# Болашаққа оралу

|  |
| --- |
| Болашаққа оралу |
| ағылш. *Back to the Future* |
|  |
| Жанры |
ғылыми-фантастика комедия Роуд-муви
 |
| Режиссёрі |
Роберт Земекис
 |
| Продюсері |
Боб Гейл Нил Кэнтон
 |
| Сценарийдің авторы |
Роберт Земекис Боб Гейл
 |
| Басты рөлдерде |
Майкл Джей Фокс Кристофер Ллойд Лиа Томпсон Криспин Гловер
 |
| Операторы |
Дин Канди
 |
| Сазгері |
Алан Сильвестри
 |
| Кинокомпания |
Amblin Entertainment
 |
| Дистрибьютор |
Universal Pictures
 |
| Ұзақтығы |
116 мин
 |
| Бюджеті |
19 млн $
 |
| Кассалық түсімі |
Үлгі:Num
 |
| Мемлекет |  АҚШ |
| Тілі |
Ағылшын тілі
 |
| Шыққан жылы | 1985 |
| IMDb |
ID tt0088763
 |
|
Ортаққордағы **Болашаққа оралу** |

«**Болашаққа оралу**» (ағылш. *Back to the Future*) — режиссер Роберт Земекис пен атқарушы продюсерлер Стивен Спилберг, Фрэнк Маршалл және Кэтлин Кеннедидің америкалық фантастикалық шытырман оқиғалы фильмі. Премьерасы 1985 жылы 3 шілдеде АҚШ пен Канадада өтті. Motion Picture Association of America (MPAA) ұйымынан PG рейтингін алды.

Фильмнің жазушылары Боб Гейл мен Роберт Земекис болды. Фильмде Майкл Джей Фокс Марти Макфлай, сонымен қатар Кристофер Ллойд, Леа Томпсон, Криспин Гловер және Томас Ф. Уилсон ойнады.

«Болашаққа оралу» — бұл 1985 жылдан 1955 жылға дейін кездейсоқ келген жасөспірім туралы әңгіме. Ол ата-анасына, орта мектеп оқушыларына тап болады және кездейсоқ анасының романтикалық қызығушылығын оятады. Марти ата-анасын бір-біріне ғашық ету, сондай-ақ 1985 жылы оралудың жолын табу арқылы тарихқа келтірілген зиянды өтеуі керек.

Көптеген студиялар сценарийді қабылдамады, бұл туралы Universal Pictures кинокомпаниясы жас авторлардан бас тартқан жоқ. Фильмнің продюсері Стивен Спилберг болды.

Картина бүкіл әлем бойынша 380 миллион доллардан астам қаражат жинап, сонымен қатар көптеген сыншылардың оң пікірлерін алған Жылдың ең сәтті фильмі болды. Ол үздік қойылым үшін Гюго сыйлығын және үздік фантастикалық фильм үшін Сатурн сыйлығын, сондай — ақ «Оскар» [2], «Алтын глобус» және BAFTA — АҚШ пен Ұлыбританияның ең беделді кино марапаттарын жеңіп алды. АҚШ президенті Рональд Рейган тіпті фильмнің дәйексөздерін қолданды. 2006 жылы АҚШ Конгресс кітапханасы бұл фильмді ұлттық фильмдер тізілімінде сақтау үшін таңдады, ал 2008 жылдың шілдесінде Американдық кино өнері институты фильмді ғылыми фантастика жанрындағы ең жақсы деп таныды.

Фильм «Болашаққа оралу 2» (1989) және «Болашаққа оралу 3» (1990) франшизасын, сондай-ақ мультфильмдер мен комикстер сериясын бастады. Қосулы 2024 жылдың 6 наурызы фильм IMDb үздік 250 фильм тізімінде 31-орынға ие болды.

## Желісі

Марти Макфли — 1985 жылы Калифорния штатындағы Хилл-Вэллидегі қатаң Макфли отбасында тұратын қарапайым американдық жасөспірім. Ол музыкалық топта ойнауды армандайды және 25 қазанда өзінің досы, өнертапқыш ғалым, «Док» лақап аты бар доктор Эммет Браунға электр гитарасында ойнауға барады. Алайда, Док жоқ және тек телефон арқылы «екі қарағай» сауда орталығының жанында 1:15-те кездесуді сұрайды, бұл ерекше оқиғаны түсіру үшін. Марти мектепке кешігіп келеді, доза бұл директор Стриклендтен тағы бір ескерту алады және мектеп балында өнер көрсету үшін өзінің музыкалық тобын таңдамайды. Мектептен кейін ол және оның досы Дженифер пикникке баруды жоспарлап отыр, бірақ олардың кездесуіне сот ғимаратының сағатын қалпына келтіру үшін қайырымдылық жинап жатқан әйел араласады. Ашық хаттарда 1955 жылы 12 қарашада сағаттарда найзағай түскені көрсетілген.

