# Ағынды мультимедиа

**Ағынды мультимедиа** (ағылш. *streaming media*) немесе **стриминг** — пайдаланушы ағындық хабар тарату провайдерден үздіксіз алатын мультимедиа. Бұл ұғым телекоммуникация арқылы таратылатын ақпаратқа да, бастапқыда ағынмен таратылатын ақпаратқа да қатысты (мысалы, радио, телевизия) немесе ағынсыз (мысалы, кітаптар, бейнетаспалар, аудио CD).

## Тарихы

Мультимедиялық ақпаратты компьютерлерде көрсетудің алғашқы әрекеттері ХХ ғасырдың ортасында басталды. Алайда, осы саладағы прогресс өте аз болды, сол кездегі компьютерлердің жоғары құны мен шектеулі мүмкіндіктеріне байланысты.

1980 жылдардың аяғынан бастап 1990 жылдарға дейін тұтынушыларға қол жетімді компьютерлер әртүрлі ақпарат түрлерін көрсете алды. Трансляцияның негізгі техникалық мәселелері қажетті битрейт жылдамдығын беру үшін жеткілікті өнімді CPU мен шинаның болмауы болды.

Дегенмен, компьютерлік желілер шектеулі болып қалды және ағындық медиа дәстүрліден (CD-ROM) төмен болды.

1990 жылдан 2000 жылға дейін интернет қолданушылары:

* желілердің жоғары өткізу қабілеттілігі, атап айтқанда, соңғы мильде
* желі, әсіресе Интернет абоненттерінің саны артты
* TCP/IP, HTTP және HTML сияқты стандартталған хаттамалар мен форматтар қолданыла бастады
* Интернетте сауда пайда болды

Желідегі бұл жетістіктер жоғары өнімді үй компьютерлерімен және заманауи операциялық жүйелермен бірге ағынды мультимедиялық ақпаратты қарапайым пайдаланушылардың кең ауқымына қол жетімді етті. Дербес интернет-радио қабылдағыштар пайдаланушыларға компьютерсіз ағынды дыбысты тыңдау мүмкіндігін ұсынды.

Негізінен, мультимедия ақпарат үлкен көлемді алады, сондықтан мұндай ақпаратты сақтау және беру шығындары әрдайым үлкен болады; сондықтан көп жағдайда ағынға берілетін ақпарат тарату желісіне жіберілген кезде қысылады.

Медиа ағындар екі түрлі болады: *сұраныс бойынша* немесе *тірі*. Пайдаланушының сұранысы бойынша шақырылған ақпарат ағындары серверлерде ұзақ уақыт сақталады. Тікелей ағындар қысқа уақыт аралығында қол жетімді, мысалы, спорттық жарыстардан бейнелерді беру кезінде.

Шамамен 2002 жылы біртұтас бірыңғай ағындық форматқа деген қызығушылық және Adobe Flash-тің кең таралуы YouTube сияқты көптеген танымал бейне хостингтерде орналастырылған Flash ойнатқыштарында қолданылған Flash арқылы бейне ағындық форматының дамуына ықпал етті, бүгінде ағынды медиа әдепкі бойынша HTML5 форматында ойнатылады Flash ойнатқыштарын ауыстырған бейнелер. Пайдаланушылардың бейне ағынына деген қызығушылығының артуы YouTube әзірлеушілер тобын пайдаланушылар үшін жаңа Ағындық қызметті енгізуге итермеледі.

Америкалық дыбысжазба компаниялар қауымдастығы (RIAA) 2015 жылғы кірістер туралы есебінде ағынды медиа қызметтері музыка индустриясының бір жылдағы жалпы кірісінің 34,3% құрап, өткен жылмен салыстырғанда 29 пайызға өсіп, ең үлкен табыс көзіне айналып, шамамен 2,4 миллиард АҚШ долларын құрағанын хабарлады. АҚШ-тың ағындық кірісі 2016 жылдың бірінші жартыжылдығында 57%-ға өсіп, 1,6 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл салалық сатылымның жартысына жуығын құрады.

