Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Регбиден әлем чемпионаты[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

| Регбиден әлем чемпионаты |
| --- |
| **Спорт түрі** | Регби |
| **Қаланған** | 1987 |
| **Командалар саны** | 24 |
| **Соңғы чемпион** |  ОАР (4-ші рет) |
| **Ең көп жеңімпаз атағы** |  ОАР (4 рет) |
| **Ресми сайт** | rugbyworldcup.com |

**Регбиден әлем чемпионаты**(ағылш. *Rugby World Cup*) — әлемдегі регбиден басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Халықаралық регби кеңесі болып табылады. Чемпионатқа регбиден ерлер ұлттық құрамалары қатысады. Алғашқы чемпионат 1987 жылы Австралияда және Жаңа Зеландияда өткізілді. Сол кезден бастап жарыс әр төрт жылда бір рет өтеді. Жеңімпаз командаға Уэбб Эллистің кубогы тапсырылады.
Әйелдер арасындағы регбиден әлем чемпионаты 1991 жылдан бастап өткізіледі.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Жыл | Ұйымдастырушы елдер |  | Финал |  | 3-ші орын үшін матч |
| Чемпион | Есеп | 2-ші орын | 3-ші орын | Есеп | 4-ші орын |
| 1987 | Аустралия, Жаңа Зеландия |  **Жаңа Зеландия** | **29 — 9** |  Франция |  Уэльс | **22 — 21** |  Аустралия |
| 1991 | Англия |  **Аустралия** | **12 — 6** |  Англия |  Жаңа Зеландия | **13 — 6** |  Шотландия |
| 1995 | ОАР |  **ОАР** | **15 — 12** (қос.уақыт) |  Жаңа Зеландия |  Франция | **19 — 9** |  Англия |
| 1999 | Уэльс |  **Аустралия** | **35 — 12** |  Франция |  ОАР | **22 — 18** |  Жаңа Зеландия |
| 2003 | Аустралия |  **Англия** | **20 — 17** (қос.уақыт) |  Аустралия |  Жаңа Зеландия | **40 — 13** |  Франция |
| 2007 | Франция |  **ОАР** | **15 — 6** |  Англия |  Аргентина | **34 — 10** |  Франция |
| 2011 | Жаңа Зеландия |  **Жаңа Зеландия** | **8 — 7** |  Франция |  Аустралия | **21 — 18** |  Уэльс |
| 2015 | Англия |  **Жаңа Зеландия** | **34 — 17** |  Аустралия |  ОАР | **24 — 13** |  Аргентина |
| 2019 | Жапония |  **ОАР** | **32 — 12** |  Англия |  Жаңа Зеландия | **40 — 17** |  Уэльс |
| 2023 | Франция |  **ОАР** | **12 — 11** |  Жаңа Зеландия |  Англия | **26 — 23** |  Аргентина |

## Жалпы медальдар саны

| Орын | Ел | Алтын | Күміс | Қола | Барлығы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  ОАР | 4 | 0 | 2 | **6** |
| **2** |  Жаңа Зеландия | 3 | 2 | 2 | **7** |
| **3** |  Аустралия | 2 | 2 | 1 | **5** |
| **4** |  Англия | 1 | 3 | 1 | **5** |
| **5** |  Аустралия | 1 | 3 | 1 | **5** |
| **6** |  Франция | 0 | 3 | 1 | **4** |
| **7** |  Уэльс | 0 | 0 | 1 | **1** |
| **8** |  Аргентина | 0 | 0 | 1 | **1** |

## Сыртқы сілтемелер

* Регби әлем чемпионатының ресми сайты(қолжетпейтін сілтеме)
* Әлем чемпионаты
# Қазіргі бессайыстан Еуропа чемпионаты[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

| Қазіргі бессайыстан Еуропа чемпионаты |
| --- |
| **Спорт түрі** | Қазіргі бессайыс |
| **Қаланған** | 1987 |
| **Командалар саны** | 40 (2024 жыл) |
| **Континент** | Еуропа (ECMP) |

**Қазіргі бессайыстан Еуропа чемпионаты** (ағылш. *European Senior Modern Pentathlon Championships*) — қазіргі бессайыстан халықаралық жарыс. Чемпионат Еуропалық қазіргі бессайыс конфедерациямен (ECMP ағылш. *European Confederation of Modern Penthatlon*) ұйымдастырылады.

