Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сидней университеті

|  |
| --- |
| Сидней университеті  |
|  |
| Ұраны: |
| Sidere mens eadem mutato |
|  Университет атауы |
| Шынайы аты | The University of Sydney |
|  Жалпы сипаттамасы |
| Құрылған жылы | 1850 |
| Түрі | мемлекеттік |
|  Орналасуы |
| Орналасқан жері | Аустралия, Сидней |
|  Әкімшілік |
|  Негізгі көрсеткіштер |
| Оқытушылар | 3 081 (2008) |
| Студенттер | 49 020 (2011) |
| Бакалавриат | 32 393 (2011) |
| Магистратура | 16 627 (2011) |
| Докторантура | 3 244 |
| Сайты | usyd.edu.au |
| өңдеу  |

**Сидней университеті** (ағылш. *University of Sydney*, *Sydney Uni*) — Аустралиядағы көне университеттерддің бірі. Бұл университет 1850 жылы қазанның бірінші жұлдызында қаланған. 1852 жылдың 12 қазанынан бастап жұмыс істеуін бастады. Австаралиядағы ең мықты бұл универститет әлемдегі ең үздік 10 университеттің тізіміне кірген. Австралиянық университеттерінің арасында әрдайым 3-тікте жүретін Сидней университеті мемлекеттегі ірі 8 зерттеу-интенсивті жоғарғы оқу орындарының тізіміне кіреді. «Times Higher Education» әлемдік рейтингінде гуманитарлық, әлеуметтік ғылымдар мамандықтары бойынша 25 орын, инженерлік және технологиялар мамандықтары бойынша 50-ші орында тұрақтады. Білім ордасында 145 елден 50,000 астам студент білім алады. Оның 10,000-ы шетелдерден келген.

## Дереккөздер
# Біріккен сөздер[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Біріккен сөздер** — екі, кейде одан да көп сөздердің бірігіп, тұтас бір ұғымды білдіретін сөзді атайды. Біріккен сөздер сөз табының барлығында ұшырасады (Контаминация).

Олардың кейбір тобы құрылымдық жағынан сөз тіркестеріне жақын. Мысалы, ақкөңіл, қырықаяқ, теміржол, атаққұмар, үшбұрыш, антұрған, т.б. Негізінен, біріккен сөздерге біртұтастылық қасиет тән боп келеді.

Оларды бірнеше топқа бөлуге болады:

1) екі компоненті бірігіп, ортақ мағына пайда болады. Мысалы, ақбоз, алтыбақан, басқұр, еңбеккүн;

2) әр компонент ортақ екпінмен айтылып, екі сөз бірігеді, соның нәтижесінде сөз құрамы түрлі фонетикалық өзгерістерге ұшырайды. Мысалы, алаөкпе (ала+өкпе), алауыз (ала+ауыз), жамбас (жан+бас), күздігүні (күзді+күні), қайынаға (қайын+аға), т.б.

Кейбір біріккен сөздердің құрылымы тарихи даму барысында танымастай өзгеріп, кіріккен сөздерге айналған.

Мысалы, әкел (алып+кел), бүгін (бұл+күн), ағайын (аға+іні), білезік (білек+жүзік).

Біріккен сөздердің өзіне тән графикалық ерекшелігі бірігіп жазылу не дефис арқылы жазылуы. Біріккен сөздер негізінен, сөз тіркесінен туатындықтан, олардың құрама бөліктерінің өзіне тән тіркесу тәсілдері бар:

1. Салаласа тіркескен біріккен сөздер (компоненттері тең дәрежеде): біртұтас, желмая, қолхат, жолсерік, өнеркәсіп, ақсары, т.б.);
2. Сабақтаса тіркескен біріккен сөздер (компоненттерінің арасында басыңқы, бағыныңқы қатынас, көбінесе, анықтауыштың не толықтауыштың қатынасы болады): алабұға, қолөнер, жиһанкез, қоғамтану, алжапқы, жанашыр, т.б.

