Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Тель-Авив[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Тель-Авив |
| תֵּל אָבִיב-יָפוֹ  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ту | Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ИзраильИзраиль |
| Мэр |
Хульдаи, Рон
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 32°05′00″ с. е. 34°48′00″ ш. б.﻿ / ﻿32.08333° с. е. 34.80000° ш. б.﻿ / 32.08333; 34.80000    |
| Құрылған уақыты |
11 сәуір 1909 жыл
 |
| Жер аумағы |
70 км²
 |
| Климаты |
Суб-тропикалық
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+2, жазда UTC+3
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 405 200 адам (2012) |
| Тығыздығы |
7 947 адам/км²
 |
| Ұлттық құрамы |
Еврейлер (91,6%), Арабтар (3,9%), басқалар  (4,5%)
 |
| Этнохороним |
Тель-Авивтік
 |
| Ресми тілі |
Иврит тілі
 |
| tel-aviv.gov.il   (иврит) (ағыл.) (орыс.) (ар.) |
| Тель-Авив |
| Тель-Авив шекарасы

 |
|

**Тель-Авив** (ивр. תֵּל אָבִיב-יָפוֹ‎; араб.: تل أبيب‎) — Израильдін ең үлкен қаласы. Жерорта теңіздің ең үлкен курорт, порт. Жерорта теңізден шығыс жағасында орналасқан. Халық саны – 403700 адамдар. Тель-Авив мәдинет және экономикалық, туристтік қала. Қалада суб-тропикалық, жерорта теңіздік климат болып тұр. Қыста жаңбыр жауады. Ауа-Райы жылы тұрады. Орташа температурасы + 13,3 С. Қар сирек болады. Жаз өте ыстық және ұзақ болады.

## Суреттер

* Шератон қонақ үй
* Жағажай
* Яркон көшесі
* Тель-Авивтің қонақ үйлер Яркон көшесінде.
* Тель-Авивтік порт
* Ежелі қала
* Жағажай
* Рабина алаңы
* Рабина алаңы
* Рабина алаңы
* Рабина алаңы
* Рабина алаңы
* Типтік Тель-Авивтік үй Баухауз стильді.
# 2 маусым

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **2026 жылғы маусым** | >> |
| Жек | Дүй | Сей | Сәр | Бей | Жұм | Сен |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

 |

**Маусымның 2** — Григориан күнтізбесінде жылдың 153-ші күні (кібісе жылдарда 154-ші). Жылдың аяғына 212 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

|  |
| --- |
|  |
| **Жыл айлары мен күндері** |
| Қаңтар | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Ақпан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) |
| Наурыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Сәуір | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Мамыр | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Маусым | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Шілде | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Тамыз | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қыркүйек | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Қазан | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Қараша | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Желтоқсан     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
# Ғылыми-фантастикалық фильм[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Ғылыми-фантастикалық фильм** (ағылш. *Science fiction film*) немесе **ғылыми-фантастикалық кино** — өзге ғаламшарлық өмір формалары, ғарыш кемелері, роботтар, киборгтар, мутанттар, жұлдызаралық саяхат, уақытқа саяхат немесе басқа да заманауи технологиялар сияқты негізгі ғылыммен толық мойындалмаған құбылыстардың болжамды, ғылыми негізделген бейнелерін қолданылатын кино жанры. Ғылыми-фантастикалық фильмдер көбіне саяси немесе әлеуметтік мәселелерге назар аудару және адам болмысы сияқты философиялық тақырыптарды зерттеу үшін қолданылады.

## Жанрдың даму тарихы

Бұл жанр дыбыссыз кино заманының алғашқы жылдарынан бастап бар. Соның жарқын мысалы ретінде Жорж Мельестің трюктік фотоэффектілерді қолданған «Айға саяхат» (1902) фильмін атауға болады. Жанрдағы келесі ірі әрі алғашқы толықметражды туынды — «Метрополис» (1927) фильмі болды. Кейінірек «Болашақ нәрселер» (1936) сияқты бірнеше ерте кезеңдегі ірі бюджеттік фильмдер жарық көргенімен, 1930 жылдардан 1950 жылдарға дейін бұл жанр негізінен төмен бюджеттік «В санатындағы фильмдерден» тұрды.

Стэнли Кубриктің кинематограф тарихында өшпес із қалдырған «2001 жылғы Ғарыш Одиссеясы» (1968) туындысынан кейін ғылыми-фантастикалық фильм жанрына байсалдырақ қарай бастады. 1970 жылдардың соңында «Жұлдызды соғыстар» (1977) фильмінің орасан зор табысынан кейін арнайы эффектілерге толы ірі бюджеттік ғылыми-фантастикалық туындылар көрермендер арасында үлкен танымалдыққа ие болып, кейінгі онжылдықтардағы блокбастерлердің пайда болуына жол ашты.