## Чемпионаттар тізімі

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Жыл** | **№** | **Қала** | **Ел** |
| 1987 | 1 | Берлин |  ГФР  |
| 1989 | 2 | Умео/Модена |  Швеция/ Италия |
| 1991 | 3 | Рим/София |  Италия/ Болгария |
| 1993 | 4 | София/Гьөр |  Болгария/ Мажарстан |
| 1995 | 5 | Сан-Бенедетто-дель-Тронто/Берлин |  Италия/ Германия |
| 1997 | 6 | Секешфехервар/Мәскеу |  Мажарстан/ Ресей |
| 1998 | 7 | Упсала/Варшава |  Швеция/ Польша |
| 1999 | 8 | Дрзонков/Тампере |  Польша/ Финляндия |
| 2000 | 9 | Секешфехервар |  Мажарстан |
| 2001 | 10 | София |  Болгария |
| 2002 | 11 | Усти-над-Лабем |  Чехия |
| 2003 | 12 | Усти-над-Лабем |  Чехия |
| 2004 | 13 | Албена |  Болгария |
| 2005 | 14 | Монтепульчано |  Италия |
| 2006 | 15 | Будапешт |  Мажарстан |
| 2007 | 16 | Рига |  Латвия |
| 2008 | 17 | Мәскеу |  Ресей |
| 2009 | 18 | Лейпциг |  Германия |
| 2010 | 19 | Дебрецен |  Мажарстан |
| 2011 | 20 | Медуэй |  Ұлыбритания |
| 2012 | 21 | София |  Болгария |
| 2013 | 22 | Дрзонков |  Польша |
| 2014 | 23 | Секешфехервар |  Мажарстан |
| 2015 | 24 | Бат |  Ұлыбритания |
| 2016 | 25 | София |  Болгария |
| 2017 | 26 | Минск |  Беларусь |
| 2018 | 27 | Бат |  Ұлыбритания |
| 2019 | 28 | Секешфехервар |  Мажарстан |
| 2021 | 29 | Нижний Новгород |  Ресей |
| 2022 | 30 | Секешфехервар |  Мажарстан |
| 2023 | 31 | Краков |  Польша |
| 2024 | 32 | Будапешт |  Мажарстан |
| 2025 | 33 | Мадрид |  Испания |

## Жалпы медальдар саны

|  Орын  |  Ел  | Алтын | Күміс | Қола | Барлығы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Мажарстан** | **50** | **36** | **32** | **118** |
| 2 |  Ресей | 29 | 26 | 23 | 78 |
| 3 |  Ұлыбритания | 18 | 18 | 14 | 50 |
| 4 |  Литва | 17 | 12 | 8 | 37 |
| 5 |  Италия | 15 | 14 | 18 | 47 |
| 6 |  Франция | 14 | 18 | 14 | 46 |
| 7 |  Чехия | 11 | 9 | 15 | 35 |
| 8 |  Германия | 9 | 15 | 9 | 33 |
| 9 |  Польша | 8 | 16 | 22 | 46 |
| 10 |  Беларусь | 8 | 11 | 16 | 35 |
| 11 |  Украина | 6 | 12 | 10 | 28 |
| 12 |  КСРО | 5 | 1 | 2 | 8 |
| 13 |  Ирландия | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 14 |  Швейцария | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 15 |  Эстония | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 16 |  Швеция | 0 | 1 | 3 | 4 |
| 17 |  Латвия | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 18 |  Румыния | 0 | 1 | 1 | 2 |
|  Испания | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 20 |  Чехословакия | 0 | 1 | 0 | 1 |
|  ГФР | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 22 |  Түркия | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 23 |  Грекия | 0 | 0 | 1 | 1 |

