Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пошта

Көшедегі пошта жәшігі(Қарағанды қаласы)Халықаралық пошта күніне арналған "Қазпошта" штамы**Пошта** (итал. *posta*) — заттарды (жазба хабарларды, басылымдарды, ақша аудармаларын, т.б.) үздіксіз жинақтап, оларды көлік арқылы таратуды қамтамасыз ететін байланыс түрі. Пошта — мемлекеттік байланыс жүйесінің маңызды мекемесі. Ол жергілікті халықтың мәдени-тұрмыстық мұқтаждығына қажет заттар жеткізу, бір ел ішінде және шетелдермен ақпарат алмасу мәселелерін қамтамасыз етеді. Қазақстанда алғаш пошта бөлімі 1860 ж. Алматы қаласында (Верный қаласы) ашылды. 1862 ж. Алматы қаласын Пішкек қаласымен қосқан бірінші телеграф желісі іске қосылды. 1993 ж. пошта және электр байланыстары жеке бөлінді. 1995 жылдан Қазақстанда пошта Республикалық мемлекеттік пошта байланысы мекемесіне (РМПБМ) айналды. 1999 жылдан РМПБМ “Қазпошта” АҚ болып қайта құрылды. “Қазпошта” АҚ көрсететін қызметтерге жазбаша хабар, бандероль, посылка жіберу және жеткізу, үлкен өлшемді ауыр жүктерді жіберу және жеткізу, курьерлік қызмет көрсету, мерзімдік басылымдарға жазылу, оларды жіберу, жеткізу, сату, арнайы байланыс қызметін көрсету, филателия бөлімі, пошта жеделхаттарын жіберу, т.б. жатады. Қазақстандағы пошта жолының жалпы ұзындығы 105400 км-ден астам. Оның 95%-ы автокөлік үлесіне тиеді.

## Дереккөздер

* Қазақ энциклопедиясы
# Цзино

|  |
| --- |
| Цзино |
| цзино, юлэ, юлао |
|  |
| Бүкіл халықтың саны |
|
20 899
 |
| Ең көп таралған аймақтар |
|  Қытай |
| Тілдері |
|
цзино тілі, қытай тілі
 |
| Діні |
|
дәстүрлі нанымдар
 |

**Цзино** (өз атауы - *цзино*, *юлэ*, *юлао*) — Қытайдағы Юньнань провинциясындағы Сишуанбанна автономиялық префектурасында тұратын халық. Қытайдағы ресми түрде танылған 56 этностың құрамына кіреді. Саны 20 899 адам (2000, халық санағы).

## Тілі

Олар қытай-тибет тілдерінің тибет-бирма отбасының лоло тобына жататын цзино тілінде сөйлейді. Кейбіреулер тай немесе қытай тілінде сөйлейді.

## Діні

Дәстүрлі нанымдарды сақтанады.

## Тарихы

Тарихшылар бұл адамдар Қытайдың оңтүстік аймақтарына бірнеше ғасыр бұрын солтүстіктен келген деп есептейді.
Цзино тай-дай халқының қатты ықпалында болды және ұзақ уақыт бойы оларға алым-салық төлеуге мәжбүр болды. Дай халқымен ұзақ және жақын болғандықтан, цзино олардың кейбір дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын қабылдады. Дегенмен, соңғы кездері олардың өмірінде ханзу әсері көбірек байқала бастады.

## Кәсібі

Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, мақта), шошқа, ит, тауық өсіріледі. Буйволдар мен бұқалар негізінен құрбандық шалу үшін өсіріледі. Аңшылық пен терушіліктің маңыздылығы сақталады. Қолөнер (тоқымашылық, ұсталық, т.б.) көмекші рөл атқарады.

## Тұрмыс салты

XX ғасырдың ортасына дейін жерге топтық меншік үстемдік етті, туыстық және көршілес өзара көмек дәстүрлері берік болды. Қазіргі отбасы шағын, бұрын 50-60 адамнан тұратын көп балалы отбасылар жиі кездесетін. Некені өз қалауы бойынша жастар қияды. Некеге дейінгі кезең жыныстық еркіндікпен сипатталды.

Фестивалде билеп жүрген цзинолар
### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары

Дәстүрлі тұрғын үйлері тікбұрышты, қадалы, қабырғалары бамбуктан жасалған және шатыры шөптен жабылған. Оның ұзындығы шағын отбасылардың санына сәйкес ошақтардың санымен анықталды.

