Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Дебат[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Дебат** - [ фр. *debats* - талқылау] - нақты құрылымдалған және арнайы ұйымдастырылған қоғамдық пікір алмасу, екі жақтың өзекті мәселелер бойынша пікірталас. Қоғамдық пікірталастың бұл түрі дебатқа қатысушылардың бір-бірін емес, үшінші тарапты өздерінің дұрыс екеніне сендіруін қамтамасыз етуге бағытталған. Пікірталасқа қатысушылар қолданатын вербалды және вербалды емес құралдар аудитория қойған мәселе бойынша белгілі бір пікір қалыптастыруға арналған. Пікірталас деп көбінесе президенттікке кандидаттардың сайлау алдындағы саяси пікірталастары түсініледі.

## Тағы қараныз

* Айтыс
* Жарыс

## Дереккөздер
# Томас Генри Хаксли* Гексли[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Томас Генри Хаксли\* Гексли** ағылш. *Thomas Henry Huxley* 4 мамыр 1825; 29 маусым 1895) – ағылшын зоологі. .

Чарльз Дарвиннің эволюция теориясын жақтаушы, жолын жалғастырушы. Томас Генри Хакслиге «Дарвин бульдогы» лақабы тағылған. Лондон корольдік қоғамның мүшесі, ал 1883-1885 жылдары президенті болған. Жаңашыл биологияда Линнеейдің еңбегін жалғастырғаны үшін Карл Линней және Дарвин медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер
# Арнайы салыстырмалылық теориясы

Уақыт пен кеңістік бойындағы дүниенің өткен және болашақ конусы
**Арнайы салыстырмалылық теориясы** - тартылыс өрісін есепке алмауға болатын жағдайдағы кеңістік-уакыттың физикалык теориясы.

 **WIKINIUM\_MATH\_PH\_0**
## Дереккөздер
# Сібір[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Сібір 1905ж
**Сібір** (орыс. *Сибирь*) — Азияның Орал таулары мен Тынық мұхит жағалауының және Солтүстік Мұзды мұхит жағалауы мен Моңғолия шекарасы, Сарыарқа етегі аралығындағы бөлігі.

## Климаты

Сібір Антарктиканы қоспағанда жер бетіндегі климаты қатал аймаққа жатады. Қыс ұзақ және өте суық, қаңтардағы орташа температура -0° шамасында, оңтүстіктен төмен аудандарда -46°С дейін төмендейді. Шілде айы ең жылы ай болып саналады, ол кездегі температура барынша жоғары, бірақ жалпы алғанда 70° F болады.

## Халқы

Сібірде 40 миллионнан астам адам тұрады, олардың көбі - орыстар, украиндар, қалғаны - басқа славян ұлтының өкілдері. Славяндар көбіне үлкен қалаларда тұрады. Сібір өлкесіне әсіресе ауылдық жерлерде басқа ұлттардың да өкілдері бар. Олар - түріктер, моңғолдар, алтай тіл тобына жататын этникалық топтарының түркітілдер халықтар.

## Дереккөздер

Абай «Жиырма жеті жасында» деген өлеңінде: «...Ресей, Сібір қалмады. Хабарланып әр тұстан, Көрмей дамыл алмады...», - деп, сүйікті ұлы Әбдірахманның жастайынан оқу-білімге ден қойып, ізденіп, дүниенің төрт бұрышымен, С. өлкесімен де таныс болғаны туралы айтады.

## Дереккөздер
# Тунгус метеориті

**Тунгус метеориті** – планетаралық кеңістіктен Ресей жеріне келіп түскен метеорлық дененің қалдығы. 1908 жылы 30-маусымда, жергілікті уақыт бойынша таңертеңгі сағат 7-де Красноярск өлкесінде байқалған, метеориттің құлап түсуін елестететін, (бірақ одан өзінің масштабы жағынан үлкен болып келген) өте сирек кездесетін табиғи құбылыс. Аспанда Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай қозғалған өте жарық болид бірнеше секунд бойы көрінді. Ол Шығыс Сібірдің радиусы 800 км-ге дейінгі аумағында байқалды. Болидтің қозғалған жолында қуатты тозаң ізі бірнеше сағат бойы сақталып тұрды. Қопарылыс әсері 1000 км-ден астам қашықтыққа сезіліп, қатты гүрсіл естілді. Шаң көтеріліп, үйлер селкілдеп, терезе әйнектері сынды. Иркутскіде, сондай-ақ Батыс Еуропаның бірқатар жерлерінде орналасқан сейсмографтарсейсмикалық толқынды тіркеді. Осы құбылыстың эпицентрін алғаш рет 1927 жылы кеңес минералогы Л.А. Кулик зерттеді. Ол эпицентр маңындағы радиусы 15 – 30 км жердегі ағаштардың радиал бағыт бойынша құлап түскенін анықтады. Қопарылыс кезінде шамамен 1023 – 1024 эрг энергия бөлініп шыққандығы есептеліп табылды. 1938 – 39 жылы құлаған ағаштардың орталығы бөлігіне аэрофототүсіру жүргізілді. Тунгус метеоритін жер атмосферасына ғарыштық жылдамдықпен енген шағын комета деп есептейтін жорамал бар.

## Сілтеме

* Quasi Three-Dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908) Dr. Andrei E. Zlobin, Paper of 2007 Planetary Defense Conference.
* Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal Dr. Andrei E. Zlobin, Paper 1304.8070 in arXiv.org (PDF)
* Tunguska similar impacts and origin of life Dr. Andrei E. Zlobin, article in electronic journal "Modern scientific researches and innovations." – желтоқсан 2013. - № 12.
# Ұзын пышақтар түні[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Эрнст Рём (оң жақта), Курт Далюге және Генрих Гиммлер, 1933 жыл тамыз
**«Ұзын пышақтар түні»** (нем. *Nacht der langen Messer*; **Рём бүлігі** — нем. *Röhm-Putsch*) — 1934 жылы 30 маусымда Адольф Гитлер өткізген қарсы шығушы штурмдық отрядтарын (СА) жою операциясы. СА-ның күшті болып кетуінен сақтанып, Гитлер өзінің СС-іне ұйымның көшбасшыларын Э. Реммен қоса жоюға бұйрық берген.