## Супержанр ретінде жіктелуі

Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс (Eric R. Williams) өзінің сценаристер таксономиясында ғылыми-фантастикалық фильмдерді он бір супержанрдың бірі ретінде анықтайды. Ол барлық толықметражды көркем фильмдерді осы супержанрларға жіктеуге болатынын алға тартады. Оның пайымдауынша, қалған он супержанрға атыс-шабыс, криминал, фэнтези, хоррор, романтика, тұрмыстық драма (slice of life), спорт, триллер, соғыс және вестерн жатады.

## Дереккөздер
# Джесси Оуэнс

|  |
| --- |
|  Джесси Оуэнс |
| Jesse Owens |
|
1936 жылғы суретте |
| Жеке мағлұматтар |
| Толық есімі |
James Cleveland Owens
 |
| Лақап аты |
Buckeye Bullet
 |
| Туған күні | 12 қыркүйек 1913 (1913-09-12) |
| Туған жері |
Оквилл, Алабама
 |
| Қайтыс болған күні | 31 наурыз 1980 (1980-03-31) (66 жас) |
| Азаматтығы |  АҚШ |
| Бойы |
180 см
 |
| Салмағы |
75 кг
 |
| IAAF |
14343816 және 270934
 |
| Үздік нәтижелері |
| 100 м |
10,2 (1936)
 |
| 200 м |
20,7 (1936)
 |
| Ұзындық |
8,13 м (1935)
 |
| **Джесси Оуэнс** Ортаққорда |

| Марапаттар |
| --- |
| **АҚШ** |
|  **Жеңіл атлетика, ерлер** |
| Олимпиада ойындары |
| Алтын | 1936 Берлин | 100 м |
| Алтын | 1936 Берлин | 200 м |
| Алтын | 1936 Берлин | Эстафета 4×100 м |
| Алтын | 1936 Берлин | Ұзындыққа секіру |

**Джеймс Кливленд (Джесси) Оуэнс** (12.09.1913–31.03.1980) — АҚШ жеңіл атлеті, спринтер және ұзындыққа секіруші, төрт мәрте Олимпиада чемпионы.

Нацистік Берлинде Олимпиада қаһарманы атанып, Джесси Оуэнс «жалғыз өзі Гитлердің арийлер басымдылығы туралы сандырағын быт-шыт қылды». 100 және 200 метрге жүгіру, эстафета мен ұзындыққа секіруде алтын медальдар жеңіп, ол осы сайыстың төртеуінде де жаңа олимпиялық рекорд орнатты.

2012 жылы оның есімі ИААФ Даңқ залына енгізілді.

## Өмірбаяны

Джеймс Генри және Мэри жанұясындағы он баланың кенжесі болған. Тоғыз жасында жанұясы Ұлы миграцияға қосылып, Алабамадан Огайоға көшіп кетеді.

Жаңа мектепте оның есімін сұрағанда, ол өз инициалдарын «J. C.» деп атайды, бірақ мұғалім «Джесси» деп естиді; содан оны бәрі солай атап кетеді. Мектепте ол өзінің болашақ әйелімен танысады. Рут есімді қызға 1935 жылы үйленеді, үш қыз бала табады.

1933 жылы ол студенттік чемпионатта 100 ярдты әлем рекордымен тең уақытта жүгіріп, өзіне жанкүйерлердің назарын аудартады.

1935 жылы Джесси Оуэнс солтүстік-шығыс штаттарының ірі университеттерін біріктіретін Big Ten Conference чемпионатына қатысады. Сонда 25 мамыр күні ол 45 минуттың ішінде 5 әлем рекордын орнатты және тағы бір әлем рекордымен тең түсті.

1936 жылы Олимпиадаға қатысады. 3 тамызда 100 метрді 10,3 секундта жүгіріп өтеді. 4 тамызда ұзындыққа секіруде 8,06 метрді бағындырады. 5 тамызда 200 метрді 20,7 секунд ішінде жүгіріп өтеді. 9 тамызда Ральф Меткалф, Фой Дрэпер және Фрэнк Викоффпен бірге 100 метрлік эстафетада жеңіп шығады. 39,8 секунд көрсеткішпен олар жаңа әлем рекордын орнатады.

Адольф Гитлер өз үйінде өткізген Ойындарда немістер бәріне үстемдік көрсете алатынына сенген, бірақ Джесси Оуэнстің жетістіктері нацистердің көңіліне жаңа үрей ұялатты.

Алайда АҚШ-қа оралысымен даңқты спортшы әлі де нәсілдік дискриминацияға және қиын қаржылық жағдайға тап болып жүрген. Тек Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен оны өз елінде қошеметтей бастаған.