Дженифермен бірге сапар шегуді жоспарлаған Марти әкесінің көлігін алуға үміттенеді. Бірақ ол кешке үйге оралғанда, көлікті әкесі Джордждың бұрынғы сыныптасы Биф Таннен қарызға алып, сындырғаны белгілі болды. Биф Джордждың бастығы болғандықтан, ол оның дөрекілігіне шыдайды және оның алдында қорланады. Мартидің анасы Лорейн-ізгілік пен әдептіліктің үлгісі ретінде көрінуге тырысып, Джениферді өзі ешқашан жігіттердің артынан жүгірмедім деп сынайды. Мартидің әпкесі Линда мен дәрменсіз ағасы Дэйв суретті толықтырады. Лорейн кешкі ас кезінде әкесінің көлігінің астына түскен кезде Джорджбен кездесуі туралы әңгімелейді. Содан кейін Лотарингия жігітке аяушылық білдіріп, онымен бірге өзінің тағдыры деп санайтын мектеп балына баруға келісті.

Түнде Марти Док тағайындаған жерге келеді. Ол 1,21 гВт қуат өндіретін ұрланған плутониймен жұмыс істейтін уақыт машинасы ретінде өзгертілген DeLorean DMC-12 көлігін көрсетеді. ДОК уақытты жылжыту үшін көлікті 88 миль/сағ (142 км/сағ) жылдамдыққа дейін жылдамдату керек деп түсіндіреді. Олар ДОК-Эйнштейн итін болашаққа бір минутқа сәтті жібереді. Машинаның мүмкіндіктерін көрсете отырып, Док 1955 жылы 5 қарашада салондағы таблоға уақыт саяхатын ойлап тапқан күнді белгілейді. Күтпеген жерден ливиялық террористер пайда болады, оларды Эммет алдап, плутоний ұрлап, Докты өлтіреді. Лаңкестерден DeLorean-ға қашып бара жатқанда, Мартин 88 миль/сағ жылдамдыққа жетіп, 1955 жылы жүріп бара жатқанын байқайды.

Марти Докты болашақтан шыққанына сендіреді және оған 1985 жылға оралуға көмектесуін сұрайды. Док уақыт машинасына 1,21 гВт қуат қажет екеніне таң қалады және мұндай энергияны алудың жалғыз жолы найзағай соғуын пайдалану екенін айтады, өйткені плутоний, доктың айтуынша, елуінші жылдары сирек кездеседі. Марти найзағай келесі сенбіде сағат 22:04-те сот ғимаратындағы сағаттарға тиетінін есіне алады. Док Марти ата-анасының танысуына кедергі келтіріп, оқиғаның бағытын бұзды деп тұжырымдайды, енді ол оларды бір-біріне ғашық етуі керек, ал олай болмаған кезде Марти мен оның ағасы мен әпкесі болашақтан жоғалып кетеді, ал оқиға қайта жазылады. Бұған дәлел ретінде Док Мартиннің назарын 1985 жылдан бері сақтаған фотосуретіне аударады. Марти ағасы Дэйвпен және әпкесі Линдамен бірге бейнеленген суретте Дэйв жоғалып кете бастайды.

Бір апта бойы Марти Лорейн мен Джорджды қызу достасуға тырысады, бірақ ол сәтсіздікке ұшырайды. Әр кездесуде анасы оған көбірек ғашық болады, ал Джорджды елемейді. Содан кейін Марти Джордждың фантастикаға деген қызығушылығын біліп, түнде өзін Вулкан планетасынан келген бөтен Дарт Вейдер ретінде таныстырып, радиацияға қарсы қорғаныс костюмімен келеді. Марти Джордждың құлаққаптарын ауыр металл жазбасымен және Лорейнді допқа шақыру керек деген сөзімен киеді. Джордж мойынсұнып, Лорейнді шақыруға тырысады, бірақ дөрекі үлкен жігіт Биф оған кедергі болады. Марти араласады, бұзақы жолдастарымен бірге оны қуып, көңнің үйіндісіне түседі. Ұятсыз Биф кек алуға уәде береді.

Осы приключенияға таңданған Лорейн Мартинді өзі шақырады. Содан кейін Марти Джорджды мектеп добы өтетін түнде Лорейнді жыныстық қудалаудан құтқаруды жоспарлап отыр. Кездесуде Лорейн темекіні жағып, ішімдік іше бастайды. Алайда, кенеттен мас Биф пайда болады, Мартиді көлігінен шығарып алады, оны көрші көліктің жүксалғышына итеріп жібереді және Лорейнді белсенді түрде ұра бастайды. Джордж Лорейнді құтқару үшін уақытында келеді. Қатыгез Биф Джордждың қолын сындырады, бірақ Джордж күшпен жиналып, Бифтің иегіне соққы береді, ол есінен танып қалады.

