Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Бартоломео Франческо Растрелли[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Бартоломео Франческо Растрелли |
| Bartolomeo Francesco Rastrelli |
|  |
| Жалпы мағлұматтар |
| Туған күні | **Lua error Module:Wikidata ішіндегі 39 жолында: attempt to concatenate field '?' (a nil value).** |
| Туған жері |
Париж ,  Франция
 |
| Қайтыс болған күні | **Lua error Module:Wikidata ішіндегі 39 жолында: attempt to concatenate field '?' (a nil value).** |
| Қайтыс болған жері |
Санкт-Петербург, Ресей |
| Жұмысы мен жетістіктері |
| Жұмыс істеген қалалар |
Мәскеу,Санкт-Петербург
 |
| Сәулет стилі |
барокко
 |
|  |

**Растрелли Варфоломей Варфоломеевич** (**Бартоломео Франческо**) (1700, Париж,—1771,) — орыс архитекторы, 18 ғасырдың ортасындағы орыс бароккосының көш басшысы. Мүсінші Б. К. Растреллидің баласы. 1716 ж. әкесімен бірге Санкт-Петербургке келген. 1725— 30 ж. шетелде (Италияда болуы ықтимал) оқыды. 1730—63 ж. сарай сәулетшісі болды. Ол алғашқы құрылыстарының өзін 18 ғасырдың 1-ширегіндегі орыс сәулет өнеріне жақын үлгімен тұрғызды. Растрелли творчествосының кемелденген шағында (1740—50) европалық барокко дәстүрлерін орыстың ұлттық мәдениетімен ұластыра қолданып жаңа пайымдаулар жасады.

## Дереккөздер
# Херсон облысы

**Херсон облысы** (укр. Херсонська область) — Украинаның әкімшілік-аумақтық бірлігі, елдің оңтүстігінде, Днепрдің төменгі ағысының екі жағалауында орналасқан.
Батысында Николаев облысымен, солтүстігінде Днепропетровск облысымен, шығысында Запорожье облысымен, оңтүстігінде Қырым Автономиялық Республикасымен шектеседі. Қара және Азов теңіздерінің жағасында орналасқан.

## Дереккөздер
# Ронкаде

|  |
| --- |
| Коммуна |
| Ронкаде |
| Roncade |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ИталияИталия |
| Аймағы |
Венето
 |
| Провинциясы |
Тревизо
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 45°36′00″ с. е. 12°22′00″ ш. б.﻿ / ﻿45.60000° с. е. 12.36667° ш. б.﻿ / 45.60000; 12.36667    |
| Жер аумағы |
61 км²
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 12738 адам (2004) |
| Тығыздығы |
195 адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
(+39) 0422
 |
| Пошта индексі |
31056
 |
| ISTAT коды |
26069
 |
| comune.roncade.tv.it  (итал.) |
| Ронкаде |
| Ронкаде шекарасы

 |
|

**Ронкаде** (итал. *Roncade*) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Тревизо провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12738 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 195 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 61 км² шамасында. Пошта индексі — 31056.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты  (итал.)
* Ұлттық статистика институты  (итал.)
# Фут

**Фут** (*ағылш.* foot — табан) — ұзындықтың көп тараған байырғы өлшемдерінің бірі. Ол өлшеуіштердің ағылшындық жүйесін пайдаланатын елдер қазіргі кезде де кездеседі. 1 Ф. = 12 дюйм = 30,48 см. Әр түрлі тарихи кезеңдерде Ф-тың төмендегідей мәндері қолданылған: Ежелгі грек Ф-ы 30,8 см-ге, Ежелгі Рим Ф-ы 29,5 см-ге, Париж Ф-ы 32,48 см-ге, Ағылшын Ф-ы 30,48 см-ге, Дат Ф-ы 31,8 см-ге, Швед Ф-ы 29,69 см-ге, Вена Ф-ы 31,6 см-ге тең. Ағылшын Ф-ы шамамен табан тұрқына (ұзындығына) тең болған.