* Ұзындыққа секіруі
* Секіргеннен кейінгі марапаттау
* Берлиндегі бөлмесі

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Джесси Оуэнске арналған сайт Мұрағатталған 20 шілденің 2001 жылы.
* Мұражайының сайты
# XX ғасыр[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |  |
| --- | --- |
| **Мыңжылдықтар:** | 2-ші мыңжылдық |
| **Ғасырлар:** | 19 ғ. — **20 ғ.** — 21 ғ. |
| **Онжылдықтар:** | 1900 жж. 1910 жж. 1920 жж. 1930 жж. 1940 жж. 1950 жж. 1960 жж. 1970 жж. 1980 жж. 1990 жж. |
| **Санаттар:** | Туғандар — қайтыс болғандар Пайда болғандар — Ғайып болғандар |

## Онжылдықтар және жылдар

**[[::Ғасырлар|Ғасырлар]] және [[::Мыңжылдықтар|мыңжылдықтар]]**

| Мыңжылдықтар | Ғасырлар |
| --- | --- |
| Заманымыздан бұрынғы (ЗБ) |
| **[[::4-ші мыңжылдық ЗБ|4-ші]]**: | [[::40 ғ. ЗБ|40]] | [[::39 ғ. ЗБ|39]] | [[::38 ғ. ЗБ|38]] | [[::37 ғ. ЗБ|37]] | [[::36 ғ. ЗБ|36]] | [[::35 ғ. ЗБ|35]] | [[::34 ғ. ЗБ|34]] | [[::33 ғ. ЗБ|33]] | [[::32 ғ. ЗБ|32]] | [[::31 ғ. ЗБ|31]] |
| **[[::3-ші мыңжылдық ЗБ|3-ші]]**: | [[::30 ғ. ЗБ|30]] | [[::29 ғ. ЗБ|29]] | [[::28 ғ. ЗБ|28]] | [[::27 ғ. ЗБ|27]] | [[::26 ғ. ЗБ|26]] | [[::25 ғ. ЗБ|25]] | [[::24 ғ. ЗБ|24]] | [[::23 ғ. ЗБ|23]] | [[::22 ғ. ЗБ|22]] | [[::21 ғ. ЗБ|21]] |
| **[[::2-ші мыңжылдық ЗБ|2-ші]]**: | [[::20 ғ. ЗБ|20]] | [[::19 ғ. ЗБ|19]] | [[::18 ғ. ЗБ|18]] | [[::17 ғ. ЗБ|17]] | [[::16 ғ. ЗБ|16]] | [[::15 ғ. ЗБ|15]] | [[::14 ғ. ЗБ|14]] | [[::13 ғ. ЗБ|13]] | [[::12 ғ. ЗБ|12]] | [[::11 ғ. ЗБ|11]] |
| **[[::1-ші мыңжылдық ЗБ|1-ші]]**: | [[::10 ғ. ЗБ|10]] |   [[::9 ғ. ЗБ|9]] |   [[::8 ғ. ЗБ|8]] |   [[::7 ғ. ЗБ|7]] |   [[::6 ғ. ЗБ|6]] |   [[::5 ғ. ЗБ|5]] |   [[::4 ғ. ЗБ|4]] |   [[::3 ғ. ЗБ|3]] |   [[::2 ғ. ЗБ|2]] |   [[::1 ғ. ЗБ|1]] |
| Біздің Заманымыздың (БЗ) |
| **[[::1-ші мыңжылдық|1-ші]]**: |   [[::1 ғ.|1]] |   [[::2 ғ.|2]] |   [[::3 ғ.|3]] |   [[::4 ғ.|4]] |   [[::5 ғ.|5]] |   [[::6 ғ.|6]] |   [[::7 ғ.|7]] |   [[::8 ғ.|8]] |   [[::9 ғ.|9]] | [[::10 ғ.|10]] |
| **[[::2-ші мыңжылдық|2-ші]]**: | [[::11 ғ.|11]] | [[::12 ғ.|12]] | [[::13 ғ.|13]] | [[::14 ғ.|14]] | [[::15 ғ.|15]] | [[::16 ғ.|16]] | [[::17 ғ.|17]] | [[::18 ғ.|18]] | [[::19 ғ.|19]] | [[::20 ғ.|20]] |
| **[[::3-ші мыңжылдық|3-ші]]**: | [[::21 ғ.|21]] | [[::22 ғ.|22]] | [[::23 ғ.|23]] | [[::24 ғ.|24]] | [[::25 ғ.|25]] | [[::26 ғ.|26]] | [[::27 ғ.|27]] | [[::28 ғ.|28]] | [[::29 ғ.|29]] | [[::30 ғ.|30]] |
| **[[::4-ші мыңжылдық|4-ші]]**: | [[::31 ғ.|31]] |
# Адели жері

**Адели жері** — Антарктида құрлығының шығыс бөлігіндегі мүйіс. Солтүстік жағалауларын Дюрвиль тауының суы шайып жатыр. Мұзының қалыңдығы 2000 м, жағалауға жақын жерлерін [[мұз]] баспаған. Адели жері 1840 жылы Франция экспедициясын бастаған Ж. Дюмон-Дюрвиль ашқан. Мүйістің атауы оның әйелінің атымен аталған.