## Сыртқы сілтемелер

* Union Internationale de Pentathlon Moderne (UIPM)
# Коулдуатэр (Мичиган)

|  |
| --- |
| Қала |
| Коулдуатэр |
| ағылш. *Coldwater* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Мичиган
 |
| Округі |
Branch
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 41°56′24″ с. е. 85°00′00″ б. б.﻿ / ﻿41.94000° с. е. 85.00000° б. б.﻿ / 41.94000; -85.00000    |
| Құрылған уақыты |
1861
 |
| Жер аумағы |
21.6 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 10 945 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
26-17020
 |
| Коулдуатэр
Коулдуатэр |
| Коулдуатэр шекарасы

 |

**Коулдуатэр** (ағылш. *Coldwater*) — Мичиган штатының Branch округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 10 945 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-17020.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Мичиган штаты
# Манон Жанна Ролан

|  |
| --- |
| Манон Ролан |
| Manon Roland |
|  |
| Туған кездегі есімі |
Jeanne-Marie Phlipon
 |
| Туған күні | 17 наурыз 1754 (1754-03-17) |
| Туған жері |
Париж, Франция корольдігі
 |
| Қайтыс болған күні | 8 қараша 1793 (1793-11-08) (39 жас) |
| Қайтыс болған жері |
Париж, Франция
 |
| Қызметі |
жазушы, саясаткер
 |
| Жұбайы |
Жан-Мари Ролан де Ла Платьер
 |
| Қолтаңбасы |  |
| **Ортаққордағы Манон Ролан** |

**Манон Жанна Ролан де Ла Платьер** (фр. *Manon Jeanne Roland de la Platière*; 17 наурыз 1754, Париж— 8 қараша 1793) — Ұлы француз революциясының қайраткері. Аса ақылды, білімді адам болды. Салон ашты, онда Жиронда басшылары кездесіп тұрды. Жирондышылар оны жоғары бағалады. Жирондышылар құлағаннан кейін, Ролан тұтқындалып, 5 ай түрмеде отырды.

Роланның түрмеде отырып жазған естеліктері жирондалық мемуарлық әдебиеттің маңызды ескерткіштерінің біріне айналды. Реакционерлер оның басын шауып өлтірді.
# XII ғасыр[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |  |
| --- | --- |
| **Мыңжылдықтар:** | 2-ші мыңжылдық |
| **Ғасырлар:** | 11 ғ. — **12 ғ.** — 13 ғ. |
| **Онжылдықтар:** | 1100 жж. 1110 жж. 1120 жж. 1130 жж. 1140 жж. 1150 жж. 1160 жж. 1170 жж. 1180 жж. 1190 жж. |
| **Санаттар:** | Туғандар — қайтыс болғандар Пайда болғандар — Ғайып болғандар |