### Дәстүрлі киімдері

Дәстүрлі ерлер киімі – күрте мен шалбар, әйелдер киімі – күрте және қысқа белдемше.

### Дәстүрлі тағамдары

Негізгі тағамдары – жарма, нан, ет.

## Сілтеме

* Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Цзино**

## Дереккөздер
# Мәліметтер моделі

**Мәліметтер моделі** (Модель данных; data model) — мәліметтер базасында — тұтастық шектеулер жиынтығы; мәліметтер құрылымын тудыратын ережелердің, олармен жүргізілетін операциялардың, сондай-ақ рұқсат етілетін байланыстар мен мәліметтердің мәнін, олардың өзгерістерінің тізбегін анықтайды; мәліметтер мен олардың арасындағы қатынастарды математикалық және программалық тәсілдермен ұсыну; ақпараттық құрылымдар мен олармен жүргізілетін операцияларды формалдық баяндау.

## Дереккөздер
# Иоганн Готфрид Гердер

Иоганн Готфрид Гердер (1775)
**Иоганн Готфрид Гердер** (1744 - 1803 ж.ж.) - неміс философы, ағартушы, жазушы және әдебиеттанушы, мәдениет теоретигі. Ол адамзат тарихындағы ең түбегейлі органикалық негізде өлі және тірі табиғат эволюциясы нәтижесінде адам мен қоғамның қалыптасуы жөніндегі теорияны ұсынды. *"Адамзат тарихы философиясының идеялары"* (1784 — 1791) атты төрт томдық еңбегінде адамзаттың үздіксіз қарыштауы туралы жазды. XX ғ. басына дейін бұл идея аксиомалық сипатта болып келді. Оның пікірі бойынша, қоғам — бұл серпінді тетіктері, алдымен тіл, кейіннен оның негізінде қалыптасқан ғылым, қолөнер, өнердің, отбасы, мемлекет болып табылатын органикалық тұтастық. Халықтар тарихы, Гердер бойынша, әрбір буыны алғашқысы және келесісімен ажырамас байланысқан мәдени дамудың тұтас тізбегі болып табылады. Мәдени дамудағы тіл мен қоғамдық институттардың кызметін жоғары бағалау Гердерді қазіргі мәдениеттанудағы рәміздік және әлеуметтік мектептерге жол ашушы деп санауға негіз бола алады. Гердер славян және Ресей халықтарының мәдени қуатын жоғары бағалаған; славян тілдері жөніндегі ілім — славистиканың негізін калады. Гердер әлемдік деңгейдегі Шекспир, Сервантес, Пушкин сияқты даналардың шығармашылығы әр уақытта ұлттық сипатта болады деді. Әрбір халық өзінің арнаулы бағдарламасы бойынша дамиды. Сонымен қоса, бұл дамуда этнос парасаттылық және әділеттік мақсаттарын көздеуі керек. Бұл жағдайда адамның жоғары қасиеті — гумандылық жүзеге асады. *"Халық әндері"* (1778 — 1779) жинағыңда Гердер поэтикалық шығармашылықта барлық халықтардың теңдігі туралы идеяны қолдайды. Ол шығармашылық мәдени-тарихи әдістеменің негізін қалады.

## Дереккөздер
# Дене

*Басқа мағыналар үшін Дене (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Дене** — тірі ағзаның физикалық пішіні.

Денелердің құрылысын анатомия ғылымы зерттейді.

## Тағы қараңыз

* Адам денесі
* Кеуде
# Германтану[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Германтану 1) герман халыктарының тілін, әдебиетің, тарихын, материалдық және рухани мәдениетін зерттейтін ғылыми пәндердің жиынтығы;
* 2) герман тілдерін зерттейтін тіл білімінің саласы.

Герман тілдері - үнді-еуропа тіл семьясына кіретін туыстас тілдер тобы, өз ішінен үш топқа бөлінеді: солтүстік герман тілдері (швед, дат, Норвегия, исландия, фарер), батыс (ағылшын, неміс, нидерланд, Люксембург, африкаанс, фриз, идиш), шығыс (өлі гот, бургунд, вандал, гепид, герул).

Германтану жеке сала ретінде 17 ғасырда, герман тілді халыктарда көне жазба ескерткіштерге кызығушылык басталған кезде, ана тілін көтеруге, бірыңғай әдеби тілді калыптастыруға бет алған кезде бөлініп шыкты. Германияда, Англияда, Нидерланд елдерінде ана тілінінокулыктары 16 ғасыр , Скандинавия елдерінде 17 ғасыр пайда болды.

