Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Брезовица (Косово)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Брезовица |
| алб. Brezovicë, серб. *Брезовица / Brezovica* |
|  |
| Әкімшілігі |
| Ел |  КосовоКосово |
| Аймағы |
Штерпце
 |
| Аудан |
Феризай
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 42°13′19″ с. е. 21°00′17″ ш. б.﻿ / ﻿42.22194° с. е. 21.00472° ш. б.﻿ / 42.22194; 21.00472    |
| Жер аумағы |
80 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
1015 ± 1 м м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1:00
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 68 адам (2011) |
| Тығыздығы |
0,85 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Пошта индексі |
38357
 |
| Автомобиль коды |
05
 |
| Брезовица |
| Брезовица шекарасы [көрсет ►]

Wikimedia | © OpenStreetMap
 |

**Брезовица** (алб. Brezovicë, серб. *Брезовица / Brezovica*) — Косовоның оңтүстігіндегі Штерпце муниципалитетіндегі елдегі ең үлкен тау шаңғысы курорты орналасқан елді мекен.

## Сипаттама

Елді мекен Призрен кентінен шығысқа қарай шамамен 20 шақырым және Штерпце қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 5 шақырым жерде орналасқан. Шаңғы алаңы шығыс Шар тауларының солтүстік-батыс беткейінде орналасқан, биіктігі 2000 метрден асатын тау жотасы Косово мен Македония арасында 80 шақырымға созылып жатыр. Ауылдың жанында Чайлия шыңындағы Градиште бекінісінің қалдықтары бар.

2011 жылы 68 тұрғын тіркелген, олардың 44-і сербтер, 23-і албандар және бір адам басқа ұлтты көрсеткен.

## Тау шаңғысы курорты

Шаңғы курорты Чар тауларының солтүстік-батыс аймақтарында, теңіз деңгейінен 900 м-ден 2500 м-ге дейінгі биіктікте орналасқан. Жотаның рельефі аумақта жыл бойы тау-курорттық демалысты дамытуға мүмкіндік береді. Қысқы маусымда қарашадан келесі жылдың мамырына дейін қар жауады, осы уақытта шаңғымен сырғанау шаралары көбейеді. Шаңғы маусымы шамамен 128 күнге созылады.
Солтүстік пен солтүстік-батыстан төменғі жоталарға дейін панорамалық көріністер бар. Тау шаңғысы курортының аймағына баратын көптеген спорт әуесқойлары пайдалана алатын бірнеше шаңғы жолдары бар. Барлық бағыттар бойынша жүріп өткен жалпы қашықтық шамамен 18 шақырымды құрайды. Сондай-ақ тоғызға жуық беткейлер бар, ең ұзын соқпағы Препрег соқпағы - таудың басында шамамен 804 м-ден 2552-ге дейінгі биіктікте ұзындығы 3500 метр. Ең қысқа соқпақ – Бачило – небәрі 301 метр және теңіз деңгейінен биіктігі 74 м-ден 1803 м-ге дейін.

Мұнда күн жылына 180 күн ашық, қар жамылғысы жылына 280 күнге созылады, орташа тереңдігі 1,2 м. Брезовица ерекше табиғи жағдайлармен сипатталады. Мұнда көптеген мөлдір тау көлдері және жануарлар мен флораның алуан түрлілігі бар. Брезовица курортында қазірдің өзінде бірнеше еуропалық деңгейдегі қонақүйлер жұмыс істейді.

## Көрнекі жерлері

Косоводағы Брезовица тау шаңғысы курорты таңғажайып табиғи сұлулықтың, бай тарихтың және қызықты қысқы спорт түрлерінің бірегей үйлесімін ұсынады. Келушілер таңғажайып тау көріністерімен қоршалған беткейлерде әлемдік деңгейдегі шаңғы мен сноуборд тебуді тамашалай алады.
Шипажай сонымен қатар альпі ауылдарымен, дәмді жергілікті тағамдармен мақтана алады. Тарих әуесқойлары Косовоның қызықты өткенін көруге мүмкіндік беретін Гадиме үңгірі мен Грачаница монастыры сияқты жақын маңдағы мәдени көрікті жерлерге бара алады.

Брезовицаның панорамасы
## Дереккөздер
# 31 желтоқсан[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы желтоқсан** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **MMXXVI** |

 |

**Желтоқсанның 31** — Григориан күнтізбесінде жылдың 365-ші күні (кібісе жылдарда 366-ші). Жылдың аяғына 0 күн қалады.

Бұл — жылдың соңғы күні. Ендігі күн — келесі жылдың қаңтардың 1.