## Онжылдықтар және жылдар

**[[::Ғасырлар|Ғасырлар]] және [[::Мыңжылдықтар|мыңжылдықтар]]**

| Мыңжылдықтар | Ғасырлар |
| --- | --- |
| Заманымыздан бұрынғы (ЗБ) |
| **[[::4-ші мыңжылдық ЗБ|4-ші]]**: | [[::40 ғ. ЗБ|40]] | [[::39 ғ. ЗБ|39]] | [[::38 ғ. ЗБ|38]] | [[::37 ғ. ЗБ|37]] | [[::36 ғ. ЗБ|36]] | [[::35 ғ. ЗБ|35]] | [[::34 ғ. ЗБ|34]] | [[::33 ғ. ЗБ|33]] | [[::32 ғ. ЗБ|32]] | [[::31 ғ. ЗБ|31]] |
| **[[::3-ші мыңжылдық ЗБ|3-ші]]**: | [[::30 ғ. ЗБ|30]] | [[::29 ғ. ЗБ|29]] | [[::28 ғ. ЗБ|28]] | [[::27 ғ. ЗБ|27]] | [[::26 ғ. ЗБ|26]] | [[::25 ғ. ЗБ|25]] | [[::24 ғ. ЗБ|24]] | [[::23 ғ. ЗБ|23]] | [[::22 ғ. ЗБ|22]] | [[::21 ғ. ЗБ|21]] |
| **[[::2-ші мыңжылдық ЗБ|2-ші]]**: | [[::20 ғ. ЗБ|20]] | [[::19 ғ. ЗБ|19]] | [[::18 ғ. ЗБ|18]] | [[::17 ғ. ЗБ|17]] | [[::16 ғ. ЗБ|16]] | [[::15 ғ. ЗБ|15]] | [[::14 ғ. ЗБ|14]] | [[::13 ғ. ЗБ|13]] | [[::12 ғ. ЗБ|12]] | [[::11 ғ. ЗБ|11]] |
| **[[::1-ші мыңжылдық ЗБ|1-ші]]**: | [[::10 ғ. ЗБ|10]] |   [[::9 ғ. ЗБ|9]] |   [[::8 ғ. ЗБ|8]] |   [[::7 ғ. ЗБ|7]] |   [[::6 ғ. ЗБ|6]] |   [[::5 ғ. ЗБ|5]] |   [[::4 ғ. ЗБ|4]] |   [[::3 ғ. ЗБ|3]] |   [[::2 ғ. ЗБ|2]] |   [[::1 ғ. ЗБ|1]] |
| Біздің Заманымыздың (БЗ) |
| **[[::1-ші мыңжылдық|1-ші]]**: |   [[::1 ғ.|1]] |   [[::2 ғ.|2]] |   [[::3 ғ.|3]] |   [[::4 ғ.|4]] |   [[::5 ғ.|5]] |   [[::6 ғ.|6]] |   [[::7 ғ.|7]] |   [[::8 ғ.|8]] |   [[::9 ғ.|9]] | [[::10 ғ.|10]] |
| **[[::2-ші мыңжылдық|2-ші]]**: | [[::11 ғ.|11]] | [[::12 ғ.|12]] | [[::13 ғ.|13]] | [[::14 ғ.|14]] | [[::15 ғ.|15]] | [[::16 ғ.|16]] | [[::17 ғ.|17]] | [[::18 ғ.|18]] | [[::19 ғ.|19]] | [[::20 ғ.|20]] |
| **[[::3-ші мыңжылдық|3-ші]]**: | [[::21 ғ.|21]] | [[::22 ғ.|22]] | [[::23 ғ.|23]] | [[::24 ғ.|24]] | [[::25 ғ.|25]] | [[::26 ғ.|26]] | [[::27 ғ.|27]] | [[::28 ғ.|28]] | [[::29 ғ.|29]] | [[::30 ғ.|30]] |
| **[[::4-ші мыңжылдық|4-ші]]**: | [[::31 ғ.|31]] |
# Ылғалдылық[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Ылғалдылық** — қатты денедегі, ұнтақ заттағы, газдағы ылғал мөлшері. Абсолюттік ылғалдылық — материалдардың құрғақ бөлегі массасының өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Салыстырмалы ылғалдық материал массасының бір өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Кеннің ылғалдылығы байыту фабрикаларындағы жұмыс процестеріне елеулі әсер етеді. Магнитті және электрлі байытуда ылғалдық белгілі мөлшерден аспауы қажет. Металлургиялық зауыттарға жөнелтілетін концентраттардың ылғалдығы тиісті талаптарға сай болуға тиіс. .

## Дереккөздер
# Эвбея[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
|  Эвбея гр. *Εύβοια* |
|  |
| Халкида |
| Сипаттамасы |
| Ауданы | 3661,637 км² |
| Ең биік нүктесі | 1743 м |
| Тұрғындар (2001 жыл) | 193 720 адам |
| Халық тығыздығы | 52,905 адам/км² |
| Орналасуы |
| 38°30′00″ с. е. 24°00′00″ ш. б.﻿ / ﻿38.50000° с. е. 24.00000° ш. б.﻿ / 38.50000; 24.00000    |
| Акватория | Эгей теңізі |
| Ел |  Грекия |
| Аймақ | Орталық Грекия |
| Эвбея |
|  **Эвбея** Ортаққорда |

 *Эвбея*.
 *Эвбея*.
 *Эвбея*.
**Эвбея** (гр. *Εύβοια*) — Грекиядағы Эгей теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауына таяу орналасқан арал, Грекияға қарайды. Балқан түбегінің шығыс жағалауы бойымен 170 км-ге созылған. Құрлықпен көпір арқылы жалғастырылған. Аумағы 3,9 мың км². Жағалары тік жарқабақты, саяз қойнаулы. Негізінен әктастан түзілген. Жер бедерінде тектоникалық қазаншұңқырлар үстінде қалыптасқан жағалау және ішкі жазықтармен бөлінген үстірттер басым. Ең биік жері Дирфис тауы (биіктігі 1743 м). Жерортатеңіздік бұталар мен орман өседі. Егін (бидай, жүзім) және зәйтүн бағы өсіріледі. Басты қаласы – Халкис.