Ғылыми Германтанудын негізі 19 ғасыр 2 жартысында герман тілдерін салыстырмалы-тарихи тұрғыда алғаш толық сипаттаған Я. Гриммның "Немецкая грамматика" (4 том, 1819 - 1837) енбегінде салынды. 19 ғасыр 70 - 80 жылы жасграмматизм кезінде герман тілдері мен диалектілерін зерттеуге, герман тілдерінің аргы тірек тілін ашуға көніл бөлген кезде германтану жаңа белеске көтерілді, мол нақты тілдік материал жиналды.

Германтанудың дамуына Кенес ғалымдары В. М. Жирмунский, В. Н. Яриева, А. И. Смирницкий, С. Д. Кацнельсон т. б. үлкен үлес қосты.
Германтанудағы қазіргі жаңа проблемалардың бірі ағылшын, неміс тілдерінің бірнеше ұлттарға кызмет ететін нұскаларын (Мысалы, ағылшын тілінің американдық нұсқасы тағы басқа) зерттеу болып табылады.

## Дереккөздер
# Тіл саясаты

**Тіл саясаты** - тіл тағдырын белгілейтін мемлекеттік шаралар жүйесі. "Тіл саясаты" үғымы алғашында "ұлттық саясат", "шаруашылық саясат" терминдерімен қатар пайда болып, өзінің мазмұны жағынан партиялық және мемлекеттік саясаттың ұлт мәселесіндегі тілге қатысты жағын білдірген. Ал, кейінірек бұл терминнің мазмұны кеңейтіліп, әлеуметтік сөйлеу дәстүрін саналы бағытта басқару деп түсіндірілді. Басқаша айтқанда, тілдік даму процесін және оны басқарудың стихиялығына жол бермеуді көздеген саясат болды. Тіл саясаты - тілдік дамуға қоғамның саналы ықпал етуінің теориясы мен тәжірибесі, яғни, қолданыстағы тілдерді белгілі бір мақсатта және ғылыми негізде басқару және тілдік жаңа қарым-қатынас қүралдарын жасау бо¬лып табылады.
Қазіргі кезде ұлт тілдері мәселесі өзекті мәселе болып отыр. Адамзат тарихында жүздеген тілдер жойылып, "өлі тілдерге" айналып кетті. Бәрінің де жойылу себебі - одан зор тілдің шығуы. Ал, оның өзі әділетсіз тіл саясатының салдары болып табылады.

## Дереккөздер
# Логикалық атомизм

**Логикалық атомизм** - 20 ғасырдың 10-20 жылдарында Рассел және Витгенштейннің ұсынған шындық туралы номилалистік және плюралистік ілімі. Логикалық атомизм бағдарламасында үлгісі логикалық тіл болып енетін, логикалық жетілдірілген тілдің құрылуы қарастырылған. Логикалық атомизмнің негізгі бір жорамалдарының бірі - тілді шындыктың бейнесі ретінде мойындау.

# ==
# Харвинтон (Коннектикут)

|  |
| --- |
| Қала |
| Харвинтон |
| ағылш. *Harwinton* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Коннектикут
 |
| Округі |
Litchfield
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 41°45′16″ с. е. 73°03′25″ б. б.﻿ / ﻿41.75444° с. е. 73.05694° б. б.﻿ / 41.75444; -73.05694    |
| Құрылған уақыты |
1737
 |
| Жер аумағы |
80.5 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 5571 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
09-37280
 |
| Харвинтон
Харвинтон |
| Харвинтон шекарасы

 |

**Харвинтон** (ағылш. *Harwinton*) — Коннектикут штатының Litchfield округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 5571 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80.5 км² шамасында. FIPS коды — 09-37280.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Коннектикут штаты
# Волунтаун (Коннектикут)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Волунтаун |
| ағылш. *Voluntown* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Коннектикут
 |
| Округі |
New London
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 41°35′ с. е. 71°50′ б. б.﻿ / ﻿41.583° с. е. 71.833° б. б.﻿ / 41.583; -71.833    |
| Құрылған уақыты |
1721
 |
| Жер аумағы |
103.1 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 2631 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
09-78600
 |
| Волунтаун
Волунтаун |
| Волунтаун шекарасы [көрсет ►]

Wikimedia | © OpenStreetMap
 |

**Волунтаун** (ағылш. *Voluntown*) — Коннектикут штатының New London округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 2631 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103.1 км² шамасында. FIPS коды — 09-78600.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Коннектикут штаты