Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Хазлэт (Нью-Джерси)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Хазлэт |
| ағылш. *Hazlet* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Монмут
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°25′41″ с. е. 74°10′11″ б. б.﻿ / ﻿40.42806° с. е. 74.16972° б. б.﻿ / 40.42806; -74.16972    |
| Құрылған уақыты |
1848
 |
| Жер аумағы |
14.7 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 20334 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-30690
 |
| Хазлэт
Хазлэт |
| Хазлэт шекарасы [көрсет ►]

Wikimedia | © OpenStreetMap
 |

**Хазлэт** (ағылш. *Hazlet*) — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 20334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-30690.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Ванамасса (Нью-Джерси)

|  |
| --- |
| Қала |
| Ванамасса |
| ағылш. *Wanamassa* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Монмут
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°14′13″ с. е. 74°01′43″ б. б.﻿ / ﻿40.23694° с. е. 74.02861° б. б.﻿ / 40.23694; -74.02861    |
| Жер аумағы |
2.9 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 4532 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-76700
 |
| Ванамасса
Ванамасса |
| Ванамасса шекарасы

 |

**Ванамасса** (ағылш. *Wanamassa*) — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 4532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-76700.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Рокавэй Тауншип (Нью-Джерси)

|  |
| --- |
| Қала |
| Рокавэй Тауншип |
| ағылш. *Rockaway Township* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Моррис
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°55′48″ с. е. 74°31′10″ б. б.﻿ / ﻿40.93000° с. е. 74.51944° б. б.﻿ / 40.93000; -74.51944    |
| Құрылған уақыты |
1844
 |
| Жер аумағы |
119.1 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 24156 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-64080
 |
| Рокавэй Тауншип
Рокавэй Тауншип |
| Рокавэй Тауншип шекарасы

 |

**Рокавэй Тауншип** (ағылш. *Rockaway Township*) — Нью-Джерси штатының Моррис округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 24156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 119.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-64080.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Вайн (Нью-Джерси)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Вайн |
| ағылш. *Wayne* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Пассеик
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°56′31″ с. е. 74°15′02″ б. б.﻿ / ﻿40.94194° с. е. 74.25056° б. б.﻿ / 40.94194; -74.25056    |
| Құрылған уақыты |
1898
 |
| Жер аумағы |
65.2 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 53 918 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-77840
 |
| Вайн
Вайн |
| Вайн шекарасы

 |

**Вайн** (ағылш. *Wayne*) — Нью-Джерси штатының Пассеик округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 53 918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-77840.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Бэдминстер Тауншип (Нью-Джерси)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Бэдминстер Тауншип |
| ағылш. *Bedminster Township* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Сомерсет
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°40′03″ с. е. 74°39′20″ б. б.﻿ / ﻿40.66750° с. е. 74.65556° б. б.﻿ / 40.66750; -74.65556    |
| Құрылған уақыты |
1749
 |
| Жер аумағы |
68.6 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 8165 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-04450
 |
| Бэдминстер Тауншип
Бэдминстер Тауншип |
| Бэдминстер Тауншип шекарасы [көрсет ►]

 |

**Бэдминстер Тауншип** (ағылш. *Bedminster Township*) — Нью-Джерси штатының Сомерсет округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 8165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 68.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-04450.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Скотч Плэйнс (Нью-Джерси)

|  |
| --- |
| Қала |
| Скотч Плэйнс |
| ағылш. *Scotch Plains* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Юнион
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°38′18″ с. е. 74°22′26″ б. б.﻿ / ﻿40.63833° с. е. 74.37389° б. б.﻿ / 40.63833; -74.37389    |
| Құрылған уақыты |
1878
 |
| Жер аумағы |
23.6 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 23510 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-66060
 |
| Скотч Плэйнс
Скотч Плэйнс |
| Скотч Плэйнс шекарасы

 |

**Скотч Плэйнс** (ағылш. *Scotch Plains*) — Нью-Джерси штатының Юнион округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 23510 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-66060.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Будд Лэйк (Нью-Джерси)