Екі компоненттің бірігуі арқылы пайда болған біріккен сөздерді сөзжасамның бір тәсілі деп қарауға болады. Олар әр түрлі мағына береді:

1. адам, зат, өсімдік, жануар, ұғым атауы. Мысалы, бой+жеткен, қол+жазба, қой+бүлдірген, ақ+құман, алты+атар, алты+бақан, т.б.
2. экспрессивті ауыспалы мағына. Мысалы, ақ+жүрек, ақ+көңіл, ақ+сүйек, ала+ауыз, алып+сатар, арам+тер, ашық+ауыз, бақ+құмар, басы+байлы, бет+ашар, қаңғы+бас, т.б.

## Дереккөздер
# Аларман қабілет тепетендігі

ЖІӨ-нің 2003 жылғы ларман қабілет тепетеңдігі (АҚТ). АҚШ экономикасы негіз болып алынып, оның мәне 100ге теңестіріледі. Бермуда ең жоғарғы индекске ие, 154, яғни Бермудадағы бағалар АҚШтағыдан 54% қымбатырақ.
**Аларман қабілет тепетеңдігі** (**АҚТ**) теориясы екі валютаның айырбас курсын ұзақ мерзімді эквилибриумын сатып алу қабілетін теңестіреді. Оны 1918 жылы дамытқан Густав Кассел.

## Түсініктемелер

## Сыртқы сілтемелер

* Penn World Table Мұрағатталған 15 желтоқсанның 2009 жылы.
* Explanations from the U. of British Columbia Мұрағатталған 11 тамыздың 2019 жылы. (also provides daily updated PPP charts)
* OECD Purchasing Power Parity estimates updated annually by the Organization for Economic Co-Operation and Development (OECD)
* World Bank International Comparison Project provides PPP estimates for a large number of countries
* UBS's "Prices and Earnings" Report 2006 Мұрағатталған 24 ақпанның 2008 жылы. Good report on purchasing power containing a Big Mac index as well as for staples such as bread and rice for 71 world cities.
# Тау[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**ТауТаулар** – рельефтің оң формасы, айқын беткейлері мен етегі немесе таулы елдегі шыңы бар рельефтің оқшауланған күрт көтерілуі. Шыңның табиғаты бойынша шыңдар, күмбездер, тақталар және басқа таулар ерекшеленеді. Су астындағы таулардың шыңдары аралдар болуы мүмкін. Таулар географиялық тақтайлардың қозғалысынан, жанартау атқылауынан және т.б. себептер бойынша пайда болады.

Таулар алып жатқан көлеміне, құрылымына,жасына қарай: Жота, Тау Жүйесі, тау массиві, таулы қырат, таулы үстірт, тау сілемі болып бөлінеді. Аралықтарындағы аласа көтерілімдер, оларды бөліп тұратын ойпауыттардың (тауаралық ойпаңдар, тау аңғарлары, т.б.) бір-бірімен үйлесуінен тілімделеді. Таулар жерсілкінулер мен жанартау атқылауынан жиі көтеріліп, әдетте тектоник аймақтарда қалыптасады. Пайда болуына қарай тектоник таулар – қатпарлы немесе қатпарлы-жақпарлы құрылымды, бірнеше км-ге көтерілуімен және жер бедерінің қарқынды қалыптасуы мен терең тілімделуімен ерекшелінеді; эрозиялық Таулар – неотектоникалық көтерілімдерге ұшыраған, өзен аңғарларымен және уақытша ағын сулармен тілімделген, жер бетінің үстірт тәріздес көтеріңкі бөлігі; жанартаулық Таулар – жас таулы аймақ немесе көне платформалық құрылым үстіндегі жанартаулық конус, жоғары көтерілген лавалық жабынды таулар болып бөлінеді. Таулар бедерінің негізгі элементтері – шыңы, басы, жоны, беткейі, етегі, өзен аңғарлары. Жазық жер бедерінен айырмашылығы тілімделуінің айтарлықтай тереңдігі мен уатылуы, барлық табиғат жағдайларының ала-құлалығы мен қарама-қарсылығының күшеюі. Таулы аумақтың негізгі геогр. заңдылығы – ландшафтың биіктік белдеулілігі (биіктік белдемділік) анық көрінеді. Тауларды биіктігіне қарай аласа (1000 м-ге дейін), орташа (1000 – 3000 м), биік таулар (3000 м) деп бөледі. Дүние жүзіндегі ең биік тау – Гималайдағы Джомолунгма (Эверест) (8848 м), Қазақстандағы ең биік тау – Хантәңірі (6995 м).

