осы үшеуі Меншік құқығының құрамдас бөліктері болғанмен, барлық кезде бірге жүрмейді. Мысалы, жалға алған пәтерді пайдалану хақысы болғанымен, жалдаушының ол пәтерге деген иелену және билік ету хақысы жоқ. Көрсетілген үш мүмкіндіктің ішіндегі мүлікті меншіктендіретіні, яғни ең маңыздысы иелену хақысы. Қалған екеуі меншік иесінде болуы да, болмауы да оны меншік құқығынан айыра алмайды. Сондықтан мүліктің барлық ауыртпалығы, жауапкершілігі меншік иесінде.

**Меншік құқығына ие болу негіздері:**

1. Жаңа затқа ие болу құқығы. Егер сіз жаңа затты дайындап немесе жасаған болсаңыз, үй салсаңыз, ол бірден сіздің меншігіңізге айналады
2. Меншік иесінің қолындағы мүлкіне меншік құқығын басқа адам иеленуі мүмкін. *Мысалы, сіз бір зат сатып алсаңыз, оны жалға алсаңыз, заттарыңызды ауыстырсаңыз, бұдан кейін ол зат сіздікі болып, меншік құқығы сізге өтеді.*
3. Иесі жоқ немесе иесі белгісіз мүлікке, болмаса меншік иесі бас тартқан және әлдебір себептерге байланысты ол мүлікке ие болу құқығынан айырылған жағдайда, жеке тұлға сол меншіктіиемдену құқығына ие бола алады. *Мысалы, ол тәркіленген мүлік, банкрот болған адамдардың мүлкі т.б. болуы мүмкін.*

**Меншік құқығын тоқтату негіздері:**

1. Меншік иесінің еркімен тоқтату (сату, сыйға тарту, мүлкінен өз еркімен бас тарту)
2. Меншік иесінің ықтиярынсыз тоқтату (меншік иесінің өлімі, мүлкін тәркілеу, мүлкін жою)

## Дереккөздер
# Қаржы жылы

**Қаржы жылы** – бюджет, смета, кіріс пен шығыс теңгерімі нысанында жасалып, бекітілген қаржы жоспарлары қолданыста болып, атқарылатын кезең. Бұл кезең бюджеттік жыл күнтізбелік жылмен сәйкес келмегенде пайдаланылады. Қаржы жылы 12 айға тең, оның басталуы мен аяқталуы қаржы және бюджеттік заңнамада көрсетіледі (кейбір елдерде ол 1 шілдеден немесе 1 қазаннан басталады). Оның қолданылу мерзімінің белгіленуіне нақты елде тарихи қалыптасқан дәстүрлер ғана емес, сонымен бірге мемлекеттің белгілі бір мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған саясаты да ықпал етеді. Қаржы жылының көрсеткіштері қаржылық-бюджеттік жоспарлау үдерісінде негізге алынатын болса, ол базалық жыл деп есептеледі.

## Сілтемелер

*  Мұрағатталған 23 қаңтардың 2011 жылы.
*  Мұрағатталған 17 қаңтардың 2012 жылы.

## Дереккөздер
# Сигнификат

**Сигнификат** (лат. *significatum* - белгіленуші) — тілдік таңбаның ұғымдық мазмұны . **Сигнификат** термині бір мағыналы емес. Гносеологиялық ( философиялық таным теориясы) тұрғыдан алғанда **Сигнификат** адам санасындағы қайсыбір денотат қасиеттердің белгісін білдіреді. Демек, "Сигнификат" термині екі мағынада қолданылады:

1. Санада қалыптасқан құбылыс ретінде заттық ұғымға негізделген психикалық денотатқа қарама-қарсы қойылып қаралады;
2. Тілдегі сөздердің номинанты (атауы) ретінде қабылданады. Осы тұрғыда тілдегі создер әр түрлі Сигнификаттармен денотативті тендестікте болуы мүмкін. Мысалы: Сигнификатты сипаттағы *"омыртқалылар", "бас сүйегі бар тірі жәндіктер"* сияқты сөздер бір ғана денотативті мағынаға (сөйлеу үстіндегі нақты мағына) ие.