|  |
| --- |
| Қала |
| Будд Лэйк |
| ағылш. *Budd Lake* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Моррис
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°52′04″ с. е. 74°44′26″ б. б.﻿ / ﻿40.86778° с. е. 74.74056° б. б.﻿ / 40.86778; -74.74056    |
| Жер аумағы |
16.7 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 8100 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-08620
 |
| Будд Лэйк
Будд Лэйк |
| Будд Лэйк шекарасы

 |

**Будд Лэйк** (ағылш. *Budd Lake*) — Нью-Джерси штатының Моррис округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 8100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-08620.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Пэннингтон (Нью-Джерси)

|  |
| --- |
| Қала |
| Пэннингтон |
| ағылш. *Pennington* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  АҚШАҚШ |
| Штаты |
Нью-Джерси
 |
| Округі |
Мёрсер
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 40°21′08″ с. е. 74°39′25″ б. б.﻿ / ﻿40.35222° с. е. 74.65694° б. б.﻿ / 40.35222; -74.65694    |
| Құрылған уақыты |
1890
 |
| Жер аумағы |
2.5 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC-5, жазда UTC-4
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 2585 адам |
| Сандық идентификаторлары |
| FIPS коды |
34-57600
 |
| Пэннингтон
Пэннингтон |
| Пэннингтон шекарасы

 |

**Пэннингтон** (ағылш. *Pennington*) — Нью-Джерси штатының Мёрсер округіне жататын АҚШ қаласы.

Қала тұрғындарының саны 2585 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-57600.

## Сыртқы cілтемелер

* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Үлгі:Нью-Джерси штаты
# Висконсин

|  |
| --- |
| АҚШ штаты |
| **Висконсин** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Висконсин туы | Висконсин мөрі |

 |
|  |
| **Штат ұраны** | Тек алға |
| **Штат лақапаты** | *Борсықтар штаты* |
| **Астанасы** | Мадисон |
| **Тұрғыны** | 5 726 398 () 20−орын (АҚШ б-ша) |
| - тығыздығы  | 40,6 адам/км² |  |
| **Ауданы** | 23−орын |
|  |
| - барлығы  | 169 636 км²  |
| - су беті  | ( |
| - ендік  | 42° 37′ с. е. бойынша 47° 05′ с. е., |
| - бойлық | 86° 46′ б. б. бойынша 92° 53′' б. б., |  |
| **Теңіз деңгейінен биіктігі** |  |
| - максимал биіктігі |  |
| - орташа биіктігі |  |
| - минимал биіктігі  |  |  |
| **Губернаторы** | Тони Иверс |
| **Вице-губернаторы** | Мандела Барнс |
| **Заң шығару органы** | Висконсин легислатурасы |
| - жоғарғы палатасы | Висконсин сенаты  |
| - төменгі палатасы | Висконсин өкілдігінің палатасы |  |
| **Сенат мүшелері** | Тэмми Болдуин Рон Джонсон |
| **Ресми сайты:** | www.wisconsin.gov |

**Висконсин** (ағылш. *Wisconsin* [wɪˈskɒnsɨn]) — АҚШ-тың солтүстік бөлігінде орналасқан штат. Штаттар арасында ауданы бойынша 23-ші орында, ал тұрғындар саны бойынша 20-шы орында. Висконсин штаты 72 округтен тұрады.