## Оқшау таулар

Оқшау (арал) таулар – кең жазықта жеке-дара немесе топтала орналасқан оқшауланған таулар мен қыраттар. Салыстырмалы биіктіктері 100 м-ден 1000—2000 м-ге дейін болады. Пайда болуы жағынан қуаңшылық климатты, тектоникалық тұрақты аймақтарда қирағаннан кейін сақталған немесе жергілікті тау түзілу нәтижесінде (мысалы, жаңа тектоникалық процестер нәтижесінде пайда болған жақпар таулар, лакколитті таулар) түзілген тау жұрнақтарына жатады.

## Таулар жайлы факттар

Килиманджаро мен Кения таулары экваторға жақын орналасқан. Әйтсе де, олардың басын қар басып жатыр.

## Галерея

* Фазртоп тауы, (1922 m), Wiktoriýa, Awstraliýa
* Иу шан тауы (Бұлт тауы), (3952 m), Тайвань.
* Erebus тауы, (3795 m), Антрактида.
* Si тауы, Waşington, ABŞ.
* Trillium Kölinden Hood тауы görünişi, Oregon.
* Argentina Şilide Lanin wulkany.
* Kinabalu Dagy, Borneo
* Yamnuska Dagy, Alberta

## Дереккөздер
# Алты күндік соғыс[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Алты күндік соғыс |
|  [[Сурет:|300px|]]  |
| Дата |
5 — 10 маусым, 1967 жыл
 |
| Орын |
Таяу Шығыс
 |
| Нәтиже |
Израиль жеңісі
 |
| Аумақтық өзгерістер |
Сирия Голан шыңдарын жоғалтты, Мысыр Синай түбегін және Газа секторын жоғалтты, ал Иордания Иордан өзенінің батыс жағалауын жоғалтты.
 |
| Қарсыластар |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Израиль |  Сирия  Мысыр  Ирак  Иордания *және басқалар* |

 |
| Қолбасшылары |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Ицхак Рабин  Моше Даян  Узи Наркис  Исраэль Таль  Мордехай Ход  Ариэль Шарон
 |  Абдель Хаким Амер  Абдул Муним Риад  Саид ибн-Шакер  Асад Ганма  Хафез Асад  Абдель Рахман Ареф
 |

 |
| Тараптар күші |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
Барлығы: 264 000 (50 000 тұрақты әскер, 214 000 резервист) 300 әскери ұшақ 800 танк
 |
Барлығы: 547 000 (Мысыр — 240 000, Сирия, Иордания, Ирак — 307 000) 957 әскери ұшақ 2504 танк
 |

 |
| Шығындар |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  776—983 қаза болды, 2563 жарақаттанды, 15 тұтқынға алынды, шамамен 50 ұшақ
 |  11 500 қаза болды, 20 000 жарақаттанды, 5500 тұтқынға алынды, шамамен 330 ұшақ  696 қаза болды, 421 жарақаттанды, 550 тұтқынға алынды, 2000 хабарсыз жоғалды  10 қаза болды, 30 жарақаттанды  1000—2500 қаза болды, 5000 жарақаттанды, 365 тұтқынға алынды
 |

 |
|
Бұл үлгіні: көру • талқылау • өңдеу |

**Алты күндік соғыс** (ивр. מלחמת ששת הימים‎, *Мильхемет Шешет га-Йамим*; араб.: حرب الأيام الستة‎, *Ḥarb al‑Ayyam as‑Sitta* или араб.: حرب 1967‎, *Ḥarb 1967*, ағылш. *Six-Day War*) — 1967 жылдың 5—10 маусым күндері аралығында Таяу Шығыстағы бір жағынан Израиль және екінші жағынан Мысыр, Сирия, Иордания, Ирак және Алжир арасындағы соғыс.

