# Сьерра-Леоне[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| **Сьерра-Леоне Республикасы Republic of Sierra Leone (ағыл.)** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Байрақ
 | Елтаңба
 |

 |
| Ұран: *«Unity — Freedom — Justice»* |
| Әнұран: *«High We Exalt Thee, Realm of the Free»* |
|  |
| Тарихы |
| **Тәуелсіздік күні** | 27 сәуір 1961 жыл (Ұлыбританиядан) |
| Мемлекеттік құрылымы |
| **Ресми тілі** | ағылшын тілі |
| **Елорда** | Фритаун |
| **Ірі қалалары** | Фритаун, Бо, Кенема |
| **Үкімет түрі** | президенттік республика |
| **Президенті Вице-президенті** | Джулиус Маада Био Мохамед Джульдех Джаллох
 |
| Географиясы |
| **Жер аумағы** • Барлығы • % су беті
  | Әлем бойынша 117-орын 71 740 км² 1,1 |
| **Жұрты** • Сарап (2011) • Санақ (2015) • Тығыздығы
 |  5 363 669 адам (112-орын) 7 075 641 адам 79,4 адам/км² (114-орын) |
| Экономикасы |
| **ЖІӨ** (АҚТ)  • Қорытынды (2018)  • Жан басына шаққанда |  12,177 млрд. $ 1,608 $ |
| **ЖІӨ** (номинал)  • Қорытынды (2018)  • Жан басына шаққанда |  3,824 млрд. $ 505 $ |
| **АДИ** (2015) | ▼ 0,420 (төмен) (179-орын) |
| **Валютасы** | леоне |
| Қосымша мәліметтер |
| **Интернет үйшігі** | .sl |
| **ISO коды** | SL |
| **ХОК коды** | SLE |
| **Телефон коды** | +232 |
| **Уақыт белдеулері** | UTC±00:00 және Africa/Freetown |

**Сьерра-Леоне Республикасы** — Батыс Африкадағы мемлекет.

## Географиялық орналасуы

Сьерра-Леоне өзен желісі жоғары дамыған. Негізгі өзендер: Үлкен Скарсис (Коленте), Кіші Скарсис (Каба), Рокель, Йонг, Маболе, Сева, Моа және Макона. Жағалауда көптеген ыңғайлы шығанақтар бар, атап айтқанда, Фритаун порты.

Пайдалы қазбалары – алмаз, боксит, темір, алтын және рутил (минералды, титан диоксиді).

Климаты субэкваторлық, ыстық және ылғалды, қысы құрғақ (қараша-сәуір) және ылғалды жаз мезгілі (мамыр-қазан). Жағалауда, Фритаунда ең жылы айдың орташа температурасы + 29 °C, ең суық - + 24 °C, жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 2740 мм, ал ішкі, Бода, сәйкесінше + 31 °C, + 21 °C және жауын-шашын 2770 мм.

Жағалауда мангрлар жолағы созылып жатыр. Өсімдік жамылғысының негізгі түрі – бұталы қалың бұталар мен бос тұрған баобаб ағаштары бар биік шөпті саванна. Таулар мен төбелердің шығыс беткейлері мен оңтүстігінде ғана сақталған сулы экваторлық ормандар ел аумағының 5%-дан азын алып жатыр.

Жағалау аймағында кокос ағаштары, саванналарда майлы пальмалар өсіріледі. Орманда сейба немесе мақта ағашы, тик, қызғылт және қара ағаш, кола өседі.

Фауна құстардың көптеген түрлерінен тұрады, сүтқоректілерден піл, буйвол, қабылан, бөкен, зебра, гиена, жабайы қабан, әртүрлі маймылдар, бегемоттар, бауырымен жорғалаушылар – қолтырауындар, жыландар, кесірткелер кең таралған. Скорпиондар барлық жерде кездеседі, көптеген жәндіктер түрлері - анофельді масадан ірі әдемі көбелектер мен батпақты инеліктерге дейін. Барракудалар мен акулалар сағалар мен жағалау суларында кездеседі.

## Экономикасы

Сьерра-Леоне маңызды минералдық, ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы ресурстарына ие, бірақ әлемдегі ең кедей елдердің бірі болып қала береді. 2017 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ – 1500 доллар (әлемде 177 орын). Кедейлік шегінен төмен – халықтың шамамен 70%-ы.

Жұмысшылардың жартысына жуығы қосалқы шаруашылықпен айналысады. Мәдени - күріш, кофе, какао, пальмалар (жаңғақ және май), жержаңғақ; мал өсіріледі; балық аулау.

Өнеркәсіп – алмаз өндіру, сыра, темекі және аяқ киім өндірісі.

## Дереккөздер