## Ірі қалалары

## Дереккөздер
# Методизм

Джон Уэсли
Уэсли
Методизм (Methodism), Англияда 18 ғасырда Джон Уэсли бастаған протестанттардың діни қозғалысы. 1737 жылы ағылшын дін қызметшісі Уэсли өзін құтқаруға деген сенімі пайда болған кезде осы түсінікті қолданған. Осыдан кейін шіркеуден тыс уағыз жүргізе бастайды. Методизм Англия шіркеулеріндегі қайта тірілту бойынша қозғалыс ретінде басталған, оның өкілдері шіркеулермен 1795 жылға дейін жанжалдаспаған еді. Методистерде жақсы ұйымдастырылған шіркеулерді басқару жүйесінің мықты орталық билігі болған. Олар жер-жерде тиімді ұйымдасып, мамандандырылмаған священниктерді қолдана білген. Қозғалыс 19 ғасырда тез өршіп, өнеркәсіптік аудандардағы жұмысшы тобының арасында ерекше қолданысқа ие болады. Методисттік епископалдік шіркеу 1784 жылы АҚШ-та негізі қаланған. Методисттік священниктер көптеген американдық қоныс аударғандар арасында қолдауға ие болып, жақтастар саны арта түскен болатын. Содан кейін ағылшын және американдық миссионерлер методизмді дүние жүзіне таратады. Методисттік доктрина Әулие Рухтың билігін көрсетеді. Ол Құдаймен жеке қатынастың қажеттілігі, құлшылық етудің қарапайымдылығы және кембеғал жандарға қамқорлық ету.
# Теософия[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Теософия– (грекше theos - құдай , sophia - даналық, білім ) Құдайды тануды зерттейтін ілім саласы.Теософия адам мен табиғатқа жат, тән емес мистикалық және қияли–армани түсініктердің жиынтығы болып саналады. Кей кезде теология ұғымымен алмастырылып қолданылады.Дінге байланысты теософиялық түсініктер әр түрлі,кейбірі бір–біріне қарама қарсы сипатта кездесуі мүмкін.

## Дереккөздер

Қазақ совет энциклопедиясы,11 том
# Микмак

|  |
| --- |
| Микмак |
| Micmac, Mikmaq |
|  |
| Бүкіл халықтың саны |
|
29 000
 |
| Ең көп таралған аймақтар |
|  Канада |
| Тілдері |
|
микмак тілі
 |
| Діні |
|
католицизм
 |

**Микмак** (*Micmac*, *Mikmaq*) — Канаданың оңтүстік-шығысындағы солтүстік-шығыс Алгонкин тобының үндіс халқы (Жаңа Шотландия, Нью-Брансуик, Квебек, Ханзада Эдуард Аралы, Ньюфаундленд және Лабрадор провинцияларындағы 28 қауымдастық). Шамамен саны 29 мың адам (2005, халық санағы). 1 мыңға жуық адам АҚШ-та (солтүстік Мэн) тұрады. Микмактардың едәуір бөлігі қалаларда (негізінен Бостонда) тұрады.

## Тілі

Тілі - алгонкиан отбасының микмак тілі. Микмак тілі бұрын микмак иероглифтік жазуымен жазылса, қазір стандартты латын әліпбиінде жазылады.

## Діні

Сенушілердің діни байланысы: католиктер, протестанттар. Кейбір микмактар ​​христиан дінін қабылдағанымен, дәстүрлі микмак руханияты әлі де қолданылып келеді.

## Тарихы

Отаршылдыққа дейінгі кезеңде олар Әулие Лоренс шығанағының жағалауы мен аралдарында және Жаңа Шотландия түбегінде өмір сүрді, кейінірек Ньюфаундленд аралына қоныстанды. 19 ғасырдың басында олар Вабанаки конфедерациясында туысқан малеситтермен, пассамакуодилермен және пенобскоттармен бірікті. Олар көрші ирокездермен араздасып, бір уақытта олардың мәдениетінің кейбір элементтерін қабылдады.
16 ғасырдан бастап еуропалықтармен байланысты. 18 ғасырда олар резервацияларға қоныстанды.

## Кәсібі

XVIII ғасырдан бастап олар ағаш өндіруге, коммерциялық балық аулауға көшті, қолөнермен, картоп өсірумен және жидектер жинаумен айналысады.
Микмактар ​​аң терісі саудасына қатысып, еуропалықтар мен одан әрі батыстағы топтар арасында делдал ретінде әрекет етті, өйткені терісі бар жануарлар жоғары сұранысқа байланысты тез азайып кетті. Бұл аң аулау мен жинаудан гөрі аң терісін аулауға және саудалауға бағытталған микмактардың өмір салтын түбегейлі өзгертті.
Микмак әлі күнге дейін күлден, қайың қабығынан және балқарағайдан жасалған көптеген дәстүрлі себеттер шығарады. Олар кірпі инелерімен боялған балқарағай мен қайың қораптарымен танымал.