## Экологияға әсері

2025 жылы желіде Interdigital және Futuresource жүргізген зерттеу нәтижелері пайда болды, бұл ағын мен теледидар экологияға әсер ететінін көрсетеді. Ағынды бейнені көру көміртегі ізін қалдырады, атмосфераға жылына 54 тоннаға дейін көмірқышқыл газын шығарады, бұл 11,7 миллион ICE автомобильдерінің жылдық шығарындыларына сәйкес келеді. Бұл құбылыстың түсіндірмесі ретінде пайдаланушылардың ойын-сауыққа деген қажеттілігі жыл сайын артып келе жатқандығы айтылды. Сонымен қатар, жоғары ажыратымдылықтағы экрандарға қажеттілік артады.

«Ағынды медиа» термині алғаш рет Data Electronics Inc компаниясы шығарған таспа дискілері үшін қолданылды. және барлық жазылған ақпаратты баяу құруға және іске қосуға арналған; мұндай тректердің пайда болуы жетек шығындарының төмендеуіне әкеліп соқты, бұл өнімді бәсекеге қабілетті етті. «Ағынды медиа» 1990 жылдардың басында сұраныс бойынша бейнелерді жіберудің ең жақсы тәсілі ретінде қолданылды. Мұны алғаш рет Starlight Networks бейне ағыны үшін және Real Networks аудио ағыны үшін жасады.

## Маркетингі

Медиа ағынының типтік мысалдары-бейне жазбалар, онлайн трансляциялар және интернеттегі вебинарлар. Бейне жазбалардың артықшылығы-олар ұзақ уақытқа созылуы мүмкін, оларды әрдайым тоқтатуға және басқа уақытта көруге болады, сонымен қатар бейнені кез-келген жерде қайталауға болады.

Сондай-ақ жаңа маркетингтік тұжырымдамалар бар. Мысалы, Берлин филармониясының оркестрі «Сандық концерт залы» деп аталатын концерттің тікелей эфиріне билеттерді сатады. Мұндай «онлайн концерттер» әлемнің әртүрлі жерлерінде — кинотеатрларда да таратылады. Ұқсас тұжырымдаманы қолданады Метрополитен операсы Нью-Йоркте. Көптеген табысты стартап-компаниялар өз бизнестерін ағынды медиаға негіздейді.

## Стримингтік сервистер

Интернет байланысы арқылы мазмұнды пайдаланушының компьютеріне, теледидарына немесе мобильді құрылғысына жеткізетін онлайн ойын-сауық провайдерлері (музыка, фильмдер, сериалдар, спорттық бағдарламалар және т.б.). Netflix, Amazon Prime Video, Hulu, Spotify және Apple Music — танымал мысалдар. Әдетте, мұндай қызметтер абоненттерден шексіз бағдарламаларға қол жеткізу үшін тұрақты ақы алынатын жазылым іскерлік үлгісін пайдаланады.

2010 жылдардың аяғынан бастап стримингтік сервистердің белсенді бәсекелестігі орын алуда, олардың стримингтік сервистерін Голливудтың ең ірі студиялары мен медиа холдингтері іске қосты The Walt Disney Company (Disney+), Warner Bros. Discovery (HBO Max), Comcast (Peacock) және басқалары.

2021 жылдың қазан айында бейненің ең ірі стримингтік сервистері — 209 миллион жазылушысы бар Netflix. Аудио ағынында Spotify 158 миллион ақылы жазылушысы бар.

## Авторлық құқығы

Авторлық құқықпен қорғалған ағынды медианы тарату мақсатында көшіру мүмкін емес. Айтуынша, бұл материал авторлық құқықпен қорғалған болса да, Еуропада мазмұнды ағынмен жіберу немесе онлайн көру заңды.

## Тағы қараңыз

* IPTV
* Сандық телевизия
* MPEG-DASH
* Netflix

## Дереккөздер