Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Һашим әулеті

**Һашим әулеті** — арабтардың Құрайыш тайпасының бір бөлігі саналатын Һашим ибн Абд Манафтың ұрпақтары. Қазіргі кездегі Иордания мен Мағрибияның патшалары Һашим әулетінен шыққан.

## Һашим әулетінің тармақтары

* Әли ибн Әбу Талибтың отбасы. Олар төртке бөлінеді:

1. Хусәйн ибн Әлидің отбасы;
2. Хасан ибн Әлидің отбасы;
3. Мұхаммед ибн Әлидің отбасы;
4. Әл-Аббас ибн Әлидің отбасы;

* Ақиль ибн Әбу Талибтың отбасы.
* Джафар ибн Әбу Талибтың отбасы.
* Аббас ибн Абдуль-Мутталибтың отбасы (осы отбасыдан аббасилер шыққан).
* Әбу Лаһаб ибн Абдуль-Мутталиб.

## Һашимилердің лақаптары

Һашим әулетінен шыққандар Мұхаммед пайғамбардың ﷺ туыстары ретінде мұсылман елдерінде құрметтеледі. Оларды «сәийд» (қожа), «шәриф», «мырза» лауазымдарымен атап, олар ақ немесе қара түсті (Иранда) сәлде киіп жүреді.

## Һашимилер мемлекеттері

* Аббасилер халифаты
* Фатимилер мемлекеті
* Сирия Араб патшалығы (1918-1946)
* Хиджаз һашимилер патшалығы (1916-1926)
* Иордания һашимилер патшалығы 1946)
* Ирақ һашимилер патшалығы (1921-1958

## Дереккөздер
# Сан-Антонио

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

**Сан-Антонио** - АҚШ-тағы жетінші үлкен қала болып, Техас штатында 1,33 миллион халқымен екінші үлкен қала болып табылады. Бұл қала оңтүстік-батыс АҚШ-та және оңтүстік-орталық Техаста орналасқан.
# Технология[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Технология** (гр. *“techno”* - өнер, шебер, білгір және “logos” – ілім, ғылым) – ғылыми-практикалық негізде шикізатты дайын өнімге айналдырудың әдіс-тәсілдерінің жүйесі.

Технология дайын тетік немесе бұйым жасау үшін өндірістік процестерде пайдаланылатын материалдың, шикізаттың немесе жартылай өнімнің (әрбір операциялар аралығындағы дайындамалар) пішінін, өлшемін, қасиетін, күйін өзгерту амалдарынан тұрады.

Жалпы өндірістік процестің бөлігі болып табылатын өндіру, тасымалдау, сақтау, бақылау жөніндегі іс-қимылдар да технология деп аталады. Қоғамның өзгеруіне байланысты өндірістің, қызметтің, оқытудың, т.б. әр түрлі салаларына *инновациялық технология* ұғымы енгізілуде. Қазіргі кезде технология:

* алдыңғы қатардағы технология;
* қалдықсыз технология;
* өңдеу және қайта өңдеу технологиясы;
* халықаралық стандартқа сай технология болып ажыратылады.

Мұнай, газ, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу және т.б. технологиялар өндіріс талаптарына сай іске асырылуда.

## Сонымен қатар

* Инновациялық технология

## Дереккөздер:
# Ғарыштық ұшу аппараттары

**Ғарыш аппараты** (ағылш. *Spacecraft*) — жартылай болсада, ғарыш кеңістігінде, яғни тығыз атмосфераның сыртымен ұшатын ұшу аппараттары (*100 километрден жоғары*). Ғарыш аппараттарының ұшуы белсенді (қозғалтқыштарымен жұмыс жасайтын) және енжар (тарткышсыз) болып бөлінеді. Белсенді ұшу енжар ұшудан озық болады, бірақ белсенді ұшуда кайталап ұшу беліктері болуы да мүыкін. Ғарыш аппараты ұшкышсыз да, ұшқышты да (ғарышкермен) болуы мүмкін.

## Дереккөздер
# Әлеуметтік желі (фильм)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Әлеуметтік желі |
| The Social Network |
|  |
| Жанры |
байопик
 |
| Режиссёрі |
Дэвид Финчер
 |
| Продюсері |
Кевин Спейси Дана Брунетти Шон Чаффин Майкл Де Лука Скотт Рудин
 |
| Сценарийдің авторы |
Аарон Соркин
 |
| Басты рөлдерде |
Джесси Айзенберг Эндрю Гарфилд Джастин Тимберлейк Эрми Хаммер
 |
| Операторы |
Джефф Кроненвет
 |
| Сазгері |
Трент Резнор Аттикус Росс
 |
| Кинокомпания |  Columbia Pictures
 |
| Ұзақтығы |
121 мин.
 |
| Бюджеті |
40 млн $
 |
| Кассалық түсімі |
224 млн $
 |
| Мемлекет |  АҚШ |
| Тілі |
ағылшынша
 |
| Шыққан жылы | 2010 |
| IMDb |
ID 1285016
 |
| Ортаққордағы **Әлеуметтік желі** |

**Әлеуметтік желі** (ағылш. *The Social Network*) — Facebook әлеуметтік желі құру тарихы туралы Дэвид Финчер 2010 жылы түсірген американдық көркем фильмі.