Марти жүксалғышында құлыптаулы тұрған көлік Мартидің ата-анасы алғаш рет мектеп допында сүйіскен топқа тиесілі. Мартиді түрмеден босатуға тырысып, осы топтың гитарисі Мартин Барри қолын жарақаттайды. Марти гитарада ойнай алатынына және оның орнына өнер көрсете алатынына сендіреді. Джордж және ол құтқарған Лорейн сүйіседі. Өз өнерін аяқтай отырып, Марти бірнеше жылдан кейін ғана пайда болатын музыканың жаңа стилін ұсынады. Соңында ол Лорейн мен Джорджбен қоштасады, бірақ олар әлі кездесеміз деп уәде береді. Лорейн егер оның ұлы болса, оны Марти деп атайды деп шешеді.

Сонымен қатар, доктор Браун жолды дамытуда Мартиді болашаққа қалай қайтаруға болады, найзағай кабелін сол сәтте автомобиль өтуі керек шамдарға апару арқылы. Бірақ найзағайдың салдарынан кабель үзіліп қалады, сондықтан Док сот ғимаратына құлап кете жаздады, содан кейін тез арада үзілген контактіні жөндеуге тура келеді. Мартидің оған террористер туралы ескертуге уақыты жоқ, бірақ ол 1985 жылға кетер алдында оралуы мүмкін екенін түсінеді.

Оның қайтып оралу сәтінде тарихтың қалай өзгергенін байқауға болады: қала мэрі үйсіз қалды, ал сауда орталығы «Жалғыз қарағай» деп аталады (өйткені Марти 1955 жылы пайда болған кезде екінші қарағайды кездейсоқ сындырды). Марти террористерден озып кете алмайды. Док қайтадан өліп бара жатқан сияқты, бірақ ол 1955 жылы наурыз айында қалдырылған жапырақ жилетінің арқасында сауыт киген болып шығады. Уақытты жоғалтпай, Док болашаққа, 2015 жылға дейін барады.

Үйге оралғаннан кейін Марти ұйықтап кетеді, ал таңертең ол отбасының өміріндегі елеулі өзгерістерді көреді. Линда ұстамды, Дэйв өзіне сенімді, әкесі фантастикалық романдардың табысты жазушысы болды, анасы сымбатты және босаңсыған көрінеді, ал Биф Джорджда жұмыс істейді (машинаны жылтыратады, ол қазір бүтін). Марти мен Дженнифер пикникке бара жатқанда, доктор Браун жағымсыз жаңалықтармен оралады — болашақта Марти мен Дженнифердің балаларын құтқару керек. Үшеуі 2015 жылға кетеді.

## Рөлдерде

| Актёр | Рөлі
 |
| --- | --- |
| Майкл Джей Фокс | Марти Макфлай  Марти Макфлай оқушы-музыкант |
| Кристофер Ллойд | эксцентричный ғалым, уақытпен эксперимент жасаушы Эмметт Браун эксцентричный ғалым, уақытпен эксперимент жасаушы  |
| Томпсон, Лиа | романтикалық қыз, 1955 жылғы жасөспірім, Мартидің анасы Лоррейн Бейнс романтикалық қыз, 1955 жылғы жасөспірім, Мартидің анасы  |
| Криспин Гловер | қиялшыл мектеп оқушысы, фантастикалық әңгімелердің авторы, Мартидің әкесі Джордж Макфлай қиялшыл мектеп оқушысы, фантастикалық әңгімелердің авторы, Мартидің әкесі  |
| Томас Ф. Уилсон | мектептің бұзық оқушысы, Джордждің болашақ басшысы Бифф Таннен мектептің бұзық оқушысы, Джордждің болашақ басшысы  |
| Клаудия Уэллс | Мартидің сүйіктісі Дженнифер Паркер Мартидің сүйіктісі  |
| Марк МакКлюр | Мартидің ағасы Дэйв МакФлай Мартидің ағасы  |
| Уэнди Джо Спербер | Мартидің әпкесі Линда МакФлай Мартидің әпкесі  |
| Джеймс Толкан | Хилл-Вэлли орта мектебінің директоры, 1955 және 1985 жылдары Стрикленд Хилл-Вэлли орта мектебінің директоры, 1955 және 1985 жылдары  |
| Гарри Уотерс | Чак Берридің туысы Марвин Берри Чак Берридің туысы  |
| Эльза Рейвен | фильмнің басында Хилл-Вэлли тарихи қоғамы үшін қайырымдылық жинаушы Қарт әйел фильмнің басында Хилл-Вэлли тарихи қоғамы үшін қайырымдылық жинаушы  |
| Хьюи Льюис | мектепте музыкалық топтарды тыңдаушы Эпизод мектепте музыкалық топтарды тыңдаушы  |
| Джордж Диченцо | Лоррейннің әкесі, Мартидің атасы Сэм Бэйнс Лоррейннің әкесі, Мартидің атасы  |
| Фрэнсис Ли Маккейн | Лоррейннің анасы, Мартидің әжесі Стэлла Бэйнс Лоррейннің анасы, Мартидің әжесі  |
| Джейсон Харви | Лоррейннің інісі, Мартидің ағасы Милтон Бэйнс Лоррейннің інісі, Мартидің ағасы  |
| Джеффри Джей Коэн | Биффтің бандасының мүшесі Қырынған бас Биффтің бандасының мүшесі  |
| Кэйси Семашко | Биффтің бандасының мүшесі 3D Биффтің бандасының мүшесі  |
| Билли Зейн | Биффтің бандасының мүшесі Тіс тазалағыш Биффтің бандасының мүшесі  |
| Норман Олден | кафе иесі Лу кафе иесі  |
| Дон Фуллилав | кафе тазалаушысы, болашақ Хилл-Вэлли мэрі Голди Уилсон кафе тазалаушысы, болашақ Хилл-Вэлли мэрі  |
| Уилл Хэр | қарт адам Пибоди қарт адам  |
| Кортни Гейнс | Джордж пен Лоррейнді би кешінде «сүйетін» бала оқушы Джордж пен Лоррейнді би кешінде «сүйетін» бала  |