## Дереккөздер
# Ухань[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Республикалық маңызы бар қала |
| Ухань |
| 武汉 |
| Wuhan montage Wuhan |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ҚытайҚытай |
| Ауданы |
13
 |
| Басшысы |
Жуань Чэнфа
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары |  |
| Уақыт белдеуі |
UTC+8
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 10 220 000 адам |
| Тығыздығы |
8.494 км² адам/км²
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
+86 27
 |
| Пошта индексі |
430000
 |
| Автомобиль коды |
鄂A
 |
| Ухань шекарасы

 |

**Ухань** (инф.) (қыт. бас. 武汉, пиньинь: Wǔhàn) — Хубэй пронвинциясының әкімшілің қала орталығы,халқы тығыз орналасқан Қытайдағы қалалардың бірі. Ухань қаласы Қытайдағы әдемі қалалардың бірі.

## Әкімшілік аумақтарға бөлу

* Цзянъань ауданы 江岸区
* Цзянхань ауданы江汉区
* Цяокоу ауданы 硚口区
* Ханьян ауданы 汉阳区
* Учан ауданы 武昌区
* Циншань ауданы 青山区
* Хуншань ауданы 洪山区
* Цайдянь ауданы 蔡甸区
* Дунсиху ауданы 东西湖区
* Ханьнань ауданы 汉南区
* Цзянся ауданы 江夏
* Хуанпи ауданы 黄陂区
* Синьчжоу ауданы 新洲区

## Білім орталықтары

Уханьда ұлттық 8 және публикалық 14 колледж және университет бар.

## Дереккөздер

Орысша уикипедия
# Диктатура

**Диктатура** (ағылш.  *dictatorship*; нем.  *Diktaturf*; лат. *dictatura < dictatus* — жазылып қойған) — бір адамның (диктатордың) немесе адамдар тобының билікке толық ие бола отырып, елді басқаруы. Ежелгі Римде - уәкілеттілік, билік немесе диктатордың билік жүргізу уақыты. Көп жағдайда диктаторлық биліктің ешқандай заңдық шектеулері жоқ және диктаторлар елді сайлау қорытындысы бойынша емес, тағайындау бойынша басқарады. Диктарура күш қолдану арқылы бекітіледі және адамдардың сөз бостандығы мен еркін жүріп - тұруын шектеумен реттеледі. Мәселен, күннің белгілі бір уақытынан кейін азаматтардың үйінен шығуына тыйым салынатын коменданттық сағаттар белгіленеді. Диктаторлар тек қана өз мәлімдемелерін тартып, басуға рұқсат ете отырып, бұқаралық ақпарат құралдарын жіке бақылап отырады.

Көшбасшымен бірге шектеулі адамдар тобы жүзеге асыратын шектеусіз саяси, экономикалық және идеологиялық билік. Диктаторлық басқаруды орнату, әрекет етуші биліктің экономикалық, әлеуметтік базасының тарылуы, басқарушы саяси құрылымдардың қоғамды тиімді басқаруға қабілетсіздігі, қоғамды тұрақсыздандыруға апарып соғып, тұрғын халықтың, сенімін жоғалтатын қоғамдық қайшылықтардың асқынуы нәтижесінде жүзеге асады. Диктатура биліктің бөлінуінің жоктығымен, азаматтық қоғамды тұншықтыруымен, кез келген түрдегі азаматтық бағынбаушылықты террор (лаңкестік) жолымен жоқ етуге және шексіз билікті пайдаланатын адамның, диктатордың қолына барлык билікті шоғырландырумен сипатталады.

## Пролетариат диктатурасы

Пролетариат диктатурасы - социалистік революциялық түрлену барысында саяси билік сипаттамасы туралы марксистік көзқарастар мәнін білдіретін ұғым.