## Сюжеті

Фильмде Интернеттегі ең танымал әлеуметтік желілердің бірі - Facebook-тің құрылуы туралы баяндалады. 2004 жылы оның негізін қалаған Гарвард университетінің студенттерінің өмірі әлеуметтік желі әлем бойынша үлкен танымалдылыққа ие болғанда түпкілікті өзгеріп сала берді. Бірнеше жылдың ішінде олар АҚШ-тың ең жас мультимиллионерлеріне айналды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* «Әлеуметтік желі» (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
# Бағдарламалау

**Бағдарламалау** (ағылш. *programming*):

* бұл тапсырманы қалай орындау керектігін компьютерге нұсқайтын шығармашылық процесс;
* есептегіш машиналар мен құрылғыларға арналған бағдарламаларды құрастыру әдістері мен тәсілдерін зерттейтін тарау;
* компьютерде есеп шешу үшін оны алдын ала дайындау үрдісі. Ол мынадай кезеңдерден тұрады:
	+ операциялар жиыны ретінде көрсетілген есеп "шешу жоспарын" жасау (есепті алгоритмдік бейнелеу);
	+ "шешу жоспарын" бағдарламалау тілінде бейнелеу (программа жазу);
	+ бағдарламаны машина тіліне аудару;
	+ командалар тізбегін компьютердің техникалық құралдары арқылы жүзеге асыру (есеп шешу үрдісі).
* мәліметтер өңдеу істерін бағдарламалық басқару жұмыстарымен қамтамасыз етуге байланысты көрсетілетін теориялық және практикалық қызмет.

Сондай-ақ қолданбалы математиканың компьютер үшін бағдарламалар жазу, оларды тексеру және жақсарту әдістері мен құралдарын зерттейтін тарауды да *бағдарламалау* деп атайды.

Бағдарламалау — нақты бағдарлама құрылымын жасап, оның мәліметтерін кодтап жазып, оны құрастыру істері де кіреді.

**Бағдарламалау**:

* есептерді ЭЕМ-де шешу үшін кезектесе орындалатын командалар тізбегіне келтіру үрдісі. Ол есептерді шешу алгоритміне сәйкес *бағдарлама жасаудан*, оны *жөндеуден* және қолдану барысында *жетілдіру* кезеңдерінен тұрады;
* ақпараттанудың ЭЕМ үшін бағдарлама жасау тәсілдерін, сондай-ақ оны жөндеуді және жетілдіруді зерттейтін саласы.

Бағдарламалау ғылым пән ретінде *теориялық бағдарламалау*, *жүйелі бағдарламалау* және *қолданбалы бағдарламалау* болып бөлінеді.
Бағдарламалаудың негізгі принциптері 1947 жылы американ ғалымдары Дж. Нейман, А. Беркс және Г. Голдстайнның еңбектерінде дами бастады. Қазақстанда алғашқы ЭЕМ-дер (“ЭВ-80-3”, “ИПТ-5” және “Урал-1”), 1960 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының машина және есептеу математикасы лабораториясында қолданылды. Онда кен қазбаларының мөлшері мен қорын анықтауға, астрофизика есептерін шешуге т.б. мәселелерге арналған алгоритмдер жасалып, бағдарламалар құрылды. Кейіннен фортран, алгол, паскаль, ПЛ-1, т.б. бағдарламалау тілі пайдаланылды. 1970—1990 жылы республикамыздың көптеген мекемелері, әсіресе жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттары жылдамдығы әр түрлі ЭЕМ-дермен қамтамасыз етіліп, бағдарлама құрастыру, жетілдіру және оны пайдалану жұмыстары одан әрі дамыды.

## Бағдарламалауға қойылатын негізгі талап

Бағдарламалауға қойылатын негізгі талап — бағдарламаның *анықтылығы* және *сенімділігі*.
Бағдарламалау *жинақтаушы* бағдарламалау, *құрама* бағдарламалау және *нақтылаушы* бағдарламалау болып 3 түрге бөлінеді.

* жинақтаушы бағдарламалау — жалпы бағдарлама жасау;
* құрама бағдарламалау ішкі программалар жиынтығына сүйенеді;
* нақтылаушы бағдарламалау берілген класстағы кез-келген есепті шешуге арналған әмбебап бағдарламаны қажет етеді.

Іс жүзінде, бағдарламалаудың бұл 3 түрі аралас қолданылады.

Бағдарламалау ғылыми-техникалық пән ретінде бағдарлама жасаудың теориясын, әдіснамасын және технологиясын зерттейді.

