# Антидін[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Антидін** (ағылш. *Antireligion*) — дінге қарсылық. Ол ұйымдасқан діндерге, діни ритуалдарға немесе діни бірлестіктерге қарсылық танытуды білдіреді. Ол табиғаттан тысқары күштерге табынуға ұйымдасқа түрде, немесе еркін түрде қарсы шығуы мүмкін.

Антидін Құдайға сенбейтін атеизмнен және Құдайға сенуге қарсы антитеизмнен өзіндік өзгешелікке ие. Әрине, антидіншілдер әдетте атеист немесе антитеист болуы әбден мүмкін.

## Қысқаша тарихы

Жалпыхалықтық антидіннің ежелгі нұсқасы ХVII ғ-дағы Ағартушылық дәуірінде көрініс тапты. Француз ағартушы ойшылы Барон Гольбах 1761 жылы жарық көрген «Христиандық құпиясы» (Christianity Unveiled) кітабы адамзаттық моральдық ізгіленуге кедергі кесапат ретінде тек христиан дінін ғана айыптап қоймай, жалпы дін атаулыға да өткір шабуыл жасайды. Тарихшы Майкл Берлидің айтуынша, антидін Француз революциясы кезінде жаппай тәртіпсіздік ретінде көрініс тапты, ол "ұйымдасқан ... дінсіздік... 'антиклерикалдық' және өзіндік 'дінсіздік күйі' ретінде қоғамдағы діннің ықпалына қаталдықпен жауап берді.

Бұрынғы Кеңес Одағында марксизм-ленинизм саяси идеологиясы "жаңа дінге" айналды, әрі дәстүрлі діндерге қарсы мемлекеттік атеизм саясатын қабылдады. Ол Кеңес одағына қауып туғызу деңгейіне байланысты түрлі діндерге мәмілесі түрліше болды. Бұл антидін науқандары христиандық, исламдық, буддисттік, еврейлік және шамандық діндеріне қарсы мемлекеттік антидін саясатына негізделген.

### Әйгілі антидін Философтары

* Фридрих Ницше (1844-1900), Неміс ойшылы, тарихта христиандықтың мәніне ең ірі шабуыл жасап, "Құдай өлді" тезисін ұсынған, діндердің адам өмірі мен болмысындағы негативті рөлін айқындаған.
* Әл-Маарри (Al-Ma'arri, 973–1057), әйгілі арраб философы, ақын, жазушы. Ислам діні, Христиан діні және Зороастризм секілді діндерді сынап және мазақтап жазған.
* Томас Пейн (1737–1809), English-American author and deist who wrote a scathing critique on religion in *The Age of Reason* (1793–4): "All national institutions of churches, whether Jewish, Christian, or Turkish [i.e. Muslim], appear to me no other than human inventions set up to terrify and enslave mankind, and monopolize power and profit".
* Карл Маркс (1818–1883), German philosopher, social scientist, socialist. He said "religion is the sigh of the oppressed creature, the heart of a heartless world, and the soul of soulless conditions. It is the opium of the people. The abolition of religion as the illusory happiness of the people is the demand for their real happiness. To call on them to give up their illusions about their condition is to call on them to give up a condition that requires illusions. The criticism of religion is, therefore, in embryo, the criticism of that vale of tears of which religion is the halo. The abolition of religion as the illusory happiness of the people is the demand for their real happiness".
* Джон Дьюи (1859–1952), an American pragmatist philosopher, who believed neither religion nor metaphysics could provide legitimate moral or social values, though scientific empiricism could (see science of morality).
* Бертран Рассел (1872–1970), English logician and philosopher who believed that authentic philosophy could only be pursued given an atheistic foundation of "unyielding despair". In 1948, he famously debated with the Jesuit priest and philosophical historian Father Frederick Copleston on the existence of God.
* Айн Рэнд (1905–1982), Russian-American novelist and philosopher, founder of Objectivism.
* Ричард Докинз (born 1941), English biologist, one of the "four horsemen" of New Atheism. He wrote *The God Delusion*, criticizing belief in the divine, in 2006.
* Кристофер Хитченс (1949–2011), English-American author and journalist, one of the "four horsemen" of New Atheism. He wrote *God Is Not Great: How Religion Poisons Everything* in 2007.
* Стивен Пинкер (born 1954), Canadian-American cognitive scientist who believes religion incites violence.
* Сэм Харрис (born 1967), author of The End of Faith. He said, "If I could wave a magic wand and get rid of either rape or religion, I would not hesitate to get rid of religion."
* Лоуренс М. Краусс (born 1954) a theoretical physicist, author of *A Universe from Nothing*.

### Әйгілі антидін саясаткерлері

* Владимир Ленин (1870–1924), Soviet leader from 1917 until 1924, who believed all religions to be "the organs of bourgeois reaction, used for the protection of the exploitation and the stupefaction of the working class".
* Никита Хрущев (1894–1971), Soviet leader in 1953–64, who initiated, among other measures, the 1958-1964 Soviet anti-religious campaign.
* Плутарко Элиас Каллес (1877–1945), president of Mexico between 1924 and 1928. During his government the Cristero War began.

### Басқа антидін өкілдері

* Харуки Мураками, Japanese novelist who wrote: "God only exists in people’s minds. Especially in Japan, God's always has been a kind of flexible concept. Look at what happened to the war. Douglas MacArthur ordered the divine emperor to quit being a God, and he did, making a speech saying he was just an ordinary person."[*дереккөзі?*]
* Рики Джервейс, British comedian and actor who has been critical of religion in sketches and other comedic performances.
* Билл Махер, American comedian, who wrote and starred in *Religulous*, a 2008 documentary criticizing and mocking religion.
* Маркус Бригсток, British comedian.
* Джеймс Рэнди, former magician, professional "debunker" of psychics, outspoken atheist and founder of the James Randi Educational Foundation.
* Филип Рот, contemporary Jewish-American novelist.
* Мэтт Диллаханти, Host of The Atheist Experience and former president of the Atheist Community of Austin, engages in debates With Apologists.

## Дереккөздер