## Дереккөздер
# Рихард Штраус

**Штраус Рихард** (11.6.1864, Мюнхен қаласы – 8.9. 1949, Гармиш-Партенкирхен) – неміс композиторы әрі дирижері.

Музыканттар отбасында туған. Композиция және теория бойынша Ф.В. Мейерден сабақ алған. Штраус Майнингем қаласындағы оркестр капелласында (1885), Мюнхен мен Веймар (1886 – 98), Берлин (1898 – 1918) және Венаның (1919 – 24) опера театрларында дирижерлік етті. Германиядағы фаш. төңкерістен кейін Берлин қ-ндағы Империялық музыка палатасының президенті (1933) болған, бірақ 1935 жылы бұл міндетінен босатылды. 1947 жылға дейін концерттік-дирижерлік қызмет атқарды; гастрольдік сапармен көптеген елдерде болды. Сахналық тырнақалды туындыларында ( мысалы, “Гунтрам” операсы, 1894; т.б.) Р.Вагнердің әсері байқалады. Кейіннен экспрессионизм мен жаңа классицизм ықпалында болған Штраус музыкада өз стилін қалыптастырды. Ш. 14 операның (“Саломея”, 1905; “Электра”, 1908; “Наксостегі Ариадна”, 1912), 4 симфонияның (“Альпі симфониясы”, 1915), “Италиядан” атты симф. фантазияның (1886), балеттердің (“Иосиф туралы аңыз”, 1914), 6 бағдарламалы симф. поэмалардың (“Дон Жуан”, 1888; “Макбет“, 1889 – 90; “Тиль Уленшпигель”, 1895; “Батырдың өмірі”, 1898), фантаст. вариациялардың (“Дон Кихот”, 1897), концерттердің, камералық аспаптық шығармалардың, хор мен әндердің авторы. А.Шопенгауэрмен Ф.Ницшенің философиясы Штраустың бірқатар музыка туындыларына (“Ажал мен айығу”, 1889; “Заратуштра осылай деген”, 1896) әсер етті. Ол Ф.Лист пен Г.Берлиоздың бағдарламалық симфонизмі дәстүрін, Вагнердің оркестрлік тәсілін және шығарм. принципін одан әрі дамытты. Штраустың симф. шығармалары бейнелі музыка тілімен әрі өткір бейнелеу тәсілімен ерекшеленеді. Штраус – опера және симф. дирижерлерінің аса көрнекті өкілдерінің бірі; Гейдельберг пен Мюнхен ун-тінің құрметті докт. (1902), Берлин қ-ндағы Өнер академиясының мүшесі (1909).

## Дереккөздер
# Карл Фридрих Гаусс

Гаусс, Карл Фридрих
**Карл Фридрих Гаусс** (нем. *Johann Carl Friedrich Gauß*; 30 сәуір 1777, Брауншвейг — 23 ақпан 1855, Гёттинген) — ұлы неміс математигі, астрономы және физигі, Санкт-Петербург ғылым академиясының құрметті мүшесі (1824).

18 ғасырдың соңында Германиада бір сабақта мұғалім оқушыларына "1 - ден 100 ге дейінгі натурал сандардың қосындысын табуды" тапсырыпты. Оқушылардың біреуі: ізделген қосынды 5050-ге тең деп жауап беріпті. бұл оқушы кейіннен аты әлемге әйгілі болған Математиктер королі Карл Фридрих Гаусс екен.

## Еңбектері

* Геттинген университетінде оқыған (1795 — 98).
* 1807 жылдан Геттинген универститетінің профессоры және Геттинген астрономиялық обсерваториясының директоры болды.