## Тағы қараңыз

* Араб-Израиль қақтығысы

## Дереккөздер
# Орта мектеп[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Орта мектеп
**Орта мектеп** — жалпы не арнаулы орта білім беретін оқу орны. Орта ғасырлардағы еуропалық Орта мектептерде діни және «жеті салалық классикалық өнер» атты білім түрлері сатылана оқытылды. Қайта өрлеу дәуірінде қоғам дамуының жаңа талаптарына сәйкес түрлі типтегі гимназия, колледж, пансионаттар мен арнаулы (әскери) училищелер пайда болды. Орта ғасырлардағы Орта Азия елдерінде, оның ішінде қазақ даласында медреселер кең тарады. Олар **мешіттер** жанында болды, ал қалалардағы ірі оқу орындары дербес жұмыс істеді. Медреселерде діни және дүнияуи пәндер оқытылды. Медресе *ұстаздары жекелеген шәкірттерді бейімділігі мен қабілетіне орай жеке-дара баулып, дінтану, философия, математика, астрономия, медицина*, т.б. ғылым салаларын тереңдете оқытты. Ресей отарына айналғаннан кейін Қазақстанда *медреселермен қатар орыс, орыс-қазақ және қазақ мектептері мен училещелері ашыла* бастады. *1917 жылы Қазақстанда 17 Орта мектеп– 4 реалдық училеще, 4 ерлер және 9 қыздар гимназиясы жұмыс істеді. Оларда қазақтан 139 ұл, 76 қыз бала* оқыды. Кеңес өкіметі құрылған соң Орта мектептер **9 жылдық бірыңғай еңбек мектебі** болып қайта құрылды. Сонымен қатар Орта мектептің жаңа түрі – **жұмысшы факультеттері** дүниеге келді. 1932 – 33 оқу жылынан бастап Орта мектеп онжылдыққа айналды. КСРО-дағы Орта мектептер қатарын дүниежүзілік соғыс жылдары жұмысшы және шаруа жастары мектептері толықтыра түсті. Соғыстан кейінгі жылдары жалпы білім беретін *еңбек политехникалық мектептері, жалпы және арнаулы орта білім беретін техникумдар мен училещелер* құрылды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезеңде жалпы орта білім Орта мектептерде *бастауыш, негізгі және жоғары сатылар бойынша, кәсіптік мектептер (лицейлер) мен колледждерде күндізгі және кешкі оқыту түрінде* беріледі. Кәсіптік мектептер мен колледждерде кәсіби біліммен қатар *жалпы орта мектептің жоғары сатысының бағдарламасы да* оқытылады.

## Дереккөздер

Мектеп
# Момбаса

|  |
| --- |
| Қала |
| Момбаса |
| ағылш. *Mombasa* |
| Әкімшілігі |
| Ел |  КенияКения |
| Провинция |
Жағалаудағы провинция (Кения)
 |
| Момбаса (аудан) |
Момбаса
 |
| Мэр | Ахмед Абубакар Мохдар |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 4°03′ о. е. 39°40′ ш. б.﻿ / ﻿4.050° о. е. 39.667° ш. б.﻿ / -4.050; 39.667    |
| Құрылған уақыты |
11 ғасыр
 |
| Жер аумағы |
294,7 км²
 |
| Биіктік |
50 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+3
 |
| Тығыздығы |
939 370 адам/км²
 |
| Агломерация |
2009
 |
| Момбаса |
| Момбаса шекарасы

 |
|

**Момбаса** (ағылш. *Mombasa*)— Кениядағы аумағы жағынан 2-ші қала, елдің басты порты, теңіз жағасындағы курорт.. Тамақ, мата тоңу, металл өңдеу, цемент, мұнай айыру, металлургия кәсіпорындары шоғырланған. Шетке кофе, шай, мұнай, сизал, цемент шығарады. Момбаса атырабында Порт-Рейтс аэропорты бар.

