# Ассам[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Үндістанның штаты |
| **Ассам** |
| ассам тілінде - অসম хинди असम |
|

|  |
| --- |
|  |
| Елтаңбасы |

 |
| Әкімшілігі |
| Әкімшілік орталығы |
Диспур
 |
| Губернатор |
Джанаки Баллабх Патнаик
 |
| Бас министрі |
Тарун Гогой
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 26°08′ с. е. 91°46′ ш. б.﻿ / ﻿26.14° с. е. 91.77° ш. б.﻿ / 26.14; 91.77    |
| Жер аумағы |
78 438 км² (16 орын)
 |
| Ірі қаласы |
Гувахати
 |
| Басқа ірі қалалары |
Силчар
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны |
31 169 272 адам (2011)(14 орын)
 |
| Тығыздығы |
397,37 адам/км² (15 орын)
 |
| Ресми тілдері |
Ассам тілі, бодо, карби
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Аббревиатура |
IN-AS
 |
| ISO 3166-2 коды |
IN-AS
 |
| assamgovt.nic.in |
|  |
|  |

 Ассам және Үндістанның солтүстік-шығысындағы штаттар
**Ассам** ( ассам тілінде - অসম, хинди असम) — Үндістанның солтүстік-шығысындағы штат. Аймақ әлемге аты шыққын "Ассам шайымен" белгілі.

## Тарихы

Ертеде және орта ғасырдың басында Ассам және Прагджьотиша, Камарупа деп аталған. 6-7 ғасырда Солтүстік Бенгалиямен қосылып, дербес феодалдық мемлекет болды. 13 ғ. Ассамды Бирманы мекендеген ахома тайпалары жаулап алды. Мұнда 1792-94 ж. Англия, ал 19 ғасырдың басында Бирма үстемдік етті. 1824-26 ж. болған ағылшын-бирма соғысы нәтижесінде Ассам жері ағылшындық Үндістанға қосылып, 1921 жылдан оның провинциясы болды. Ұлттық-азаттық күресінің нәтижесінде 1947 ж. Үндістанның тәуелсіздігі жарияланып, ол екі мемлекетке (Үндістан және Пәкістан) бөлінгеннен кейін, Ассам (Пәкістанға қосылған Силхет округін есептемегенде) 1950 ж. Үндістан Республикасының штаты болды.

## Географиясы

Жер аумағы 78 438 кm². Шығыс Гималай тауларының етегінде, негізінен Брахмапутра өзенінің алабына орналасқан. Астанасы - Диспур, ірі қаласы — Гувахати. Халқы — 31 169 272 человек (14-ші орын; 2011 ж.). Олардың 50%-тен астамы ассамдықтар, 18 %-ы бенгалдықтар.

Жерінің оңтүстігін Лушан тауы (2157 м-ге дейін), орталық бөлігін Ассам таулары, солтүстігін Брахмапутра өзені бойындағы ойпат алып жатыр. Жер сілкіну жиі болып тұрады. Климаты - тропиктік, муссондық, жазы жаңбырлы. Ауаның орташа температурасы қаңтарда +13 °С, мамырда +26°С. Жаздық жауын-шашын мөлшері 2000 мм. Жерінің 1/3 бөлігі мәңгі жасыл, аралас орман.

**Ірі қалалары: Гувахати — 808 021 адам
* Силчар — 142 393 адам
* Дибругарх — 122 523 адам
* Нагаон — 107 471 адам
* Тинсукия — 85 519 адам
* Джорхат — 66 450 адам

## Экономикасы

Ассамда егіншілік пен мұнай өнеркәсібі дамыған. Жерінің 15 %-ы жыртылған. Шай, кендір, күріш, темекі, мақта егіделі. Барлық егіннің 30 %-ы суармалы. Егіншілік негізінен Брахмапутра мен Сурманың аңғарларында дамыған.

Мұнай-химия өнеркәсібі де өркендеуде.

Шай, ағаш өндеу, шырпы, қағаз, жасанды ташық кәсіпорындары жұмыс істейді.

Ассамның көлік, экономикалық жағдайы Калькутта қаласымен тығыз байланысты. Брахмапутра өзенімен жылына 1 млн тонна жүк тасымалданады. Мұнай кендерінен өнеркәсіпті қалаларған құбырлар тартылған.

## Білім

Ассам - Үндістанның білім ордасы. Ассамда келесі университетер бар:

* Gauhati University
* Dibrugarh University
* Tezpur University
* Assam University ( Силчар)
* Assam Agricultural University ( Джорхат)
* Assam Don Bosco University

Дибругархта, Силчарда, Гувахатида, Джорхатида, Барпетада медициналық колледждер және де басқа орта дәрежелі арнаулы оқу орындары бар.

## Административно-территориальное деление

Ассам аймақтары
Штаттың құрамына келесі аймақтар кіреді: :

* Бакса
* Барпета
* Бонгайгаон
* Гоалпара
* Голагхат
* Дарранг
* Джорхат
* Дибругарх
* Дхемаджи
* Дхубри
* Камруп
* Камруп
* Карби-Англонг
* Каримгандж

* Качар
* Кокраджхар
* Лакхимпур
* Маригаон
* Нагаон
* Налбари
* Качар
* Сибсагар
* Сонитпур
* Тинсукия
* Удалгури
* Хайлаканди
* Чиранг

## Галерея

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

|  |  | Сурет:Landscape of Lakhimpur (8).jpg |  |  |
|  |  |  |  |  |

## Дереккөздер

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Assam |