Оның еңбектері алгебраның, сандар теориясының, дифференциалдық геометрияның, тартылыс теориясының, электр және магнит құбылыстарының классикалық теориясының, геодезияның, теориялық астрономияның дамуына орасан зор ықпал етті. Кез келген алгебралық теңдеудің кем дегенде бір түбірі болатындығы жөніндегі алгебраның негізгі теоремасын дәлелдеген (1799). Гаусс сондай-ақ, астрономия, ықтималдық теориясы, шексіз қатарлар теориясы, потенциалдар теориясы, т.б. салалар бойынша да іргелі еңбектер жазған, жоғары геоздезияның математикасы негізін қалаған. Ол өлшеу кезінде жіберілетін қателіктерді есептей отырып, ең кіші квадраттар тәсілін және 3 рет бақылау нәтижесінде планеталардың эллипстік орбитасын есептеу тәсілін ұсынған.

* 1830 — 40 ж. неміс физигі В. Вебермен біріге отырып теориялық физикадан елеулі табысқа жетті. Сөйтіп электр магниттік бірліктердің абсолют жүйесін (қ. Бірліктердің СГС жүйесі) құрды.
* 1833 ж. Германиядағы тұңғыш электр магниттік телеграфты құрастырды. Ол Н.И. Лобачевскийдің еңбектерінде дамытылған Евклидтік емес геометриялардың идеяларына ерекше мән берді.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Салу есептері

Салу есептерді ежелгі математиктер еңбектері арасынан елеулі орын алған. Өйткені, бұл кезеңде барлық математикалық деректер сызба көмегімен геометриялық тілде негізделген. Сызғыш пен циркульді пайдаланып көпбұрыштарды, оның ішінде дұрыс көпбұрыштарды салу мәселесі немістің ұлы математигі Карл Гауссқа дейін өз шешімін таппай келді. Бұл мәселені тек 1801 жылы ғана К. Гаусс алгебралық жолмен толық шешті. Оның дәлелдемесі бойынша дұрыс *n*-бұрышты циркульді және сызғышты пайдаланып салу үшін
n=2m. P1·…·P k, m€Z, m≥0, P1, …, P k2²+1,
ал 7 мұндай түрде жазылмайды, яғни жетібұрышты циркулді және сызғышты пайдаланып салуға болмайды.

## Дереккөздер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Carl Friedrich Gauß |
# Хайльбронн[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Қала |
| Хайльбронн |
| Heilbronn |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ГерманияГермания |
| Жер |
Баден-Вюртемберг
 |
| Ішкі бөлінісі |
9 ішкі аудан
 |
| Басшысы |
Хельмут Химмельсбах
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 49°09′00″ с. е. 9°13′00″ ш. б.﻿ / ﻿49.15000° с. е. 9.21667° ш. б.﻿ / 49.15000; 9.21667    |
| Жер аумағы |
99,88 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
157 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 122879 адам (2010) |
| Сандық идентификаторлары |
| Телефон коды |
07131, 07066
 |
| Пошта индексі |
74072-74081
 |
| Автомобиль коды |
HN
 |
| Ресми коды |
08 1 21 000
 |
| www.heilbronn.de  (нем.) |
| Хайльбронн
Хайльбронн |
| Хайльбронн шекарасы

 |
|

**Хайльбронн** (нем. *Heilbronn*) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 122879 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 99,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — *08 1 21 000*. Қаланың басшысы — Хельмут Химмельсбах.

Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты
# Базель

|  |
| --- |
| Қала |
| Базель |
| Basel |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| Логотипі |

 |
| Әкімшілігі |
| Ел |  ШвейцарияШвейцария |
| Кантоны |
Базель-Штадт
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 47°33′02″ с. е. 7°35′28″ ш. б.﻿ / ﻿47.55056° с. е. 7.59111° ш. б.﻿ / 47.55056; 7.59111    |
| Жер аумағы |
22.75 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
260 м
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+1, жазда UTC+2
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 169 448 адам (2010) |
| Ресми тілі |
неміс тілі
 |
| Сандық идентификаторлары |
| Пошта индексі |
4000
 |
| Автомобиль коды |
BS
 |
| Ресми коды |
2701
 |
| basel.ch |
| Базель |
| Базель шекарасы

 |
|

Картада орналасуы
Базель көрінісі
**Базель** (нем. *Basel*, фр. *Bâle*, итал. *Basilea*, лат. *Basilia; Athenae Rauracorum*) — Швейцариядағы қала, Базель-Штадт жартылай контоны әкімшілік орталығы. Осы қалада Швейцарияның ең ескі Базель университеті орналасқан (1460).