## Бағалауы және пікірлері

«Болашаққа оралу» фильмі негізінен сыншылардың оң пікірлерін жинады.

«The Washington Post» газетінің хабарлауынша, «Бұл өте жағымды ғылыми-фантастикалық комедия, сүйкімділікке, сентименталдылыққа толы, тек нағыз жазғы хит сияқты... Земекис әр көрініске қуат береді-ол линзаларды қисайту арқылы әлемге жоғары және төмен деңгейге көтеріліп, экранды әйнекке айналдырады, сонымен қатар ол масштабты жартастарда да мағыналы болады».

Фильм туралы «Los Angeles Times» газетінің хабарлауынша, «Бұл үлкен, мультфильм және бос, қызықты алғышарттары бар, ол дамымаған және шамадан тыс уланған... Макфлай кездейсоқ 30 жыл бұрын профессордың уақыт машинасында болған қиындықты түзетуде бір шымшым сүйкімді тапқырлық жетіспейді».

«The New York Times» газетінде «Земекис мырза оқиғаның қарқынын ұстап тұруға да, оны тым алысқа кетуден сақтауға да қабілетті. Ол „Болашаққа оралуды“ осындай тапқырлықпен басқарады, бұл оның ұзақ уақыт бойы күлкілі, таңқаларлық ертегілерді айналдыратынын көрсетеді».

«The Seattle Times» «„Болашаққа оралу“ — бұл Стивен Спилбергтің уақыт саяхаты туралы комедиясы, ол өзінің ақылдылығымен айналысқаны сонша, ол өзінің тапқырлығына сүрінеді деп сендірді. Осыған қарамастан, ол басты рөлде тартымды актермен жақынырақ қарауы мүмкін. Өкінішке орай, фильмде Майкл Дж. Фокс „отбасылық байланыстар“ телевизиялық фильмінен және ол теледидарлық қойылымды көрсетеді. Ол өз жолдарын оқиды, жиһазға ұрынбайды, ол қатып қалмайды (камерада ойнайтын жағдайларды қоспағанда), бірақ ол мүлдем қызықтырмайды».

Variety «Сценарийдің негізгі элементтері қосарланған; 1955 жылға қарай аудиторияны қайтарып алу, бұл поп-мәдениетте көптеген әзіл-оспақты салыстыруға мүмкіндік береді және 1985 жылғы жасөспірімді жеткізеді (Майкл Дж. Фокс) болашақ ата-аналарының табалдырығына, олар 17 жасар балалар болған кезде ... фильм сонымен қатар Фокстың „Артур рыцарь“ фигурасы мен Мерлинге ұқсайтын ессіз ғалым Кристофер Ллойдтың кейіпкері арасындағы шытырман оқиғаға қатты ілінеді».

The Hollywood Reporter фильмі Эдип кешенінің объективі арқылы қызмет ететін бұл «таңғажайып өмір» (1946) басқа арнасын ойнайды деп жазды. Бірақ Майкл Джей Фокстың кейіпкері орталық болса, Кристофер Ллойд «шоуды ұрлайды».

## Дереккөздер