## Дереккөздер
# АҚШ мемлекеттік департаменті

| АҚШ мемлекеттік департаменті (мемлекеттік департаменті) ағылш. *United States Department of State* |
| --- |
|  |
| АҚШ мемлекеттік департаменті мөрі |
|  |
| АҚШ мемлекеттік департаменті туы |
|  |
| Гарри Трумэннің үйі, 1947 жылдан бастап Америка Құрама Штаттарының Мемлекеттік департаментінің штаб-пәтері |
| Жалпы мағлұмат |
| Мемлекет |  АҚШ |
| Құрылған уақыты | 27 шілде 1789 жыл |
| Мекемені басқарады | АҚШ федералды үкіметі |
| Штаб-пәтері | Гарри Трумэн ғимараты
2201 С көшесі
Солтүстік-батыс, Вашингтон |
| Қызметкерлер саны | 13 000 сыртқы қызмет офицерлері
11 000 мемлекеттік қызметші
45 000 жергілікті қызметкер  |
| Жылдық бюджеті | $52.505 млрд (2020) |
| Мемлекеттік хатшысы | Энтони Блинкен |
| Хатшысының орынбасары | Венди Шерман |
| Мемлекеттік хатшының басқару және ресурстар жөніндегі орынбасары | Брайан МакКеон |
| Ресми сайты |
| state.gov |

**АҚШ мемлекеттік департаменті** (ағылш. *United States Department of State*) — АҚШ–тағы Сыртқы істер министірлігінің қызметін атқарушы, сыртқы саясат жөніндегі негізгі бөлім (1789 жылдан).

1789 жылы АҚШ-тың алғашқы атқарушы әкімшілік бөлімшесі ретінде құрылған мемлекеттік департамент ең ықпалды және беделді атқарушы органдардың бірі болып саналады. Оны Президент тағайындайтын және Сенат бекітетін Мемлекеттік хатшы, Министрлер Кабинетінің мүшесі басқарады. Сыртқы істер министріне ұқсас, Мемлекеттік хатшы-бас дипломат және федералды үкіметтің Шетелдегі өкілі және Министрлер Кабинетінің бірінші лауазымды тұлғасы және президенттік мұрагерлік жолында. Қазіргі уақытта бұл лауазымды Энтони Блинкен атқарады, оны президент Джо Байден тағайындайды және Сенат 2021 жылғы 26 қаңтарда 78-22 дауыспен бекітеді.

Оны мемлекеттік хатшы басқарады. Заң жүзінде мемлекеттік департамент кеңесші орган болып саналады (АҚШ конституциясы сыртқы саясат мәселелерін президентке жүктейді). Шындығында мемлекеттік департамент Сыртқы саясат жөніндегі президент пен конгресс белгілеп берген бағытты жүзеге асырады. Сонымен қатар ішкі жұмыстарға қатысты кейбір міндеттерді де (атап айтақанда, заңдар жариялау) атқарады.

## Дереккөздер
# Майсур[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Майсур** - Оңтүстік Үндістандағы штат. Араб теңізі жағалауында. Жері 192 мың км². Халқы 29,3 млн. Әкімшілік орталығы -Баенгалуру қаласы Экономикасының негізі - ауыл шаруашылық Территориясының 1/2 -і жыртылған. Басты дақылдары - күрігш, кокос пальмасы, бидай, мақта, джовар, раги. Техникалық дақылдары - арахис, темекі, кофе, қант қамысы, шай. Тау жайылымдарында мүйізді ірі қара, қой ешкі өсіріледі. Солтүстік Карнатак және Курга ормандарында ағаш сүрегінің бағалы сорттары дайындалады. Темір рудасы, марганец, боксит рудалары, хромит өндіріледі. Металлургия, машина жасау, цемент, жеңіл және тамақ өнеркәсіп орындары дамыған. Басты порты - Мангалуру.

## Дереккөздер
# International Business Machines

|  |
| --- |
| International Business Machines Corporation |
|  |
| Құрылды |
Эндикотт, Нью-Йорк, АҚШ (маусым 16, 1911 (1911-06-16))
 |
| Басты адамдары |
Джинни Рометти (President & CEO) Самюел Пальмисано (төраға)
 |
| Саласы |
Компьютерлік құралдар, Бағдарламалық жасақтама, Ақпарат технологиялары қызметтері, Ақпараттық технологиялар консалтингі
 |
| Айналым | ▲ АҚШ$ 106.91 миллиард (2011) |
| Операциялық кірісі | ▲ АҚШ$ 020.28 миллиард (2011) |
| Таза табыс | ▲ АҚШ$ 015.85 миллиард (2011) |
| Активтер |
Үлгі:Кему АҚШ$ 116.43 миллиард (2011) |
| Қызметкерлер саны |
426,751 (2010) |
| Бөлімшелер |
Қаржы, Компьютер құрылғылары, Сервис, Бағдарламалық Жасақтама
 |
| Сайты |
IBM.com
 |

**International Business Machinery Corporation** (аббревиатурасы: **IBM**, *Халықаралық Бизнес Машиналары Корпорациясы*) — есептеуіш техника мен бағдарламалық жасақтамалар өңдеумен айналысатын аса ірі америкалық компания.