## Мерекелер

*Тағы қараңыз: Санат:Желтоқсанның 31 күніндегі мерекелер*

### Ұлттық

* Әзербайжан, Әлемдегі барлық әзірбайжандықтардың бірлік күні.
* Жаңа жыл.

 **ДіниКатолицизм**
 — Сильвестр І еске алу күні.
 — Екатерина Лабурені еске алу күні.
 **Православие**
 — азапкер Әуле Себастьянды еске алу күні.
 — азапкер Викторды еске алу күні (1936);
 — әулие-азапкер Фддейді еске алу күні (1937);
 — әулие-азапкер Николайды еске алу күні (1937);
 — әулие-азапкер Сергейді және азапкер-әйел Вераны еске алу күні (1942);
 — азапкер Еввиотты еске алу күні;
— азапкер Ермилді еске алу күні;
— Ермогенді еске алу күні;
— азапкер Мартинді еске алу күні;
— Мокияны еске алу күні;
— киелі Софронияны еске алу күні;
— киелі Феодорды еске алу күні;
— азапкер Фокиді еске алу күні;
— Елисаветті еске алу күні;
— Софияны Чудотворицы.
## Оқиғалар

## Қайтыс болғандар

* Ғабит Мүсірепов
* Бекзат Саттарханов

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |

## Дереккөздер
# Ортағасыр

Американың ашылуы
**Ортағасыр**, кейде **Орта ғасырлар**, *(лат.* medіum acvum*)* – адамзат тарихының *ежелгі дүние мен жаңа тарих* аралығындағы кезеңі.

Ортағасыр ұғымдын **XV – XVI ғасырларда** Қайта өркендеу дәуірінің итальян тарихшы-гуманистері (Ф.Бьондо, т. б.) енгізіп, ғылымда XVIII ғасырда бекіді. Ортағасыр – Батыс Еуропада феодалдықтың өмірге келіп, үстемдік құруы және ыдырай бастау дәуірі. КСРО кезіндегі тарих ғылымында Орта ғасырға құл иеленуші Рим империясының күйреуі (шартты түрде 476 жылы) мен XVII ғасырдағы ағылшын революциясына дейінгі кезең жатқызылды. Бұл Еуропада он екі ғасырға тең уақыт, ал Шығыс елдері кейіндеу дамығандықтан, бұл заңдылық сақталмайды. Ортағасыр ұғымы тарих ғылымында Еуропа тарихи деректемелеріне сай пайда болып, жете зерттелген. Дегенмен, бұл ұғым дүние жүзінің басқа аймақтарында да қолданылады. Соңғы кезде тарих ғылымында Ортағасырдың басталуы арабтардың Еуропаға шабуылы басталған кез (VIII ғасырдың басы), ал аяқталуы – Константинопольдің құлауы (1453 ж.), Американың ашылуы (1492 ж.), Германияда **реформация мен шаруалар соғысы** (1525 ж.) деген әр түрлі көзқарастар орын алып отыр. Ортағасыр тарихын зерттейтін ғылым медиевистика деп аталады.

## Шаруалардың ортағасырлық қоғамдағы орны

Шаруалардың қоғамда атқаратын рөлі ортағасырларда қалыптасқан үш қауымдық топ теориясы бойыншы анықталды. Ол теория қоғамды адам ағзасымен салыстыруға негізделді. Адамның өміріне жан қандай қажет болса, құдайға құлшылық етуші дінбасылар да қоғамға сондай қажет делінді. Зиялы мырзалар мен ел басқарып жүрген атқамінерлер адамның қолына теңестіріліп, «соғысушылар» рөліне ие болды. Ал шаруалар адамның аяғына теңестіріліп, жұмыс істеушілер деп танылды.

Бұл теория бойынша адамның жаны, аяғы, қолы бір-біріне қандай қажет болса, дінбасылары да,зиялы мырзалар мен шаруалар да бір-біріне сондай қажет, олар бір-бірінсіз өмір сүре алмайды делінеді. Сондықтан да олар әрқашан бір-бірімен тығыз байланыста ешқандай талас-тартыссыз, ынтымақта өмір сүруі керек. Себебі адамның аяғы қолына, қолы жанына қарсы қастандық жасамайды.