## Тағы қараныз:

* Сигнификативтік функция
* Семантика

## Дереккөздер
# Волонтерлік іс

**Волонтерлік іс** (лат. тілінен voluntarius — ерікті) – қызметтердің кең ауқымдылығы, ішіне өзара көмектің дәстүрлі пішіндерін және өзіне деген көмектің арттыруы болып келеді. Волонтерлікпен айналасатын адамдарды волонтер деп атайды. Олар ақысыз, ерікті қоғамдық жұмыс атқаратындарға жатады.

* Волонтерлік (ерікті) қызмет:
* Ағаш, өсімдіктер, көгалдар, түптерді отырғызып, өсіру;
* Азаматтардың мынадай сияқты әлеуметтік санаттарына көмек: егде адамдар, қамқорсыз бала-шағалар, баспанасыз адамдар, жастар, студенттер, мүмкіндіктері шектеулі адамдар (мүгедектер), бұрынғы тұтқындар, т.б;
* Жануарларға көмек, қорықтар мен хайуанаттар саябағына ерікті көмек;
* Ауланы, телімдерді, қалалық көшелерді абаттандыру;
* Салауатты өмір салтын насихаттау;
* Экологияны жақсарту: қоқыстарды жинау, сенбіліктерді ұйымдастыру т.б;
* Қайрымдылық концеттері мен театр қойылымдары;
* Нашақорлық, СПИД, жасөспірімнің айыпкерлігін алдын алуға арналған оқтаулы әңгімелерін жүргізу;

Волонтердің еңбегі ақысыз. Волонтерлер – тек альтруистер емес, олар тәжиребе алу үшін, дағдыларды және білімдерді арттыру үшін, дербес қарым-қатынастың қағидаларын білу үшін жұмыс істейді. Көбінесе волонтерлік қызмет – төленетін жұмысқа жол салады, бұл жерде адам өзін жақсы жақтан көрсете алады, өзін әртүрлі қызмет аясында сынап көріп, өмірлік жолын анықтай алады.
# Құқық субъектісі

**Құқық субъектісі** – жеке және заңды тұлға.

Құқық субъектісі – құқықтың барлық салаларындағы құқықтық қатынастардың қажетті белгісі, әйтсе де олардың әрқайсысында оның субъектілерінің жағдайында белгілі бір айырмашылықтар болады. Мысалы, азаматтық құқықтық қатынастарда азаматтар, шетел азаматтары және азаматтығы жоқ тұлғалар жеке тұлғалар ретінде әрекет етеді, ал коммерциялық және бейкоммерциялық ұйымдар заңды тұлғалар ретінде іс-қимыл жасайды. Қазақстан Республикасы мен жергілікті құрылымдар азаматтық құқықтық қатынастардың үшінші түрін құрайды, әкімшілік құқықтық қатынастарда негізінен мемлекеттік органдар, лауазымды тұлғалар, азаматтар және тек кей жағдайда ғана ұйымдар – заңды тұлғалар құқық субъектісі ретінде әрекет етеді. Қайсыбір ұйымды құқық субъектісі деп танығанда заң оның мемлекетке, оның органдарына қатысты жағдайын сипаттайтын құқықтық мәртебесін айқындайды. Халықаралық құқық субъектісін халықаралық қатынастарға қатысушылар құрайды, олардың халықаралық құқық шеңберінде өз құқықтары мен міндеттері болады.

## Дереккөздер
# Бизнес[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Бизнес орталығы.
**Бизнес** (*ағылш*. **busіness** — *кәсіпкерлік, сауда-саттық*) — пайда табуға бағытталған әрекеттің, экономикалық қызметтің бір түрі; жеке кәсіпкердің не фирманың іскерлік қызметі..