## Тарихы

## Жетістіктері

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз

* IBM PC
* IBM фирмасының дербес компьютерлері тобы
* IBM фирмасының процессорлары
# Претория

|  |
| --- |
| Қала |
| Претория |
| ағылш. және африкаансша *Pretoria*,зулу және коса. *E-Pitoli* |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ту | Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ОАРОңтүстік Африка Республикасы |
| Статусы |
Астана
 |
| Провинция |
Гаутенг
 |
| Қалалық аймақ |
Цване
 |
| Мэр |
Солли Мсиванга
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 25°44′47″ о. е. 28°11′17″ ш. б.﻿ / ﻿25.746442° о. е. 28.188048° ш. б.﻿ / -25.746442; 28.188048    |
| Құрылған уақыты |
1855
 |
| Жер аумағы |
687,54 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
1339 м
 |
| Климаты |
мұхитты субтропикалық
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 741 651 адам (2011) |
| Тығыздығы |
1078,7 адам/км²
 |
| Агломерация |
2 921 488
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
+27 12
 |
| Пошта индексі |
0002
 |
| Претория |
| Претория шекарасы

 |
|

**Прето́рия** (ағылш. *Pretoria* африкаансша *Pretoria*) — Оңтүстік Африка Республикасының астанасы және Трансвааль провинциясының әкімшілік орталығы, жол торабы, аэропорт. Апис өзенінің бойында орналасқан.

## Өнеркәсіп

Машина жасау,металл өңдеу,химия,мата тоқу,темекі цемент кәсіп орындары шоғырланған.

## Білім

Оңтүстік Африка университетінде көптеген жоғары оқу орындары бар.Претория атырабында алмас,темір рудасы өндіріледі.

## Халқы

Халық тығыздығы

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|      <1 /km²
     1–3 /km²
     3–10 /km²
     10–30 /km²
     30–100 /km² |  |      100–300 /km²
     300–1000 /km²
     1000–3000 /km²
     >3000 /km² |

## Бауырлас қалалар

|  |
| --- |
| * АҚШ, Вашингтон
* Қытай, Тайбэй
* Украина, Киев
* Әзербайжан, Баку
 |

## Дереккөздер
# Кітап басу ісі[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Кітап басу ісі
**Кітап басу ісі** - қолжазбаны дайын кітап етіп шығаратын полиграфиялық өндіріс процестері жатады. Алғашқы адамдардың тасқа түсірген таңба-жазулары - петроглифтер, белгілермен жазатын жазу - пиктография.

1934 жылы Қазақ мемлекет. біріккен баспасы, 1945 жылдан ҚазССР ғылым академиясының баспасы. 1947 жылы "Мектеп", 1964 жылы "Қазақстан", "Қайнар", "Жазушы", 1976 жылы "Жалын", 1980 жылы "Өнер" баспалары құрылды. 1968 жылы Қазақ совет энциклопедиясының бас редакциясы жұмыс істей бастады.

## Дереккөздер

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
# SGML

| **Standard Generalized Generic Markup Language** |
| --- |
|  |
| Файл кеңейтімі: | *жоқ* |
| MIME түрі: | `application/sgml, text/sgml` |
| Uniform Type Identifier: | public.xml |
| Дамытқан мекеме атауы: | ISO |
| Формат типі: | Markup Language |
| Қай форматтан кеңейтілді: | GML |
| Қай форматтарға дайін кеңейтілді: | HTML, XML |
| Қалып(тар)ы: | ISO 8879 |

**SGML** (ағылш. *Standard Generalized Markup Language* — стандартты жалпылама белгілеу тілі; [*эс-джи-эм-эл*]) — құжаттардың белгілеу тілін анықтауға мүмкіндік беретін метатіл.