Бұл түнде Гитлердің ондаған басқа да дұшпандары — К. Фон Шлейхер мен О. Штрассер қоса өлтірілген. «Ұзын пышақтар түні» операциясы кезінде барлығы 90 адам өлтірілген.

## Әдебиеттер

* *Evans Richard J.* The Coming of the Third Reich —  New York: Penguin Group, 2004. — ISBN 978-0-14-303469-8.
* *Maracin Paul* The Night of the Long Knives: 48 Hours that Changed the History of the World —  New York: The Lyons Press, 2004. — ISBN 978-1-59921-070-4.
* *Mau Herman* The 'Second Revolution'—June 30, 1934 // Republic to Reich: The Making of the Nazi Revolution —  New York: Pantheon Books, 1972. — ISBN 978-0-394-47122-8.
* *Tolstoy Nikolai* Night of the Long Knives —  New York: Ballantine Books, 1972. — ISBN 978-0-345-02787-0.

## Сыртқы сілтемелер

* The History Place – Triumph of Hitler – Night of the Long Knives
* German Culture – The Third Reich – Consolidation of Power
* The German Embassy in the United States – The Era of National Socialism Мұрағатталған 20 қарашаның 2015 жылы.
* The Holocaust Museum – The Third Reich
# 29 маусым

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

 |

**Маусымның 29** — Григориан күнтізбесінде жылдың 180-ші күні (кібісе жылдарда 181-ші). Жылдың аяғына 185 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Уикимедиа қоры[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Уикимедиа қорының логосы
**«Уикимедиа Қоры»** (Wikimedia Foundation, Inc.) — әлемдегі барлық тілде ақпарат тарату және тегін мазмұн (контент) қалыптастыруға байланысты құрылған халықаралық коммерциялық емес ұйым. Сонымен қатар, «Уикимедиа Қоры» түрлі уики-жобалардың көмегімен тегін, әрі танымдық контентке қол жеткізу мақсатын көздейді. Әлем бойынша ең көп кірілетін 10 сайттың бірі болып табылатын ғаламдық Уикипедия - аталмыш қордың ірі жобаларының бірі.

Штаб-пәтері АҚШ-тың Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласында орналасқан. Қордың құрылуы ресми түрде 2003 жылы маусымның 20-сында, Уикипедия негізін қалаушылардың бірі Джимми Уейлс тарапынан жарияланған болатын.

## Уикимедиа қорына ең көп қайырымшылықтар

* Facebook - $1 млн 22.12.2018
* Павел Дуров (Вконтакте) - $1 млн 24.01.2012
* Google - $2 млн 17.02.2010
* Google - $0.5 млн 19.11.2011
* Amazon - $1 млн 26.09.2018
* Крейг Ньюмарк - $2,5 млн 11.09.2019

## Уикимедиа жобалары

Уикимедиа жобаларының жанұялық логосы
2010 жылы 16 сәуірде тіркелген Уикимедиа жобаларындағы барлық өңдеулер саны
## Дереккөздер
# Серб тілі[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Серб тілі |
| Өз атауы: |
Sérbian language
 |
| Елдер: |
Сербия, Черногория
 |
| Сөйлеушілер саны: |
12 млн.
 |
| Классификация |
|
Үнді-Еуропа тілдері
славян тобы |
| Жазуы: |
кириллица
 |
| Тіл коды |
| ISO 639-1: |
СРП
 |
| ISO 639-2: |
srp, srp және scc
 |
| ISO 639-3: |
srp
 |
| Тағы қараңыз: Жоба:Лингвистика |

**Серб тілі** (Sérbian language) — үндіеуропалық тілдер отбасының славян тобының оңтүстік славян кішкі тобына кіреді, тілдердің қопарылма (флективті) түріне жатады. Сербияның (Воеводина, Косово, Метохия провинциялары) және Черногорияның ресми тілі; Босния және Герцеговина Республикасының ресми тілі (босния және хорват тілдерімен бірге) (Конституция 1995).

## Референтті халық

Референтті халық: сербтер; өз атауы – сербтер, србтер.

## Географиялық таралуы

Сербияның негізгі халқы, сонымен қатар Хорватияда (Хрватска), Черногорияда (Црна Гора) тұрады.
Сербтер ұзақ уақыт өмір сүрген басқа елдерде де бөлек аймақтар бар: Македонияда (Куманово, Скопье), Словенияда (Бела Крайна), Румынияда (Банат), Мажарстандада (Печ, Сентендре, Сегед).
Тұрақты серб диаспоралары көптеген елдерде бар: Германия, Аустрия, Швейцария, Франция, Ресей, Бразилия, Канада, АҚШ және Аустралияда.

## Диалектісі

Серб әдеби тілі стокава диалектісіне негізделген.

## Жазуы

Серб тілінде екі алфавит қолданылады: Вук Караджич жасаған кириллица әліпбиі, Людевит Гадж жасаған латын әліпбиі.

*Кириллица графикасына негізделген қазіргі жазу:*

Аа Бб Вв Гг Дд Ђђ Ее Жж Зз Ии Jj Кк Лл Љљ Мм Нн Њњ Оо Пп Рр Сс Тт Ћћ Уу Фф Хх Цц Чч Џџ Шш

## Дереккөздер