## Дереккөздер
# Шарт[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Келісім-шарт** - сыртқы саудада бір жақ (сатушы, лицензиар) келісімшартта көрсетілген мүлікті (тауарды), ғылыми-техникалық білімді екінші жақтың меншігіне (алушы, лицензиат) беруге міндеттенетінін, ал екінші жақ өз кезегінде бұл мүлікті немесе білімді көрсетілген мерзімде алып, белгіленген бойынша төлеуге міндеттенетінін көрсететін құжат. Халықаралық саудада «шарт» деген термин қолданылады. Тараптар қолданымдағы тармақтардың бәрі бойынша талап етілетін формада келісетіндігін бір-біріне білдірген жағдайда ғана шарт жасалды деп танылады. Сыртқы сауда қатынастарында шарттардың мынадай түрлері таралған: халықаралық, монополиялық, консигнациялық, комиссиялық, т.б. Аралас шарттар, яғни бір өзінде шарттың бірнеше типтерінің элементтері үйлесім табатын түрлері де кездеседі.

**Шарт мынадай жағдайларда жасалады:1. Жылжымайтын мүлік жөніндегі мәмілелер:**

а) тұрғын үйді сатып алу — сату туралы;

ә) тұрғын үйді сыйға беру туралы;

б) тұрғын үйді ауыстыру туралы.

**2. Жер учаскелері туралы мәмілелер:**

а) жер учаскесін сыйға беру туралы келісім-шарт;

ә) жер учаскесін ауыстыру туралы келісім-шарт;

б) жер учаскесін сатып алу - сату туралы келісім-шарт.

**3. Көлік құралдары жөніндегі мәмілелер:**

а) автокөлікті сатып алу — сату жөніндегі келісім-шарт;

ә) автокөлікті залогқа беру жөніндегі келісім-шарт;

б) автокөлікті сыйға беру жөніндегі келісім-шарт.

**4. Ақша қаражатын заемға алу — заемға беру жөніндегі мәмілелер:**

а) процент төлеу арқылы ақша алу туралы келісім-шарт;

ә) айып төлеу арқылы ақша алу туралы келісім-шарт.

## Дереккөздер
# Дхарма

**Дхарма** - үнді діндеріндегі негізгі концепцияның бірі. Дхарма сөзінің аударма эквиваленттін басқа тілдерде табу қиын. Нақты ол "қолдайтын, көмек беретін" деп аударылады (санкриттік түбір "дхар" - қолдау). Басқа аспекттен қарағанда, "дхарма" дегеніміз тұрмыстың ажырамас бөліктері. Дхармаға антоним ұғым *адхарма* деп аталады.

## Дереккөздер
# Нагпур

**Нагпур** (Nagpur) — халқының саны 2 051 320 адам болатын (2001) Үндістанның МАХАРАШТРА штатының солтүстік-шығысындағы қала. Үндістанның географиялық орталығындағы Нагари өзенінің жағалауында орналасқан. 18 ғасырда гонд билеушісінің ықпалына қаланған. МАРАТХ конфедерациясының астанасы болған. 19 ғасырда ағылшындар қол астында болған. Өнеркәсіп өнімдеріне текстильді бұйымдар мен темір өнімдері, транспорттық құрылғылар, фармацевтік дәрі-дәрмектер жатады. Сондай-ақ мақта өсіріп, өндіреді және апельсин өсіріп жинайды. Қала орталығында бұрынғы ағылшын форты дамып келеді. Қала білім мен мәдениет орталығы болып саналады.
# Кушан патшалығы

Кушан патшалығы картада
**Кушан патшалығы** – көне замандағы мемлекет.

Өркендеп тұрған кезінде (б.з.б 1 ғасырдың аяғы – 3 ғасырдың басы) қазіргі Орта Азияның едәуір бөлігін, Ауғанстанды, батыс Пәкістанды, Солтүстік Үндістанды, Шығыс Түркістанды (қытай жаулап алғаннан кейін Смнь Цзянь аталған) түгел қамтылған. Римдік парфия, Хань мемлекетімен қатар көне замандағы 4 күшті империяның бірі болды. Көне дүниеде зор рөл атқарғандығына қарамастан, Кушан патшалығының тарихы жетклікті зерттелмеген. Кушан патшалығы саяси тарихы жайындағы деректер Қытай мен Рим авторларының жазбаларынан, Кушан жерінде шығарылған теңге ақшаларға жүргізілген талдаулардан, түрлі заттардың бетінде сақталған аздаған жазулардан қалыптасады. Кушан тарихынының дәл хронологияы әлі анықталмаған.

Кушан жерінде шығарылған теңге ақшалар
## Тарихы

Көшпелілер Грек-Бактрия патшалығын қиратып, бірнеше жеке князьдықтар құрғаннан кейін, жүз жылдан астам уақыт өткен соң, жыл санаудың басына таманғы аралықта Кушан патшалығы пайда болды. Бактрияның Кушан тайпасын немесе кушан руын басқарған мұндай князьдіктердің бірі Кушан патшалығының негізін қалады. Кушанның жаулап алу жорықтары көбінесе оның алғашқы 2 патшасы – Куджула Кадфиз бен оның ұлы Вима Кадфиз ІІ тұсында және Кушанның атақты патшасы канишка тұсында жүргізілді. Кушан патшалығы Канишка мен оның ұлы Хувишка тұсында өркендеп, Васудева патшалығы кезінде құлдырап кеткен. 4 ғасырда Кушан патшалығы ыдырап, ұсақ князьдықтарға бөлініп кетті. Олардың хронологиясы мен тарихы белгісіз.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Кушан патшалығы**