SGML — 1969 жылы IBM дайындалған GML (Generalized Markup Language) тілінің ізбасары. Бұны Open GIS Consortium Мұрағатталған 19 қаңтардың 2006 жылы. тарапынан дайындалып жатқанGeography Markup Language тілімен шатастырмаңыз.

Бастапқыда SGML көптеген ірі үкіметтік және аэроғарыштық жобалардағы машина оқығыш құралдарды бірлесе қолдануға арналып дайындалған болатын. Ол баспа әрі баспагерлік салаларда кеңінен қолданылған болатын, алайда оның күрделілігі күнделікті қолданыстағы таралымын тежей түсті.

SGML құжатының негізгі бөліктері болып саналатындар:

1. SGML-декларация — қондыртпада қандай символдар мен шектеуіштер орын ала алатындығын анықтайды;
2. Document Type Definition — белгілеудің құрылымындағы синтаксисін анықтайды. DTD символдық сілтеме-мнемониктер сияқты қосымша анықтауыштарды қамтуы мүмкін;
3. Белгілеуге қатысты семантика қасиеттері — DTD ішінде айқындала алмайтын синтаксис шектеулерін анықтайды;
4. SGML-құжат мазмұны — кемінде түпкі элементі болуы тиіс.

SGML түрлі қондырғылардың қолданылысы үшін синтактикалық белгілеулердің біраз нұсқаларын айрықшалайды. SGML-декларациюын өзгерте отырып, тіпті бұрышты жақшалардың қолданысынан бас тартуға болады, бірақ бұл синтаксис стандартты немесе басқаша айтқанда *concrete reference syntax* деп саналады.

SGML синтаксисінің үлгісі:

```
<QUOTE TYPE="example">
typically something like <ITALICS>this</ITALICS>
</QUOTE>

```

SGML ISO тарапынан стандартталған : «ISO 8879:1986 Information processing—Text and office systems—Standard Generalized Markup Language (SGML)»

HTML мен XML SGML-ден туындаған. HTML — SGML-дің қондыртпасы болса, XML — құжаттың машиналық талдануы үдерісін жеңілдетуге арналған SGML-дің өзішілік түрленуі. SGML-дің басқа да қондырмалары болып SGML Docbook (құжаттау) және «Z Format» (баспахана мен құжаттау) есептеледі.

## Тағы қараңыз

* TeX

## Сыртқы сілтемелер

* ISO/IEC JTC1/WG4 Information Technology — Document Description and Processing Languages Мұрағатталған 5 тамыздың 2012 жылы.  (ағыл.)
* Overview of SGML Resources at W3C’s website (ағыл.)
* Описание SGML декларации (орыс.)
* DTD  (орыс.)
* О SGML и HTML (орыс.)
# Vine[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

**Vine** — ұзақтығы 6 секунд бейнероликтерді түсіруге мүмкіндік беретін мобильді бағдарлама. 2012 жылы қазан айында Vine Twitter компаниясының қол астына ресми түрде толық өтті. Бағдарлама жалпы қолданушыларға қолдану мүмкіндігін тек 2013 жылдың 24 қаңтарында берді. Бірақ, 2013 жылдың 9 сәуірінде Vine iOS App Store бағдарламалар дүкенінде ең жүктемелі бағдарламалар санына енді.

Vine негізінен Twitter бағдарламасымен толық түрде байланыспаған. Тек жаңа достарды қосу секілді қызмет қана Twitter арқасында іске асады.

Сервистің негізгі бәсекелестері - Instagram, Coub және YouTube дайындаған MixBit.

Vine
## Жалпы ақпарат

Бейнероликті түсіру үшін ең алдымен мобильді құралдарыңыздың экранын басып тұруларыңыз қажет. Бағдарлама бейненің жазылуын тоқтатып және қайтадан түсіруге мүмкіндік береді. Нәтижесінде пайда болған бейнеролик көбіне GIF форматына өте ұқсас болып шығады. Vine сонымен қатар, дыбыстарды жазуға, қарапайым бейне монтаждар жасауға, бейнеролик жылдамдығын арттыруға немесе бейнені қайтадан роликке салуға көмек береді. 2013 жылдың 3 шілдесінде бағдарламаға жаңа Ghost Tools құралы енгізілді.