## Тарихы

Бастапқыда бұл маңайды келттік раурацтар тайпасы мекен еткен..

Швейцариядаға ең алғашқы Базель университетінің іргесін ІІ Пием Папа қалаған. 1501 жылы Базель Швейцар конфедерациясына қосылған. Университетте оқытушы қызметін атқарған (1521-29) Эразм Роттердамский кезінде қала гуманизм мен Реформацияның орталығына айналған. Маңызды сауда және өнеркәсіп орталығы, өзен порты. Мемлекеттік тілі – неміс тілі, діні –протестантизм.

## Географиясы

Базель - Швейцарияның солтүстік-батысында орналасқан қала. Қала Франция және Германиямен шекаралас Рейн өзенінде орын тепкен.

## Халқы

Тұрғын саны – 166 558 адам (2000; қала маңындағы халық санын қосқанда 402 387 адам).

### Атақты тұрғындары

## Өнеркәсібі

## Оқу орындары

## Тарихи ескерткіштері

## Тағы қараңыз

* Швейцария қалаларының тізімі

## Сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Basel |

* Ресми сайт Мұрағатталған 26 сәуірдің 2005 жылы.

## Дереккөздер
# Титикака[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
|  Титикака ис. *Titicaca*, кеч. *Titiqaqa*, айм. *Titiqaqa* |
|  |
| Титикака көлі |
| Морфометрия |
| Теңiз деңгейiнен биіктігі | 3812 м |
| Өлшемі | 176 × 66 км |
| Ауданы | 8372 км² |
| Көлемі | 893 км³ |
| Жағалау сызығының ұзындығы | 1125 км |
| Тереңдігі | 281 м |
| Орташа тереңдігі | 107 м |
| Гидрология |
| Судың тұздылығы | 780—1030 ‰ |
| Судың мөлдірлігі | 4,5—10,5 м |
| Су алабы |
| Суды жинау ауданы | 58 000 км² |
| Орналасуы |
| 15°50′11″ о. е. 69°20′19″ б. б.﻿ / ﻿15.8364° о. е. 69.3386° б. б.﻿ / -15.8364; -69.3386    |
| Елдер |  Перу  Боливия |
| Аймақтар | Пуно, Ла-Пас |
| Титикака |
|  **Титикака** Ортаққорда |

**Титикака** (ис. *Titicaca*, кеч. *Titiqaqa*, айм. *Titiqaqa*) – Оңтүстік Америкадағы Орталық Анд тауында орналасқан тұзды көл.

## Географиясы

Жер шарының биік таулы өңірінде орналасқан көлдердің ең үлкені (3812 м биіктікте). Перу мен Боливия мемлекеттерінің шекарасында орналасқан. Аудан 8,3 мың км², суының көлемі 710 км3. Ұзындығы 150 км, ені 70 км, орташа тереңдігі 304 м.

Көл қазаншұңқыры тектоникалық жолмен қалыптасқан, жағалауы қатты тілімделген, солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс жағалауы тік беткейлі.

## Су алабы

Титикакаға 45 өзен (ірісі Рамис) құйып, Десагуадеро өзен ағып шығады. Десагуадеро өзен Поопо көліне құйып, оны Титикакамен жалғастырады. Титикака – ежелгі көлемді суқойманың қалдығы; суының химиялық құрамы мұхит суына жақын.

Суының орташа температурасы 11°С. Көл суы балық аулау, кеме қатынасы, жер суару үшін пайдаланылады.