ХХ ғасырда кейбір резервациялардың мамандануы дамыды: омар мен устрицаларды аулау, ағаш өңдеу, туристерге қызмет көрсету және т.б.

Микмак лагері. 1791
## Тұрмыс салты

Микмактар бірнеше тайпа қауымнан конфедерация құрған. Бірнеше патрилиналық топтардан тұратын жазғы ауылдарды сайланған көсем (сагама) және ақсақалдар кеңесі басқарды. Отбасы үлкен, көп әйел алу кең тараған.

Микмак қоныстары шығанақ немесе өзен бойында шашыраңқы орналасқан жеке немесе бірлескен шаруашылықтармен сипатталды.

Микмактар ​​вигвамдарда өмір сүрді. Олар әдетте шыршаның жас өркендерді кесіп тастап, оларды жерге сызылған шеңбер бойымен майыстырды. Жоғарғы жағынан бір-біріне байланып, содан кейін қайың қабығымен жабылды. Микмактың әртүрлі өлшемдегі екі вигвамы болды. Кіші өлшемге 10-15 адам, үлкенірекке 15-20 адам сыйды. Вигвамдар конустық немесе күмбез тәрізді болды.

## Дереккөздер
# Семинолдар

|  |
| --- |
| Семинолдар |
|  |
| Бүкіл халықтың саны |
|
~18 600
 |
| Ең көп таралған аймақтар |
|  АҚШ |
| Тілдері |
|
ағылшын тілі, мускоги тілдері
 |
| Діні |
|
христиандық, дәстүрлі нанымдар
 |

**Семинолдар** — Америкадағы Оклахома мен Флорида штаттарында тұратын үндіс халқы.

## Тілі

Тілдері — маскоги және хичити. Ағылшын тілінде де сөйлейді.

## Діні

Семинолдар — христиандар, дәстүрлі нанымдардың элементтері сақталған.

## Тарихы

Семинолдар XVIII ғасырда қазіргі Флорида территориясына қоныс аударған әртүрлі тайпалардың бірігу процесінде пайда болды. Семинолдардың негізгі ата-бабалары әдетте Джорджияда тұратын, бірақ кейін бұрын Аппалач үндістеріне тиесілі іс жүзінде адам тұрмайтын жерлерге көшкен оконее тайпасы болып саналады.
Сонымен қатар, XIX ғасырда үндістерден басқа семинолдардың қатарына жүздеген қашқын афроамерикалық құлдар қосылды, олар кейінірек "қара семинолдар" деп аталды.

XVIII ғасырда семинолдар француздар, испандықтар мен ағылшындар арасындағы келіспеушіліктерді белсенді қолданды. Үндістер ер ақ нәсілділерді қабылдап, қыздарын оларға тұрмысқа берді, осылайша олардың қолдауына ие болды. Алайда, бұл тайпаны ең алдымен жерге қатысты кейінгі қақтығыстардан құтқара алмады.

XIX ғасырда семинолдар Флорида аумағынан Оклахома штатында орналасқан үндіс резервациясына көшіріле бастады. Соған қарамастан, олардың бір бөлігі игерілген жерде қалып және қоныс аударған еуропалықтарға қатаң тойтарыс берді.

Семинолдар Солтүстік Америка тарихына ең алдымен АҚШ армиясының континенттің байырғы тұрғындарына қатысты ең қатыгез және шешуші әрекеттері кезеңінде өз жерлерін тастамаған бірнеше тайпалардың бірі ретінде енді. Бүкіл Флоридаға қоныстанған олар үндістерге қатысты кемсітушілікке байланысты барлық қиындықтардан аман өтіп қана қоймай, сонымен қатар өздерінің салт-дәстүрлерін, қолөнері мен дәстүрлерін XXI ғасырға дейін жеткізе алды.