## Дереккөздер
# Микис Теодоракис

**Микис Теодоракис** — Хиос аралында дүниеге келген грек композиторы, саяси қоғам қайраткері, Афины консерваториясының түлегі, Париж консерваториясында О.Мессиан мен Э.Видоганмен сабақ алып, музыкалық білімін жетілдірген. 1959 жылдан бастап Грекияда тұрған. Ал 1967 жылға әскери төңкерістен кейін қуғын–сүргінге ұшырап, түрмеге отырып шыққан. Оропос концлагерінде болған. Гастрольдік сапармен КСРО–да болды

## Танымал шығармалары

Періштелер кварталы–операсы

Антигона

Орфей мен Эвридика

Осындай сарындағы балет, симфониялық, опералық туындылары бар.

## Дереккөздер

Қазақ совет энциклопедиясы,11 том
# Эпир

**Эпир** (Epeіros) – Солтүстік-Батыс Грекиядағы, Ион теңізіндегі тарихи аймақ. Құрамында Арта, Превеза, Теспротия, Янина номдары бар. Аум. 9,2 мың км², халқы 300 мыңнан астам (2003). Негізгі қаласы – Янина. Э-дің көпшілік аум-н Пинд таулары (ең биік жері – 2633 м) алып жатыр. Эпир – негізінен а. ш-ты аудан. Жазықта бидай, сұлы, темекі, мақта, жүзім өсіріледі, зәйтүн тоғайлары бар. Тауларда жайылымдық мал ш. дамыған, негізінен қой мен ешкі өсіріледі, ағаш дайындалады. Теңіз жағалауларына цитрустық жеміс ағаштары отырғызылған. Балық аулау дамыған. Эпир ең ежелгі грек тайпалары қоныстанған жер деп есептеледі. Осы жерден олар Балкан түбегі мен Эгей т-ндегі аралдарға таралып, қоныстанған. Эпир аум-н кейінірек хаон, молосс, т.б. тайпалары мекендеді. Молосстар патшасы Пирдің (б.з.б. 4 ғ-дың соңы – 3 ғ-дың бас кезі) кезінде Эпир бірыңғай мемлекетке бірікті. Б.з.б. 168 ж. Эпирді римдіктер жаулап алып, 70-тен аса қаланы қиратты, 150 мыңнан аса эпирліктерді құлдыққа айдап әкетті. Августың кезінде Эпир аум. рим провинциясы – Ахайяның құрамына қосылды. Троянның билік еткен кезінде (2 ғ.) Акарнаниямен қосылып, Эпир провинциясын құрады. 4 ғ-дан бастап Византияның (13 – 14 ғ-ларда Эпир мемлекетінің құрамына кірді) құрамында, 15 ғ-дың ортасынан бастап түріктердің билігінде болды. 1881 ж. бір бөлігі (Арта ауд.), 1912 – 13 ж. Балкан соғыстарынан кейін Э. түгелдей Грекияның құрамына енді.

## Дереккөздер

<references>
# Антисфен

**Антисфен** (Афиналық) (көне грекше: Ἀντισθένης; б.з.б. 444/435 жылдардар, Афины — 370/360 жылдар, Афины) — Сократтың шәкірті, Сократ шәкірті, Сократтың ілімін дамытқан және тек жалқылық туралы ілімді ғана ақиқат деп пайымдаған киниктік (Киниктер) мектеп дейтіннің негізін қалаған. Платонның мұраттар туралы ілімін (дербес өмір сүретін жалпы ұғымдар туралы ілім ретінде) сынады және тек жалқы заттардың болмысын пайымдады. Алайда цивилизация мен оның жетістіктерін киникилік тұрғыдан сынаудың, ең зәру қажеттіліктермен ғана шектелуге шақырудың, сословиелік және таптық айырмашылықтарды жек көруінің және осыдан келіп туындайтын сол кездегі қоғамның демократиялық элементтерімен бірігуінің одан да үлкен мәні болды. Сол кездегі өркениеттің әрекеттерін сынап, адамның қажеттілігін шектеуді уағыздайды.