Жағалауында ірі портты қала – Пуно орналасқан. Көлдің оңтүстік-шығысы мен аралдарда ежелгі үндіс мәдениетінің ескерткіштері бар.

## Галерея

*
*
*
*
*
*

## Сілтемелер

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Титикака |

* Lake Titicaca – The Highest Navigable Lake in the World
* Bolivian Navy and Naval Ensign
* Management issues in the Lake Titicaca and Lake Poopo system: Importance of developing a water budget
* Peru Cultural Society – Lake Titicaca History
# Апартеид

Дурбан қаласының маңындағы жағажайдағы ескертпе белгі. Онда үш тілде (ағылшын, африкаанс және зулус) былай деп жазылған: *«Дурбан жағажай ережелерінің 37-ші бөліміне сәйкес, осы шомылу аумағы тек қана ақ нәсілді қауымның мүшелерінің пайдалануына арналған»* (1989)
**Апартеид** (африкаансша: *apartheid* — бөлек өмір сүру) — нәсілдік белгілеріне бола байырғы тұрғындарды арнаулы қамаушада, оқшауландырып ұстау арқылы саяси, әлеуметтік-экономикалық және азаматтық құқыларынан айыратын нәсілдік кемсітушіліктің шектен шыққан түрі.

Апартеид саясаты Оңтүстік Африка Республикасында (ОАР) байырғы Африка халықтарына, сондай-ақ елеулі дәрежеде Үндістанның және т.б. елдердің түсті нәсіл өкілдеріне 1980 жылдардың аяғына дейін қолданылып келді. Байырғы халықтардың жүріп-тұру бостандығы шектелді. Бұл тәртіпті бұзу қылмыстық іс ретінде қаралды. Барлық африкандықтардың тең жартысына жуығы өмір сүретін 10 бантустан (резервация) құрылды.

Апартеид саясаты өзге ұлттарды сайлау құқынан айыру, ең төменгі еңбекақы төлеу, жүріп-тұру еркіндігінен айыру, т.с.с. шектеулер қою арқылы көрініс тапты. Бұл саясаттың негізінде адамды нәсіліне, ұлтына қарай жек көру, кемсіту теориясы жатыр.

БҰҰ апартеидті адамзатқа қарсы бағытталған қылмыс, халықаралық құқық принциптерін бұзушылық деп жариялады. Апартеидке жол бермеу және ол үшін жазалау туралы халықаралық конвенция (1973 жылы) қабылданды.

ОАР-дың жаңа өкіметі апартеид саясатынан түбегейлі бас тартты.

## Дереккөздер
# Буве аралы

|  |
| --- |
| **Буве аралы норв. Bouvetøy** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Байрақ
 | Елтаңба
 |

 |
| Буве аралы мемлекеттік әнұраны
 |
|  |
| **Үкімет түрі** | Норвегияның тәуелді аймағы |
| **Норвегия королі Әкімшісі** | Харальд Әділет және ішкі істер министрлігі (Норвегия)
  |
| Географиясы |
| **Жер аумағы** • Барлығы
  |  49 км² |
| **Жұрты** • Сарап ([[ жыл|]]) • Тығыздығы
 |  0 адам (2012-орын) адам/км² |
| Экономикасы |
| Қосымша мәліметтер |
| **Интернет үйшігі** | .bv |
| **ISO коды** | BV |
| **Уақыт белдеулері** | +1 |

 Буве аралы, ғарыштан көрініс
**Буве**  (норв. Bouvetøy) — Атлант мұхитының оңтүстік бөлігінде орналасқан елсіз жанартауы бар арал, Норвегияның тәуеді аймағы.

Координаттары: 54°25′ о. е. 3°22′ ш. б.﻿ / ﻿54.4300° о. е. 3.3800° ш. б.﻿ / -54.4300; 3.3800   . Аумағы -49 кm², оның 93% - мұздықтар.