## Кәсібі

Қазіргі семинолдар жалдамалы жұмыстармен, соның ішінде өздеріне тиесілі кәсіпорындарда (былғары және консерві зауыттары, шошқа фермасы, жеміс плантациясы), туристік бизнеспен айналысады және дәстүрлі қолөнерді (ағаш ою, керамика, тоқу, аппликациямен дәстүрлі киім тігу) сақтаған. Оклахома семинолдары негізінен мал шаруашылығымен айналысады.

## Тұрмыс салты

Матрилиндік рулар жаздың басында баск рәсіміне және күзде аңшылық билерге біріктірілген елді мекендер тобын мекендеген. Қыста олар уақытша аңшылық лагерьлерге көшті. Отбасы үлкен, матрилокалды.

Дәстүрлі тұрғын үйлері қабырғалары тақтайшалардан және пальма жапырақтарынан жасалған төбесі бар қадаларда орналасқан құрылым.

Микасуки шамандықты және ұлдардың бастамасымен байланысты жыл сайынғы «Жасыл жүгері биін» ұстанады.

## Дереккөздер
# Папаго[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Папаго |
| Tohono Oʼodham |
|  |
| Бүкіл халықтың саны |
|
20 000
 |
| Ең көп таралған аймақтар |
|  АҚШ  Мексика |
| Тілдері |
|
оодхам, ағылшын тілі, испан тілі
 |
| Діні |
|
христиандық, анимизм
 |

**Папаго** (өз атауы: Tohono Oʼodham) — АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы үндіс халқы, (Аризонаның оңтүстігінде 4 резервация, екеуі Пимамен бірге) және Мексиканың солтүстік-батысында (Сонора штатының солтүстігі). Америка Құрама Штаттарындағы халық саны 19,5 мың адам (2010, санақ), Мексикада - 1 мың адамға дейін.

## Тілі

Тілі — папаго тілі. Испан және ағылшын тілдері де кең таралған.

## Діні

Діни сенімдері бойынша папаго — католиктер.

## Тарихы

Папагоның шығу тегі туралы пікірталас көп. Кейбір сарапшылар бұл тайпа солтүстікке шамамен 300 жыл бұрын қоныс аударған деп есептейді. Басқалары бұл тайпаны Каса Грандеде керемет жартас сарайларын салған Хохокам мәдениетінің ұрпағы деп санайды.
Испандық миссионерлер тайпаны күштеп христиандықты қабылдап, 18 ғасырдың аяғында Сан Хавьер-дель-Бак миссиясын құрды, бірақ миссионерлердің жұмысы қарсылыққа тап болып, папаго 17-18 ғасырларда бірнеше рет көтеріліс жасады.

## Кәсібі

Себет тоқу. Аризона. 1916.
ХХ ғасырдың басына дейін олар жартылай көшпелі өмір салтын ұстанды, терушілікпен, балық аулаумен, аңшылықпен айналысты, бұршақ дақылдарын өсірді. Қазіргі папаго егістік және суармалы қолмен атқарылатын егіншілікпен (маис және басқа да дәнді дақылдар, асқабақ, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығымен (жылқы, ірі қара) айналысады.

## Тұрмыс салты

Шағын отбасы басым. ХХ ғасырдың басына дейін папаго елді мекендері автономияға ие болды, кеңестер басқарды, уақытша одақтар құрды. Неке неолокалды, сорорат элементтері белгілі, неке келісім бойынша.

Өмір сүру салты, ғимараттардың түрі мен киім-кешектері жағынан мексикалықтарға өте жақын. Ыдыс-аяқтарға геометриялық өрнектері бар дөңгелек ақ себеттер тән.

Жаңбыр культі, жаңбыр шақыру рәсімі (үлкен үйлер немесе жаңбырлы үйлер осы мақсатқа арналған), фетишизм, анимизм, бақсылық, темекі шегудің салт-дәстүрі, фольклор сақталған.