Бизнес адамның табиғи қасиеттеріне, біліміне негізделе отырып, қандай да болмасын бір істен кіріс кіргізуге, өзінің материалдық, рухани қажеттілігін қанағаттандыруға, сонымен қатар қоғамға пайда келтіруге де мүмкіндік береді. Бизнес қоғам мүшелерінің сұранысы мен ұсынысын есепке ала отырып, экономикалық жүйенің барлық саласын дамыту арқылы бизнестен түскен табыстан салық және басқа да алымдар төлеу және оларды қоғам дамуына, халық игілігіне жарату, әлеуметтік көмек көрсету нәтижесінде қалыптасады. Іскер орта көптеген әлеуметтік және басқадай проблемаларды өкімет бағдарламаларының шеңберінде, сонымен қатар дербес шешуге де қатысады.

## Дереккөздер
# Сенімгерлік[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Сенімгерлік**(*ағылш.* trust *- сенім, тапсырма*)

1. сенімгерлік негізде басқаруға берілген мүлік (*сенімгерлік меншік*);
2. иеленушісіне мүлікті сенімгерлікпен басқару құқығын беретін құжат;
3. меншікті сенімгерлікпен басқару. Мүлікті меншіктенуші оны басқа тұлғаға (*сенімгерлікпен басқарушыға*) табыстайды. Мүлікті сенімгерлікпен басқаруға беру меншік құқығының сенімгерлікпен басқарушыға ауысуын туғызбайды және трастылық шартпен, яки мүлікті сенімгерлікпен басқару шартымен рәсімделеді, бұл шарт бойынша бір тарап *(басқарудың құрылтайшысы)* өзінің мүлкін сенімгерлікпен басқарушыға сенімгерлікпен басқаруға береді, ол осы мүлікті басқару құрылтайшысының немесе ол көрсеткен үшінші тұлғаны *(бенецифиардың — пайда алушының)* пайдасына басқаруға міндеттенеді;
4. тапсырыскерлердің мүдделері үшін банкінің шаруашылық саласы мен басқа да қызмет салаларында қызмет көрсету жөніндегі сенімгерлік операциялары. Банк ісінде *"траст-операцияларды"* әдетте коммерциялық банкілер жүзеге асырады. Термин бірлестік, қор деген мағынада да қолданылады.

## Дереккөздер
# Уикимедиа қоры

Уикимедиа қорының логосы
**«Уикимедиа Қоры»** (Wikimedia Foundation, Inc.) — әлемдегі барлық тілде ақпарат тарату және тегін мазмұн (контент) қалыптастыруға байланысты құрылған халықаралық коммерциялық емес ұйым. Сонымен қатар, «Уикимедиа Қоры» түрлі уики-жобалардың көмегімен тегін, әрі танымдық контентке қол жеткізу мақсатын көздейді. Әлем бойынша ең көп кірілетін 10 сайттың бірі болып табылатын ғаламдық Уикипедия - аталмыш қордың ірі жобаларының бірі.

Штаб-пәтері АҚШ-тың Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласында орналасқан. Қордың құрылуы ресми түрде 2003 жылы маусымның 20-сында, Уикипедия негізін қалаушылардың бірі Джимми Уейлс тарапынан жарияланған болатын.

## Уикимедиа қорына ең көп қайырымшылықтар

* Facebook - $1 млн 22.12.2018
* Павел Дуров (Вконтакте) - $1 млн 24.01.2012
* Google - $2 млн 17.02.2010
* Google - $0.5 млн 19.11.2011
* Amazon - $1 млн 26.09.2018
* Крейг Ньюмарк - $2,5 млн 11.09.2019

## Уикимедиа жобалары

Уикимедиа жобаларының жанұялық логосы
2010 жылы 16 сәуірде тіркелген Уикимедиа жобаларындағы барлық өңдеулер саны
## Дереккөздер