Сөйтіп ортағасырда шаруалар қоғамның ең қажетті мүшесі саналды. Шаруаларға, олардың дене еңбегіне деген осындай озық көзқарас олардың қоғамдық өндіріске ынтасын арттырып, шарушылықтың өркендей түсуіне елеулі үлес қосты.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Middle Ages |

## Дереккөздер
# Геральдика[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Геральдика** (heraldіca) – гербтерді зерттейтін тарих ғылымының бір саласы. Генеология, нумизматика, палеография, cфрагистика сияқты тарихи пәндермен тығыз байланысты. «**Геральдика**» термині латынның «heraldus» яғни жаршы деген сөзінен шыққан. Ортағасырлық Еуропа корольдерінің сарайында гербтердің кімге тиесілі екенін анықтайтын, тіркейтін, жүйелейтін және жаңа гербтерді жасайтын арнайы адамдар – герольдтар болған. Кейіннен олар «Герольдия» атты мекемелерге біріктіріледі. Олар Геральдиканыңның белгілері мен бояу түстері ұғымдарының ерекше жүйесін жасады. Геральдика 19 ғасырдыдың 2-жартысынан тарихи пән ретінде қалыптасты. Қазақстан Республикасының гербі, туы, т.б. мемлекеттік рәміздері, еліміз қалаларының гербтері Геральдиканың озық үлгілерінің бірі болып табылады.

## Дереккөздер
# 25 маусым[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

 |

**Маусымның 25** — Григориан күнтізбесінде жылдың 176-шы күні (кібісе жылдарда 177-ші). Жылдың аяғына 189 күн қалады.

## Мерекелер

* Мозамбик Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1975).
* Словения Республикасының Ұлттық мейрамы - Словен мемлекеттілігінің күні (1991). Ел парламенті Скупщина Словения Республикасының тәуелсіздігі мен егемендігін жариялайтын Декларация қабылдады..

## Оқиғалар

* 1991 жылы Қазақ КСР-нің «Қазақ КСР Министрлер Кабинеті туралы» Заңы қабылданды. Заңға сәйкес Министрлер Кабинетінің мәртебесі, құрылуы мен құрамы сондай-ақ негізгі міндеттері мен өкілеттілігі анықталды. 1995 жылы 30 тамызда жүргізілген референдумның нәтижесінде бұрынғы мемлекеттік құрылыстың кемшіліктерін жойған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы қабылданып, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітілді.

## Туғандар

* Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев — Алаш қозғалысының қайраткері, ақын, қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі.
* Темір Нұрыахытұлы Бекмамбетов - ресейлік клипмейкер, продюсер, кинорежисер.

## Қайтыс болғандар

* 2009 — Майкл Джексон, АҚШ поп музыка королі, композитор, би патшасы.

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# 22 маусым

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

 |

**Маусымның 22** — Григориан күнтізбесінде жылдың 173-ші күні (кібісе жылдарда 174-ші). Жылдың аяғына 192 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

* 1941 жылы Алмания Кеңес Одағына қарсы соғыс бастады.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# 21 маусым[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

 |

**Маусымның 21** — Григориан күнтізбесінде жылдың 172-ші күні (кібісе жылдарда 173-ші). Жылдың аяғына 193 күн қалады.

## Мерекелер

1948 жылы алғашқы компьютерлік бағдарлама жасалды.

## Оқиғалар

* 1804 жыл — Смитсон Теннант екі жаңа металл: иридий мен осмий ашылғандығы жайлы Лондон корольдік қоғамына хат жолдады.

## Туғандар

* 1781 жыл — Симеон Дени Пуассон (1840 жылы қ.б.), француз математигі, физик, қазіргі математикалық физиканың негізін қалаушы.
* 1962 жыл — Виктор Цой, кеңестік «Кино» рок-тобының жетекші мүшесі  (1990 жылы қ.б.).

## Қайтыс болғандар

* 1857 жыл — Луи Тенар(1777 жылы т.), француз химик, сутек пероксидін ашқан.
* 1874 жыл — Андерс Йонас Ангстрем (1814 жылы т.), швед физигі, астроном, Күн атмосфересында сутегіні тапқан, спектроскопияны ашқан.
* 1957 жыл — Йоханнес Штарк (1874 жылы т.), неміс физигі, 1919 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# 18 маусым