## Дереккөздер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Antisthenes |
# Локри[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Локри |
| Locri |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ИталияИталия |
| Аймағы |
Калабрия
 |
| Провинциясы |
Реджо-Калабрия
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 38°14′00″ с. е. 16°16′00″ ш. б.﻿ / ﻿38.23333° с. е. 16.26667° ш. б.﻿ / 38.23333; 16.26667    |
| Жер аумағы |
25 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 13038 адам (2004) |
| Тығыздығы |
523 адам/км²
 |
| Этнохороним |
locresi
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
(+39) 0964
 |
| Пошта индексі |
89044
 |
| ISTAT коды |
080043
 |
| comune.locri.rc.it  (итал.) |
| Локри
Локри |
| Локри шекарасы

 |
|

**Локри** (итал. *Locri*) — Италиядағы қала, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Реджо-Калабрия провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13038 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 523 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 89044.

Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Caterina. Жыл сайынғы мерекесі — 24 қараша.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты  (итал.)
* Ұлттық статистика институты  (итал.)
# Иллирик[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Иллирик
**Иллирик** немесе **Иллирия** (көне грекше: Ιλλυρια, лат. *Illyricum*) - Балқан түбегінің көне атауы. Аймақта иллириялықтар тұрған, аймақтың да халықтың да атаулары олардың мифтік бабасы Иллирийдің есімімен қойылған. Орта ғасырларда бұл аймақтың Рим империясы үшін өте зор шарушылық және әскери-стратегиялық маңызы болған. Себебі бұл аймақ Батыс Рим империясы мен шығыс Византиялық империясының арасында байланыс түйіні болып табылады.

## Географиясы

Иллирик Адрия теңізінің жағасында орналасқан, шығысында Велико-Горски тау жүйесі бар. Оңтүстігінде Эпирмен, Солтүстігінде Истрия түбегімен шектеседі. Иллирик маңайында стратегиялық маңызы зор Вис, Ластово, Млет, Хвар, Брач, Палагружа аралдары орналасқан.

## Тарихы

Иллирияны ежелден түрлі далматиялық тайпалар мекендеді. Б.з.б 200 жж. қарай олар бір мемлекетке бірігуге жақын болды. Алайда, иллириялық қарақшылардың шабуылынан мезі болған Рим Республикасы Иллирияны жаулап алуға әскер жіберді. Македония патшасы Иллирияны қорғамақ болды. Бірінші Македон соғысында Рим жеңген соң, Иллирилық қарақшылардың құқықтары шектеліп, аймақта біртіндеп Рим ықпалы орнады. Осы кезден бастап Рим Иллирияда келесі 6 ғасыр бойы үстемдік етті. Батыс Рим империясы құлаған соң остготтар Иллирияны, кейінірек Италияны басып алды. Алайда, Византия-Остгот соғысынан соң Иллирия түгелдей Византияға қосылды. Дегенмен, Византия үстемдігі VI ғасырдың соңына қарай әлсіреп, Иллирик бірнеше тайпаларға бөлініп кетті. Македония Реннесансы кезінде Византия Иллирияны қайтадан қосып алды. XII ғасырда Византия қайтадан әлсіреп, Иллирия енді бірнеше қала мемлекеттерге бөлініп кетті. Соның ішіндегі ең маңыздысы- Задар қаласын 1202 жылы төртінші крест жорығы кезінде кресшілер басып алып, оны Венецияға берді. Осыдан кейін, XIII ғасырда Венеция Иллирикті толықтай бағындырып, келесі 5 ғасырда Иллирия Венеция құрамында болды. Алайда, Вена конгресі шешімімен Иллирик Аустрия империясына берілді. Бірінші дүниежүзілік соғыста Аустрия-Мажарстан жеңілген соң Иллирик Югославия патшалығына берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нацистік Германия қысқа мерзімге Иллирикті оккупациялап, 1945 жылы Постдамдық конференция нәтижесінде Югославия Социалистiк Федеративті Республикасына қайтарылды. Югославия ыдыраған соң, Иллирик Хорватия, Албания, Черногория, Босния және Герцеговина мемлекеттерімен бөлісіп алынды.