## Дереккөздер
# Оңтүстік Дания (облыс)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Үлгі:География
**Оңтүстік Дания** (дат. Syddanmark) Данияның оңтүстігінде орналасқан әкімшілік аймақ. Данияда муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында құрылды. Бұл реформалар бойынша Даниядағы дәстүрлі уездер ("амттар") бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Муниципалитеттері

* Ассенс (Assens)
* Биллунн (Billund)
* Вайен (Vejen)
* Вайле (Vejle)
* Варде (Varde)
* Кертеминне (Kerteminde)
* Кольдинг (Kolding)
* Лангеланн (Langeland)
* Миддельфарт (Middelfart)
* Норфюнс (Nordfyns)
* Нюборг (Nyborg)
* Обенро (Aabenraa)
* Оденсе (Odense)
* Свеннборг (Svendborg)
* Сённерборг (Sønderborg)
* Тённер (Tønder)
* Фанё (Fanø)
* Фоборг-Миттфюн (Faaborg-Midtfyn)
* Фредерисия (Fredericia)
* Хадерслев (Haderslev)
* Эрё (Ærø)
* Эсбьерг (Esbjerg)
# Джон Уотсон

|  |
| --- |
| Джон Уотсон |
|  |
| Туған күні | **Lua error Module:Wikidata ішіндегі 39 жолында: attempt to concatenate field '?' (a nil value).** |
| Қайтыс болған күні | **Lua error Module:Wikidata ішіндегі 39 жолында: attempt to concatenate field '?' (a nil value).** |

The "Little Albert" experiment
**Джон Уотсон** (1878-1958) - америка психологі, бихевиоризмнің негізін қалаушы. Ол психологияны обьективтік сипаттағы жаратылыстану ғылымының қатарына жатқызып, мұндағы интеропективтік (субьективтік) бағытты санайды.

* Жануарлар мен адамдарда артық стимул және реакция(S-R) психологияның негізгі обьектісі, яғни әртүрлі стимулдар (тітіркендіргіштер) тиісті жауап реакциясын тудырады деп сана феноменін мойындамайды. Оның психологиялық көзқарасының қалыптасуына И.П.Павловтың шартты рефлекстер теориясымен В.М.Бектеревтің рефлексологиялық концепциясы әсер еткен. Негізгі еңбектері: «Бихефиоризм тұрғысындағы психология мінез-құлық туралы ғылым» (1926) т.б.

## Дереккөздер
# Джером Брунер[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Джером Брунер |
| Jerome Seymour Bruner |
|  |
| Туған күні | 1 қазан 1915 (1915-10-01) |
| Туған жері |
Нью-Йорк АҚШ
 |
| Қайтыс болған күні | 5 маусым 2016 (2016-06-05) (100 жас) |
| Қайтыс болған жері |
Манхэттен, Нью-Йорк, АҚШ
 |
| Азаматтығы |  АҚШ |
| Жұмыс орны |
Гарвард университеті Нью-Йорк университеті
 |
| Альма-матер |
Гарвард университеті Дьюк университеті
 |
| Марапаттары |

Бальцан сыйлығы, Гуггенхайм стипендиясы
 |
| Сайты |

 |

**Джером Сеймур Брунер** (ағылш. *Jerome Seymour Bruner*; 1 қазан 1915(19151001), Нью-Йорк, АҚШ — 5 маусым 2016) — Американың белгілі психологы, Гарвард университетінің профессоры. Брунердің ғылыми еңбектері, негізінен, таным процестерінің психологиясын зерттеуге, ойдың дамуын, оқытудың психология негізін ашуға арналған. Брунер таным процестерінің психологиясын зерттегенде техникалық жаңалықтарына, атап айтқанда, кибернетикалық тәсілдер мен ұғымдарға сүйенеді. Брунер ойлауды танымдағы белсенді әрекет деп бағалады. Брунернің "Оқыту процесі" деген еңбегі белгілі совет психологы А.Р.Лурияның алғы сөзімен 1962 ж. орысша басылып шықты.

## Дереккөздер