## Тарихы

Аралдың ортасында жанартау бар, соңғы рет осыдан 2000 жыл бұрын атылған.

Аралды алғаш рет француз теңізшісі Жан-Батист Буве де Лозье (1705-1786) 1739 жылдың 1-ші қаңтарында ашқан. Осы саяхатшының құрметіне аралдын атауы қойылған.

## Географиясы

Буве аралы - Тристан-де Кунья аралдарынан кейін құрықтан ең алыс ( Кейптауннан 2500 км қашықтықта) орналасқан аралдар болып есептеледі. Буве аралына ең жақын жер - Антарктиданың жағалауы - 1600 км қашықтықта. Аралда тек қана автоматикалық метеорологиялық станция бар. Аралдың солтүстігі, батысы мен оңтүстік-батысында орналасқан Ірі мұздықтар мен биіктігі 490 м-ге жететін тік жартастар елсіз жердің меңгеруіне едәуір кедергі жасайды. Аралда табиғи айлақтар жоқ болғаннан кейін заттар көбіне тікұшақтармен тасымалданады.
# Әли Хаменеи өлтірілуі[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

|  |
| --- |
| Әли Хаменеи өлтірілуі |
| Негізгі қақтығыс: Ирандағы соғыс (2026) |
|
Хаменеи, 2026 жылғы 12 ақпан, өліміне 16 күн қалғанда |
| Түрі | * Авиасоққы
* нысаналы өлтіру
 |
| Орналасуы |
Тегеран, Иран
 |
| Координаттары | 35°41′31″ с. е. 51°23′56″ ш. б.﻿ / ﻿35.69194° с. е. 51.39889° ш. б.﻿ / 35.69194; 51.39889    |
| Жоспарлаған | * Израиль
* ∟Моссад
* АҚШ
* ∟Орталық барлау агенттігі
 |
| Нысанасы |
Әли Хаменеи мен байланысты ирандық басшылар
 |
| Күні |
28 ақпан 2026
 |
| Орындаған | * Израиль Әскери-әуе күштері
* **Қолдаған: АҚШ Әскери-әуе күштері
* АҚШ Әскери-теңіз күштері
 |
| Нәтижесі |
Сәтті
* Уақытша басшылық кеңесі келесі күні құрылды
* Моджтаба Хаменеи әкесінің орнын алады
 |
| Қайтыс болғандар |
8 (Хаменеиді санағанда)
 |
| **Ортаққордағы Assassination of Ali Khamenei** |

2026 жылғы 28 ақпанда Израильдің Тегеранға әуе соққылары кезінде Иран жоғарғы көсемі Әли Хаменеи өлтірілді. Хаменеидің өлімін Иран үкіметі 1 наурызда растады. Оның өлімі Америка Құрама Штаттары мен Израильдің кең ауқымды бірлескен операциясының бөлігі ретінде болды, онда бірнеше көшбасшылардың қайда екенін анықтау үшін АҚШ Орталық барлау агенттігінің барлау мәліметтері пайдаланылды.

Хаменеидің операция кезінде қаза тапқаны туралы Израильдің алғашқы хабарламаларынан кейін АҚШ президенті Дональд Трамп пен Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Хаменеидің қайтыс болғанын мәлімдеді. Иранның мемлекеттік БАҚ-ы оның қайтыс болғанын растағаннан кейін, үкімет 40 күндік аза тұту және жеті күндік мемлекеттік демалыс жариялады. Fars News Agency Хаменеидің қызы, күйеу баласы, үш немересі және келіні де шабуылдарда қаза тапқанын хабарлады. Хаменеидің әйелі Мансуре Ходжастех Багерзаде 2 наурызда жарақаттарынан қайтыс болды.

Аты аталмаған АҚШ шенеуніктерінің айтуынша, 2025 жылғы 15 маусымда он екі күндік соғыс кезінде Израильдің Хаменеиге қастандық жасау әрекетіне Трамп вето қойған.