## Дереккөздер
# Чинук

**Чинук** (*шинук*) — АҚШ-тағы пенути тобына жататын үндіс халықтарының тобы. Колумбия өзенінің солтүстік жағалауындағы Чинук ауылының атымен аталған.

## Дереккөздер
# Пуэрторикалықтар[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Пуэрторикалықтар |
| ис. *Puertorriqueños* |
|  |
| Бүкіл халықтың саны |
|
5,6 млн.
 |
| Ең көп таралған аймақтар |
|  Пуэрто-Рико |
3,5 млн.
 |
|  АҚШ |
2 млн.
 |
| Тілдері |
|
испан тілі
 |
| Діні |
|
католицизм, протестантизм
 |

**Пуэрторикалықтар** (ис. *Puertorriqueños*) — Пуэрто-Риконың жалпы халқы. Саны 5,6 млн. адам, оның ішінде Пуэрто-Рикода 3,5 млн. адам, АҚШ-та 2 млн. адам.

## Тілі

Жергілікті испан тілінің диалектісінде сөйлейді.

## Діні

Пуэрторикалықтар негізінен католиктер, протестанттар (баптистер , конгрегационалистер және т.б.) бар.

## Тарихы

XVI ғасырдың басында аралды басып алған испандықтар ол жерден таино үндістерін тауып алып, кейін қара құлдарды әкеле бастады. Қанау мен қуғын-сүргінге байланысты үндістер XVIII ғасырға қарай жеке топ ретінде өмір сүруін тоқтатты, бірақ испандықтардың үнді әйелдерімен қарым-қатынасы метис популяциясын тудырды.
Үндіс халқы да қара халықпен араласты, құлдарға қарағанда еркін қаралар көп болды. Барлық үш нәсілдік құрамдастардың араласуы негізінде XIX ғасырда испан мәдениеті мен үндіс және африкалық мәдениет элементтерін қабылдаған Пуэрто-Рико этникалық тобы құрылды.

XIX ғасырда Пуэрто-Рикода испандық езгіге қарсы күрес, өзін-өзі басқару және демократиялық реформалар, ең алдымен құлдықты жою үшін күшейді. Бұл күресте пуэрторикалықтардың ұлттық санасы дамыды, өз зиялылары пайда болды, ұлттық әдебиеттер пайда болды. Пуэрто-Риконы американдықтар басып алғаннан кейін 1898, қарқынды өнеркәсіптік даму, қарқынды урбанизация, халықтың тез өсуі, жұмыссыздық жағдайында пуэрторикалықтардың АҚШ-қа жаппай эмиграциясы болды (әсіресе ХХ ғасырдың ортасында). Нәтижесінде Солтүстік Америкада 2 миллионнан астам адам тұратын американдық пуэрторикалықтардың этникалық тобы қалыптасты.

## Кәсібі

Негізгі кәсібі – ауыл шаруашылығы (негізінен америкалықтарға тиесілі қант қамысы плантацияларында). Пуэрто-Риконың кейбір тұрғындары өндірісте және көлікте жұмыс істейді.
Халық негізінен қызмет көрсету саласында жұмыспен қамтылған. Америка Құрама Штаттарында тұратын пуэрторикалықтар, әдетте, жалақысы төмен жұмыс орындарында жұмыс істейді.
Халық қолөнерінің ең дамыған түріне ағаш ою, керамика, қоржын тоқу, кілем тоқу, бас киім тоқу, шілтер тоқу, кесте тігу жатады.

## Тұрмыс салты

Отбасының нуклеарлы түрі басым, бірақ көп балалы отбасылар да бар. Нақты тіркелмеген – неке жиі кездеседі. Әртүрлі әкелерден шыққан ана мен оның балаларынан тұратын көптеген матрифокальды отбасылар бар.

Киімдері АҚШ-тың оңтүстігіндегідей киім, айырмашылық — сомбреро.