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

**Маусымның 18** — Григориан күнтізбесінде жылдың 168-ші күні (кібісе жылдарда 169-шы). Жылдың аяғына 197 күн қалады.

## Мерекелер

```
Санат:Маусымның 17 күніндегі мерекелер
```

## Оқиғалар

1830 — Федор Шубин ІІ Ақмола бекінісінің салынуы туралы жарлық шығарды.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Амитоз[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Амитоз
**Амитоз** (*amitosis*; гр. *а* — жоқ; гр. *mitos* — жіп) — бөліну кезінде жасуша ядросында күрделі өзгерістер жүрмейтін жасуша бөлінуінің сирек кездесетін түрі. Алғаш рет неміс биологі Роберт Ремак 1841 жылы сипаттады, ал терминің 1882 жылы Вальтарам Флеминго еңгізді. Амитоздық бөліну кезінде жасуша хромосомалары көрінбейді және беліну ұршығы түзілмейді. Алдымен ядро, соңынан цитоплазма бөлініп, бір аналық клеткадан бірнеше жас клеткалар пайда болады. Адам мен жануарлар организмдерінде амитоздың үш: генеративті, дегенеративті және реактивті түрлері кездеседі. Генеративті амитоз нәтижесінде пайда болған жас жасушалар, қалыпты жағдайда, бөлінуден кейін одан әрі қарай митоз арқылы белініп көбейе береді. Реактивті амитоз — адам мен жануарлар организмдеріне кездейсоқ факторлардың эсер етуі нәтижесінде, мысалы, жарақаттану ошақтарында байқалады. Жарақаттанған ұлпа жасушалары жедел реактивті амитоз арқылы бөлініп, жазылғаннан кейін, ұлпа жасушалары одан әрі митоз арқылы бөліне береді. Дегенеративті амитоз ұлпа жасушаларында тіршілік тоқтап, оларда ыдырау процесі басталған кезінде байқалады.

## Дереккөздер
# Спирогира[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Спирогира** — тұщы су қоймаларында тіршілік ететін ағза. Спирогирада жібі бір қатарға орналасып, ұзын жасушалардан құралған көпжасушалы балдыр. Ол өзге балдырлармен бірге жиналып, суға жасыл түс береді. Спирогира қолға алғанда жібектей жұмсақ болып сезіледі. Спирогираның құрылысын микроскоппен көруге болады. Оның жасушалары ірі. Жасуша қабықшасы астындағы цитоплазма ядроны қоршаған цитоплазмамен цитоплазмалық жіпшелер арқылы байланысады. Жіпшелердің арасын вакуоль шырыны толтырып тұрады. Жасыл түс беріп тұратын хроматофоры бір, екі немесе одан көп болады. Таспа пішінді хроматофоры жасушада оралма тәрізді орналасқан. Атауы осы қасиетіне негізделген. Ол өсімді және жынысты жолмен көбейеді. Өсімді көбею спирогира жіпшесі бірнеше бөлшекке немесе жеке жасушаларының бөлінуі арқылы жүреді. Әр бөлшегінің жасушасынан қайтадан спирогира жіпшесі пайда болады. Жынысты көбею жіптеріндегі екі жасушаның цитоплазмасының қосылуы арқылы жүреді.

## Таралуы

Спирогира - дүниежүзінің барлық аймақтарындағы тұщы суларда кеңінен таралған балдырлардың бірі, сондай-ақ тұздылау суларда да кездеседі. Спирогира судың бетінде қалқып жүретін немесе түбіне жайылып өсетін, мақта тәрізді ірі шоғырлар түзеді және көбінесе тоқтау және ағын сулардың лайында, тоғандарда, батпақтарда, арықтарда, өзендерде, жылғаларда, бассейндерде және т.б. жерлерде жиі ұшырасады. Спирогира теңіз деңгейінен 5 км-ден астам биіктікте де тұзды және әлсіз тұзды суларда, минералды бұлақтарда табылған.

## Галерея

* *Спирогира*
* *Спирогира*
* *Спирогира* жасушасы

## Дереккөздер
# Сұңғыла

| Сұңғыла |
| --- |
|  ' |
| Ғылыми топтастыруы |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дүниесі: | Өсімдіктер  |
| Бөлімі: | Гүлді өсімдіктер  |
| Табы: | Қос жарнақтылар  |
| (unranked) | Asterids  |
| Сабы: | Lamiales  |
| Тұқымдасы: | Orobanchaceae  |
| Тайпасы: | Orobancheae  |
| Тегі: | Orobanche L. |

 |
| түрлері |
|
200 түрі белгілі |

**Сұңғыла** (лат. *Orobanche*) – сұңғыла тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.

Қазақстанда өте көп кездесетін паразит өсімдіктердің бірі. Ол Қазақстанның барлық жерінде өседі. Сұңғыланы сазды құмдарда да, қалың өскен жусанның тамырында да көруге болады. Бұл онша үлкен емес - биіктігі 30-40 сантиметр келетін өсімдік. Хлорофилсіз және онша жетілмеген бозғылт түсті жапырақтары бар сабағында күңгірт күлгін реңді шашақтанған ірі-ірі гүлдері болады. Мұның да тұқымдары ұсақ және көп болады, олар қауашағынан жерге шашылып жатады. Сұңғыла жабайы жусанға да, сол сияқты мәдени өсімдіктерге де түседі. Ол жусан сияқты күрделі гүлділер тұқымдасына жататын, күнбағыстың тамырында да кездеседі. Сұңғыланы гербицидпен өлтіреді, немесе күнбағысты ауыспалы егісте себеді. Бұл жағдайда, бірнеше жыл бойы өзіне лайықты өсімдіктердің жоқтығынан сұмқұла өліп бітеді.

## Дереккөздер