Хаменеидің өлтірілуі нәтижесінде Иран жоғарғы көсемі лауазымы бос қалды да, Уақытша басшылық кеңесі құрылды. Хаменеи шаһид делінді де, Сарапшылар кеңесі 7 күннен кейін Хаменеидің ізбасары қылып ұлын Моджтаба Хаменеиді сайлады. Осы әскери операция нәтижесінде сонымен Моджтабаның әкесі де, анасы да, әйелі де бірнеше күнде ғана бірге қайтыс болды.

## Дереккөздер
# Манама

|  |
| --- |
| Қала |
| Манама |
| араб.: المنامة‎ |
|  |
| Әкімшілігі |
| Ел |  БахрейнБахрейн |
| Статусы |
Астана
 |
| Губернаторы |
Хумад бин Абдулла бин Хамад Әл Халифа
 |
| Тарихы мен географиясы |
| Координаттары | 26°14′00″ с. е. 50°34′30″ ш. б.﻿ / ﻿26.23333° с. е. 50.57500° ш. б.﻿ / 26.23333; 50.57500    |
| Құрылған уақыты |
1345
 |
| Алғашқы дерек |
1345
 |
| Жер аумағы |
29,68 км²
 |
| Орталығының биiктігі |
5 м
 |
| Климаты |
құрғақ тропикалық
 |
| Уақыт белдеуі |
UTC+3
 |
| Тұрғындары |
| Тұрғыны | 157 474 адам (2020) |
| Тығыздығы |
5304 адам/км²
 |
| Агломерация |
329 510
 |
| Ресми тілі |
араб
 |
| capital.gov.bh |
| Манама |
| Манама шекарасы

 |
|

**Манама** (араб.: المنامة‎, Al-Manāmah) — Бахрейн мемлекетінің астанасы.

Бахрейн аралының солтүстік-шығысындағы ақырғы аймағында орналасқан. Ел халқының үштен бірі бөлігі тұратын әлемдегі ең үлкен қалалардың бірі. Парсы шығанағындағы маңызды порттардың бірі. Мұнай мен газдың арқасында сауда және қаржы орталығына айналған.

Қала бірнеше рет басқыншылықта болды. 1521 жылы шаһарды португалдықтар басып алды. Ал 1783 жылдан бастап Халифахтар әулетінің билігінде болды. Кейінірек Бахрейннің астанасы атағын иеленді.

## Дереккөздер
# Мистраль (кеме)[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

*Басқа мағыналар үшін Мистраль деген бетті қараңыз.*
«Мистраль» зенитті-зымыран кешені құрғақтағы жауынгерлер бөлімін төменгі биіктікте және өте төмендеп ұшатын ұшақтар мен жауынгер тікұшақтардан тасалауға арналған. Оны жасаған кезде басқа зенитті-зымыран кешендерінің кемшіліктері мен жоғарғы маневрлі заманауи ұрыс талаптары ескеріліді. Кешенді француздық «Матра» фирмасы жасады. Оған қосымша: «Манюфактче де машинес Дюхарт Хин» фирмасы әскери бөлігін, «Аноним де Телекоммуникейшнс» инфрақызыл түсті өздігінен бағытталатын үшін, «Еуропин де Пропулзион» - зымыран қозғалтқышын, «Нейшнал дес Пюдрес» компаниясы қатты отынды зарядын дайындады.

## Дереккөздер

1100 қызықты деректер.
# Парсы шығанағы араб мемлекеттерінің әріптестік кеңесі

**Парсы шығанағы араб мемлекеттерінің әріптестік кеңесі** - алты арабиялық монархиялардың аймақтық саяси-экономикалық тобы: Сауд Арабиясы, Кувейт, БАӘ, Оман, Катар, Бахрейн. 1981 ж.
қалыптасқан.

## Дереккөздер