Тағамдарына негізінен майлар, шошқа еті, картоп, ұн, күріш, көкөністер жатады. Жұмысшылар негізінен жүгері, бұршақ, банан тұтынады.

Халық өнері — ән, би, т.б. жақсы дамыған. Пуэрто-Рико музыкасы испан және африкалық ырғақтардың үйлесімін біріктіреді. Құмар ойыны, ат жарысы, әтеш төбелесі кең таралған.

## Дереккөздер
# Флорида[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| АҚШ штаты |
| **Флорида** ағылш. *Florida*  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Флорида туы | Флорида мөрі |

 |
|  |
| **Штат лақапаты** | *«Күнгей штат»* |
| **Астанасы** | Таллахасси |
| **Ең ірі қаласы** | Джэксонвилл |
| **Тұрғыны** | ▲ 19 317 568 (2012 жыл) 4−орын (АҚШ б-ша) |
| - тығыздығы  | 136.4 адам/км² |  |
| **Ауданы** | 22−орын |
|  |
| - барлығы  | 170 304 км²  |
| - су беті  | ( |
| - ендік  | 24°30' с. е. бойынша 31° с. е., |
| - бойлық | 79°48' б. б. бойынша 87°38' б. б., |  |
| **Теңіз деңгейінен биіктігі** |  |
| - максимал биіктігі |  |
| - орташа биіктігі |  |
| - минимал биіктігі  |  |  |
| **Штат статусын иеленуі** | 1845 жыл 3 наурыз 27 ретпен |
| - штат болмай тұрып  |  |  |
| **Губернаторы** | Рик Скотт |
| **Заң шығару органы** |  |
| - жоғарғы палатасы |  |
| - төменгі палатасы |  |  |
| **Уақыт белдеуі** | UTC -5/жазда -4 |
| **Ресми сайты:** | www.myflorida.com |

**Флори́да** (ағылш. *Florida*) — АҚШ-тың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі орналасқан штаты. Жер ауданы бойынша елде 22-ші орында - 170 304 км². Халық саны бойынша 4-орында - 19 317 568 адам (2012). Әкімшілік орталығы — Таллахасси қаласы, ең үлкен қаласы — Джэксонвилл. Басқа ірі қалалары — Тампа, Сент-Питерсберг, Орландо және Хайалиа. Әлемге әйгілі Майами курорттық қаласымен танымал.

## Тарихы

Аймақтың байырғы тұрғындары Тимукуа, Калуса және Семинол (үндістер) халықтары болған.

1513 жылы, испандық конкистадор Хуан Понсе де Леон бұл аймаққа алғаш келіп, оны Испанияның иелігі ретінде жариялады.

1819 жылы Испания Флориданы Америка Құрама Штаттарына сатып жіберген.

1845 жылы Флорида АҚШ-ның 27 штаты ретінде жарияланды.

## Этностық құрамы

2010 жылғы халық санағы бойынша штатта:

* 57,9% Ақтар
* 22,5% Латын американдықтары
* 16,0% Афроамерикандықтар
* 2,4% Азиаттар
* 0,4% Америкалық Үндістер тұрады.

## Экономика және туризм

Брикелл-Америкадағы ең үлкен банктер орталығының бірі
Штаттың ЖІӨ-і 2011 жыл бойынша $776,3 миллиард, салыстырмалы түрде бұл көрсеткіш Австралия елінің экономикасымен тең.Флорида штатында портты қалалар көп.Штаттың өндіріс саласында негізгі салалары-Цитрус өсіру,темекі және балық аулау.

Туризм штаттың экономикасыда үлкен рөл атқарады.Майами,Майами-бич және Орландо қалаларында бүкіл әлемдегі адамдарды қызықтыратын Дисней және Юниверсал Студио парктері орналасқан.Атлант мұхитындағы жағажайлардың да туризмдегі маңызы зор.

## Қалалары

* Джэксонвилл
* Майами
* Тампа
* Сент-Питерсберг
* Орландо
* Таллахасси

## Дереккөздер