## Дереккөздер
# Апостол

12 апостол Леонардо да Винчи көркемсуреті *«Жасырын кеште»*
**Апостол**  (грек. *ἀπόστολος*; *apostolos* — елші, уәкіл) — христиандықтың алғашқы кезеңдерінде бір қауымнан екінші қауымға жаяу жүріп жетіп, дін уағыздаған әулиелер. Олар осылайша христиан қауымының аумағын кеңейтті. Апостолдар бір-біріне және ұжымдарға әр түрлі діни сенім-наным мәселелері мен ішкі жұмыстар туралы үндеу хаттар жіберу арқылы өзара қарым-қатынас жасап тұрған. Інжілдің құрамына енетін бірсыпыра уағыздарға осы үндеухаттар негіз болған сияқты. Кейінірек Жаңа өсиеттің (Інжіл) түзілуіне байланысты шіркеу рәсімі А. атын Мәсіхтің — Иса Мәсіхтің 12 шәкіртіне ғана тән деп бекітті. Айса мен оның шәкірттері қызметі туралы қасиетті жазбаларда айтылатын бұл 12 әулие мыналар: Әндір, Барталмай, Жохан, Яһуда Исқариот, Матай, Петір, Шимон, Тадей, Філіп, Тома, Әлпейұлы Жақып пен Зейбедейұлы Жақып.

## Ескертпелер

## Дереккөздер
# Папалық[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Рим Папасы лат. *Pontifex Romanus* |
|
Ватикан елтаңбасы |
|  **Лауазымды иеленушіXIV Лео** 8 мамыр 2025 жылдан  |
| Ресми резиденциясы |
Апостол сарайы, Ватикан
 |
| Лауазым пайда болды |
I ғасыр
 |
| Алғашқысы |
Әулие Пётр
 |
| Сайты |
vatican.va
 |

**Папа** (лат. *papa*, көне грекше: πάππας, *páppas*, сөзбе-сөз аударғанда *әке*) — **Рим епископы**, католиктер қауымының көрінетін басшысы. Ол тағы **жоғарғы понтифик**, **Рим понтифигі**, **егемен понтифик** делінеді. 8-ғасырдан 1870 жылға дейін Рим папасы Папа облысының егемені және мемлекет басшысы болса, 1929 жылдан бері кішігірім Ватикан мемлекетін басқарады. Католик көзқарасынша, Рим папасы — Әулие Пётрдің апостолдық ізашары. Бұл дінде Әулие Пётрдің өзіне Иса Мәсіх ұлықтылық және Көк Тәңірінің кілттерін берген еді деп саналады.

XIV Лео — 2025 жылғы 8 мамырдан бергі Рим папасы.

## Рим папалары

## Тағы қараңыз

* Кардинал

## Ескертпелер

## Дереккөздер
# Нюрнберг

|  |
| --- |
| Қала |
| Нюрнберг |
| Nürnberg |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ту | Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ГерманияГермания |
| Жер |
Бавария
 |
| Ауданы |
Еркін қала
 |
| Ішкі бөлінісі |
7 ішкі аудан
 |
| Басшысы |
Ульрих Мали
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 49°27′10″ с. е. 11°04′40″ ш. б.﻿ / ﻿49.45278° с. е. 11.07778° ш. б.﻿ / 49.45278; 11.07778    |
| Жер аумағы |
186,38 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
309 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 505664 адам (2010) |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
0(0)911
 |
| Пошта индексі |
90001-90491
 |
| Автомобиль коды |
N
 |
| Ресми коды |
09 5 64 000
 |
| nuernberg.de  (нем.) |
| Нюрнберг
Нюрнберг |
| Нюрнберг шекарасы

 |

**Нюрнберг** (нем. *Nürnberg*) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Еркін қала ауданының құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 505664 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 186,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — *09 5 64 000*. Қаланың басшысы — Ульрих Мали.

Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.

* Нюрнберг - Nürnberg
*
*
*
*
*
*
*
*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты